
ঋষিসকলে পূৰ্বে উল্লেখিত কৰ্ণোৎপলাৰ সম্পূৰ্ণ বৃত্তান্ত বিচাৰিলে। সূতে ক’লে—গৌৰীৰ পদ-সম্পৰ্কিত স্থানত তপস্যা কৰা সেই নাৰীৰ ভক্তিত প্ৰসন্ন হৈ গিৰিজা দেৱী দৰ্শন দিলে আৰু বৰ বিচাৰিবলৈ ক’লে। কৰ্ণোৎপলায় নিজৰ দুখ ক’লে—পিতৃয়ে ৰাজসৌভাগ্য হেৰুৱাই শোক আৰু বৈৰাগ্যত জীৱন কটায়; আৰু সি নিজে বৃদ্ধা হ’লেও অবিবাহিতা। সেয়ে সি অতি সুন্দৰ স্বামী আৰু পুনৰ যৌৱন প্ৰাৰ্থনা কৰিলে, যাতে পিতৃয়ো সুখ ঘূৰি পায়। দেৱীয়ে বিধি নিৰ্দেশ দিলে—মাঘ মাহৰ তৃতীয়া তিথি, শনিবাৰে, বাসুদেৱ-সম্পৰ্কিত নক্ষত্ৰত পবিত্ৰ জলে স্নান কৰি সৌন্দৰ্য আৰু যৌৱনৰ ধ্যান কৰিব; সেই দিনা স্নান কৰা যিকোনো নাৰীয়ে তেনে সৌন্দৰ্য লাভ কৰে। নিৰ্দিষ্ট সময়ত কৰ্ণোৎপলা মধ্যৰাতিত জলে প্ৰৱেশ কৰি দিৱ্য দেহ আৰু যৌৱন লৈ ওলাই আহিল; সকলোৱে বিস্মিত হ’ল। গৌৰীৰ প্ৰেৰণাত কামদেৱ (মনোভৱ) তাক পত্নী ৰূপে বিচাৰিবলৈ আহি ক’লে—প্ৰীতি সহ আহিলোঁ বুলিয়েই তাৰ নাম “প্ৰীতি” হ’ব। কৰ্ণোৎপলায় অনুৰোধ কৰিলে—প্ৰথমে পিতৃক বিধিপূৰ্বক প্ৰাৰ্থনা কৰক। সি আগতে পিতৃৰ ওচৰলৈ গৈ তপস্যাৰ ফল আৰু গৌৰীকৃপাত যৌৱন ঘূৰি অহাৰ কথা জনাই বিবাহৰ অনুমতি বিচাৰে। তাৰ পিছত কামদেৱে প্ৰাৰ্থনা কৰিলে; পিতৃয়ে অগ্নিক সাক্ষী কৰি ব্ৰাহ্মণসকলৰ উপস্থিতিত কন্যাদান কৰিলে। সি “প্ৰীতি” নামে প্ৰসিদ্ধ হ’ল আৰু তীৰ্থও তাৰ নামেই খ্যাত হ’ল। ফলশ্ৰুতি—মাঘ মাহত স্নান কৰিলে প্ৰয়াগৰ ফল পোৱা যায়; মানুহ ৰূপৱান আৰু সক্ষম হয়, আৰু আত্মীয়-বিয়োগৰ দুখ নাপায়।
Verse 1
ऋषय ऊचुः । या सा कर्णोत्पलानाम त्वयास्माकं प्रकीर्तिता । किञ्चिज्जलाश्रयं प्राप्य तपस्तपति संस्थिता । तस्याः सर्वं समाचक्ष्व यथा तपसि सा स्थिता
ঋষিসকলে ক’লে: “আপুনি যি কাণোৎপলা নামৰ সেই নাৰীৰ কথা আমাক কীৰ্তন কৰিলে—এটা জলাশ্ৰয়ৰ আশ্ৰয় পাই তাতেই স্থিত হৈ তপস্যা কৰি আছে। তাইৰ বিষয়ে সকলো কওক: তপসত তাই কেনেকৈ স্থিৰ হৈ থাকিল?”
Verse 2
सूत उवाच । गौरीपादकृतस्थाना श्रद्धया परया युता । तावत्तुष्टिं गता देवी गिरिजा शंकरप्रिया
সূতে ক’লে: “গৌৰীৰ পদস্পৰ্শে পবিত্ৰ হোৱা সেই স্থানত স্থিত হৈ, পৰম শ্ৰদ্ধাৰে যুক্ত, শংকৰপ্ৰিয়া দেবী গিৰিজা তাত সন্তুষ্ট হ’ল।”
Verse 3
ततः प्रोवाच ते पुत्रि तुष्टाहं वांछितं वद । येन यच्छाम्यसंदिग्धं यद्यपि स्यात्सुदुर्लभम्
তাৰ পাছত দেবীয়ে তাইক ক’লে: “কন্যা, মই সন্তুষ্ট—তোমাৰ ইচ্ছা কোৱা। যি প্ৰাৰ্থনাৰে মই তোমাক নিঃসন্দেহে দিম, যদিও সেয়া অতি দুৰ্লভ হয়।”
Verse 4
कर्णोत्पलोवाच । मम पत्युः कृते देवि मम तातः सुदुःखितः । राज्याद्भ्रष्टः सुखाच्चापि कुटुंबेन विवर्जितः
কাণোৎপলায়ে ক’লে: “হে দেবী, মোৰ স্বামীৰ কাৰণে মোৰ পিতা অতি দুখিত হৈছে—ৰাজ্যচ্যুত হৈছে, সুখৰ পৰাো বঞ্চিত, আৰু কুটুম্বৰ পৰা বিচ্ছিন্ন।”
Verse 5
ततश्चैव तपस्तेपे वैराग्यं परमं गतः । अहं वार्द्धक्यमापन्ना कौमार्येऽपि च संस्थिता
“তাৰ পাছত তেওঁ তপস্যা কৰিলে আৰু পৰম বৈৰাগ্য লাভ কৰিলে। আৰু মই—কুমাৰী অৱস্থাতেই—বাৰ্ধক্যত উপনীত হৈছোঁ।”
Verse 6
तस्माद्भवतु मे भर्त्ता कश्चिद्रूपोत्कटः स्मृतः । सर्वेषां देवमर्त्यानां त्वत्प्रसादात्सुरेश्वरि
সেয়ে, হে সুৰেশ্বৰী দেবী, তোমাৰ প্ৰসাদত মোক এনে এজন স্বামী লাভ হওক, যি অপূৰ্ব সৌন্দৰ্য্যে খ্যাত—সকলো দেৱ আৰু মৰ্ত্যতকৈও শ্ৰেষ্ঠ।
Verse 7
तथा स्यात्परमं रूपं तारुण्यं त्वत्प्रसादतः । यथास्य जायते सौख्यं तापसस्यापि मे पितुः
আৰু তোমাৰ প্ৰসাদত মোৰো পৰম সৌন্দৰ্য্য আৰু যৌৱন লাভ হওক, যাতে মোৰ তপস্বী পিতাৰো হৃদয়ত সুখ উদয় হয়।
Verse 8
देव्युवाच । माघमासतृतीयायां शनैश्चरदिने शुभे । नक्षत्रे वसुदैवत्ये रूपं ध्यात्वाथ यौवनम्
দেৱীয়ে ক’লে: মাঘ মাহৰ তৃতীয়া তিথিত, শুভ শনিবাৰে, বসুদেৱতাসংযুক্ত নক্ষত্ৰত, সৌন্দৰ্য্য আৰু যৌৱনৰ ধ্যান কৰা।
Verse 9
त्वया स्नानं प्रकर्तव्यं सुपुण्येऽत्र जलाशये । ततो दिव्य वपुर्भूत्वा यौवनेन समन्विता । भविष्यसि न संदेहः सत्यमेतन्मयोदितम्
তুমি ইয়াত এই অতি পুণ্যময় জলাশয়ত স্নান কৰিবা। তাৰ পাছত তুমি দিব্য দেহ ধাৰণ কৰি যৌৱনেৰে সমন্বিতা হ’বা—সন্দেহ নাই; এই মোৰ কোৱা সত্য।
Verse 10
अन्यापि या महाभागे नारी स्नानं करिष्यति । तस्मिन्नहनि साप्येवं रूपयुक्ता भविष्यति
হে মহাভাগ্যে, সেই একে দিন যি আন কোনো নাৰীও স্নান কৰিব, সিও তেনেদৰে সৌন্দৰ্য্যেৰে যুক্ত হ’ব।
Verse 11
सूत उवाच । एवमुक्त्वाथ सा देवी गता चादर्शनं ततः । सापि चान्वेषयामास तृतीयां शनिना सह
সূতে ক’লে: এইদৰে কৈ সেই দেৱী তৎক্ষণাৎ দৃষ্টিৰ পৰা অন্তৰ্হিত হ’ল। তেতিয়া কৰ্ণোৎপলায় বিধিমতে শনিবাৰৰ সৈতে তৃতীয়া তিথিৰ সন্ধান কৰিবলৈ ধৰিলে।
Verse 12
वसुदेवात्मकेनैव नक्षत्रेण प्रयत्नतः । ध्यायमाना च तां देवीं सर्वकामप्रदायिनीम्
বসুদেৱাত্মক নামে শুভ নক্ষত্ৰৰ অধীনত, একাগ্ৰ প্ৰচেষ্টাৰে, তাই সেই দেৱীক ধ্যান কৰিলে—যি সকলো কামনা পূৰণকাৰিণী।
Verse 13
ततः कतिपयाहस्य जाता सा योगसंयुता । तृतीया या यथोक्ता च तया देव्या पुरा द्विजाः
তাৰ পাছত কেইদিনমানৰ ভিতৰত তাই যোগশক্তিৰে সংযুক্ত হ’ল। হে দ্বিজসকল, সেই তৃতীয়া তিথি—যেনে আগতে কোৱা হৈছিল—প্ৰাচীন কালত সেই দেৱীয়ে দ্বিজসকলক ঘোষণা কৰিছিল।
Verse 14
ततः सा रूपसौभाग्यं यौवनं वांछितं पतिम् । ध्यायमाना जले तस्मिन्नर्द्धरात्रे विवेश च
তাৰ পাছত ৰূপ-সৌভাগ্য, ইচ্ছিত যৌৱন আৰু মনোমত স্বামীৰ প্ৰাপ্তিৰ কামনাৰে ধ্যান কৰি, তাই অর্ধৰাত্ৰিত সেই জলত প্ৰৱেশ কৰিলে।
Verse 15
ततो दिव्यवपुर्भूत्वा यौवनेन समन्विता । निष्क्रांता सलिलात्तस्माज्जनविस्मयकारिणी
তাৰ পাছত দিব্য দেহ ধাৰণ কৰি, যৌৱনেৰে সমন্বিতা হৈ, তাই সেই জলৰ পৰা ওলাই আহিল—যাক দেখি সকলো লোক বিস্মিত হ’ল।
Verse 16
एतस्मिन्नंतरे प्राप्तो गौरीवाक्यप्रबोधितः । तदर्थं भगवान्कामः पत्न्यर्थं प्रीतिसंयुतः । अब्रवीच्च महाभागे कामोहं स्वयमागतः
সেই মুহূর্ততে গৌৰীৰ বাক্যত জাগ্ৰত হৈ প্ৰেমৰ ভগৱান কামদেৱ উপস্থিত হ’ল। সেই উদ্দেশ্যতেই—পত্নী লাভৰ কামনাৰে আৰু প্ৰীতিত পৰিপূৰ্ণ হৈ—ক’লে, “হে মহাভাগে, মই কাম, স্বয়ং আহি উপস্থিত হ’লোঁ।”
Verse 17
पार्वत्यादेशिता भार्या तस्मान्मे भव मा चिरम्
“পাৰ্বতীয়ে তোমাক মোৰ পত্নী ৰূপে নিযুক্ত কৰিছে; সেয়ে মোৰ হওঁক—বিলম্ব নকৰিবা।”
Verse 18
यस्मात्प्रीत्या समायातस्तवांतिकमहं शुभे । तस्मात्प्रीतिरिति ख्याता मम भार्या भविष्यसि
“হে শুভে, প্ৰীতিতেই মই তোমাৰ ওচৰলৈ আহিছোঁ; সেয়ে তুমি ‘প্ৰীতি’ নামে খ্যাত হ’বা আৰু মোৰ পত্নী হ’বা।”
Verse 19
कर्णोत्पलोवाच । यद्येवं स्मर मत्तातं तं गत्वा प्रार्थय स्वयम् । स्वच्छंदा स्याद्यतः कन्या न कथंचित्प्रवर्तिता
কৰ্ণোৎপলায়ে ক’লে: “যদি তেনেহ’লে, হে স্মৰ, তেন্তে মোৰ পিতাৰ ওচৰলৈ নিজে গৈ প্ৰাৰ্থনা কৰা। কিয়নো কন্যা নিজৰ ইচ্ছাত স্বচ্ছন্দ হ’ব লাগে; কোনোপধ্যেই তাক বাধ্য কৰা উচিত নহয়।”
Verse 20
य एष दृश्यते रम्यः प्रासादो नाति दूरतः । अस्यांते तिष्ठतेऽस्माकं तातस्तपसि संस्थितः
“সেই মনোৰম প্ৰাসাদটো যি দেখা যায়, বেছি দূৰত নহয়। তাৰ অন্তিম প্ৰান্তত আমাৰ পিতা তপস্যাত স্থিত হৈ আছে।”
Verse 21
अत्राहं पूर्वतो गत्वा तस्य तिष्ठामि चांतिके । भवानागत्य पश्चाच्च प्रार्थयिष्यति मां ततः
মই ইয়াত আগতেই আগবাঢ়ি গৈ তেওঁৰ ওচৰত থিয় হৈ থাকিম। তাৰ পাছত তুমি পিছত আহি, তেওঁৰ সন্মুখতে, মোৰ ওচৰত নিজৰ প্ৰাৰ্থনা জনাবা।
Verse 22
बाढमित्येव कामोक्ते गता सा तत्समीपतः । प्रणिपत्य ततः प्राह दिष्ट्या तात मया पुनः
কামে এইদৰে ক’লে তাই তেওঁৰ ওচৰলৈ গ’ল। প্ৰণাম কৰি ক’লে, “সৌভাগ্যবশত, প্ৰিয় পিতা, মই আপোনাক পুনৰ লগ পালোঁ।”
Verse 23
संप्राप्तं यौवनं कांतं समाराध्य हरप्रियाम् । तस्मात्कुरु विवाहं मे हृत्स्थं सुखमवाप्नुहि
হে প্ৰিয়, মোৰ ওচৰলৈ এতিয়া মনোহৰ যৌৱন আহিল। হৰৰ প্ৰিয়া গৌৰীক বিধিমতে আৰাধনা কৰি, সেয়ে মোৰ বিবাহ সম্পন্ন কৰা; হৃদয়ত নিহিত আনন্দ লাভ কৰা।
Verse 24
मदर्थे प्रेषितो भर्त्ता तया देव्याऽतिसुन्दरः । पुष्प चापः स्वयं प्राप्तः सोऽपि तात तवांतिकम्
মোৰ কাৰণে সেই দেৱীয়ে অতি সুন্দৰ প্ৰভুক প্ৰেৰণ কৰিছে। পুষ্পচাপ (কাম) নিজেই, হে পিতা, আপোনাৰ ওচৰলৈ—আপোনাৰ সন্মুখলৈ—আহি উপস্থিত হৈছে।
Verse 25
अथ तां स समालोक्य स्वां सुतां यौवनान्विताम् । हर्षेण महता युक्तां कांतयुक्तां विशेषतः । अब्रवीदद्य मे पुत्रि संजातं तपसः फलम्
তেতিয়া তেওঁ নিজৰ যৌৱনযুতা কন্যাক দেখি—মহা হর্ষে পৰিপূৰ্ণ আৰু বিশেষকৈ কান্তিত দীপ্ত—ক’লে, “আজ, মোৰ কন্যা, মোৰ তপস্যাৰ ফল জন্মিল।”
Verse 26
जीवितस्य च कल्याणि यत्वं प्राप्ता नवं वयः । भर्तारं च तथाभीष्टं देव्या दत्तं मनोभवम्
হে কল্যাণী! তোমাৰ জীৱনে নৱ যৌৱন লাভ কৰিছে; আৰু দেৱীয়ে দান কৰা মনোভৱ (কাম) ৰূপে তোমাৰ অভীষ্ট স্বামীও তুমি প্ৰাপ্ত হ’লা।
Verse 27
एतस्मिन्नंतरे कामस्तस्यांतिकमुपाद्रवत् । अब्रवीद्देहि मे भूप स्वां कन्यां चारुहासिनीम्
ঠিক সেই সময়তে কাম তাৰ ওচৰলৈ দৌৰি আহিল আৰু ক’লে, “হে ৰাজন! তোমাৰ নিজৰ কন্যাক মোক দিয়া—সুন্দৰ হাঁহিৰে শোভিতা।”
Verse 28
अस्या अर्थेऽहमादिष्टः स्वयं गौर्या नृपोत्तम । कामदेव इति ख्यातस्त्रैलोक्यं येन मोहितम्
“তাইৰ কাৰণে মোক স্বয়ং গৌৰীয়ে আদেশ দিছে, হে নৃপোত্তম। মই কামদেৱ নামে খ্যাত—যাৰ দ্বাৰা ত্ৰিলোক মোহিত হয়।”
Verse 29
ततस्तामर्पयामास तां कन्यां स महीपतिः । कृत्वाग्निं साक्षिणं वाक्याद्ब्राह्मणानां द्विजोत्तमाः
তেতিয়া সেই ভূ-পতি ৰজাই কন্যাটিক তাক অৰ্পণ কৰিলে। শ্ৰেষ্ঠ ব্ৰাহ্মণসকলৰ উপদেশমতে অগ্নিক সাক্ষী কৰি বিধি সম্পন্ন হ’ল।
Verse 30
सा चास्य चाभवत्प्रीतिस्थानं यस्मात्सुलोचना । रतेरनंतरा तस्मात्प्रीतिनामाऽभवच्छुभा
সুলোচনাই তাৰ প্ৰীতিৰ আশ্ৰয়স্থান হ’ল; আৰু ৰতীৰ পিছতেই সৰ্বাধিক নিকট হোৱাৰ বাবে, শুভৰূপে তাই ‘প্ৰীতি’ নামে খ্যাত হ’ল।
Verse 31
एवं तया तपस्तप्तं तस्मात्तत्र जलाशये । तन्नाम्ना ख्यातिमायातं समस्तेऽत्र महीतले
এইদৰে তাই সেই পবিত্ৰ জলাশয়ত তপস্যা কৰিলে; সেয়েহে সেই জলাশয় তাইৰ নামতেই সমগ্ৰ পৃথিৱীত খ্যাতি লাভ কৰিলে।
Verse 32
सकलं माघमासं च या स्त्री स्नानं समाचरेत् । पुमान्वा प्रातरुत्थाय स प्रयागफलं लभेत्
যি নাৰী সমগ্ৰ মাঘমাহত স্নান-ব্ৰত পালন কৰে, আৰু যি পুৰুষো প্ৰভাতে উঠি স্নান কৰে, তেওঁ প্ৰয়াগৰ সমান পুণ্যফল লাভ কৰে।
Verse 33
रूपवाञ्जायते दक्षः सदा जन्मनि जन्मनि । न वियोगमवाप्नोति कदात्रिद्बांधवैः सह
তেওঁ জন্মে জন্মে সদায় ৰূপৱান আৰু দক্ষ হৈ জন্ম লয়; আৰু কেতিয়াও নিজৰ বঁধুৱাসকলৰ পৰা বিচ্ছেদ ভোগ নকৰে।
Verse 127
इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां षष्ठे नागरखण्डे हाटकेश्वरक्षेत्रमाहात्म्ये कर्णोत्पलातीर्थमाहात्म्यवर्णनं नाम सप्तविंशत्युत्तरशततमोऽध्यायः
এইদৰে শ্ৰী স্কন্দ মহাপুৰাণৰ একাশী-সহস্ৰ শ্লোকযুক্ত সংহিতাৰ ষষ্ঠ নাগৰখণ্ডত, হাটকেশ্বৰ ক্ষেত্ৰ-মাহাত্ম্যৰ অন্তৰ্গত ‘কৰ্ণোৎপলা তীৰ্থ-মাহাত্ম্য বৰ্ণনা’ নামক একশ সাতাইশতম অধ্যায় সমাপ্ত হ’ল।