
ঋষিসকলে সুধিলে—মহাতপস্বী মাণ্ডব্য মুনিক কোন পৰিস্থিতিত শূলাত (খুঁটিত বিদ্ধ কৰি) আৰোপ কৰা হৈছিল? সূতে ক’লে—তীৰ্থযাত্ৰাত নিমগ্ন মাণ্ডব্য গভীৰ শ্ৰদ্ধাৰে এই পুণ্যভূমিলৈ আহি, বিশ্বামিত্ৰ পৰম্পৰাসংযুক্ত এক মহাপাৱন তীৰ্থত উপস্থিত হ’ল। তাত পিতৃতৰ্পণ কৰি, সূৰ্যব্ৰত পালন কৰি ‘বিভ্ৰাট্’ পদযুক্ত ভাস্কৰপ্ৰিয় স্তোত্ৰ জপ কৰিলে। সেই সময়তে এজন চোৰ লোপ্ত্ৰ (গাঁঠনি/পোটলি) চুৰি কৰি লোকৰ পিছুৱা খাই দৌৰি আছিল। মৌনব্ৰতধাৰী মুনিক দেখি সি পোটলিখন মুনিৰ ওচৰত পেলাই গুহাত লুকাল। পিছুৱা কৰা লোক আহি মুনিৰ আগত পোটলি দেখি চোৰ কোনফালে গ’ল সুধিলে। মাণ্ডব্যে চোৰৰ লুকাই থকা ঠাই জানিলেও মৌনব্ৰতৰ বাবে একো নক’লে। লোকসকলে বিবেচনা নকৰাকৈ মুনিকেই ছদ্মবেশী চোৰ বুলি ভাবি বনাঞ্চলত তৎক্ষণাৎ শূলাৰোপণ কৰিলে। এই বৰ্ণনাই পূৰ্বকৰ্মবিপাকৰ কঠোৰ ফল দেখুৱাই—বৰ্তমানত নিৰ্দোষ হ’লেও কৰ্মৰ গতি গূঢ়; লগতে নৈতিক বিচাৰ, ব্ৰতশৃঙ্খলা আৰু কাৰণ-কাৰ্যৰ জটিলতা সম্পৰ্কে ধৰ্মচিন্তা জাগাই তোলে।
Verse 1
ऋषय ऊचुः । केनासौ मुनिशार्दूलो मांडव्यः सुमहातपाः । शूलायां स्थापितः केन कारणेन च नो वद
ঋষিসকলে ক’লে: অতি মহাতপস্বী মুনিশাৰ্দূল মাণ্ডব্যক কোনে শূলাত স্থাপন কৰিলে? আৰু কিহৰ কাৰণে এই ঘটনা ঘটিল—আমাক কোৱা।
Verse 2
सूत उवाच । स मांडव्यो मुनिः पूर्वं तीर्थयात्रां समाचरन् । अस्मिन्क्षेत्रे समायातः श्रद्धया परया युतः
সূতে ক’লে: পূৰ্বে মুনি মাণ্ডব্য তীৰ্থযাত্ৰা আচৰণ কৰি, পৰম শ্ৰদ্ধাৰে যুক্ত হৈ, এই পবিত্ৰ ক্ষেত্ৰত উপস্থিত হ’ল।
Verse 3
विश्वामित्रीयमासाद्य सत्तीर्थं पावनं महत् । पितॄणां तर्पणं चक्रे भास्करं प्रति स व्रती
বিশ্বামিত্ৰী নামৰ সৎতীৰ্থ, মহা পাৱন তীৰ্থত উপস্থিত হৈ, সেই ব্ৰতী মুনিয়ে সূৰ্যৰ দিশে মুখ কৰি পিতৃসকলৰ তৰ্পণ কৰিলে।
Verse 4
जपन्विभ्राडिति श्रेष्ठं सूक्तं भास्करवल्लभम् । एतस्मिन्नंतरे चौरो लोप्त्रमादाय कस्यचित्
তেওঁ ‘বিভ্ৰাট’ৰে আৰম্ভ হোৱা, সূৰ্যৰ প্ৰিয় শ্ৰেষ্ঠ সূক্ত জপ কৰি আছিল; সেই সময়তে এজন চোৰে কাৰোবাৰ লোপ্ত্ৰ (জলপাত্ৰ) লৈ পলাই গ’ল।
Verse 5
कोपि तत्र समायातः पृष्ठे लग्नैर्जनैर्द्विजाः । ततश्चौरोऽपि तं दृष्ट्वा मौनस्थं मुनिसत्तमम्
হে দ্বিজসকল! তেতিয়া কিছুমান লোক তাৰ পিছে পিছে লাগি তাত উপস্থিত হ’ল। আৰু চোৰেও মৌনত স্থিত মুনিসত্তমক দেখি…
Verse 6
लोप्त्रं मुक्त्वा तदग्रेऽथ प्रविवेश गुहांतरे । एतस्मिन्नंतरे प्राप्तास्ते जना लोप्त्रहेतवे
চোৰে নিজৰ আগত জল-কলহ থৈ তাৰ পাছত গুহাৰ ভিতৰলৈ প্ৰৱেশ কৰিলে। সেই সময়তে সেই লোকসকল কলহ উদ্ধাৰ কৰিবলৈ তাত উপস্থিত হ’ল।
Verse 7
दृष्ट्वा लोप्त्रं तदग्रस्थं तमूचुर्मुनिपुंगवम् । मार्गेणानेन चायातो लोप्त्रहस्तो मलिम्लुचः । ब्रूहि शीघ्रं महाभाग केन मार्गेण निर्गतः
তেওঁৰ আগত থোৱা জল-কলহ দেখি তেওঁলোকে মুনিশ্ৰেষ্ঠক ক’লে—‘এই পথেদি এক দুষ্ট ডাকাইত হাতত কলহ লৈ আহিছিল। হে ভাগ্যবান, শীঘ্ৰ কোৱা—সেই কোন পথেদি বাহিৰলৈ ওলাই গ’ল?’
Verse 8
स च जानन्नपि प्राज्ञो गुहासंस्थं मलिम्लुचम् । न किंचिदपि चोवाच मौनव्रत परायणः
প্ৰাজ্ঞ মুনিজনে গুহাত লুকাই থকা ডাকাইতক জানিও, মৌনব্ৰতত একাগ্ৰ হৈ একো নক’লে।
Verse 9
असकृत्प्रोच्यमानोऽपि परचिंतासमन्वितः । यदा प्रोवाच नो किंचित्स रक्षंश्चौरजीवितम्
বাৰে বাৰে সোধা হ’লেও তেওঁ পৰহিতচিন্তাত নিমগ্ন হৈ থাকিল। একো নক’লে বুলিয়েই তেওঁ চোৰৰ জীৱন ৰক্ষা কৰিলে।
Verse 10
ततस्तैर्मंत्रितं सर्वैरेष नूनं मलिम्लुचः । संप्राप्तः पृष्ठतोऽस्माभिर्मुनिरूपो बभूव ह
তেতিয়া তেওঁলোকে সকলোৱে পৰামৰ্শ কৰি ক’লে—‘নিশ্চয় এইজনেই ডাকাইত। আমি ইয়াক পিছে পিছে অনুসৰণ কৰি আহিছিলোঁ, আৰু ই মুনিৰ ৰূপ ধাৰণ কৰিছে।’
Verse 11
अविचार्य ततः सर्वैराभीरैस्तैर्दुरात्मभिः । शूलीमारोपितः सद्यो नीत्वा किंचिद्वनांतरम्
তাৰ পাছত কোনো বিচাৰ-বিবেচনা নকৰাকৈ, সেই দুষ্ট আত্মাৰ আভীৰসকলে একেলগে তেওঁক বনান্তৰৰ এটা ঠাইলৈ লৈ গৈ তৎক্ষণাৎ শূলত আৰোপ কৰিলে।
Verse 12
एवं प्राप्ता तदा शूली मुनिना तेन दारुणा । पूर्वकर्मविपाकेन दोषहीनेन धीमता
এইদৰে তেতিয়া, পূৰ্বকৰ্মৰ বিপাকৰ ফলত, দোষহীন আৰু ধীমান সেই দাৰুণ মুনিয়ে শূলধাৰী প্ৰভু (শিৱ)ৰ শৰণ লাভ কৰিলে।