Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 36

Devanagari script

नागरादित्य इत्येषा ख्याता भवतु भूतले । येयं सरस्वतीतीरे प्रासादे स्थापिता मया

Transliteration

nāgarāditya ityeṣā khyātā bhavatu bhūtale | yeyaṃ sarasvatītīre prāsāde sthāpitā mayā

Translation

ইয়াক ভূতলত ‘নাগৰাদিত্য’ নামে খ্যাত হওক—এই মূৰ্তিখন, যিখন মই সৰস্বতী নদীৰ তীৰৰ প্ৰাসাদত স্থাপন কৰিছোঁ।

Word by Word

• नागरादित्यः: Nāgarāditya (name/title)
• नागरादित्यः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: नागर-आदित्य (प्रातिपदिक; नागर + आदित्य)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन; कर्मधारय (नागरः आदित्यः)

• इति: thus; as
• इति: Sambandha (Quotation marker/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: इति (अव्यय)
• Form: अव्यय; इत्यादि-उद्धरणसूचक (quotative particle)

• एषा: this (image/form)
• एषा: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: एतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन

• ख्याता: be known (as)
• ख्याता: Kriya (Predicative/क्रिया-विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: ख्यात (प्रातिपदिक; √ख्या (धातु) क्त-प्रत्यय)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन; क्त-प्रत्ययान्त (renowned/called)

• भवतु: let it be
• भवतु: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √भू (धातु)
• Form: लोट्-लकार (Imperative/benedictive), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद

• भूतले: on the earth
• भूतले: Adhikarana (Locus/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: भूतल (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7), एकवचन

• या: which
• या: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन; सम्बन्धसूचक सर्वनाम

• इयम्: this
• इयम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन; निर्देशार्थक सर्वनाम

• सरस्वतीतीरे: on the bank of the Sarasvatī
• सरस्वतीतीरे: Adhikarana (Locus/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: सरस्वती-तीर (प्रातिपदिक; सरस्वती + तीर)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (सरस्वत्याः तीरम्)

• प्रासादे: in the temple/palace
• प्रासादे: Adhikarana (Locus/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: प्रासाद (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी (7), एकवचन

• स्थापिता: installed
• स्थापिता: Kriya (Predicative/क्रिया-विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: स्थापित (प्रातिपदिक; √स्था (धातु) णिच् + क्त-प्रत्यय)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन; क्त-प्रत्ययान्त (causative PPP: installed)

• मया: by me
• मया: Kartrikarana (Agent-instrument/कर्तृकरण)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: तृतीया (3), एकवचन; सर्वनाम

Speaker

Puṣpa

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Nāgarāditya

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: A temple (prāsāda) on the Sarasvatī’s bank with the installed solar deity Nāgarāditya; the river flows beside steps/ghāṭa, pilgrims offer arghya to the sun.

Characters & Entities

• Nāgarāditya
• Sarasvatī-tīra
• Prāsāda (temple)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Naming and consecrating a deity at a tīrtha establishes an enduring locus of merit for future devotees.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Sarasvatī-tīra and the temple (prāsāda) where the form is installed and celebrated as Nāgarāditya.

What ritualistic prescription is mentioned?

Pratiṣṭhā (installation) of the deity in a temple and its subsequent recognition for worship under the name Nāgarāditya.