Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 63

Devanagari script

सोऽपि राजा बृहत्सेनो दशार्णाधिपतेः सुतः । संप्राप्तो जागरं कर्तुं तस्य लिंगस्य चाग्रतः

Transliteration

so'pi rājā bṛhatseno daśārṇādhipateḥ sutaḥ | saṃprāpto jāgaraṃ kartuṃ tasya liṃgasya cāgrataḥ

Translation

সেই ৰজাও—বৃহৎসেন, দশাৰ্ণাধিপতিৰ পুত্ৰ—সেই শিৱলিঙ্গৰ সন্মুখত জাগৰণ পালন কৰিবলৈ সংকল্প কৰি তাত উপস্থিত হ’ল।

Word by Word

• सः: he
• सः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (कर्ता), एकवचन

• अपि: also
• अपि: Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: अपि (अव्यय)
• Form: समुच्चय/अपेक्षा-अव्यय (particle: ‘also/even’)

• राजा: king
• राजा: Karta (Apposition/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: राजन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• बृहत्सेनः: Bṛhatsena
• बृहत्सेनः: Karta (Apposition/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: बृहत्-सेन (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; समासः—बृहती सेना यस्य/बृहती सेना इति (कर्मधारय/नामधेय)

• दशार्णाधिपतेः: of the lord of Daśārṇa
• दशार्णाधिपतेः: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: दशार्ण-अधिपति (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (सम्बन्ध), एकवचन; समासः—दशार्णानाम् अधिपतिः इति (षष्ठी-तत्पुरुष)

• सुतः: son
• सुतः: Karta (Apposition/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: सुत (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• संप्राप्तः: arrived
• संप्राप्तः: Kriya (Predicate/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: सम्+प्र+आप् (धातु)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त भूतकृदन्त (past passive participle used predicatively), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• जागरम्: vigil (night-wake)
• जागरम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: जागर (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (कर्म), एकवचन; अर्थे—जागरणम् (vigil)

• कर्तुम्: to perform
• कर्तुम्: Prayojana (Purpose/प्रयोजन)
• Type: Verb
• Root: कृ (धातु)
• Form: तुमुन्-प्रत्ययान्त कृदन्त (infinitive), ‘to do/perform’

• तस्य: of that
• तस्य: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुं/नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (सम्बन्ध), एकवचन

• लिङ्गस्य: of the liṅga
• लिङ्गस्य: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: लिङ्ग (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (सम्बन्ध), एकवचन

• च: and
• च: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चय-अव्यय (conjunction)

• अग्रतः: in front (of it)
• अग्रतः: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: अग्रतस् (अव्यय; अग्र (प्रातिपदिक) + तस्)
• Form: तसिल्-प्रत्ययान्त-अव्यय (adverb), ‘in front/presence’

Speaker

Sūta (narrator, implied by surrounding narrative style in Tīrthamāhātmya)

Tirtha Mahatmya

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: O king (nṛpa) addressed in the narrative frame

Visual Art Cues

Scene: King Bṛhatsena, regal yet humble, arrives at night to a lamp-lit Śiva shrine; the liṅga stands adorned with bilva leaves and garlands; sages and attendants prepare for an all-night vigil.

Characters & Entities

• Bṛhatsena
• Daśārṇa
• Śiva-liṅga

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Approaching a sacred Śaiva shrine with the resolve to observe jāgaraṇa is presented as a dharmic act that intensifies devotion and merit.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The verse points to a tīrtha in the Nāgarakhaṇḍa’s Tīrthamāhātmya centered on a revered Śiva-liṅga (the precise place-name is outside this snippet).

What ritualistic prescription is mentioned?

Jāgaraṇa—keeping a devotional night-vigil before the liṅga.