Adhyaya 152

Verse 1

ऋषय ऊचुः । असंख्यातानि तीर्थानि त्वयोक्ता न्यत्र सूतज । देवमानुषजातानि देवतायतनानि च । तथा वानरजातानि राक्षसस्थापितानि च

ঋষিসকলে ক’লে: হে সূতপুত্ৰ, তুমি অন্য ঠাইত অসংখ্য তীৰ্থ বৰ্ণনা কৰিছা—দেৱ আৰু মানুহজাতিৰ সৈতে সম্পৰ্কিত, লগতে দেৱতাৰ আয়তনসমূহ; তেনেদৰে বানৰ-বংশসম্বন্ধীয় আৰু ৰাক্ষসসকলৰ দ্বাৰা স্থাপিত তীৰ্থো আছে।

Verse 2

सूतपुत्र वदास्माकं यैर्दृष्टैः स्पर्शितैरपि । सर्वेषां लभ्यते पूर्णं फलं चेप्सितमत्र च

হে সূতপুত্ৰ, আমাক কোৱা: কোন তীৰ্থ এনে যে কেৱল দেখা—অথবা স্পৰ্শ কৰিলেও—সকলোৰে পূৰ্ণ ফল লাভ হয়, আৰু ইয়াতেই ইচ্ছিত বৰো প্ৰাপ্ত হয়?

Verse 3

सूत उवाच । सत्यमेतन्महाभागास्तत्र संख्या न विद्यते । तीर्थानां चैव लिंगानामाश्र माणां तथैव च

সূতে ক’লে: “হে ভাগ্যৱান ঋষিসকল, ই সত্য—তাত সিহঁতৰ সংখ্যা নাই; তীৰ্থসমূহৰ, শিৱলিঙ্গসমূহৰ, আৰু তেনেদৰে আশ্ৰমসমূহৰো।”

Verse 4

तत्र यः कुरुते स्नानं शंखतीर्थे समाहितः । एकादश्यां विशेषेण सर्वेषां लभते फलम्

তাত যি জন একাগ্ৰচিত্তে শঙ্খ-তীৰ্থত স্নান কৰে, বিশেষকৈ একাদশীত, সি সকলো তীৰ্থৰ ফল লাভ কৰে।

Verse 5

यः पश्यति नरो भक्त्या तत्रैकादशरुद्रकम् । सिद्धेश्वरसमं तेन दृष्टाः सर्वे महेश्वराः

যি নৰে ভক্তিৰে তাত একাদশ-ৰুদ্ৰক (এগাৰ ৰুদ্ৰ)—সিদ্ধেশ্বৰসম—দৰ্শন কৰে, তাৰ দ্বাৰা যেন সকলো মহেশ্বৰেই দৰ্শিত হ’ল।

Verse 6

यः पश्यति वटादित्यं षष्ठ्यां चैत्रे विशेषतः । भास्कराकृत्स्नशो दृष्टास्तेन तत्रहि संस्थिताः

যি জনে বটাদিত্যক দৰ্শন কৰে—বিশেষকৈ চৈত্ৰ মাহৰ ষষ্ঠী তিথিত—তেওঁ যেন ভাস্কৰক সম্পূৰ্ণ ৰূপে দৰ্শন কৰিলে; কিয়নো সূৰ্যৰ সকলো ৰূপ তাতেই প্ৰতিষ্ঠিত।

Verse 7

माहित्थां पश्यति तथा ये देवीं श्रद्धयाविताः । तेन दुर्गाः समस्तास्ता वीक्षिता नात्र संशयः

যিসকলে শ্ৰদ্ধাৰে সৈতে মাহিত্থাত দেৱীক দৰ্শন কৰে, তেওঁলোকৰ দ্বাৰা সেই কৰ্মতেই দুৰ্গাৰ সকলো প্ৰকাশ দৰ্শিত বুলি গণ্য; ইয়াত কোনো সন্দেহ নাই।

Verse 8

यः पश्यति गणेशं च स्वर्गद्वारप्रदं नृणाम् । सर्वे विनायकास्तेन दृष्टाः स्युर्नात्र संशयः

যি জনে গণেশক দৰ্শন কৰে—যি নৰলোকৰ বাবে স্বৰ্গদ্বাৰ প্ৰদানকাৰী—তেওঁৰ দ্বাৰা সকলো বিনায়ক দৰ্শিত বুলি গণ্য; ইয়াত সন্দেহ নাই।

Verse 9

शर्मिष्ठास्थापितां गौरीं यो ज्येष्ठां तत्र पश्यति । तेन गौर्यः समस्तास्ता वीक्षिता द्विजसत्तमाः

হে দ্বিজসত্তমসকল! যি জনে তাত শৰ্মিষ্ঠাই প্ৰতিষ্ঠিত জ্যেষ্ঠা গৌৰীক দৰ্শন কৰে, তেওঁৰ দ্বাৰা গৌৰীৰ সকলো ৰূপ নিশ্চয় দৰ্শিত।

Verse 10

चक्रपाणिं च यः पश्येत्प्रातरुत्थाय मानवः । वासुदेवा समस्ताश्च तेन तत्र निरीक्षिताः

যি মানুহে প্ৰভাতে উঠি চক্ৰপাণীক দৰ্শন কৰে, তেওঁৰ দ্বাৰা তাতেই বাসুদেৱৰ সকলো ৰূপ দৰ্শিত বুলি গণ্য।

Verse 11

ऋषय ऊचुः । त्वयासूत तथाऽस्माकं चक्रपाणिश्च यः स्थितः । नाख्यातः स कथं तत्र विस्मृतः किं वदस्व नः । कस्मिन्काले विशेषेण स द्रष्टव्यो मनीषिभिः

ঋষিসকলে ক’লে: “হে সূত! তুমি এইদৰে ক’লা, কিন্তু ইয়াত আমাৰ বাবে অৱস্থিত চক্রধাৰী (চক্রপাণি) প্ৰভুৰ কথা বৰ্ণনা নকৰিলা। তেওঁ কেনেকৈ অনুক্ত ৰ’ল—আমাক কোৱা। কোন বিশেষ সময়ত জ্ঞানীসকলে সেই প্ৰভুক দৰ্শন কৰিব লাগে?”

Verse 12

सूत उवाच । अर्जुनेनैष विप्रेन्द्राः क्षेत्रेऽत्रैव प्रतिष्ठितः । शयने बोधने चैव प्रातरुत्थाय मानवः

সূতে ক’লে: “হে বিপ্ৰেন্দ্ৰসকল! এই চক্রপাণি অర్జুনে এই পবিত্ৰ ক্ষেত্ৰতেই প্ৰতিষ্ঠা কৰিছিল। শয়ন আৰু বোধন সময়ত, আৰু প্ৰভাতে উঠি মানুহে তেওঁৰ দৰ্শন কৰিব লাগে।”

Verse 13

स्नानं कृत्वा सुभक्त्या च यः पश्येच्चक्रपाणिनम् । ब्रह्महत्यादिपापानि तस्य नश्यंति तत्क्षणात्

স্নান কৰি শুদ্ধ ভক্তিৰে যিজনে চক্রপাণিক দৰ্শন কৰে, তাৰ ব্ৰহ্মহত্যা আদি পাপ সেই ক্ষণতেই নাশ হয়।

Verse 14

भूभारोत्तारणार्थाय धर्मसंस्थापनाय च । ब्रह्मणावतारितौ विप्रा नरनारायणावुभौ

পৃথিৱীৰ ভাৰ লাঘৱ কৰিবলৈ আৰু ধৰ্ম পুনঃস্থাপন কৰিবলৈ, হে বিপ্ৰসকল, ব্ৰহ্মাই নৰ আৰু নাৰায়ণ—উভয়কে—অৱতীৰ্ণ কৰালে।

Verse 15

कृष्णार्जुनौ तदा मर्त्ये द्वापरांते द्विजोत्तमाः । अवतीर्णो धरापृष्ठे मिथः स्नेहानुगौ तदा । नरनारायणावेतौ स्वयमेव व्यवस्थितौ

দ্বাপৰৰ অন্তত, হে দ্বিজোত্তমসকল, কৃষ্ণ আৰু অৰ্জুন ধৰাৰ পৃষ্ঠত মৰ্ত্যলোকে অৱতীৰ্ণ হ’ল, পৰস্পৰ স্নেহে আবদ্ধ। এই দুয়ো নৰ-নাৰায়ণ স্বয়ং প্ৰকাশিত হৈ তেনেদৰে স্থিত হ’ল।

Verse 16

यथा रक्षोविनाशाय रामो दशरथात्मजः । अवतीर्णो धरापृष्ठे तद्वत्कृष्णोऽपि चापरः

যেনেকৈ দশৰথ-নন্দন শ্ৰী ৰাম ৰাক্ষস-বিনাশৰ বাবে পৃথিৱীত অৱতীৰ্ণ হৈছিল, তেনেকৈ আন এক অৱতাৰ শ্ৰী কৃষ্ণো তদ্ৰূপে অৱতীৰ্ণ হৈছিল।

Verse 17

यदा पार्थः समायातस्तीर्थयात्रां प्रति द्विजाः । युधिष्ठिरसमादेशाच्छक्रप्रस्थात्पुरोत्तमात्

হে দ্বিজসকল, যেতিয়া পাৰ্থ (অর্জুন) তীৰ্থযাত্ৰালৈ ওলাই আহিল, তেতিয়া যুধিষ্ঠিৰৰ আদেশত উত্তম শক্রপ্ৰস্থ (ইন্দ্ৰপ্ৰস্থ) নগৰৰ পৰা প্ৰস্থান কৰিলে।

Verse 19

द्रौपद्या सहितं दृष्ट्वा रहसि भ्रातरं द्विजम् । प्रोवाच प्रणतो भूत्वा विनयावनतोऽर्जुनः

দ্ৰৌপদীৰ সৈতে গোপনে ভাতৃক দেখি, অৰ্জুনে প্ৰণাম কৰি বিনয়ত নত হৈ তেওঁক ক’লে।

Verse 20

युधिष्ठिर उवाच । गच्छार्जुन द्रुतं तत्र नीयन्ते यत्र तस्करैः । धेनवो द्विजवर्यस्य ता मोक्षय धनंजय

যুধিষ্ঠিৰে ক’লে— “অর্জুন, তৎক্ষণাৎ তাত যোৱা, য’ত চোৰে সেই শ্ৰেষ্ঠ দ্বিজৰ গাইবোৰ হঁকাই লৈ গৈছে। হে ধনঞ্জয়, সিহঁতক মুক্ত কৰা।”

Verse 21

तीर्थयात्रां ततो गच्छ यावद्द्वादशवत्सरान् । ततः पापविनिर्मुक्तः समेष्यसि ममांतिकम्

“তাৰ পাছত বাৰ বছৰলৈ তীৰ্থসমূহলৈ যাত্ৰা কৰা। তাৰ পিছত পাপমুক্ত হৈ তুমি পুনৰ মোৰ ওচৰলৈ আহিবা।”

Verse 22

यः सदारं नरं पश्येदेकांतस्थं तु बुद्धिमान् । अपि चात्यंतपापः स्यात्किं पुनर्निजबांधवम्

যি বুদ্ধিমান লোকে একান্তত স্ত্ৰীৰ সৈতে থকা এজন পুৰুষক চায়, সি মহাপাপৰ ভাগী হয়—তেন্তে যদি সি নিজৰেই আত্মীয় হয়, তেন্তে কিমান অধিক!

Verse 23

तस्मान्न वीक्षयेत्कञ्चिदेकांतस्थं सभार्यकम् । बांधवं च विशेषेण य इच्छेच्छुभमात्मनः

সেয়ে যি নিজৰ মঙ্গল কামনা কৰে, সি কোনো লোককো পত্নীৰ সৈতে একান্তত থকা অৱস্থাত নাচাব—বিশেষকৈ নিজৰেই আত্মীয়ক।

Verse 24

स तथेति प्रतिज्ञाय रथमारुह्य सत्वरम् । धनुरादाय बाणांश्च जगाम तदनन्तरम्

সি “তথাই হওক” বুলি প্ৰতিজ্ঞা কৰি তৎক্ষণাৎ ৰথত উঠিল। ধনু আৰু বাণ লৈ সি তাৰ পিছতেই তৎক্ষণাৎ যাত্ৰা কৰিলে।

Verse 25

येन मार्गेण ता गावो नीयन्ते तस्करैर्बलात् । तिरस्कृत्य द्विजान्सर्वाञ्छितशस्त्रधरैर्द्विजाः

যি পথে সেই গাইবোৰ চোৰে বলপূৰ্বক লৈ গৈছিল—উদ্ধৃত অস্ত্ৰধাৰী লোকসকলে সকলো দ্বিজক অপমান কৰি ঠেলি আঁতৰাই দিছিল—সেই পথেদিয়েই (সি অনুসৰণ কৰিলে)।

Verse 26

अथ हत्वा क्षणाच्चौरान्गाः सर्वाः स्वयमाहृताः । स्वाः स्वा निवेदयामास ब्राह्मणानां महात्मनाम्

তাৰ পিছত ক্ষণমাত্ৰতে চোৰবোৰক বধ কৰি সি নিজে সকলো গাই উভতাই আনিলে। আৰু মহাত্মা ব্ৰাহ্মণসকলৰ প্ৰত্যেকক তেওঁৰ নিজৰ গাই নিবেদন কৰিলে।

Verse 27

ततस्तीर्थान्यनेकानि स दृष्ट्वायतनानि च । क्षेत्रेऽत्रैव समायातः स्नानार्थं पांडुनन्दनः

তাৰ পিছত বহু তীৰ্থ দৰ্শন কৰি আৰু বহু আয়তন (ধাম) চাক্ষুষ কৰি, পাণ্ডুনন্দন স্নান-কৰ্মৰ উদ্দেশ্যে এই পৱিত্ৰ ক্ষেত্ৰতেই আহি উপস্থিত হ’ল।

Verse 28

तेन पूर्वमपि प्रायस्तत्क्षेत्रमवलोकितम् । दुर्योधनसमायुक्तो यदा तत्र समागतः

আগতেও তেওঁ প্ৰায় সেই ক্ষেত্ৰ দৰ্শন কৰি থৈছিল; আৰু যেতিয়া দুঃযোধনৰ সৈতে তাত উপস্থিত হ’ল, তেতিয়া তেওঁ পুনৰ সেই পৱিত্ৰ ভূমিত প্ৰৱেশ কৰিলে।

Verse 29

अथ संपूजयामास यल्लिंगं स्थापितं पुरा । अर्जुनेश्वर संज्ञं तु पुष्पधूपानुलेपनैः

তাৰ পাছত তেওঁ পূৰ্বতে স্থাপিত সেই লিঙ্গটোক বিধিপূৰ্বক পূজা কৰিলে, যি ‘অৰ্জুনেশ্বৰ’ নামে খ্যাত—পুষ্প, ধূপ আৰু সুগন্ধি অনুলেপনেৰে।

Verse 30

अन्येषां कौरवेन्द्राणां पांडवानां विशेषतः

আৰু এই কৰ্ম তেওঁ অন্য কৌৰৱ-ইন্দ্ৰসকলৰ কল্যাণৰ বাবেও, বিশেষকৈ পাণ্ডৱসকলৰ নিমিত্তে কৰিলে।

Verse 31

अथ संचिंतयामास मनसा पांडुनंदनः । अहं नरः स्वयं साक्षात्कृष्णो नारायणः स्वयम्

তাৰ পাছত পাণ্ডুনন্দনে মনে মনে চিন্তা কৰিলে: “মই স্বয়ং নৰ; আৰু কৃষ্ণ স্বয়ং নাৰায়ণ।”

Verse 32

तस्मादत्र करिष्यामि चक्रपाणिं सुरेश्वरम् । प्रासादो मानवश्चैव यादृङ्नास्ति धरातले

সেয়ে মই ইয়াত চক্রপাণি—দেৱলোকৰ অধীশ্বৰ সুৰেশ্বৰক প্ৰতিষ্ঠা কৰিম; আৰু পৃথিৱীত ক’তো নথকা ধৰণৰ এক মন্দিৰ-প্ৰাসাদ নিৰ্মাণ কৰিম।

Verse 33

कल्पांतेऽपि न नाशः स्यादस्य क्षेत्रस्य कर्हिचित् । प्रासादोऽपि तथाप्येवमत्र क्षेत्रे भविष्यति

কল্পান্ততোও এই পবিত্ৰ ক্ষেত্ৰৰ কেতিয়াও বিনাশ নহ’ব; আৰু তেনেদৰে এই প্ৰাসাদ-মন্দিৰো এই ক্ষেত্ৰতেই স্থায়ী হৈ থাকিব।

Verse 34

एवं स निश्चयं कृत्वा स्वचित्ते पांडवानुजः । प्रासादं निर्ममे पश्चाद्वैष्णवं द्विजसत्तमाः

এইদৰে নিজৰ চিত্তত এই সংকল্প স্থিৰ কৰি, পাণ্ডৱসকলৰ কনিষ্ঠ ভ্ৰাতৃয়ে—হে দ্বিজশ্ৰেষ্ঠ—তাৰ পাছত এক বৈষ্ণৱ মন্দিৰ নিৰ্মাণ কৰিলে।

Verse 35

ततो विप्रान्समाहूय चमत्कारपुरोद्भवान् । प्रतिष्ठां कारयामास मतं तेषां समाश्रितः

তাৰ পাছত চমৎকাৰ-পুৰৰ পৰা উদ্ভৱ হোৱা মহিমান্বিত ব্ৰাহ্মণসকলক আহ্বান কৰি, তেওঁলোকৰ পৰামৰ্শ অনুসৰি প্ৰতিষ্ঠা-বিধি সম্পন্ন কৰালে।

Verse 36

दत्त्वा दानान्यनेकानि शासनानि बहूनि च । अन्यच्च प्रददौ पश्चात्स तेषां तुष्टिदायकम्

বহু দান আৰু অসংখ্য শাসন-পত্ৰ তথা দানপত্ৰ প্ৰদান কৰি, তাৰ পাছত তেওঁ তেওঁলোকক সন্তুষ্টিদায়ক আন আন নিবেদনো অৰ্পণ কৰিলে।

Verse 37

ततः प्रोवाच तान्सर्वान्कृतांजलिपुटः स्थितः । नरोऽहं ब्राह्मणाज्जातः पाण्डोर्भूमिं प्रपेदिवान्

তাৰ পাছত তেওঁ কৰযোৰ কৰি ভক্তিভাৱে থিয় হৈ সকলোকে ক’লে— “মই নৰ, ব্ৰাহ্মণৰ পৰা জন্ম লোৱা; আৰু পাণ্ডুৰ ভূমিৰ ৰাজ্যলৈ আহিছোঁ।”

Verse 38

मानुषेणैव रूपेण त्यक्त्वा तां बदरीं शुभाम् । प्रसिद्ध्यर्थं मया चात्र प्रासादोऽयं विनि र्मितः । मन्नाम्ना नरसंज्ञश्च श्रद्धापूतेन चेतसा

“সেই শুভ বদৰী ধাম ত্যাগ কৰি আৰু মানৱ ৰূপ ধাৰণ কৰি, এই স্থানৰ খ্যাতিৰ বাবে মই ইয়াত এই প্ৰাসাদ (মন্দিৰ) নিৰ্মাণ কৰাইছোঁ। আৰু শ্ৰদ্ধাৰে পবিত্ৰ হোৱা চিত্তে, ই মোৰ নাম ‘নৰ’ বুলিয়েই পৰিচিত হ’ব।”

Verse 39

तस्मादेष भवद्भिश्च चक्रपाणिरिति द्विजाः । कीर्तनीयः सदा येन मम नाम प्रकाश्य ताम्

“সেয়ে হে দ্বিজসকল, তোমালোকেও সদায় ‘চক্ৰপাণি’ বুলি তেওঁৰ কীৰ্তন কৰিব লাগে; যাৰ দ্বাৰা মোৰ নাম প্ৰকাশ পাই খ্যাত হয়।”

Verse 40

विष्णुलोके ध्वनिर्याति यावच्चंद्रदिवाकरौ

“ইয়াৰ কীৰ্তি বিষ্ণুলোকলৈকে ধ্বনিত হয়, যেতিয়ালৈকে চন্দ্ৰ আৰু সূৰ্য স্থিৰ থাকে।”

Verse 41

तथा महोत्सवः कार्यः शयने बोधने हरेः । चैत्रमासे विशेषेण संप्राप्ते विष्णुवासरे

“তদ্ৰূপে, হৰিৰ শয়ন আৰু বোধনৰ সময়ত মহোৎসৱ কৰা উচিত; আৰু বিশেষকৈ চৈত্ৰমাহত, যেতিয়া বিষ্ণুৰ বাৰ (বৃহস্পতিবাৰ) উপস্থিত হয়।”

Verse 42

एतेषु त्रिषु लोकेषु त्यक्त्वेमां बदरीमहम् । पूजामस्य करिष्यामि स्वयं विष्णोर्द्विजोत्तमाः

হে দ্বিজোত্তমসকল! এই ত্ৰিলোকৰ ভিতৰত এই বদৰী ধাম ত্যাগ কৰি, মই নিজেই বিষ্ণুৰ এই ৰূপৰ পূজা সম্পাদন কৰিম।

Verse 43

यस्तत्र दिवसे मर्त्यः पूजामस्य विधा स्यति । सर्वपापविनिर्मुक्तो विष्णुलोकं स यास्यति

যি মর্ত্যই সেই দিনা বিধিপূৰ্বক এই পূজা সম্পাদন কৰে, সি সকলো পাপৰ পৰা মুক্ত হৈ বিষ্ণুলোকলৈ গমন কৰিব।

Verse 44

तथा ये वासुदेवस्य क्षेत्रे केचिद्व्यवस्थिताः । तेषां प्रदर्शनं श्रेयो नित्यं दृष्ट्वा च लप्स्यते

তদ্ৰূপে, যিসকল বাসুদেৱৰ পবিত্ৰ ক্ষেত্ৰত বাস কৰে, তেওঁলোকৰ দৰ্শন মঙ্গলজনক; নিতৌ দৰ্শনে সদায় আত্মকল্যাণ লাভ হয়।

Verse 45

सूत उवाच । बाढमित्येव तैरुक्तो दाशार्हः पांडुनंदनः । तेषां तद्भारमावेश्य प्रशांतेनांतरात्मना । ययौ तीर्थानि चान्यानि कृतकृत्यस्ततः परम्

সূতে ক’লে: তেওঁলোকে ‘বাঢ়ম্’ বুলি কোৱাত দাশাৰ্হ পাণ্ডুনন্দনে তেওঁলোকৰ দায়িত্ব গ্ৰহণ কৰিলে। অন্তৰাত্মা শান্ত কৰি, কৰ্তব্য সম্পন্ন কৰি, তাৰ পাছত তেওঁ অন্য তীৰ্থসমূহলৈ গমন কৰিলে।

Verse 46

एवं तत्र स्थितो देवश्चक्रपाणिवपुर्द्धरः । स्वयमेव हृषीकेशो जंतूनां पापनाशनः

এইদৰে তাত দেবতা চক্ৰপাণিৰ ৰূপ ধৰি স্থিত থাকিল—স্বয়ং হৃষীকেশ—জীৱসমূহৰ পাপ নাশক।

Verse 47

अद्याऽपि च कला विष्णोः प्राप्ते चैकादशीत्रये । पूर्वोक्तेन विधानेन तस्माच्छ्रद्धासमन्वितैः । सदैव पूजनीयश्च वन्दनीयो विशेषतः

আজিো ইয়াত বিষ্ণুৰ দিৱ্য শক্তি বিদ্যমান। একাদশীৰ ত্ৰয়ী আহিলে, পূৰ্বে কোৱা বিধান অনুসাৰে, শ্ৰদ্ধাযুক্ত ভক্তসকলে সদায় ইয়াত পূজা কৰিব আৰু বিশেষকৈ বিনীত প্ৰণাম নিবেদন কৰিব।

Verse 152

इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीति साहस्र्यां संहितायां षष्ठे नागरखण्डे हाटकेश्वरक्षेत्रमाहात्म्ये चक्रपाणिमाहात्म्यवर्णनंनाम द्विपञ्चाशदुत्तरशततमोऽध्यायः

এইদৰে পবিত্ৰ শ্ৰীস্কান্দ মহাপুৰাণত—একাশী হাজাৰ শ্লোকৰ সংহিতাৰ ভিতৰত—ষষ্ঠ নাগৰখণ্ডৰ হাটকেশ্বৰ ক্ষেত্ৰৰ তীৰ্থমাহাত্ম্যত ‘চক্ৰপাণি-মাহাত্ম্য বৰ্ণন’ নামৰ একশ বাহান্নতম (১৫২) অধ্যায় সমাপ্ত হ’ল।