Adhyaya 246

Verse 1

गालव उवाच । शक्रादयस्तु देवेशा दुःखसंतप्तमानसाः । ईश्वरादर्शनभ्रांतमनः कर्मेंद्रिया रतिम्

গালৱে ক’লে: “কিন্তু শক্ৰ আদি দেৱেশ্বৰসকল দুখে দগ্ধ মন লৈ আছিল; ঈশ্বৰৰ দৰ্শন নাপাই তেওঁলোকৰ চিত্ত বিভ্ৰান্ত হ’ল, আৰু ইন্দ্ৰিয়-কৰ্মত কোনো ৰতি নাথাকিল।”

Verse 2

न प्रापुर्लोकनाथं ते कृत्वा यः प्रतिमाकृतिम् । तपसाराधयामासुः सर्वभूतहृदिस्थितम्

কেৱল প্ৰতিমাৰূপ গঢ়ি তেওঁলোকে লোকনাথক নাপালে; বৰং তপস্যাৰ দ্বাৰা তেওঁলোকে সেইজনক আৰাধনা কৰিলে, যি সকলো জীৱৰ হৃদয়ত অৱস্থিত।

Verse 3

कपर्दशिरसं देवं शूलहस्तं पिनाकिनम् । कपालखट्वांगधरं दशहस्तं किरीटिनम्

সেই দেৱক এইদৰে ধ্যান কৰিব লাগে: মূৰত জটা, হাতে ত্ৰিশূল, পিনাক ধনু ধাৰণকাৰী; কপাল (খুলি) আৰু খট্বাঙ্গ দণ্ড বহনকাৰী—দশভুজ আৰু মুকুটধাৰী।

Verse 4

उमासहितमीशानं पंचवक्त्रं महाभुजम् । कर्पूरगौरदेहाभं सितभूतिविभूषितम्

উমাসহিত সেই ঈশান—পঞ্চবক্ত্ৰ, মহাবাহু; কৰ্পূৰৰ দৰে গৌৰ দেহধাৰী, আৰু শুভ্ৰ বিভূতি (ভস্ম)ৰে অলংকৃত।

Verse 5

नागयज्ञोपवीतेन गजचर्मसमन्वितम् । कृष्णसारत्वचा चापि कृतप्रावरणं विभुम्

সৰ্বব্যাপী প্ৰভুক এইদৰে ধ্যান কৰিব লাগে: নাগক যজ্ঞোপবীত (জনেৱ) ৰূপে ধাৰণ কৰা, গজচৰ্ম পৰিধান কৰা, আৰু কৃষ্ণসাৰ হৰিণৰ ছালেও আৱৰণ কৰি থকা।

Verse 6

कृतध्यानाः सुरास्तत्र वृक्षाधारे समाश्रिताः । व्रतचर्यां समाश्रित्य प्रचक्रुस्तप उत्तमम्

তাত দেৱতাসকলে ধ্যান স্থাপন কৰি গছৰ তলত আশ্ৰয় ল’লে; ব্ৰত-চৰ্যাৰ নিয়ম আঁকোৱালি লৈ সৰ্বোত্তম তপস্যা আৰম্ভ কৰিলে।

Verse 7

षडक्षरेण मंत्रेण शैवेन विहिताः सुराः । शूद्र उवाच । व्रतचर्या त्वया या सा प्रोक्ता संजा यते कथम्

ষড়ক্ষৰযুক্ত শৈৱ মন্ত্রে দেৱতাসকলক বিধিপূৰ্বক উপদেশ দিয়া হ’ল। শূদ্ৰে ক’লে: “আপুনি যি ব্ৰত-চৰ্যা কৈছে, সেয়া যথাযথভাৱে কেনেকৈ গ্ৰহণ কৰা যায়?”

Verse 8

ब्रह्मन्विस्तरतो ब्रूहि न तृप्येते वचोऽमृतैः

হে ব্রাহ্মণশ্ৰেষ্ঠ, বিস্তাৰকৈ কওক; এই অমৃতসম বাক্য শুনিও মন তৃপ্ত নহয়।

Verse 9

गालव उवाच । जपन्भस्म च खट्वांगं कपालं स्फाटिकं तथा । रुंडमालां पंचवक्त्रमर्द्धचंद्रं च मूर्द्धनि

গালৱ ক’লে: “(সাধকে) জপ আৰু ভস্ম ধাৰণ কৰিব, খট্বাঙ্গ দণ্ড, স্ফটিকসম কপাল-পাত্ৰ; ৰুণ্ডমালা, পঞ্চবক্ত্ৰ ৰূপ, আৰু মূৰ্ধ্নিত অৰ্ধচন্দ্ৰ ধাৰণ কৰিব।”

Verse 10

चित्रकृत्तिपरीधानं कौपीनकुण्डलद्वयम् । घंटायुग्मं त्रिशूलं च सूत्रं चर्यास्वरूपकम्

চিত্ৰবিচিত্ৰ চর্মবস্ত্ৰ পৰিধান কৰি, কৌপীন আৰু দ্বৈত কুণ্ডল ধাৰণ কৰিব; যুগ্ম ঘণ্টা আৰু ত্ৰিশূলসহ—ইয়াই ব্ৰতচৰ্যাৰ বাহ্য ৰূপ আৰু আচাৰ-সূত্ৰ।

Verse 11

अमीभिर्लक्षणैर्लक्ष्यं मयोक्तं तव शूद्रज । अनेन विधिना सर्वे देवा वह्निपुरोगमाः

এই লক্ষণসমূহৰ দ্বাৰা মই তোমাক, হে শূদ্ৰ-জন্মা, ব্ৰতৰ যথাৰ্থ লক্ষণ কৈ দিলোঁ। এই একে বিধিৰে অগ্নিক অগ্ৰগামী কৰি সকলো দেৱতাই এই আচাৰ পালন কৰিছিল।

Verse 12

सर्व आराधयामासुः सर्वोपायैर्वरप्रदम् । चातुर्मास्ये च संपूर्णे सपूर्णे कार्तिकेऽमले

সকলোয়ে সকলো উপায়েৰে বৰপ্ৰদ দেৱতাক আৰাধনা কৰিলে। আৰু চাতুৰ্মাস্য ব্ৰত সম্পূৰ্ণ হোৱাত—অৰ্থাৎ নিৰ্মল কাৰ্ত্তিক মাহ পূৰ্ণতালৈ আহোঁতে—তেওঁলোকৰ সাধনা সিদ্ধ হ’ল।

Verse 13

चीर्णव्रतान्सुरान्दृष्ट्वा विशुद्धांश्च महेश्वरः । मतिं तेषां ददौ तुष्टो जीवात्मा सर्वभूतदृक्

যথাবিধি ব্ৰত পালন কৰি বিশুদ্ধ হোৱা দেৱতাসকলক দেখি মহেশ্বৰ সন্তুষ্ট হ’ল। সকলো ভূতক দেখা অন্তৰ্যামী জীৱাত্মা হৈ তেওঁ তেওঁলোকক সঠিক বোধ-বুদ্ধি দান কৰিলে।

Verse 14

शतरुद्रीयजाप्येन विधानसहितेन च । ध्यानेन दीपदानेन चातुर्मास्ये तुतोष सः

বিধানসহ শতৰুদ্ৰীয় জপেৰে, আৰু ধ্যান আৰু দীপদানৰ দ্বাৰা, চাতুৰ্মাস্য কালত তেওঁ (শিৱ) সন্তুষ্ট হ’ল।

Verse 15

पूजनैः षोडशविधैर्यथा विष्णोस्तथा हरे । कुर्वाणान्भक्तिभावेन ज्ञात्वा देवान्समागतान्

দেৱতাসকল সমবেত হোৱা বুলি জানি, ভক্তিভাৱে তেওঁলোকে ষোড়শ বিধিৰে পূজা কৰিলে—যেনে বিষ্ণুৰ, তেনেই হৰে (শিৱ)ৰো।

Verse 16

प्रहृष्टो भगवान्रुद्रो ददौ तेषां शुभा मतिम् । ततः संमंत्र्य ते देवा वह्निं स्तुत्वा यथार्थतः

প্ৰহৃষ্ট হৈ ভগৱান ৰুদ্ৰই তেওঁলোকক শুভ সংকল্প দান কৰিলে। তাৰ পাছত সেই দেৱসকলে পৰামৰ্শ কৰি, যথাৰ্থভাৱে আৰু বিধিমতে অগ্নিদেৱক সত্যভাৱে স্তৱন কৰিলে।

Verse 17

प्रसन्नवदनं चक्रुः कार्यसाधनतत्परम् । कर्मसाक्षी महातेजाः कृत्वा पारावतं वपु

তেওঁলোকে তেওঁৰ মুখমণ্ডল প্ৰসন্ন কৰি, কাৰ্যসাধনত তৎপৰ কৰিলে। কৰ্মৰ সাক্ষী মহাতেজস্বী অগ্নিদেৱে পাৰাৱতৰ দেহ, অৰ্থাৎ কবুতৰৰ ৰূপ ধাৰণ কৰিলে।

Verse 18

प्रविवेश ततो मध्ये द्रष्टुं देवं महेश्वरम् । चकार गतिविक्षेपं गुंठनैरवगुंठनैः

তাৰ পাছত তেওঁ মাজত প্ৰৱেশ কৰিলে, দেব মহেশ্বৰক দৰ্শন কৰিবলৈ। আৰু তেওঁ গতিৰ ভ্ৰান্তি সৃষ্টি কৰিলে—গোপন আৰু প্ৰতিগোপনৰ কৌশলেৰে।

Verse 19

लुंठनैः सर्पणैश्चैव चारुरूपोऽद्भुतां गतिम् । तं दृष्ट्वा भगवांस्तत्र कारणं समबुद्ध्यत

লুংঠন আৰু সৰ্পণ গতিৰে সেই চাৰুৰূপীজনে আশ্চৰ্য গমন প্ৰকাশ কৰিলে। তেওঁক তাত দেখি, ভগৱানে অন্তৰ্নিহিত কাৰণ বুজি পেলালে।

Verse 20

ऊर्ध्वरेतास्ततस्तस्मिन्ससर्जादौ दधार तत् । वीर्यं वह्निमुखे चैव सोत्पपात गृहाद्बहिः

তেতিয়া ঊর্ধ্বৰেতা প্ৰভুৱে সেই তেজ স্ৰজন কৰিলে; আদিতে তেওঁ ধাৰণ কৰিলে, আৰু সেই বীৰ্য অগ্নিৰ মুখত স্থাপন কৰা হ’ল। তাৰ পাছত তেওঁ ঘৰ পৰা বাহিৰলৈ জঁপিয়াই ওলাই গ’ল।

Verse 21

गते तस्मिन्पतंगेऽथ पार्वती विफलश्रमा । संक्रुद्धा सर्वदेवानां सा शशाप महेश्वरी

যেতিয়া সেই পাখিধাৰী জন গ’ল, তেতিয়া পৰ্বতীৰ পৰিশ্ৰম নিষ্ফল হ’ল; ক্ৰোধিত হৈ মহেশ্বৰীয়ে সকলো দেৱতাক শাপ দিলে।

Verse 22

यस्मान्ममेच्छा विहता भवद्भिर्दुष्टबुद्धिभिः । तस्मात्पाषाणतामाशु व्रजंतु त्रिदिवौकसः

যিহেতু তোমালোক দুষ্টবুদ্ধিয়ে মোৰ ইচ্ছা বিঘ্নিত কৰিলা, সেয়েহে হে ত্ৰিদিববাসীসকল, শীঘ্ৰে পাথৰ-অৱস্থালৈ গমন কৰা।

Verse 23

निरपत्या निर्दयाश्च सर्वे देवा भविष्यथ । ततः प्रसादयामासुः प्रणताः शापयंत्रिताः

হে দেৱসকল, তোমালোক সকলেই নিঃসন্তান আৰু নিৰ্দয় হ’বা। তেতিয়া শাপত বদ্ধ হৈ, প্ৰণত হৈ তেওঁলোকে দেৱীৰ কৃপা প্ৰাৰ্থনা কৰিবলৈ ধৰিলে।

Verse 24

महद्दुःखं संप्रविष्टाः पुनः पुनरथाब्रुवन्

মহা দুখত আচ্ছন্ন হৈ, তেওঁলোকে পুনঃ পুনঃ এইদৰে ক’বলৈ ধৰিলে।

Verse 25

। । देवा ऊचुः । त्वं माता सर्वदेवानां सर्वसाक्षी सनातनी । उत्पत्तिस्थितिसंहारकारणं जगतां सदा

দেৱসকলে ক’লে: তুমি সকলো দেৱতাৰ মাতা, সকলোৰে সনাতন সাক্ষী; তুমি সদায় জগতৰ সৃষ্টি, স্থিতি আৰু সংহাৰৰ কাৰণ।

Verse 26

भूतप्रकृतिरूपा त्वं महाभूतसमाश्रिता । अपर्णा तपसां धात्री भूतधात्री वसुन्धरा

তুমি ভূতসমূহৰ প্ৰকৃতি-ৰূপা, মহাভূতসমূহত আশ্ৰিতা। তুমি অপৰ্ণা—তপস্যাৰ ধাত্ৰী, জীৱসমূহৰ ধাত্ৰী, স্বয়ং বসুন্ধৰা ধৰিত্ৰী।

Verse 27

मंत्राराध्या मन्त्रबीजं विश्वबीजलयस्थितिः । यज्ञादिफलदात्री च स्वाहारूपेण सर्वदा

তুমি মন্ত্রেৰে আৰাধ্যা; তুমি নিজেই মন্ত্রবীজ। তুমি বিশ্ববীজ—স্থিতি আৰু লয়ৰ আধাৰ। তুমি যজ্ঞ আদি কৰ্মৰ ফল দান কৰোঁতা, সদায় ‘স্বাহা’ ৰূপে বিরাজিতা।

Verse 29

दोषत्रयसमाक्रान्त जननैः श्रेयसप्रदा । महालक्ष्मीर्महाकालीमहादेवी महेश्वरी

ত্ৰিদোষৰ গ্ৰাসত জন্ম লোৱা দেহধাৰী জীৱসমূহক তুমি সত্য কল্যাণ দান কৰা। তুমি মহালক্ষ্মী, মহাকালী, মহাদেৱী—মহেশ্বৰী মহাৰাণী।

Verse 30

विश्वेश्वरी महामाया मायाबीजवरप्रदा । वररूपा वरेण्या त्वं वरदात्री वरासुता

তুমি বিশ্বেশ্বৰী, মহামায়া; মায়াবীজেৰে বৰ দান কৰোঁতা। তুমি বৰৰূপা, বৰেṇ্যা—বাছনি আৰু পূজনীয়; বৰদাত্রী, উত্তম সুতা।

Verse 31

बिल्वपत्रैः शुभैर्ये त्वां पूजयन्ति नराः सदा । तेषां राज्यप्रदात्री च कामदा सिद्धिदा सदा

যিসকল মানুহে সদায় শুভ বিল্বপাত্ৰেৰে তোমাক পূজা কৰে, তেওঁলোকক তুমি ৰাজ্য দান কৰা। তুমি কামনা পূৰণ কৰা আৰু সদায় সিদ্ধি প্ৰদান কৰা।

Verse 32

चातुर्मास्येऽर्चिता यैस्त्वं बिल्वपत्रैर्विशेषतः । तेषां वांछितसिद्ध्यर्थं जाता कामदुघा स्वयम्

যিসকলে চাতুৰ্মাস্যত, বিশেষকৈ বিল্বপত্ৰেৰে, তোমাৰ অৰ্চনা কৰে—তেওঁলোকৰ বাঞ্ছিত সিদ্ধি দান কৰিবলৈ তুমি নিজেই কামধেনু ৰূপে প্ৰকাশ পোৱা।

Verse 33

येऽर्चयंति सदा लोके महेश्वरसमन्विताम् । बिल्वपत्रैर्महाभक्त्या न तेषां दुःखदुष्कृती

এই লোকত যিসকলে সদায় মহেশ্বৰসহিতা দেবীৰ অৰ্চনা কৰে, মহাভক্তিৰে বিল্বপত্ৰ অৰ্পণ কৰে—তেওঁলোকৰ বাবে দুখ আৰু পাপকর্ম স্থায়ী নহয়।

Verse 34

चातुर्मास्ये विशेषेण तव पूजा महाफला । अद्यप्रभृति यैर्लोकैर्बिल्वपत्रैस्तु पूजिता

চাতুৰ্মাস্যত বিশেষকৈ তোমাৰ পূজা মহাফলদায়িনী; আজিৰ পৰা আগলৈ যিসকল লোকে বিল্বপত্ৰেৰে তোমাক পূজিব…

Verse 35

विधास्यसि महेशानि तेषां ज्ञानमनुत्तमम् । चातुर्मास्येऽधिकफलं बिल्वपत्रं वरानने

হে মহেশানী, তুমি তেওঁলোকক অনুত্তম জ্ঞান দান কৰিবা। হে সুমুখী, চাতুৰ্মাস্যত বিল্বপত্ৰৰ ফল অধিক বৃদ্ধি পায়।

Verse 36

उमामहेश्वरप्रीत्यै दत्तं विधिवदक्षयम् । यथा श्रीस्तुलसीवृक्षे तथा बिल्वे च पार्वती

উমা-মহেশ্বৰক সন্তুষ্ট কৰিবলৈ বিধিমতে যি দান-অৰ্পণ কৰা হয়, সেয়া অক্ষয় হয়। যেনেকৈ শ্ৰী তুলসী গছত বাস কৰে, তেনেকৈ পাৰ্বতীও বিল্ব গছত বাস কৰে।

Verse 37

त्वं मूर्त्या दृश्यसे विश्वं सकलाभीष्टदायिनी । चातुर्मास्ये विशेषेण सेवितौ द्वौ महाफलौ

তুমি মূৰ্তিৰূপে সমগ্ৰ বিশ্বৰূপে দৃষ্টিগোচৰ, সকলো কাম্য বৰ দানকাৰিণী। বিশেষকৈ চাতুৰ্মাস্যত এই দুয়োটা সেবিলে মহাফল প্ৰদান কৰে।

Verse 246

इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां षष्ठे नागरखण्डे हाटकेश्वरक्षेत्रमाहात्म्ये शेषशाय्युपाख्याने ब्रह्मनारदसंवादे चातुर्मास्य माहात्म्ये पैजवनोपाख्याने पार्वत्येन्द्रादीनां शापप्रदानवृत्तान्तवर्णनंनाम षट्चत्वारिंशदुत्तरशततमोऽध्यायः

এইদৰে শ্ৰী স্কন্দ মহাপুৰাণৰ একাশীতিসাহস্ৰ শ্লোকসমূহযুক্ত সংহিতাৰ অন্তৰ্গত ষষ্ঠ নাগৰখণ্ডত, হাটকেশ্বৰক্ষেত্ৰমাহাত্ম্যত, শেষশায়ী উপাখ্যানত, ব্ৰহ্মা–নাৰদ সংবাদত, চাতুৰ্মাস্যমাহাত্ম্যত, পাইজৱন উপাখ্যানত ‘পাৰ্বতী, ইন্দ্ৰ আদি সকলৰ ওপৰত শাপ প্ৰদানৰ বৃত্তান্ত বৰ্ণনা’ নামক ১৪৬তম অধ্যায় সমাপ্ত।

Verse 298

मन्त्रयन्त्रसमोपेता ब्रह्मविष्णुशिवादिषु । नित्यरूपा महारूपा सर्वरूपा निरञ्जना

মন্ত্ৰ-যন্ত্ৰে সমন্বিতা, ব্ৰহ্মা-বিষ্ণু-শিৱ আদি সকলৰ মাজত ব্যাপ্ত—সেই দেবী নিত্যৰূপা, মহাৰূপা, সৰ্বৰূপা আৰু নিৰঞ্জনা।