Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 38
Devanagari script
यो यस्य हीनो वर्णेन स चाष्टादशमो नरः । सर्वासां प्रकृतीनां च उत्तमा मध्यमाः समाः
Transliteration
yo yasya hīno varṇena sa cāṣṭādaśamo naraḥ | sarvāsāṃ prakṛtīnāṃ ca uttamā madhyamāḥ samāḥ
Translation
যি ব্যক্তি বৰ্ণ অনুসাৰে আন এজনতকৈ হীন, সি এই গণনাত অষ্টাদশ ব্যক্তি বুলি গণ্য হয়; আৰু সকলো প্ৰকৃতি-গোটৰ ভিতৰত ‘উত্তম’ আৰু ‘মধ্যম’ এই শ্ৰেণীবিভাগত সমতুল্য বুলি ধৰা হয়।
Word by Word
यःwho
यः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; सम्बन्ध-सर्वनाम
यस्यof whom; whose
यस्य:
Sambandha (Relation/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी (6th), एकवचन; सम्बन्ध (genitive)
हीनःdeficient; inferior
हीनः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootहीन (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; विशेषण
वर्णेनby caste/class (varna)
वर्णेन:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootवर्ण (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (3rd), एकवचन; करण/हेतु-भाव (by/with respect to)
सःhe
सः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; सर्वनाम
चand
च:
Sambandha (Relation/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चय/अन्वयार्थक-निपात
अष्टादशमःeighteenth
अष्टादशमः:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootअष्टादशम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; क्रमवाचक (ordinal)
नरःman; person
नरः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootनर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन
सर्वासाम्of all
सर्वासाम्:
Sambandha (Relation/सम्बन्ध)
TypeAdjective
Rootसर्व (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, षष्ठी (6th), बहुवचन; विशेषण
प्रकृतीनाम्of the categories/natures
प्रकृतीनाम्:
Sambandha (Relation/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootप्रकृति (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, षष्ठी (6th), बहुवचन
चand
च:
Sambandha (Relation/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चयार्थक-निपात
उत्तमाःbest; superior
उत्तमाः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootउत्तम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन; विशेषण (समाः इत्यस्य)
मध्यमाःmiddling; intermediate
मध्यमाः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootमध्यम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन; विशेषण
समाःare equal/alike
समाः:
Kriya (Predicate/क्रिया)
TypeAdjective
Rootसम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन; विधेय-विशेषण (predicate adjective)
Speaker
Unspecified (Nāgarakhaṇḍa narrative voice within Tīrthamāhātmya)
Visual Art Cues
Scene: A seated ācārya or dharma-vaktā gestures to a palm-leaf chart showing graded categories of people, with listeners from varied occupations seated respectfully in rows.
FAQs
It concludes a classificatory scheme discussed in the chapter, reflecting textual social taxonomy rather than a tīrtha-ritual.
No tīrtha is named in this verse.
None.