Adhyaya 201

Verse 1

विश्वामित्र उवाच । अथ ते ब्राह्मणाः सर्वे भर्तृयज्ञं महामतिम् । कृतांजलिपुटा भूत्वा स्तुतिं कृत्वा वचोऽब्रुवन्

বিশ্বামিত্ৰে ক’লে: তাৰ পাছত সেই সকলো ব্ৰাহ্মণ কৃতাঞ্জলিপুট হৈ, মহামতি ভর্তৃযজ্ঞক স্তৱ কৰি এই বাক্য ক’লে।

Verse 2

यदेतद्भवता प्रोक्तं शोधितो यो भवेद्द्विजः । श्राद्धस्य कन्यकायाश्च सोमपानस्य सोऽर्हति

আপুনি যি ঘোষণা কৰিলে সেয়া এই—যি দ্বিজ শোধিত হয়, সি শ্রাদ্ধৰ বাবে, কন্যকাৰ্যৰ বাবে আৰু সোমপানৰ বাবেও যোগ্য হয়।

Verse 3

कथं शुद्धिः प्रकर्तव्या तस्य सर्वं ब्रवीहि नः । नागरस्य समस्तस्य देशांतरगतस्य च

তেন্তে তাৰ শুদ্ধি কেনেকৈ কৰিব লাগে? আমাক সকলো কথা কওক—সমগ্ৰ নাগৰসমাজৰ বাবে আৰু দেশান্তৰলৈ গ’লে তেনেকুৱা জনৰ বাবেও।

Verse 4

देशांतरप्रजातस्य तत्र जातस्य वा पुनः । अज्ञातपितृवर्गस्य सामा न्यं पदमिच्छतः

—দেশান্তৰত জন্ম লোৱা জনৰ বাবে, বা পুনৰ সেই বিদেশী ঠাইতেই জন্ম হোৱা জনৰ বাবে; যাৰ পিতৃবংশ অজ্ঞাত, আৰু যি সমাজত সাধাৰণ পদ-মৰ্যাদা (স্বীকৃতি) বিচাৰে।

Verse 5

एतन्नः सर्वमाचक्ष्व विस्तरेण महामते

হে মহামতে, এই সকলো কথা আমাক বিস্তাৰে কহা।

Verse 6

विश्वामित्र उवाच । तेषां तद्वचनं श्रुत्वा ब्राह्मणानां नृपोत्तम । अब्रवीद्भर्तृयज्ञस्तु स्वाभिप्रायं सुसंमतम्

বিশ্বামিত্ৰ ক’লে: হে নৃপোত্তম, ব্ৰাহ্মণসকলৰ সেই বাক্য শুনি ভর্তৃযজ্ঞই তেতিয়া নিজৰ সু-বিবেচিত অভিপ্ৰায় প্ৰকাশ কৰিলে।

Verse 7

भर्तृयज्ञ उवाच । प्रश्नभारो महानेष भवद्भिः समुदाहृतः । तथापि कथयिष्यामि नमस्कृत्य स्वयंभुवम्

ভর্তৃযজ্ঞ ক’লে: আপোনালোকৰ দ্বাৰা উত্থাপিত প্ৰশ্নৰ এই ভাৰ অতি মহান। তথাপি স্বয়ম্ভূ প্ৰভুক নমস্কাৰ কৰি মই ইয়াক বৰ্ণনা কৰিম।

Verse 8

अज्ञातपितृवंशो यो दूरादपि समागतः । सामान्यं वांछते पद्यं नागरोऽस्मीति कीर्तयन्

যাৰ পিতৃবংশ অজ্ঞাত, যি দূৰৰ পৰাো আহে, আৰু ‘মই নাগৰ’ বুলি কীৰ্তন কৰি সাধাৰণ নাগরিক মৰ্যাদা বিচাৰে—

Verse 9

तस्य शुद्धिः प्रदा तव्या मुख्यैः शांतैः शुभैर्द्विजैः । गर्तातीर्थोद्भवं विप्रं कृत्वा चैव पुरःसरम्

তাৰ শুদ্ধি প্ৰধান, শান্ত আৰু শুভ দ্বিজ ব্ৰাহ্মণসকলে দিব লাগিব; আৰু গৰ্তা-তীৰ্থোদ্ভৱ ব্ৰাহ্মণক আগত ৰাখি।

Verse 10

विशुद्धिं याचमानस्य यदि यच्छंति नो द्विजाः । कामाद्वा यदि वा क्रोधात्प्रद्वेषाद्वा च्युतेर्भयात्

যদি কোনো ব্যক্তি শুদ্ধিৰ বাবে প্ৰাৰ্থনা কৰে আৰু দ্বিজ ব্ৰাহ্মণসকলে তাক নেদিয়ে—কামনাৰ বশত, বা ক্ৰোধত, বা দ্বেষত, বা নিজৰ পদচ্যুতিৰ ভয়ত—

Verse 11

ब्रह्महत्योद्भवं पापं सर्वेषां तत्र जायते । तस्मादभ्यागतो यस्तु दूरादपि विशेषतः

তেতিয়া তাত থকা সকলোৰে ওপৰত ব্ৰহ্মহত্যাজনিত মহাপাপ উদ্ভৱ হয়। সেয়ে, বিশেষকৈ কোনোজন দূৰ পৰাও শৰণাগত হৈ আহিলে—

Verse 12

तस्य शुद्धिः प्रदातव्या प्रयत्नेन द्विजोत्तमैः । शुद्धिं तु त्रिविधां प्राप्तो मम वाक्यसमुद्भवाम्

সেয়ে দ্বিজোত্তম ব্ৰাহ্মণসকলে যত্নসহকাৰে তাৰ শুদ্ধি দান কৰিব লাগে। মোৰ বাক্য-উপদেশৰ পৰা ত্ৰিবিধ শুদ্ধি লাভ হয়।

Verse 13

स शुद्धो नागरो ज्ञेयो जातो देशांतरेष्वपि । पूर्वं विशोधयेद्वंशं ततो मातृकुलं स्मृतम्

এইদৰে শুদ্ধ হ’লে, তেওঁ অন্য দেশতো জন্মিলেও ‘নাগৰ’ বুলি জনা উচিত। প্ৰথমে তেওঁৰ বংশ পৰিশুদ্ধ কৰা হ’ব; তাৰ পাছত মাতৃকুলকো বিধিমতে স্বীকৃতি দিব লাগে।

Verse 14

ततः शीलं त्रिभिः शुद्धः सामान्यं पदमर्हति

তাৰ পাছত, তিনিও দিশে শুদ্ধ হৈ আৰু সুশীলতাৰে যুক্ত হৈ, তেওঁ সাধাৰণ মৰ্যাদাৰ পদ লাভৰ যোগ্য হয়।

Verse 15

सर्वेषामपि विप्राणां वर्षांते समुपस्थिते । शुद्धिः कार्या प्रयत्नेन स्वस्थानस्य विशुद्धये

সকলো ব্ৰাহ্মণৰ বাবেও, বৰ্ষাৰ শেষ উপস্থিত হ’লে, নিজৰ বাসস্থান আৰু সমাজ শুদ্ধ কৰিবলৈ যত্নসহ শুদ্ধিকাৰ্য কৰা উচিত।

Verse 16

तदर्थं शरदश्चांते शुभर्त्तौ ब्राह्मणोत्तमाः । चातुश्चरणसंपन्नाः संस्थाप्याः षोडशैव तु

সেইহেতু, শৰৎঋতুৰ অন্তত শুভ মুহূর্তত, চাৰিপদ (বৈদিক বিদ্যা আৰু সদাচাৰ) সম্পন্ন ষোলোজন উত্তম ব্ৰাহ্মণক এই ক্ৰিয়াৰ বাবে বিধিপূৰ্বক নিযুক্ত কৰি আসন দিয়া উচিত।

Verse 17

ब्राह्मणाः पुरतः सर्वे शांता दांता जितेंद्रियाः । गर्त्तातीर्थोद्भवं विप्रं तेषां मध्ये निवेशयेत्

সকলো ব্ৰাহ্মণ আগত বহি থাকক—শান্ত, সংযত, ইন্দ্ৰিয়জয়ী; আৰু গৰ্ত্তা-তীৰ্থৰ সৈতে সম্পৰ্কযুক্ত ব্ৰাহ্মণক তেওঁলোকৰ মাজত আসন দিয়া হওক।

Verse 18

तदग्रे पीठिका देयाश्चतस्रो लक्षणान्विताः । यावत्कार्त्तिकपर्यंतं चातुश्चरणकल्पिताः

তেওঁৰ আগত চাৰিখন পীঠিকা দিয়া হওক, যথাযথ লক্ষণযুক্ত; আৰু চাৰিচৰণীয় বিন্যাসে সজ্জিত কৰি কাৰ্ত্তিকৰ শেষলৈকে ব্যৱহাৰযোগ্য কৰি ৰাখা হওক।

Verse 19

प्रथमा बह्वृचस्यार्थे याजुषस्य तथाऽपरा । सामगस्य तथैवान्या तथाऽद्यस्य चतुर्थिका

প্ৰথম পীঠিকা বহ্বৃচ (ঋগ্বেদীয়) ঋত্বিকৰ বাবে; পৰৱৰ্তী যাজুষ (যজুৰ্বেদীয়)ৰ বাবে; আনখন সামগ (সামবেদীয়)ৰ বাবে; আৰু চতুৰ্থখন অথৰ্বণ (অথৰ্ববেদীয়) ঋত্বিকৰ বাবে।

Verse 20

मुद्रिकार्थं तथैवान्या पंचमी परिकीर्तिता । श्रीसूक्तं पावमानं च शाकुनं विष्णुदैवतम्

আন এটা বেদী পঞ্চমী বুলি কীৰ্তিত, মুদ্ৰিকা (চিহ্ন/মোহৰ) কৰ্মৰ বাবে। তাত শ্ৰীসূক্ত, পাৱমান স্তোত্ৰ আৰু বিষ্ণু-দেৱতা অধিষ্ঠিত শাকুন পাঠ কৰিব লাগে।

Verse 21

पारावतं तथा सूक्तं जीवसूक्तेन संयुतम् । बह्वृचः कीर्तयेत्तत्र शांतिकं च तथापरम्

তাত বহ্বৃচ পুৰোহিতে পাৰাৱত সূক্ত আৰু জীৱ-সূক্তেৰে সংযুক্ত সূক্ত কীৰ্তন কৰিব; লগতে আন এটা শান্তিক পাঠো কৰিব।

Verse 22

शांतिकं शिवसंकल्पमृषिकल्पं चतुर्विधम् । मंडलंब्राह्मणं चैव गायत्रीब्राह्मणं तथा

শান্তিক, শিৱ-সংকল্প আৰু চতুৰ্বিধ ঋষি-কল্প; লগতে মণ্ডল-ব্ৰাহ্মণ আৰু গায়ত্ৰী-ব্ৰাহ্মণো তাত কীৰ্তন কৰিব লাগে।

Verse 23

तथा पुरुषसूक्तं च मधुब्राह्मणमेव च । अध्वर्युः कीर्तयेत्तत्र रुद्रान्पंचांगसंयुतान्

তদ্ৰূপে পুৰুষ-সূক্ত আৰু মধু-ব্ৰাহ্মণো। তাত অধ্বৰ্যু পুৰোহিতে পঞ্চাঙ্গসহ ৰুদ্ৰসমূহ কীৰ্তন কৰিব।

Verse 24

देवव्रतं च गायत्रं सोमसूर्यव्रते तथा । एकविंशतिपर्यंतं तथान्यच्च रथंतरम्

দেৱব্ৰত আৰু গায়ত্ৰ; আৰু সোম-ব্ৰত আৰু সূৰ্য-ব্ৰতৰ প্ৰসংগত। একবিংশতি পৰ্যন্ত, আৰু ৰথন্তৰ আদি আন গীত/পাঠো কীৰ্তন কৰিব লাগে।

Verse 25

सौव्रतं संहिता विष्णोर्ज्येष्ठसाम तथैव च । सामवेदोक्तरुद्रांश्च भारुंडैः सामभिर्युतान्

আৰু (তেওঁ) সৌৱ্ৰত, বিষ্ণুৰ সংহিতা, আৰু জ্যেষ্ঠ-সামন গাই-পঢ়িব; লগতে সামবেদত উক্ত ৰুদ্ৰ-পাঠসমূহ ভাৰুণ্ড সামন-গানৰ সৈতে সংযুক্ত কৰি জপ কৰিব।

Verse 26

छंदोगः कीर्तयेत्तत्र यच्चान्यच्छांतिकं भवेत् । गर्भोपनिषदं चैव स्कंदसूक्तं तथापरम्

সেই ঠাইত ছান্দোগ পুৰোহিতে ছান্দোগ্য গীত-পাঠসমূহ কীৰ্তন কৰিব আৰু যি আন শান্তিকৰ্ম বিধানিত আছে সেয়াও; তদুপৰি গৰ্ভোপনিষদ আৰু স্কন্দ-সূক্ত, আৰু তেনে আন স্তোত্ৰসমূহো পাঠ কৰিব।

Verse 27

नीलरुद्रैः समोपेतान्प्राणरुद्रांस्तथापरान् । नवरुद्रांश्च क्षुरिकानाद्यस्तत्र प्रकीर्तयेत्

তাৰ পাছত তেওঁ ৰুদ্ৰ-স্তোত্ৰসমূহ ঘোষণা কৰিব—নীলৰুদ্ৰ, প্ৰাণৰুদ্ৰ আৰু আন ৰূপসমূহসহ; লগতে নৱৰুদ্ৰ আৰু ক্ষুৰিকা (স্তোত্ৰ)ও, প্ৰথমটোৰ পৰা আৰম্ভ কৰি, সেই বিধিত কীৰ্তন কৰিব।

Verse 28

ततः पुण्याहघोषेण गीतवादित्रनिस्वनैः । शुक्लमाल्यांबरधरः शुक्लचंदनचर्चितः

তাৰ পাছত ‘পুণ্যাহ’ ঘোষণাৰ ধ্বনি আৰু গীত-বাদ্যৰ অনুৰণনৰ মাজত, তেওঁ—শ্বেত মালা আৰু শ্বেত বস্ত্ৰ পৰিধান কৰি, শ্বেত চন্দনে লেপিত হৈ—(পবিত্ৰতাৰে আগবাঢ়ে)।

Verse 29

शुद्धिकामो व्रजेत्तत्र यत्र ते ब्राह्मणाः स्थिताः । प्रणम्य शिरसा तेषां ततोवाच्यस्तु मध्यगः

শুদ্ধিৰ কামনাৰে তেওঁ সেই ঠাইলৈ যাব, য’ত সেই ব্ৰাহ্মণসকল বহি আছে। তেওঁলোকক মূৰ নোৱাই প্ৰণাম কৰি, তাৰ পাছত তেওঁলোকৰ মাজত থিয় হৈ কথা ক’ব লাগে।

Verse 30

मदर्थं प्रार्थय त्वं हि सर्वानेतान्द्विजोत्तमान् । यतः शुद्धिं प्रयच्छंति प्रसादं कर्तुमर्हसि

মোৰ কাৰণে তুমি নিশ্চয় এই সকলো উত্তম দ্বিজ-ব্ৰাহ্মণক প্ৰাৰ্থনা কৰা; যিহেতু তেওঁলোকে শুদ্ধি দান কৰে, সেয়ে তুমি তেওঁলোকৰ কৃপা-প্ৰসাদ লাভ কৰিবলৈ যোগ্য হওঁ।

Verse 31

ततस्तु प्रार्थयेद्विप्रांस्तदर्थं च विशुद्धये । गर्तातीर्थोद्भवो विप्रो विनयावनतः स्थितः

তাৰ পাছত সেই উদ্দেশ্যৰ বাবে—সম্পূৰ্ণ বিশুদ্ধিৰ নিমিত্তে—বিপ্ৰ ঋষিসকলক প্ৰাৰ্থনা কৰিব লাগে। গৰ্তাতীৰ্থৰ পৰা উৎপন্ন এজন ব্ৰাহ্মণ বিনয়ে নতশিৰ হৈ তাত থিয় হৈ আছিল।

Verse 32

गोचर्मणि समालग्नः शुद्धिकामस्य तस्य च । प्रष्टव्यास्तु ततस्तेन सर्व एव द्विजोत्तमाः

শুদ্ধি কামনা কৰা সেইজনৰ বাবে গোৰ্মচৰ্ম (গাইৰ ছাল) বিছাই দিয়া হ’ল; তাৰ পাছত তেওঁৰ দ্বাৰা সকলো উত্তম দ্বিজকেই সোধা উচিত।

Verse 33

एष शुद्धिकृते प्राप्तः सुदूरान्नागरो द्विजः । अस्य शुद्धिः प्रदातव्या युष्माकं रोचते यदि

এই নাগৰ দ্বিজ বহু দূৰৰ পৰা শুদ্ধিৰ বাবে আহিছে। যদি আপোনালোকৰ মনত ভাল লাগে, তেন্তে ইয়াক শুদ্ধি দান কৰা হওক।

Verse 34

अथ तैर्वेदसूक्तेन निषेधो वा प्रवर्तनम् । वक्तव्यं वचसा नैव मम वाक्यमिदं स्थितम्

তাৰ পাছত তেওঁলোকে বেদ-সূক্তৰ দ্বাৰাই নিষেধ বা অনুমতি প্ৰকাশ কৰিব; কেৱল ব্যক্তিগত কথাৰে একো কোৱা উচিত নহয়—এইয়েই মোৰ ঘোষিত স্থিৰ নিয়ম।

Verse 35

ततश्च बहुलान्दृष्ट्वा ऋगध्वर्यूंस्ततः परम् । छादोग्यांश्च तथाद्यांश्च क्रमेण तु द्विजोत्तमाः

তাৰ পাছত বহুজন—ঋগ্বেদ-পাঠক আৰু অধ্বৰ্যু যাজক—আৰু তাৰ পিছত ছান্দোগ আদি সকলক দেখি, শ্ৰেষ্ঠ দ্বিজ ব্ৰাহ্মণসকলক ক্ৰমে ক্ৰমে সন্মিলিত কৰি পৰামৰ্শ লোৱা হ’ল।

Verse 36

यदि तेषां मनस्तुष्टिर्जायते द्विजसत्तमाः । ततः सूक्तानि वाक्यानि सौम्यानि सुशुभानि च । वारुणानि तथैंद्राणि मांगल्यप्रभवाणि च

হে দ্বিজসত্তমসকল, যদি তেওঁলোকৰ মন সন্তুষ্ট হয়, তেন্তে সু-কথিত—সৌম্য আৰু মঙ্গলময়—বচন উদ্ভৱ হয়; লগতে বৰুণ-সদৃশ আৰু ইন্দ্ৰ-সদৃশ কল্যাণকাৰী উক্তিও, যি মঙ্গলতাৰ পৰা জন্মে।

Verse 37

श्रेष्ठानि मंत्रलिंगानि वृद्धितुष्टिकराणि च । यदि नो मानसी तुष्टि स्तेषां चैव प्रजायते

তেতিয়া শ্ৰেষ্ঠতম মন্ত্ৰ-লক্ষণ প্ৰকাশ পায়, যিবোৰ বৃদ্ধি আৰু তৃপ্তি দান কৰে। কিন্তু যদি তেওঁলোকৰ ভিতৰত আমাৰ প্ৰতি মানসিক সন্তুষ্টি একেবাৰে জন্ম নলয়…

Verse 38

तदा रौद्राणि याम्यानि नैरृत्यानि विशेषतः । आग्नेयानि त्वनिष्टानि तथा नाशकराणि च

…তেন্তে তাৰ বিপৰীতে ৰৌদ্ৰ—ভয়ংকৰ—লক্ষণ জন্মে: যম-সম্পৰ্কীয় আৰু বিশেষকৈ নৈঋত-সম্পৰ্কীয়; লগতে অগ্নি-সম্পৰ্কীয় অমঙ্গল সূচক, যিবোৰ ক্ষয় আৰু বিনাশ আনে।

Verse 39

अथ ये तत्र मूर्खाः स्युर्न वेदपठने रताः । पुष्पदानं तु वक्तव्यं तैः संतुष्टैर्द्विजोत्तमैः

আৰু যদি তাত কিছুমান মূৰ্খ লোক থাকে যিসকল বেদ-পাঠত আসক্ত নহয়, তেন্তে সন্তুষ্ট হোৱা দ্বিজোত্তম ব্ৰাহ্মণসকলে তেওঁলোকক ফুলৰ দান কৰিবলৈ উপদেশ দিব।

Verse 40

सीत्कारः कुपितैः कार्यः संतोषेण विवर्जितैः । एवं सर्वेषु कृत्येषु न च कार्यो विनिर्णयः

ক্ৰোধে দগ্ধ আৰু সন্তোষবিহীন লোকেই অসন্তুষ্টিৰ সীৎকাৰ কৰে। সেয়ে সকলো ধৰ্মকাৰ্যত তেনে অৱস্থাত চূড়ান্ত নিৰ্ণয় নকৰিব।

Verse 41

प्राकृतैर्वचनैश्चैव यथा कुर्वंति मानवाः । तथैव निर्णयस्यांते मध्यगेन विपश्चिता

মানুহে যিদৰে সাধাৰণ কথাৰে আচৰণ কৰে, তেনেদৰে নিৰ্ণয়ৰ অন্তত মাজত স্থিত জ্ঞানীজন—নিৰপেক্ষ মধ্যস্থ—সেইমতে আগবাঢ়িব।

Verse 42

देयं तालत्रयं सम्यक्सर्वेषां निर्णयोद्भवे

নিৰ্ণয় উদ্ভৱ হ’লে সকলোৰে বাবে বিধিমতে তিনিটা তাল যথাযথভাৱে দিয়া উচিত।

Verse 201

इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां षष्ठे नागरखण्डे हाटकेश्वरक्षेत्रमाहात्म्ये नागर प्रश्ननिर्णयवर्णनंनामैकोत्तरद्विशततमोऽध्यायः

এইদৰে পবিত্ৰ শ্ৰী স্কন্দ মহাপুৰাণত—একাশি হাজাৰ শ্লোকযুক্ত সংহিতাৰ ভিতৰত—ষষ্ঠ নাগৰখণ্ডত, হাটকেশ্বৰ-ক্ষেত্ৰমাহাত্ম্যত, “নাগৰত প্ৰশ্ন-নিৰ্ণয়ৰ বৰ্ণনা” নামৰ একোত্তৰ দ্বিশতম অধ্যায় সমাপ্ত হ’ল।