Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 15

Devanagari script

नीलांबरधरः कृष्णः पुरुषो वक्रनासिकः । कृष्णदन्तः स्थूलशिरा दीर्घग्रीवो महोदरः । शूर्पाकारांघ्रिरेवाऽसौ चिपिटाक्षो भयावहः

Transliteration

nīlāṃbaradharaḥ kṛṣṇaḥ puruṣo vakranāsikaḥ | kṛṣṇadantaḥ sthūlaśirā dīrghagrīvo mahodaraḥ | śūrpākārāṃghrirevā'sau cipiṭākṣo bhayāvahaḥ

Translation

নীল বস্ত্ৰধাৰী এক কৃষ্ণ পুৰুষ প্ৰকাশ পালে—বেঁকা নাক, ক’লা দাঁত, ডাঙৰ মূৰ, দীঘল ডিঙি আৰু বৃহৎ উদৰ; কোৰৰ দৰে ভৰি, চেপেটা-বিকৃত চকু—ভয়ংকৰ দৰ্শন।

Word by Word

• नीलाम्बरधरः: wearing blue garments
• नीलाम्बरधरः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: नील + अम्बर + धर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; नीलम् अम्बरम् यस्य/यः धरति इति (उपपद-तत्पुरुषः/षष्ठी-तत्पुरुषः)

• कृष्णः: black/dark
• कृष्णः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: कृष्ण (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषणम्

• पुरुषः: a man/person
• पुरुषः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: पुरुष (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• वक्रनासिकः: having a crooked nose
• वक्रनासिकः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: वक्र + नासिका (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कर्मधारयः (वक्रा नासिका यस्य)

• कृष्णदन्तः: black-toothed
• कृष्णदन्तः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: कृष्ण + दन्त (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कर्मधारयः (कृष्णाः दन्ताः यस्य)

• स्थूलशिराः: big-headed
• स्थूलशिराः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: स्थूल + शिरस् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कर्मधारयः (स्थूलं शिरः यस्य)

• दीर्घग्रीवः: long-necked
• दीर्घग्रीवः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: दीर्घ + ग्रीवा (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कर्मधारयः (दीर्घा ग्रीवा यस्य)

• महोदरः: big-bellied
• महोदरः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: महत् + उदर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कर्मधारयः (महत् उदरम् यस्य)

• शूर्पाकाराङ्घ्रिः: having feet shaped like winnowing-baskets
• शूर्पाकाराङ्घ्रिः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: शूर्प + आकार + अङ्घ्रि (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; शूर्पस्य आकारः इव अङ्घ्री यस्य (उपमानपूर्वक-तत्पुरुषः)

• एव: indeed
• एव: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: एव (अव्यय)
• Form: निपात (emphasis)

• असौ: that one/he
• असौ: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: असद्/अदस् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; सर्वनाम

• चिपिटाक्षः: flat-eyed
• चिपिटाक्षः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: चिपिट + अक्षि (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कर्मधारयः (चिपिटे अक्षिणी यस्य)

• भयावहः: fearsome, bringing fear
• भयावहः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: भय + आवह (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; भयम् आवहति इति उपपद-तत्पुरुषः

Speaker

Narrator (contextual Purāṇic narrator within Tīrthamāhātmya; exact speaker not explicit in the snippet)

Visual Art Cues

Scene: A terrifying dark male figure appears from the churned ocean: blue garments, crooked nose, black teeth, heavy head, long neck, huge belly, shovel-like feet, distorted flat eyes—an omen-like emergence amid cosmic turbulence.

Characters & Entities

• Unspecified fearsome male figure (vikṛta-puruṣa)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

The Purāṇas warn that not all that emerges from intense striving is auspicious; discernment and adherence to dharma are necessary.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

No tīrtha is named in this description verse.

What ritualistic prescription is mentioned?

No ritual prescription is stated.