Adhyaya 150
Nagara KhandaTirtha MahatmyaAdhyaya 150

Adhyaya 150

এই অধ্যায়ত সূতে ক্ৰমবদ্ধ তত্ত্বকথা বৰ্ণনা কৰে। দৈত্যপুৰোহিত শুক্ৰ হাটকেশ্বৰ-সম্পৰ্কিত সিদ্ধিদায়ক ক্ষেত্ৰলৈ গৈ অথৰ্বণীয় ৰৌদ্ৰ মন্ত্রেৰে হোম কৰে আৰু ত্ৰিকোণ কুণ্ড নিৰ্মাণ কৰে। যজ্ঞত সন্তুষ্ট হৈ কেলীশ্বৰী দেৱী প্ৰকট হৈ আত্মবিনাশকাৰী বলি নিষেধ কৰে আৰু কল্যাণকাৰী বৰদানৰ দিশে কথোপকথন ঘুৰাই দিয়ে। শুক্ৰ যুদ্ধত নিহত দৈত্যসকলৰ পুনৰ্জীৱনৰ প্ৰাৰ্থনা কৰে; দেৱীয়ে সদ্য ভক্ষিত আৰু ‘যোগিনী-মুখত প্ৰৱিষ্ট’ বুলি কোৱা দৈত্যসকলকো ধৰি সকলোকে উঠাব বুলি মানি লয়। তেওঁ ‘অমৃতৱতী বিদ্যা’ নামৰ জ্ঞানশক্তি দান কৰে, যাৰ দ্বাৰা মৃতসকল পুনৰ জীৱিত হয়। শুক্ৰ এই সংবাদ অন্ধকক জনাই বিশেষকৈ অষ্টমী আৰু চতুৰ্দশীত নিৰন্তৰ ভক্তি-উপাসনাৰ উপদেশ দিয়ে; আৰু সিধান্ত প্ৰকাশ পায় যে জগতব্যাপী পৰাশক্তি বলৰ দ্বাৰা নহয়, কেৱল ভক্তিৰ দ্বাৰাই লাভ্য। অন্ধকে পূৰ্বৰ ক্ৰোধৰ বাবে অনুতাপ কৰি প্ৰাৰ্থনা কৰে—যি ভক্তে এই ৰূপ ধ্যান কৰে আৰু প্ৰতিমা স্থাপন কৰে, তেওঁলোকে হৃদয়ইচ্ছিত সিদ্ধি লাভ কৰক। দেৱীয়ে স্থাপনকাৰীক মোক্ষ, অষ্টমী/চতুৰ্দশীৰ পূজকক স্বৰ্গ, আৰু কেৱল দৰ্শন-ধ্যান কৰা লোকক ৰাজভোগৰ বৰ দিয়ে। দেৱী অন্তৰ্ধান হোৱাৰ পাছত শুক্ৰে নিহত দৈত্যসকলক জীৱিত কৰে আৰু অন্ধকে পুনৰ আধিপত্য লাভ কৰে; পৰম্পৰাত ব্যাসবংশীয় এজনৰ দ্বাৰা তাত স্থাপনৰ উল্লেখ আছে। ফলশ্ৰুতিত কোৱা হৈছে—পাঠ/শ্ৰৱণে মহাদুঃখ নাশ হয়; অষ্টমীত শুনিলে পতিত ৰজাও বাধাহীন ৰাজ্য পায়; আৰু যুদ্ধকালত শ্ৰৱণ বিজয় দিয়ে।

Shlokas

Verse 1

सूत उवाच । शुक्रस्तस्य वचः श्रुत्वा चित्ते कृत्वा दयां ततः । हाटकेश्वरजं क्षेत्रं गत्वा सिद्धिप्रदायकम्

সূত ক’লে: তাৰ বাক্য শুনি শুক্ৰে হৃদয়ত দয়া ধৰি, তাৰ পাছত সিদ্ধিদায়ক হাটকেশ্বৰ-জন্ম পবিত্ৰ ক্ষেত্ৰলৈ গ’ল।

Verse 2

चकार विधिवद्धोमं स्वमांसेन हुताशने । मंत्रैराथर्वणै रौद्रैः कुण्डं कृत्वा त्रिकोणकम्

তাত তেওঁ বিধি-মতে হোম সম্পন্ন কৰিলে; নিজৰ মাংসেই জ্বলন্ত হুতাশনত আহুতি দি অগ্নিক তৃপ্ত কৰিলে। ভয়ংকৰ আথৰ্বণীয় মন্ত্রেৰে ত্ৰিকোণ কুণ্ড নিৰ্মাণ কৰিলে।

Verse 3

एवं संजुह्वतस्तस्य तेन वै विधिना तदा । यथा रुद्रेण संतुष्टा देवी केलीश्वरी तदा

এইদৰে সেই একে বিধিৰে তেওঁ আহুতি দিছিল যেতিয়া, তেতিয়া দেবী কেলীশ্বৰী প্ৰসন্ন হ’ল—যেনেকৈ এক সময়ত ৰুদ্ৰে তেওঁক সন্তুষ্ট কৰিছিল।

Verse 4

तं प्रोवाच समेत्याशु शुक्रं दैत्यपुरोहितम् । मा त्वं भार्गवशार्दूल कुरु मांसपरिक्षयम्

তেতিয়া তেওঁ শীঘ্ৰে ওচৰলৈ আহি দৈত্যপুৰোহিত শুক্ৰক ক’লে—“হে ভাৰ্গৱ-শাৰ্দূল, নিজৰ মাংস ক্ষয় কৰো নাহি।”

Verse 5

भाविताऽहं त्रिनेत्रेण तत्किं ब्रूहि करोमि ते

“মই ত্ৰিনেত্ৰ প্ৰভুৰ দ্বাৰা শক্তিসম্পন্ন কৰা হৈছে; সেয়ে কোৱা—মই তোমাৰ বাবে কি কৰিম?”

Verse 6

शुक्र उवाच । यथा रुद्रस्य साहाय्यं त्वयात्र विहितं शुभे । अंधकस्याऽपि कर्तव्यं तथैवैष वरो मम

শুক্ৰ ক’লে: “হে শুভে, যিদৰে তুমি ইয়াত ৰুদ্ৰক সহায় কৰিছিলা, তেনেদৰেই অন্ধকৰ বাবেও কৰা। এইয়েই মোৰ বৰ।”

Verse 7

ये केचिद्दानवा युद्धे भक्षिताश्च विनाशिताः । अस्य सैन्यस्य ते सर्वे पुनर्जीवंतु सत्वरम्

এই সেনাৰ যিসকল দানৱ যুদ্ধত ভক্ষিত বা বিনষ্ট হৈছিল—তেওঁলোক সকলো সত্ত্বৰেই পুনৰ জীৱিত হওক।

Verse 8

देव्युवाच । जीवयिष्यामि तान्सर्वान्दानवान्निहतान्रणे । नवसंभक्षितान्विप्र प्रविष्टान्योगिनीमुखे

দেৱীয়ে ক’লে: হে ব্ৰাহ্মণ! ৰণত নিহিত সকলো দানৱক মই পুনৰ জীৱিত কৰিম—যিসকল সদ্য ভক্ষিত হৈ যোগিনীৰ মুখত প্ৰৱেশ কৰিছে, তেওঁলোককো।

Verse 9

एवमुक्त्वा ददौ तस्मै सा देवी हर्षितानना । नाम्नाऽमृतवतीं विद्यां यया जीवंति ते मृताः

এইদৰে কৈ, আনন্দোজ্জ্বল মুখমণ্ডলীয়া সেই দেৱীয়ে তেওঁক ‘অমৃতৱতী’ নামৰ বিদ্যা দান কৰিলে, যাৰ দ্বাৰা মৃতসকলেও পুনৰ জীৱিত হয়।

Verse 10

ततः शुक्रः प्रहृष्टात्मा गत्वांधकमुवाच ह । सिद्धा केलीश्वरी देवी यथा शम्भोस्तथा मम

তাৰ পাছত শুক্ৰ আনন্দিতচিত্তে অন্ধকৰ ওচৰলৈ গৈ ক’লে: ‘কেলীশ্বৰী দেৱী সিদ্ধা আৰু অচ্যুতা—যেনে শম্ভুৰ (শিৱৰ) তেনে মোৰো।’

Verse 11

तया दत्ता शुभा विद्या मम दैत्या मृताश्च ये । तान्सर्वांस्तत्प्रभावेन योजयिष्यामि जीविते

তেওঁ দিয়া শুভ বিদ্যাৰেই প্ৰভাৱত, মোৰ যিসকল দৈত্য ইতিমধ্যে মৃত—তেওঁলোক সকলোকে মই পুনৰ জীৱনত সংযুক্ত কৰিম।

Verse 12

त्वयाऽस्याः सततं भक्तिः कार्या दानव सत्तम । अष्टम्यां च विशेषेण चतुर्दश्यां च सर्वदा

হে দানৱৰ শ্ৰেষ্ঠ, তুমি তাইৰ প্ৰতি সদায় ভক্তি ৰাখিবা; বিশেষকৈ অষ্টমীত আৰু চতুৰ্দশীত, সদাসৰ্বদা।

Verse 13

एषा सा परमा शक्तिर्यया व्याप्तमिदं जगत् । केवलं भक्तिसाध्या सा न दण्डेन कथंचन

এইয়াই সেই পৰম শক্তি, যাৰ দ্বাৰা এই সমগ্ৰ জগত ব্যাপ্ত। তাইক কেৱল ভক্তিৰ দ্বাৰাই লাভ কৰা যায়; দণ্ড বা বলপ্ৰয়োগে কেতিয়াও নহয়।

Verse 14

एवमुक्तस्तु शुक्रेण स तदा दानवाधिपः । तां देवीं पूजयामास भावभक्तिसमन्वितः

শুক্ৰৰ উপদেশ পোৱাৰ পাছত, সেই সময় দানৱৰ অধিপতিয়ে হৃদয়ভৰা ভাৱ-ভক্তিসহ সেই দেবীক পূজা কৰিলে।

Verse 15

स्तुत्वा च विविधैः स्तोत्रैस्ततः प्रोवाच सादरम् । तथान्या मातरः सर्वा यथाज्येष्ठं यथाक्रमम्

বিভিন্ন স্তোত্ৰে তাইক স্তুতি কৰি, তাৰ পাছত সি সাদৰে ক’লে; আৰু তেনেদৰে আন সকলো মাতৃ-দেৱীকো জ্যেষ্ঠতা আৰু যথাক্ৰমে সম্বোধন কৰিলে।

Verse 16

अज्ञानाद्यन्मया देवि कृतः कोपस्तवोपरि । मर्षणीयस्तथा सोऽद्य दीनस्य प्रणतस्य च

হে দেবী, অজ্ঞানতাবশত মই তোমাৰ ওপৰত যি ক্ৰোধ প্ৰকাশ কৰিছিলোঁ—সেয়া আজি ক্ষমা কৰা; মই দীন, আৰু শৰণাগত হৈ প্ৰণাম কৰোঁ।

Verse 17

श्रीदेव्युवाच । परितुष्टाऽस्मि ते वत्स प्रभावाद्भार्गवस्य च । वरं वरय तस्मात्त्वं न वृथा दर्शनं मम

শ্ৰীদেৱীয়ে ক’লে: হে বৎস, তোমাৰ ওপৰত মই সন্তুষ্ট—ভাৰ্গৱ (শুক্ৰ)ৰ প্ৰভাৱ আৰু পুণ্যৰ বাবেও। সেয়ে তুমি বৰ বাছা; মোৰ দৰ্শন তোমাৰ বাবে বৃথা নহ’ব।

Verse 18

अन्धक उवाच । अनेनैव तु रूपेण ये त्वां ध्यायंति देहिनः । पूजयंति च सद्भक्त्या संस्थाप्य प्रतिमां तव । तेषां सिद्धिः प्रदातव्या त्वया हृदयवांछिता

অন্ধকে ক’লে: যিসকল দেহধাৰী জীৱ এই একে ৰূপতে তোমাক ধ্যান কৰে, আৰু তোমাৰ প্ৰতিমা স্থাপন কৰি সত্য ভক্তিৰে পূজা কৰে—তেওঁলোকক তোমাৰ দ্বাৰা হৃদয়-ইচ্ছিত সিদ্ধি দিয়া উচিত।

Verse 19

देव्युवाच । यो मामनेन रूपेण स्थापयिष्यति मानवः । तस्य मोक्षं प्रदास्यामि पापस्यापि न संशयः

দেৱীয়ে ক’লে: যি মানুহে মোক এই একে ৰূপতে স্থাপন কৰিব, মই তাক মোক্ষ দিম—সেইজন পাপী হলেও; ইয়াত কোনো সন্দেহ নাই।

Verse 20

योऽष्टम्यां च चतुर्दश्यां मम पूजां करिष्यति । तस्मै स्वर्गं प्रदास्यामि पापस्यापि दनूत्तम

হে দানৱশ্ৰেষ্ঠ, যি অষ্টমী আৰু চতুৰ্দশীত মোৰ পূজা কৰিব, মই তাক স্বৰ্গ দিম—সেইজন পাপী হলেও।

Verse 21

केवलं दर्शनं यश्च ध्यानं वा मे करिष्यति । तस्य राज्यं प्रदास्यामि भोगान्मानुषसंभवान्

আৰু যি কেৱল মোৰ দৰ্শন কৰে বা মোক ধ্যান কৰে, মই তাক ৰাজ্য আৰু মানৱজন্মৰ ভোগ দিম।

Verse 22

एवमुक्त्वाऽथ सा देवी ततश्चादर्शनं गता । तैश्च मातृगणैः सार्धं पश्यतस्तस्य तत्क्षणात्

এইদৰে কৈ সেই দেৱী মাতৃগণৰ সৈতে, তেওঁ চাই থাকোঁতেই সেই ক্ষণতে দৃষ্টিৰ পৰা অন্তৰ্হিত হ’ল।

Verse 23

शक्रोऽपि दानवान्सर्वांस्तया संसिद्धया ततः । मृतान्संजीवयामास दैतेयान्नवभक्षितान्

তাৰ পাছত শক্ৰ (ইন্দ্ৰ)ও সেই সিদ্ধ শক্তিৰ দ্বাৰা, মৃত হোৱা সকলো দানৱ যোদ্ধাক—নৱভক্ষিত দৈত্যসকলক—পুনৰ্জীৱিত কৰিলে।

Verse 24

तैः समेत्य स दैत्येन्द्रः प्रहृष्टेनांतरात्मना । तां पुरीं प्राप्य शक्रस्य राज्यं चक्रे दिवानिशम्

তেওঁলোকৰ সৈতে পুনৰ মিলিত হৈ, দৈত্যেন্দ্ৰজন অন্তৰত আনন্দে উচ্ছ্বসিত হৈ, সেই নগৰীত উপস্থিত হৈ শক্ৰৰ ৰাজ্য দিন-ৰাত দখল কৰিলে।

Verse 25

तां देवीं ध्यायमानस्तु पूजयानो दिवानिशम् । अष्टम्यां च चतुर्दश्यां विशेषेण महाबलः

সেই মহাবলীজন দেৱীক ধ্যান কৰি দিন-ৰাত পূজা কৰিছিল; বিশেষকৈ অষ্টমী আৰু চতুৰ্দশী তিথিত।

Verse 26

अथ तस्याः प्रभावं तं ज्ञात्वा व्याससमुद्भवः । स्थानेऽत्र स्थापयामास संसिद्धिं प परां गतः

তাৰ পাছত, তেওঁৰ শক্তিৰ সেই মহিমা বুজি, ব্যাসসম্ভৱজন এই স্থানতেই (উপাসনা) স্থাপন কৰিলে আৰু পৰম সিদ্ধি লাভ কৰিলে।

Verse 27

सूत उवाच एवं केलीश्वर देवी संजाता परमेश्वरी । तस्मात्स्थाप्या च पूज्या च ध्येया चैव विशेषतः

সূতে ক’লে: এইদৰে কেলীশ্বৰী দেৱী পৰমেশ্বৰী, সৰ্বোচ্চ মাতৃ ৰূপে প্ৰকাশ পালে। সেয়ে তেখেতক প্ৰতিষ্ঠা কৰিব লাগে, পূজা কৰিব লাগে, আৰু বিশেষকৈ ধ্যান কৰিব লাগে।

Verse 28

एवं देव्या नरो यश्च पठते वा शृणोति वा । वाच्यमानं स मुच्येत व्यसनेन गरीयसा

এইদৰে দেৱীৰ এই কাহিনী যি নৰে পঢ়ে বা শুনে—উচ্চস্বৰে পাঠ চলি থাকোঁতে—সেইজন অতি ভয়ংকৰ বিপদ-ব্যসনৰ পৰাও মুক্ত হয়।

Verse 29

भ्रष्टराज्योऽथवा राजा यः शृणोत्यष्टमीदिने । स राज्यं लभते भूयो निखिलं हतकंटकम्

ৰাজ্যচ্যুত কোনো ৰজাই যদি অষ্টমী তিথিত এই কাহিনী শুনে, তেন্তে তেওঁ পুনৰ নিজৰ সমগ্ৰ ৰাজ্য লাভ কৰে—কণ্টকমুক্ত, অৰ্থাৎ সকলো বাধা-বিপদ নাশ হোৱা।

Verse 30

युद्धकाले च संप्राप्ते यश्चैतच्छृणुयान्नरः । स हत्वा शत्रुसंघातं विजयं च समाप्नुयात्

আৰু যুঁজৰ সময় উপস্থিত হ’লে, যি নৰে এই বৃত্তান্ত শুনে, তেওঁ শত্রুসেনাৰ সমূহ বিনাশ কৰি বিজয় লাভ কৰে।