Adhyaya 186

Verse 1

ऋषय ऊचुः । भूय एव महाभाग वद माहात्म्यमुत्तमम् । अतिथेः कृत्यमस्माकं विस्तरेण च सूतज

ঋষিসকলে ক’লে: ‘হে মহাভাগ, পুনৰ এবাৰ এই উত্তম মাহাত্ম্য কোৱা। আৰু হে সূতপুত্ৰ, অতিথি (অতিথি) সম্পৰ্কে আমাৰ কৰ্তব্য বিস্তাৰে বুজাই দিয়া।’

Verse 2

सूत उवाच । शृण्वन्तु मुनयः सर्वे माहात्म्यमिदमुत्तमम् । येन संश्रुतमात्रेण नश्येत्पापं दिनोद्भवम्

সূতে ক’লে: ‘সকলো মুনিয়ে এই উত্তম মাহাত্ম্য শুনক; যাৰ কেৱল শ্ৰৱণমাত্ৰেই দিনেদিনে উদ্ভৱ হোৱা পাপ নাশ হয়।’

Verse 3

यन्मया च श्रुतं पूर्वं सकाशात्स्वपितुः शुभम्

মই আগতে মোৰ নিজ পিতাৰ সান্নিধ্যৰ পৰা যি শুনিছিলোঁ—শুভ আৰু হিতকৰ—

Verse 4

गृहस्थानां परो धर्मो नान्योऽस्त्यतिथिपूजनात् । अतिथेर्न च दोषोस्ति तस्यातिक्रमणेन च

গৃহস্থৰ বাবে অতিথি-পূজনাৰ ওপৰত কোনো উচ্চ ধৰ্ম নাই। অতিথিৰ একো দোষ নাই; দোষ কেৱল তেওঁৰ প্ৰতি কৰ্তব্য লঙ্ঘন কৰাতেই।

Verse 5

अतिथिर्यस्य भग्नाशो गृहात्प्रतिनिवर्तते । स दत्त्वा दुष्कृतं तस्मै पुण्यमादाय गच्छति

যদি কোনো অতিথি আশা ভাঙি কাৰোবাৰ ঘৰৰ পৰা উভতি যায়, তেন্তে তেওঁ নিজৰ পাপ সেইজনক দি আৰু সেই গৃহস্থৰ পুণ্য লৈ গুচি যায়।

Verse 6

सत्यं शौचं तपोऽधीतं दत्तमिष्टं शतं समाः । तस्य सर्वमिदं नष्टमतिथिं यो न पूजयेत्

সত্য, শৌচ, তপ, শাস্ত্ৰ-অধ্যয়ন, দান, যজ্ঞ—এনে ধৰণৰ আচৰণ শত বছৰ থাকিলেও—যি অতিথিক পূজা নকৰে, তাৰ বাবে এই সকলো নষ্ট হয়।

Verse 7

दूरादतिथयो यस्य गृहमायांति निर्वृताः । स गृहस्थ इति प्रोक्तः शेषाश्च गृहरक्षिणः

যাৰ ঘৰত অতিথিসকল দূৰৰ পৰাো আনন্দে আহে, তেওঁকেই সত্য অৰ্থত ‘গৃহস্থ’ বোলা হয়; বাকীসকল কেৱল ঘৰৰ ৰক্ষক।

Verse 8

न पुराकृतपुण्यानां नराणामिह भूतले । त्रीनेतान्प्रतिहन्यंते श्राद्धं दानं शुभा गिरः

এই ভূতলত যিসকল মানুহে পূৰ্বে পুণ্য নকৰিলে, তেওঁলোকৰ বাবে এই তিনিটা বাধাপ্ৰাপ্ত হয়—শ্ৰাদ্ধ, দান আৰু শুভ বাক্য।

Verse 9

तुष्टेऽतिथौ गृहस्थस्य तुष्टाः स्युः सर्वदेवताः । विमुखे विमुखाः सर्वा भवंति च न संशयः

গৃহস্থৰ অতিথি সন্তুষ্ট হ’লে সকলো দেৱতা সন্তুষ্ট হয়; অতিথি বিমুখ হ’লে সকলো দেৱতাও বিমুখ হয়—ইয়াত সন্দেহ নাই।

Verse 10

तस्मात्तोषयितव्यश्च गृहस्थेन सदाऽतिथिः । अप्यात्मनः प्रदानेन यदीच्छेत्पुण्यमात्मनः

সেয়ে গৃহস্থে সদায় অতিথিক সন্তুষ্ট কৰিব লাগে; যদি নিজৰ পুণ্য কামনা কৰে, তেন্তে নিজৰ অংশ দান কৰিয়েও।

Verse 11

त्रिविधस्त्वतिथिः प्रोक्तो गृहस्थानां द्विजोत्तमाः । तस्याहं वच्मि वः कालं शृणुध्वं सुसमाहिताः

হে দ্বিজোত্তমসকল, গৃহস্থৰ অতিথি তিন প্ৰকাৰ বুলি কোৱা হৈছে। মই তোমালোকক সিহঁতৰ উপযুক্ত সময় ক’ম—সুসংযতচিত্তে শুনা।

Verse 12

श्राद्धीयो वैश्वदेवीयः सूर्योढश्च तृतीयकः । ये चान्ये भोजनार्थीयास्ते सामान्याः प्रकीर्तिता

শ্ৰাদ্ধীয়, বৈশ্বদেৱীয় আৰু তৃতীয় সূৰ্যোঢ়—এই তিনিজন মুখ্য অতিথি। আন যিসকল কেৱল ভোজনৰ বাবে আহে, তেওঁলোকক সাধাৰণ বুলি কোৱা হৈছে।

Verse 13

सांकल्पे विहिते श्राद्धे पितॄणां भोजनोद्भवे । समागच्छति यः काले तस्मिञ्छ्राद्धीय एव सः

যেতিয়া সংকল্প কৰি পিতৃসকলক ভোজন কৰাবলৈ শ্ৰাদ্ধ বিধান কৰা হয়, সেই সময়তে যি আহে, তেওঁকেই শ্ৰাদ্ধীয় অতিথি বুলি গণ্য কৰিব লাগে।

Verse 14

दूराध्वानं पथि श्रांतं वैश्वदेवांत आगतम् । अतिथिं तं विजानीयान्नातिथिः पूर्वमागतः

দূৰ পথ অতিক্ৰম কৰি পথে ক্লান্ত হৈ বৈশ্বদেৱৰ অন্তত আহি পোৱা জনকেই সত্য অতিথি বুলি জানিব লাগে; আগতেই আহি থকা জন এই অৰ্থত অতিথি নহয়।

Verse 15

प्रियो वा यदि वा द्वेष्यो मूर्खः पंडित एव वा । वैश्वदेवे तु संप्राप्तः सोऽतिथिः स्वर्गसंक्रमः

প্ৰিয় হওক বা অপ্ৰিয়, মূৰ্খ হওক বা পণ্ডিত—বৈশ্বদেৱৰ সময়ত যদি আহে, তেন্তে তেওঁ অতিথি; তেওঁৰ সেবাই স্বৰ্গলৈ যোৱাৰ পথ হয়।

Verse 16

न पृच्छेद्गोत्रचरणं न स्थानं वेदमेव च । दृष्ट्वा यज्ञोपवीतं च भोजयेत्तं प्रभक्तितः

তেওঁৰ গোত্ৰ-চৰণ, বাসস্থান বা কোন বেদ অনুসৰণ কৰে—এইবোৰ নুসুধিব। যজ্ঞোপৱীত দেখা মাত্রেই শুদ্ধ ভক্তিৰে তেওঁক ভোজন কৰাব।

Verse 17

श्राद्धे वा वैश्वदेवे वा यद्यागच्छति नातिथिः । घृताहुतिं ततो दद्यात्तन्नाम्ना च हविर्भुजि

শ্ৰাদ্ধে বা বৈশ্বদেৱত যদি কোনো অতিথি নাহে, তেন্তে সেই (অতিথিৰ) নাম উচ্চাৰি হৱিভুজ অগ্নিত ঘৃতাহুতি দিব লাগে।

Verse 18

अशक्त्या भोज्यदानस्य देयं भक्त्या ततः परम् । तस्यान्नमपि तु स्तोकं येन तुष्टिं प्रगच्छति

যদি সম্পূৰ্ণ ভোজন দান কৰিবলৈ সামৰ্থ্য নাথাকে, তেন্তে ভক্তিৰে কিঞ্চিৎ দান কৰা উচিত—অন্তত অল্প অন্ন, যাৰ দ্বাৰা অতিথি তৃপ্তি লাভ কৰে।

Verse 19

तथान्यश्च तृतीयस्तु सूर्योढोऽतिथिरुच्यते । कृते तु भोजने यस्तु रात्रौ वा चाधिगच्छति । तस्य शक्त्या प्रदातव्यं सस्यं च गृहमेधिना

আন এজন, তৃতীয় প্ৰকাৰৰ অতিথিক ‘সূৰ্যোঢ’ (সূৰ্যাস্ত-অতিথি) বোলা হয়—যি সূৰ্যাস্তত বা ৰাতি, ঘৰৰ ভোজন সাজি থোৱাৰ পিছত আহে। তেনে অতিথিক গৃহস্থে নিজৰ সামৰ্থ্য অনুসাৰে শস্য-অন্ন আৰু উপকৰণ দান কৰিব।

Verse 21

तृणानि भूमिरुदकं वाक्चतुर्थी च सूनृता । एतान्यपि सतां गेहे नोच्छिद्यंते कदाचन

ঘাঁহ (আসনৰ বাবে), ভূমি (বহাৰ ঠাই), জল, আৰু চতুৰ্থ—মধুৰ সত্য বাক্য; এইবোৰ সৎলোকৰ ঘৰত কেতিয়াও অভাৱ নহয়।

Verse 22

स्वागतेनाग्नयस्तृप्तिं गृहस्थस्य प्रयांति च । आसनेन व्रजेत्तुष्टिं स्वयंभूः प्रपितामहः

স্বাগতে গৃহস্থৰ পবিত্ৰ অগ্নিসকল তৃপ্তি লাভ কৰে; আৰু আসন দান কৰিলে স্বয়ম্ভূ প্ৰপিতামহ ব্ৰহ্মা প্ৰসন্নচিত্তে বিদায় লয়।

Verse 23

अर्घेण शंभुः पाद्येन सर्वे देवाः सवासवाः । भोज्यदानेन विष्णुः स्यात्सर्वदेवमयोऽतिथिः

অৰ্ঘ্য দান কৰিলে শম্ভুৰ পূজা হয়; পাদ্য (পদধৌত জল) দান কৰিলে ইন্দ্ৰসহ সকলো দেৱতা তৃপ্ত হয়; আৰু ভোজন-দান কৰিলে বিষ্ণু প্ৰসন্ন হয়—কাৰণ অতিথি সৰ্বদেৱময়।

Verse 24

तस्मात्पूज्यः सदा विप्रा भोजनीयो विशेषतः । नामाप्युच्चार्य भोज्योऽन्यो ब्राह्मणो गृहमेधिना

সেয়ে ব্ৰাহ্মণসকল সদায় পূজ্য, আৰু বিশেষকৈ তেওঁলোকক ভোজন কৰোৱাটো উচিত। গৃহস্থে নাম উচ্চাৰি আন এজন ব্ৰাহ্মণকো ভোজন কৰাব লাগে।

Verse 186

इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां षष्ठे नागरखण्डे श्रीहाट केश्वरक्षेत्रमाहात्म्येऽतिथिमाहात्म्यवर्णनंनाम षडशीत्युत्तरशततमोऽध्यायः

এইদৰে শ্ৰী স্কান্দ মহাপুৰাণৰ একাশি হাজাৰ শ্লোকযুক্ত সংহিতাৰ ষষ্ঠ ভাগ নাগৰখণ্ডত, শ্ৰীহাটৰ পবিত্ৰ কেশ্বৰ-ক্ষেত্ৰমাহাত্ম্যৰ অন্তৰ্গত ‘অতিথিমাহাত্ম্য বৰ্ণনা’ নামৰ অধ্যায়, অৰ্থাৎ ১৮৬তম অধ্যায়, সমাপ্ত হ’ল।