
এই অধ্যায়টো উপদেশমূলক সংলাপৰূপে আগবাঢ়ে। বিশ্বামিত্ৰে ৰজাৰ দুখ—দাৰিদ্ৰ্য, কুষ্ঠৰোগ আৰু যুদ্ধত পৰাজয়—ৰ কাৰণ সুধে। নাৰদে কয় যে ৰজাৰ পতনৰ মূল কাৰণ ধাৰ্মিক বিচ্যুতি: ব্ৰাহ্মণসকলক বাৰে বাৰে নিৰাশ কৰা, প্ৰতিশ্ৰুতি দিয়েও সহায় নকৰা, আবেদনকাৰীক অপমান কৰা, আৰু ব্ৰাহ্মণ অধিকাৰ তথা দান-অনুদানৰ সৈতে জড়িত পিতৃ-পিতামহৰ শাসন/বিধান দমন বা আঁতৰাই দিয়া। এই অধৰ্মৰ ফলত শত্রুসকল সফল হয়। প্ৰতিকাৰটো স্পষ্ট আৰু তীৰ্থকেন্দ্ৰিক। ৰজা ভক্তিসহ শঙ্খতীৰ্থলৈ গৈ স্নান কৰে, ব্ৰাহ্মণসকলক সমবেত কৰি শঙ্খাদিত্যৰ সন্মুখত তেওঁলোকৰ চৰণ ধুৱাই, বহু দানপত্ৰ/গ্ৰান্ট (নিৰ্দিষ্ট সংখ্যাসহ) প্ৰদান কৰি আগতে বঞ্চিত অংশ ঘূৰাই দিয়ে। শেষত ব্ৰাহ্মণসকলৰ প্ৰসাদে তাত উপস্থিত শত্রুসকল মৃত্যুপ্ৰাপ্ত হয়—পুৰাণৰ শিক্ষা, সামাজিক-ধাৰ্মিক পুনঃস্থাপন আৰু শ্ৰদ্ধাই দেহ আৰু ৰাজ্যৰ সৌভাগ্য স্থিৰ কৰে।
Verse 1
विश्वामित्र उवाच । राज्ञो दारिद्र्यदोषस्य कुष्ठव्याधेश्च कारणम् । कथयित्वा पुनः प्राह नारदो मुनिसत्तमः
বিশ্বামিত্ৰ ক’লে: ৰজাৰ দাৰিদ্ৰ্য-দোষ আৰু কুষ্ঠ-ব্যাধিৰ কাৰণ ব্যাখ্যা কৰি, ঋষিসকলৰ শ্ৰেষ্ঠ মুনি নাৰদে পুনৰায় কথা ক’লে।
Verse 2
नारद उवाच । एतत्ते सर्वमाख्यातं राजन्कुष्ठस्य कारणम् । दारिद्र्यस्य च यत्सम्यग्ज्ञात्वा दिव्येन चक्षुषा
নাৰদ ক’লে: হে ৰাজন, কুষ্ঠৰ কাৰণ আৰু দাৰিদ্ৰ্যৰ কাৰণ—এই সকলো তোমাক কোৱা হ’ল; দিৱ্য দৃষ্টিৰে সঠিকভাৱে বুজি লৈ।
Verse 3
अधुना संप्रवक्ष्यामि यथा तव पराभवः । शत्रुभ्यः संप्रजातोऽत्र द्विजानामपमानतः
এতিয়া মই ক’ম, ইয়াত শত্রুসকলৰ হাতত তোমাৰ পৰাভৱ কেনেকৈ জন্মিল—দ্বিজসকল (ব্ৰাহ্মণ) ক অপমান কৰাৰ ফলত।
Verse 4
आनर्ताधिपतिर्योऽत्र कश्चिद्राज्येऽभिषिच्यते । स पूर्वं गच्छति ग्रामं नागराणां प्रभक्तितः
ইয়াত আনর্তৰ যিজন অধিপতি অভিষিক্ত হয়, তেওঁ আগেয়ে নাগৰসকলৰ গাঁৱলৈ যায়—যথোচিত ভক্তি আৰু সন্মানবশত।
Verse 5
त्वया तत्कल्पितं राजन्नैव दत्तं प्रमादतः । पराभूता द्विजास्ते च याचमाना मुहुर्मुहुः
কিন্তু হে ৰাজন! তুমি যি ব্যৱস্থা কৰিছিলা, অসাৱধানতাবশত সেয়া দান নকৰিলা; আৰু সেই ব্ৰাহ্মণসকল বাৰে বাৰে ভিক্ষা মাগি অপমানিত হ’ল।
Verse 6
तथा कोपवशाद्यानि शासनानि द्विजन्मनाम् । लोपितानि त्वयान्यानि पितृपैतामहानि च
তদুপৰি ক্ৰোধৰ বশত তুমি দ্বিজসকলৰ অধিকাৰ-পত্ৰ আৰু দান-পত্ৰসমূহ লোপ কৰিলা; লগতে পিতৃ-পিতামহৰ পৰা চলি অহা বংশানুক্ৰম দান-সম্পত্তিও নষ্ট কৰিলা।
Verse 7
तेन तेऽत्र पराभूतिः संजाता शत्रुसंभवा । एवं ज्ञात्वा द्विजेद्राणां शास नानि प्रयच्छ भोः
সেই কাৰণেই ইয়াত তোমাৰ পৰাজয় ঘটিল, শত্রুৰ দ্বাৰা উদ্ভূত। এই কথা জানি, হে ৰাজা, দ্বিজশ্ৰেষ্ঠসকলৰ ন্যায়সঙ্গত শাসন-পত্ৰ আৰু দান-পত্ৰ পুনৰ দিয়া আৰু প্ৰদান কৰা।
Verse 8
गृहीतानि च यान्येव तेषां मोक्षं समाचर । तच्छ्रुत्वा पार्थिवः सोऽथ शंखतीर्थे प्रभक्तितः
আৰু তুমি যি যি তেওঁলোকৰ পৰা গ্ৰহণ কৰি ৰাখিছা, সেয়া মুক্ত কৰি বিধিমতে তেওঁলোকক উভতাই দিয়া। এই কথা শুনি সেই ৰাজা ভক্তিৰে পূৰ্ণ হৈ, তেতিয়া শঙ্খতীৰ্থত কৰ্মত প্ৰবৃত্ত হ’ল।
Verse 9
स्नात्वा विप्रान्समा हूय मध्यगेन समन्वितान् । शंखादित्यस्य पुरतः प्रक्षाल्य चरणौ नृप
স্নান কৰি ৰজাই ব্ৰাহ্মণসকলক, তেওঁলোকৰ নেতাসহ, আহ্বান কৰিলে। শঙ্খাদিত্যৰ সন্মুখত, হে নৃপ, তেওঁ তেওঁলোকৰ চৰণ ধুই দিলে।
Verse 10
ददौ च शासनशतं प्रक्षाल्य चरणांस्ततः । षड्विंशत्यधिकं राजा नागराणां महात्मनाम्
তাৰ পাছত তেওঁলোকৰ চৰণ ধুই ৰজাই নাগৰ সমাজৰ মহাত্মা ব্ৰাহ্মণসকলক এশ নহয়, সম্পূৰ্ণ একশ ছাব্বিশখন শাসন-পত্ৰ দান কৰিলে।
Verse 11
एतस्मिन्नंतरे तत्र शत्रवो ये च संस्थिताः । सर्वे मृत्युं समापन्ना ब्राह्मणानां प्रसादतः
ইতিমধ্যে তাত অৱস্থিত শত্রুসকল সকলোৱে ব্ৰাহ্মণসকলৰ কৃপা-প্ৰসাদত মৃত্যুক প্ৰাপ্ত হ’ল।
Verse 12
विश्वामित्र उवाच । एतत्ते सर्वमाख्यातं शंखतीर्थसमुद्भवम् । प्रभावं पार्थिवश्रेष्ठ किं भूयः श्रोतुमिच्छसि
বিশ্বামিত্ৰ ক’লে: শঙ্খতীৰ্থৰ পৰা উদ্ভৱ হোৱা মহিমা সহ এই সকলো তোমাক কোৱা হ’ল। হে ৰজাসকলৰ শ্ৰেষ্ঠ, আৰু কি শুনিবলৈ ইচ্ছা কৰিছা?
Verse 211
इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां षष्ठे नागरखण्डे हाटकेश्वरक्षेत्रमाहात्म्ये शंखतीर्थमाहात्म्यवर्णनंनामैकादशोत्तरद्विशततमोऽध्यायः
এইদৰে শ্ৰী স্কন্দ মহাপুৰাণৰ একাশি হাজাৰ শ্লোকযুক্ত সংহিতাত, ষষ্ঠ নাগৰখণ্ডৰ হাটকেশ্বৰ ক্ষেত্ৰমাহাত্ম্যৰ অন্তৰ্গত “শঙ্খতীৰ্থ-মাহাত্ম্য বৰ্ণনা” নামৰ অধ্যায়, অৰ্থাৎ ২১১তম অধ্যায়, সমাপ্ত হ’ল।