Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 21

Devanagari script

अहिल्यां चकमे शक्रो गौतमस्य प्रियां सतीम् । मद्बाणैः पीडितोऽतीव स्वर्गादेत्य धरातलम्

Transliteration

ahilyāṃ cakame śakro gautamasya priyāṃ satīm | madbāṇaiḥ pīḍito'tīva svargādetya dharātalam

Translation

মোৰ শৰবোৰে অতিশয় পীড়িত কৰি শক্ৰ (ইন্দ্ৰ) গৌতমৰ সতী প্ৰিয়া পত্নী অহিল্যাকে কামনা কৰিলে; আৰু স্বৰ্গৰ পৰা নামি ধৰণীত আহিল।

Word by Word

• अहिल्याम्: Ahalyā
• अहिल्याम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: अहिल्या (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• चकमे: desired
• चकमे: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: कम् (धातु)
• Form: लिट्-लकार (Perfect), प्रथम-पुरुष, एकवचन; आत्मनेपदम्

• शक्रः: Śakra (Indra)
• शक्रः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: शक्र (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• गौतमस्य: of Gautama
• गौतमस्य: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: गौतम (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, एकवचन

• प्रियाम्: beloved (wife)
• प्रियाम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: प्रिया (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; ‘पत्नी/प्रेयसी’ अर्थे

• सतीम्: virtuous
• सतीम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सती (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषणम्—‘पतिव्रता/साध्वी’

• मत्: my
• मत्: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (प्रातिपदिक)
• Form: उत्तम-पुरुष-सर्वनाम, षष्ठी-समासपूर्वपद-रूप

• बाणैः: by arrows
• बाणैः: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: बाण (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, बहुवचन

• पीडितः: tormented
• पीडितः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: पीड् (धातु) → पीडित (कृदन्त-प्रातिपदिक)
• Form: भूतकृदन्त (क्त/PPP), पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; ‘क्लिष्टः/पीडितः’

• अतीव: exceedingly
• अतीव: None
• Type: Indeclinable
• Root: अतीव (अव्यय)
• Form: अव्यय; तीव्रतावाचक (intensifier adverb)

• स्वर्गात्: from heaven
• स्वर्गात्: Apadana (Ablative/अपादान)
• Type: Noun
• Root: स्वर्ग (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, पञ्चमी-विभक्ति (5th/Ablative), एकवचन

• एत्य: having come
• एत्य: Purvakala (Prior action/पूर्वकाल)
• Type: Verb
• Root: इ (धातु)
• Form: क्त्वान्त-अव्यय (gerund) ‘इत्वा/गत्वा’ अर्थे; ‘आगत्य’

• धरातलम्: to the earth’s surface
• धरातलम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: धरातल (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

Speaker

Kāma (Puṣpaśara)

Tirtha Mahatmya

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: Kāma narrates Indra’s desire for Ahalyā and his consequent suffering; Indra is shown descending from Svarga toward the earth, burdened and chastened, while the sage’s hermitage is hinted in the background.

Characters & Entities

• Kāma
• Śakra
• Indra
• Ahalyā
• Gautama

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Unchecked desire leads to downfall and suffering; virtue (satītva) is upheld as an ideal.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

No specific tīrtha is named in this verse; it supports the chapter’s moral-theological framing.

What ritualistic prescription is mentioned?

None is mentioned in this line.