Adhyaya 125

Verse 1

।सूत उवाच । ततः कर्णोत्पलातीर्थं विख्यातं चास्ति शोभनम् । यत्र स्नातो नरः सम्यङ्न वियोगमवाप्नुयात्

সূতে ক’লে: তাৰ পাছত কৰ্ণোৎপলা তীৰ্থ নামে খ্যাত আৰু শোভন এক তীৰ্থ আছে। য’ত যিজনে বিধিমতে স্নান কৰে, সি বিচ্ছেদ নাপায়।

Verse 2

कथंचिदपि चेष्टेन धनेनालिजनेन च । पराक्रमेण धर्मेण कलत्रेण विशेषतः

যিকোনো প্ৰকাৰ চেষ্টা, ধন, নিজৰ লোক-সম্বন্ধ, পৰাক্ৰম, ধৰ্ম, আৰু বিশেষকৈ পত্নীৰ দ্বাৰা—

Verse 3

सत्यसंध इति ख्यातः पुरासीत्पृथिवीपतिः । इक्ष्वाकुकुलसंभूतः सर्वरूपगुणैर्युतः

পূৰ্বতে পৃথিৱীৰ এক নৃপতি ‘সত্যসন্ধ’ নামে খ্যাত আছিল। ইক্ষ্বাকু বংশত জন্ম লৈ, তেওঁ সকলো মনোহৰ ৰূপ আৰু গুণেৰে সমৃদ্ধ আছিল।

Verse 4

तस्य कर्णोत्पलानाम जाता कन्या सुशोभना । बहुपुत्रस्य चैका सा सर्वलक्षणलक्षिता

তেওঁৰ ঘৰত কৰ্ণোৎপলা নামে এক দীপ্তিময়ী কন্যা জন্মিল, অতি শোভাময়ী। বহু পুত্ৰ থাকিলেও, তাই একমাত্ৰ উল্লেখযোগ্য কন্যা, সকলো শুভ লক্ষণে লক্ষিতা।

Verse 5

अथ तस्याः पिता नाम चक्रे द्वादशमे दिने । संमंत्र्य ब्राह्मणैः सार्धं भृत्यामात्यैर्मुहुर्मुहुः

তাৰ পিছত পিতৃয়ে দ্বাদশ দিনে নামকৰণ-সংস্কাৰ সম্পন্ন কৰিলে। তেওঁ ব্ৰাহ্মণসকলৰ সৈতে, লগতে দাস-ভৃত্য আৰু মন্ত্ৰীসকলৰ সৈতে, বাৰে বাৰে পৰামৰ্শ কৰিলে।

Verse 6

यस्मात्कर्णोत्पला चेयं जाता मम कुमारिका । तस्मात्कर्णोत्पलानाम जाता कन्या सुशोभना

‘যিহেতু মোৰ এই কুমাৰী কৰ্ণোৎপলা ৰূপে জন্মিছে, সেয়েহে এই দীপ্তিময়ী কন্যাৰ নাম কৰ্ণোৎপলাই হ’ব।’

Verse 7

बहु पुत्रस्य चैका सा सर्वलक्षणलक्षिता । तस्मात्कर्णोत्पलानाम जायतां द्विजसत्तमाः

‘মোৰ বহু পুত্ৰ থাকিলেও, এইজনীহে মোৰ একমাত্ৰ কন্যা; সৰ্বশুভ লক্ষণে লক্ষিতা। সেয়ে, হে দ্বিজশ্ৰেষ্ঠসকল, ইহাৰ নাম “কৰ্ণোৎপলা” হওক।’

Verse 8

कृतनामाऽथ सा बाला वृद्धिं याति दिनेदिने । आह्लादकारिणी नित्यं कला चांद्रमसी यथा

নাম দিয়া থোৱাৰ পাছত সেই বালিকা দিনেদিনে বৃদ্ধি পালে; সদায় আনন্দ দানকাৰিণী—যেন চন্দ্ৰমাৰ বঢ়ন্ত কলা।

Verse 9

अथ सा क्रमशः प्राप्ता यौवनं बंधुलालिता । हस्ताद्धस्तं प्रगच्छंती सर्वेषां द्विजसत्तमाः

তাৰ পাছত, আত্মীয়সকলৰ স্নেহে লালিত সেই কন্যা ক্ৰমে যৌৱন লাভ কৰিলে; আৰু হে দ্বিজশ্ৰেষ্ঠসকল, তাইৰ কীৰ্তি সকলোৰে মাজত হাতে-হাতে প্ৰচাৰিত হ’ল।

Verse 10

अथ तां यौवनोपेतां दृष्ट्वा स पृथिवीपतिः । चिंतयामास चित्तेन कस्येमां प्रददाम्यहम्

তাকে যৌৱন-সম্পন্ন দেখিয়া সেই পৃথিৱীপতি মনে মনে চিন্তা কৰিলে—‘এই কন্যাক মই কাক দিম?’

Verse 11

न तस्याः सदृशः कश्चिद्वरोऽत्र धरणीतले । न स्वर्गे न च पाताले किं कृत्यं मेऽधुना भवेत्

‘এই ধৰণীতলে তাইৰ সদৃশ কোনো বৰ নাই; ন স্বৰ্গত, ন পাতালত। এতিয়া মোৰ কৰ্তব্য কি হ’ব?’

Verse 12

स एवं बहुधा ध्यात्वा तदर्थं पृथिवीपतिः । निश्चयं प्राकरोच्चित्ते प्रष्टव्योऽत्र पितामहः

এই বিষয়টো বহু ধৰণে ধ্যান কৰি পৃথিৱীপতি ৰজাই হৃদয়ত দৃঢ় সিদ্ধান্ত কৰিলে—“এই কাৰ্যত পিতামহ ব্ৰহ্মাদেৱক সুধিব লাগিব।”

Verse 13

मयाद्य विषये चास्मिन्स देवः प्रेरयिष्यति । तस्मै पुत्रीं प्रदास्यामि नान्यस्मै वै कथंचन

“আজি মোৰ নিজ ৰাজ্যত আৰু এই বিষয়তেই দেৱতাই নিশ্চয় মোক প্ৰেৰণা দিব। যাক তেওঁ দেখুৱাব, তাকেই মই মোৰ কন্যা দিম—আন কাকো কেতিয়াও নহয়।”

Verse 14

स एवं निश्चयं कृत्वा तामादाय ततः परम् । ब्रह्मलोकं जगामाथ प्रष्टुं तस्याः कृते वरम्

এইদৰে দৃঢ় সিদ্ধান্ত কৰি তেওঁ কন্যাক লগত লৈ তাৰ পিছত ব্ৰহ্মলোকলৈ গ’ল, যাতে তাইৰ বাবে যোগ্য বৰৰ বিষয়ে ব্ৰহ্মাক সুধিব পাৰে।

Verse 15

अथ यावत्स संप्राप्तो ब्रह्मलोकं नरेश्वरः । तावत्संध्या समुत्पन्ना ब्राह्मी ब्राह्मणसत्तमाः

আৰু যেতিয়া নৰেশ্বৰ ৰজাই ব্ৰহ্মলোকত উপস্থিত হ’ল, হে ব্ৰাহ্মণশ্ৰেষ্ঠ, ঠিক সেই সময়তে ব্ৰাহ্মী সন্ধ্যা—ব্ৰহ্মাৰ সান্ধ্যকাল—উদিত হ’ল।

Verse 16

एतस्मिन्नंतरे ब्रह्मा सायंतनक्रियोत्सुकः । उपविष्टः समाधिस्थस्तत्कालं समपद्यत

ইতিমধ্যে ব্ৰহ্মা সান্ধ্যক্ৰিয়া কৰিবলৈ উৎসুক হৈ আসনত বহিল; সমাধিস্থ হৈ তেওঁ সেই নিৰ্ধাৰিত সময়ত স্থিত হ’ল।

Verse 17

सत्यसंधोऽपि तं दृष्ट्वा समाधिस्थं पितामहम् । समाध्यंतं प्रतीक्षन्स उपविष्टः समीपतः

সত্যসংকল্প হ’লেও, পিতামহ ব্ৰহ্মাক সমাধিস্থ দেখিয়া তেওঁ সমাধি শেষ হোৱালৈ অপেক্ষা কৰি কাষতে উপবিষ্ট হ’ল।

Verse 18

ततो विलोक्य चात्मानमात्मनि प्रपितामहः । पद्मे प्रवर्तिते सम्यगष्टपत्रे हृदि स्थिते

তাৰ পাছত প্ৰপিতামহ ব্ৰহ্মাই নিজৰ ভিতৰত নিজৰ আত্মাক দৰ্শন কৰি দেখিলে—হৃদয়ত সুপ্ৰতিষ্ঠিত, সম্পূৰ্ণ বিকশিত অষ্টপত্ৰ পদ্মৰ ভিতৰত।

Verse 19

कर्णिकामध्यगं दीप्तं बहुवर्णमतिस्थिरम् । आनंदाश्रुपरिक्लिन्नवदनः पुलकांकितः

পদ্মৰ কৰ্ণিকাৰ মধ্যত তেওঁ এক দীপ্ত সত্তা দেখিলে—বহুবৰ্ণ আৰু অতি স্থিৰ। আনন্দাশ্ৰুৱে মুখ ভিজিল, আৰু দেহ ৰোমাঞ্চে চিহ্নিত হ’ল।

Verse 20

तत आचम्य प्रक्षाल्य चरणौ सर्वतोदिशम् । अपश्यत्प्रणतः सर्वैर्ब्रह्मलोकनिवासिभिः

তাৰ পাছত তেওঁ আচমন কৰি শুদ্ধি লাভ কৰিলে আৰু সকলো দিশলৈ চৰণ ধুই ল’লে। তেতিয়া তেওঁ দেখিলে—ব্ৰহ্মলোকনিবাসী সকলোৱে প্ৰণাম কৰি নত হৈছে।

Verse 21

एतस्मिन्नंतरे राजा तामादाय शुभाननाम् । नमस्कृत्य तया सार्धं ततः प्रोवाच सादरम्

ইতিমধ্যে ৰজাই শুভমুখী কন্যাটিক লগত লৈ, তাইৰ সৈতে একেলগে নমস্কাৰ কৰি, তাৰ পাছত সাদৰে কথা ক’লে।

Verse 22

अहं देव समायातो मर्त्यलोकात्तवांतिकम् । सत्यसंधो महीपाल आनर्त भुवि विश्रुतः

হে দেৱ! মই মৰ্ত্যলোকৰ পৰা তোমাৰ সান্নিধ্যলৈ আহিছোঁ। মই পৃথিৱীৰ ৰক্ষক ৰজা সত্যসন্ধ, আনর্ত দেশত খ্যাতিমান।

Verse 23

इयं कर्णोत्पलानाम मम कन्या सुशोभना । अस्या भुवि मया लब्धो न समोऽत्र पतिः क्वचित्

এইগৰাকী মোৰ সুন্দৰ দীপ্তিময়ী কন্যা, নাম কৰ্ণোৎপলা। এই পৃথিৱীত মই তাইৰ বাবে ক’তো সমান যোগ্য স্বামী নাপালোঁ।

Verse 24

सदृशस्तेन चायातस्तव पार्श्वे सुरोत्तम । तस्मान्मे ब्रूहि भर्त्तारमस्या येन ददाम्यहम्

আৰু এতিয়া, হে দেৱশ্ৰেষ্ঠ! তাইৰ সদৃশ যোগ্য এজন তোমাৰ সান্নিধ্যলৈ আহিছে। সেয়ে মোক কোৱা, কোনে তাইৰ ভৰ্তা হ’ব, যাতে মই বিধিমতে বিবাহ দিওঁ।

Verse 25

सूत उवाच । तस्य तद्वचनं श्रुत्वा ततः प्रोवाच पद्मजः । विहस्य सर्वदेवानां समाजे द्विजसत्तमाः

সূত ক’লে: তেওঁৰ সেই বাক্য শুনি পদ্মজ (ব্ৰহ্মা) তেতিয়া সকলো দেৱতাৰ সভাত, হে দ্বিজশ্ৰেষ্ঠ, হাঁহি মাৰি উত্তৰ দিলে।

Verse 26

यदि पृच्छसि मे भूप कन्याधर्मपतिं प्रति । तन्नैषा कस्यचिद्देया सांप्रतं शृणु कारणम्

হে ৰজা! যদি তুমি তোমাৰ কন্যাৰ ধৰ্মসঙ্গত স্বামী বিষয়ে মোক সুধিছা, তেন্তে জানিবা—বৰ্তমান তাইক কাকো দিয়া উচিত নহয়। এতিয়া কাৰণ শুনা।

Verse 27

आत्मश्रेणिप्रसूताय वयोज्येष्ठाय भूपते । कन्या देया च धर्माय यशसे कुलवृद्धये

হে ভূপতে! ধৰ্ম স্থাপন, যশ লাভ আৰু কুলবৃদ্ধিৰ নিমিত্তে কন্যাক সেইজনকেই বিবাহত দিয়া উচিত, যি যোগ্য-সম্মানীয় বংশত জন্মা আৰু বয়সে পৰিপক্ব।

Verse 28

सेयं तव सुता मर्त्ये ज्येष्ठभावं समाश्रिता । सर्वेषां भूमिपालानां यत्तत्त्वं कारणं शृणु

তোমাৰ এই কন্যাই মৰ্ত্যলোকত জ্যেষ্ঠত্বৰ অৱস্থা গ্ৰহণ কৰিছে। এতিয়া শুনা, হে নৃপ, সেই সত্য তত্ত্ব—অন্তৰ্নিহিত কাৰণ—যাৰ দ্বাৰা সকলো ৰজাৰ গতি নিৰ্ণীত হয়।

Verse 29

ममांतिकं प्रपन्नस्य तव जातं युगत्रयम् । अतीता भूतले मर्त्या ये दृष्टाः प्राक्त्वया नृप

তুমি মোৰ ওচৰত আশ্ৰয় লোৱাৰ পৰাই তোমাৰ বাবে তিনিটা যুগ পাৰ হৈ গৈছে। হে নৃপ, পৃথিৱীত তুমি আগতে দেখা মৰ্ত্যসকল ইতিমধ্যে অতীত হৈ গৈছে।

Verse 30

अन्या सृष्टिः समुत्पन्ना सांप्रतं धरणीतले । न त्वं जानासि माहात्म्यान्मम लोकसमुद्भवात्

এতিয়া ধৰণীতলত এক অন্য সৃষ্টিৰ উদ্ভৱ হৈছে। তুমি তাক চিনিব নোৱাৰা, কিয়নো তুমি মোৰ লোকৰ মহিমাৰ পৰা—সেই অলৌকিক উৎসৰ পৰা—উদ্ভূত হৈ আহিছা।

Verse 31

न देवा मानुषीं भार्यां कुर्वन्ति च कथंचन । श्लेष्ममूत्रपुरीषाणां संस्थानं या विगर्हिता

দেৱতাসকলে কোনোভাবেই মানৱী নাৰীক পত্নী ৰূপে গ্ৰহণ নকৰে; কিয়নো তাইৰ দেহ-সংস্থান নিন্দিত—শ্লেষ্মা, মূত্ৰ আৰু বিষ্ঠাৰে গঠিত।

Verse 32

तस्मादत्रैव तिष्ठ त्वं सुतया सहितो नृप । हस्त्यश्वादि च यत्किंचित्तत्सर्वं ते क्षयं गतम्

সেয়ে হে নৃপ, তুমি ইয়াতেই থাকাঁ, কন্যাসহ। তোমাৰ যি কিছুমান আছিল—হাতী, ঘোঁৰা আদি—সকলো ক্ষয় হৈ বিনাশলৈ গৈছে।

Verse 33

पुत्राः पौत्रास्तथा भृत्या ये चान्ये बांधवास्तव । ते सर्वे निधनं प्राप्ता ये चान्ये भवतेक्षिताः

তোমাৰ পুত্ৰ, পৌত্ৰ, ভৃত্য আৰু আন যিসকল আত্মীয়-স্বজন আছিল—সকলোয়ে মৃত্যুলৈ গৈছে; আৰু তুমি আগতে যিসকলক দেখিছিলা, সেই আনসকলেও নিধন পাইছে।

Verse 34

स तथेति प्रतिज्ञाय स्थितः पार्थिवसत्तमः । यावत्तावत्सुदुःखार्ता रुदतीसाऽब्रवीत्सुता

‘তথাই হওক’ বুলি প্ৰতিজ্ঞা কৰি, ৰজাসকলৰ শ্ৰেষ্ঠ সেই নৃপতি তাতেই থাকিল। অলপ সময়ৰ পাছত, গভীৰ দুখে পীড়িত কন্যাই কান্দি উঠি ক’বলৈ ধৰিলে।

Verse 35

नाहं तात वसिष्यामि स्थानेस्मिन्ब्रह्मसंभवे । सखीजनपरित्यक्ता बंधुवर्गविनाकृता

হে তাত, মই এই স্থানত নাথাকিম, হে ব্ৰহ্মসম্ভৱ। সখীসকলৰ সংগ ত্যাগ হোৱা, আৰু আত্মীয়বৰ্গৰ পৰা বঞ্চিত হৈছোঁ।

Verse 36

तस्माद्यास्यामि तत्रैव यत्र सा जननी मम । ताश्च सख्यः कृतानंदा याभिः संक्रीडितं मया

সেয়ে মই তাতেই যাম, য’ত মোৰ জননী আছে। আৰু তাত আছে সেই সখীসকল, যিসকলৰ সৈতে মই কেতিয়াবা আনন্দ কৰিছিলোঁ, যিসকলৰ সৈতে মই খেলিছিলোঁ।

Verse 37

भर्त्रा विनाकृता नाहं नयिष्ये कालसंस्थितिम् । तस्मात्तत्र द्रुतं गच्छ यत्र मे जननी स्थिता

স্বামীৰ পৰা বঞ্চিতা হৈ মই জীৱনৰ নিৰ্ধাৰিত গতি আগবঢ়াম নোৱাৰোঁ। সেয়ে সোনকালে সেই ঠাইলৈ যোৱা, য’ত মোৰ জননী অৱস্থিত।

Verse 38

तस्यास्तद्वचनं श्रुत्वा स्नेहार्द्रेण स चेतसा । तामादाय ततः प्राप्तः स्वं देशं पार्थिवोत्तमः

তাইৰ বাক্য শুনি তেওঁৰ মন স্নেহে সিক্ত হ’ল। তাইক লগত লৈ সেই শ্ৰেষ্ঠ নৃপতি তেতিয়া নিজৰ দেশলৈ উভতি আহিল।

Verse 39

यावत्पश्यति तावत्स स्थलस्थाने जलाशयान् । जलस्थानेषु संजाताः स्थलसंघाः सुदुर्गमाः

যিমান দূৰলৈকে তেওঁ দেখিলে, সিমান দূৰত স্থল হ’বলগীয়া ঠাইত জলাশয় দেখা গ’ল; আৰু জলস্থলীত স্থলৰ গুচ্ছ উঠি আহিল, যিবোৰ অতিক্ৰম কৰাটো অতি দুৰ্গম।

Verse 40

अन्ये लोकास्तथा धर्मास्तेषां मध्ये व्यवस्थिताः । पृच्छन्नपि न जानाति संबंधं केनचित्सह

তাত অন্য লোক আৰু অন্য ধৰ্মাচাৰসমূহ তেওঁলোকৰ মাজত স্থাপিত আছিল। সোধা সত্ত্বেও তেওঁ কোনোজনৰ সৈতে কোনো সম্পৰ্ক বুজি নাপালে।

Verse 41

तथा मर्त्यानिलस्पृष्टन्द्यतत्त्कणात्स महीपतिः । सा च कन्या जराग्रस्ता संजाता श्वेतमूर्द्धजा

তদ্ৰূপ, মর্ত্যবায়ুয়ে স্পৰ্শ কৰা মাত্ৰতেই সেই নৃপতি তৎক্ষণাৎ পৰিবর্তিত হ’ল। আৰু সেই কন্যা জৰাগ্ৰস্ত হৈ পৰিল, তাৰ কেশ শুভ্ৰ হৈ উঠিল।

Verse 42

वलिभिः पूर्णितांगी च शीर्णदंता कुचच्युता । अमनोज्ञा विरूपांगी चिपिटाक्षी द्विजोत्तमाः

তেওঁৰ অংগবোৰ বলিৰেখাৰে ভৰি পৰিছিল, দাঁতবোৰ ভঙা আছিল আৰু স্তনযুগল ওলমি পৰিছিল। হে দ্বিজোত্তমসকল, তেওঁ দেখিবলৈ কদাকাৰ, বিকৃত শৰীৰৰ আৰু চেপেটা চকুৰ হৈ পৰিছিল।

Verse 43

सोपि राजा तथाभूतो वेपमानः पदेपदे । पप्रच्छ भूपतिः कोत्र देशः कोयं पुरं च किम्

সেই ৰজাও তেনে অৱস্থা প্ৰাপ্ত হৈ খোজত কঁপি কঁপি সুধিবলৈ ধৰিলে: “এইখন কি দেশ? আৰু এই নগৰখনৰ নাম কি?”

Verse 44

अथ प्रोचुर्जनास्तस्य देश आनर्त इत्ययम् । अयं भूपोत्र विख्यातः सुधर्मज्ञो बृहद्बलः

তেতিয়া মানুহবোৰে তেওঁক ক’লে: “এই দেশৰ নাম আনৰ্ত। ইয়াত এজন বিখ্যাত ৰজা আছে যি সুধৰ্মজ্ঞ আৰু মহাবলশালী।”

Verse 46

यत्रैते मुनयः शांता दांताश्चाष्टगुणे रताः । तपरता महाभागाः स्नानजप्ययपरायणाः

য’ত এই শান্ত আৰু সংযমী মুনিসকলে অষ্টগুণত ৰত থাকে; তেওঁলোক তপস্যাত মগ্ন, মহাভাগ্যৱান আৰু স্নান তথা জপ কাৰ্যত পৰায়ণ।

Verse 47

ततः स तु समाकर्ण्य रुरोद कृतनिःस्वनः । स्वसुतां तां समालिंग्य दुःखशोकसमन्वितः

তাৰপাছত সেয়া শুনি তেওঁ উচ্চস্বৰে কান্দিবলৈ ধৰিলে। নিজ কন্যাক আলিংগন কৰি তেওঁ দুখ আৰু শোকত অভিভূত হৈ পৰিল।

Verse 48

तौ च वृद्धतमौ दृष्ट्वा रुदतौ कृपयान्विताः । सर्वे लोकाः समाजग्मुः पप्रच्छुश्च सुदुःखिताः

দুয়োকে—অতি বৃদ্ধ—কান্দি থকা দেখি, দয়াৰে আন্দোলিত লোকসকল সকলোৱে একেলগে গোট খাই, গভীৰ দুখেৰে কি ঘটিল বুলি সুধিবলৈ ধৰিলে।

Verse 49

एतत्प्राप्तिपुरंनाम एषा साभ्रमती नदी । गर्तातीर्थमिदं पुण्यमेतस्याः परिकीर्तितम्

এই স্থান ‘প্ৰাপ্তিপুৰ’ নামে খ্যাত, আৰু এইখন ‘সাভ্ৰমতী’ নদী। ইয়াত এই নদীৰ সৈতে সম্পৰ্কিত ‘গৰ্তাতীৰ্থ’ নামৰ পুণ্যময় তীৰ্থ ঘোষণা কৰা হৈছে।

Verse 50

किं ते नष्टः प्रियः कश्चित्किं वा जातो धनक्षयः । पराभूतोसि वा किं त्वं केनापि वद मा चिरम्

তোমাৰ কোনো প্ৰিয়জন নোহোৱা হ’ল নেকি? নে ধনৰ ক্ষয় ঘটিল? নে কোনোবাই তোমাক পৰাভূত কৰিলে? কোৱা—বিলম্ব নকৰিবা।

Verse 51

धर्मज्ञो दुष्टहंता च साधूनां पालने रतः । राजा बृहद्बलोस्माकं येन ते कुरुते सुखम्

আমাৰ ৰজা বৃহদ্বল ধৰ্মজ্ঞ, দুষ্টনাশক আৰু সাধুসন্তৰ ৰক্ষণত সদা ৰত; তেওঁৰ দ্বাৰাই তোমাৰ মঙ্গল-সুখ নিশ্চিত হয়।

Verse 54

ततो भूयः समायातो यावत्पश्यामि भूतलम् । तावद्विलोमतां प्राप्तं सर्वं नो वेद्मि किञ्चन

তাৰ পাছত মই পুনৰ আহি যেতিয়া পৃথিৱীলৈ চাইলোঁ, তেতিয়ালৈ সকলো ওলোটা হৈ পৰিছিল; মই একো বুজি নাপাওঁ।

Verse 55

तच्छ्रुत्वा ते जना गत्वा विस्मयोत्फुल्ललोचनाः । बृहद्बलाय तत्सर्वमाचख्युस्तुष्टिसंयुताः

সেয়া শুনি সেই লোকসকল গ’ল; বিস্ময়ে চকু মেলি উঠিল। সন্তুষ্টিৰে পৰিপূৰ্ণ হৈ তেওঁলোকে বृहদ্বলক সকলো কথা জনালে।

Verse 56

सोऽपि तत्सर्वमाकर्ण्य ततः शीघ्रतरं गतः । पद्भ्यामेव स्थितो यत्र सत्यसन्धो महीपतिः

সিও সকলো কথা শুনি তৎক্ষণাৎ অধিক বেগে তাত গ’ল—য’ত ধৰাৰ ৰক্ষক ৰজা সত্যসন্ধ পদব্ৰজে থিয় হৈ আছিল।

Verse 57

ततस्तं प्रणिपत्योच्चैः कृतांजलिपुटः स्थितः । स्वागतं ते महीपाल भूयः सुस्वागतं च ते

তাৰ পাছত তেওঁক প্ৰণাম কৰি, কৃতাঞ্জলি হৈ থিয় দি উচ্চস্বৰে ক’লে: “স্বাগতম, হে মহীপাল; পুনৰো তোমাক অতি সুৱাগতম।”

Verse 58

इदं राज्यं निजं भूयो मया भृत्येन सादरम् । कुरुष्व स्वेच्छया देहि दानानि विविधानि च

এই ৰাজ্য পুনৰ তোমাৰেই—মই, তোমাৰ ভৃত্য, সাদৰে অৰ্পণ কৰিলোঁ। নিজ ইচ্ছামতে শাসন কৰা, আৰু নানাবিধ দান-ধৰ্মো দিয়া।

Verse 59

ततस्तं च समालिंग्य शिरस्याधाय चासकृत् । उवाचाश्रुपरिक्लिन्नवदनो गद्गदाक्षरम्

তাৰ পাছত তেওঁ তাক আলিঙ্গন কৰি বাৰে বাৰে মূৰত তুলি ধৰিলে। অশ্ৰুতে ভিজা মুখে, গদ্গদ স্বৰে তেওঁ ক’লে।

Verse 62

बृहद्बल उवाच । पारंपर्येण राजेंद्र मयैतत्सकलं श्रुतम् । सत्यसंधो महीपालः कन्यामादाय निर्गतः

বৃহদ্বল ক’লে: হে ৰাজেন্দ্ৰ, বংশ-পরম্পৰাৰ দ্বাৰাই মই এই সকলো কথা শুনিছোঁ। সত্যসন্ধ মহীপাল কন্যাক লগত লৈ প্ৰস্থান কৰিলে।

Verse 63

कुत्रचिन्न समायातः स भूयोऽपि पुरोत्तमे । ततस्तत्सचिवै राज्यं प्रतिपाल्य चिरं नृप । अभिषिक्तस्ततः पुत्रः सुहयोनाम विश्रुतः

কিন্তু তেওঁ পুনৰো সেই উত্তম নগৰলৈ উভতি নাহিল। তেতিয়া, হে নৃপ, তেওঁৰ সচিবসকলে দীঘল সময় ৰাজ্য শাসন কৰিলে; তাৰ পিছত তেওঁৰ পুত্ৰ—সুহয় নামে খ্যাত—অভিষিক্ত হ’ল।

Verse 64

तस्याहं क्रमशो जातः सप्तसप्ततिमो विभो । पुरुषस्तव वंशस्य समुद्भूतो महापतिः

তেওঁৰ পৰা ক্ৰমে মই জন্মিলোঁ—হে বিভো—সপ্তসপ্ততিম, অৰ্থাৎ সাতাত্তৰতম। তোমাৰ বংশত উদ্ভূত হৈ মই মানুহৰ মাজত মহা অধিপতি হ’লোঁ।

Verse 65

तस्मादत्रैव कल्याणे स्थानेऽस्मिन्मेध्यतां गते । गर्तातीर्थे कुरु विभो तपस्त्वमनया सह

সেয়ে, এই কল্যাণময় স্থানতেই—যি এতিয়া পবিত্ৰ হৈ যজ্ঞাদি কৰ্মৰ যোগ্য হৈছে—হে বিভো, এই নাৰীৰ সৈতে গৰ্তাতীৰ্থত তপস্যা কৰা।

Verse 66

येन ते चरणौ नित्यं प्रणिपत्य त्रिसंधिजम् । श्रेयः प्राप्नोम्यसंदिग्धं प्रसादः क्रियतामिति

যেন মই দিনৰ ত্ৰিসন্ধ্যাত নিত্য তোমাৰ চৰণত প্ৰণিপাত কৰি নিঃসন্দেহে শ্ৰেয় লাভ কৰোঁ—সেইবাবে মোৰ ওপৰত কৃপা-প্ৰসাদ কৰা, বুলি তেওঁ ক’লে।

Verse 67

सत्यसंध उवाच । हाटकेश्वरजे क्षेत्रे मयासीत्स्थापितं पुरा । लिंगं वृषभनाथस्य तावदस्ति सुपुत्रक

সত্যসন্ধ ক’লে: হাটকেশ্বৰ পবিত্ৰ ক্ষেত্ৰত মই পূৰ্বে বৃষভনাথৰ লিঙ্গ স্থাপন কৰিছিলোঁ; হে প্ৰিয় পুত্ৰ, সেয়া এতিয়াও তাতেই বিদ্যমান।

Verse 68

तत्तस्याराधनं नित्यं करिष्यामि दिवानिशम् । तस्मात्प्रापय मां तत्र अनया सुतया सह

মই তেওঁৰ আৰাধনা নিত্য দিন-ৰাতি কৰি থাকিম। সেয়ে, এই কন্যাৰ সৈতে মোক তাত লৈ চলা।

Verse 69

एवं तयोः प्रवदतोरन्योन्यं भूमिपालयोः । गर्त्तातीर्थात्समायाता ब्राह्मणाः कौतुकान्विताः । श्रुत्वा भूमिपतिं प्राप्तं चिरंतनगुरुं शुभम्

এইদৰে দুয়ো ভূমিকপাল পৰস্পৰে কথা পাতি থাকোঁতে গৰ্ত্তা-তীৰ্থৰ পৰা কৌতূহলে ভৰা ব্ৰাহ্মণসকল আহি উপস্থিত হ’ল। ৰজাৰ আগমন—সেই শুভ, চিৰন্তন গুৰু—শুনি তেওঁলোকে তাত একত্ৰিত হ’ল।

Verse 70

ततः स पार्थिवस्तेषां दत्त्वार्घं प्रांजलिः स्थितः । प्रोवाच स्वर्गवृत्तांतमास्यतामिति सादरम्

তাৰ পাছত সেই ৰজাই তেওঁলোকক অৰ্ঘ্য দান কৰি, হাত জোৰি থিয় হৈ থাকিল। সাদৰে ক’লে: “অনুগ্ৰহ কৰি আসন গ্ৰহণ কৰক আৰু স্বৰ্গীয় ঘটনাৰ বৃত্তান্ত কওক।”

Verse 71

अथ ते ब्राह्मणाः सर्वे यथाज्येष्ठं यथासुखम् । उपविष्टा नरेंद्रस्य चतुर्दिक्षु सुविस्मिताः । पप्रच्छुस्तं च भूपालं वार्तां ब्रह्मगृहोद्भवाम्

তাৰ পাছত সেই সকলো ব্ৰাহ্মণ জ্যেষ্ঠতা আৰু সুবিধা অনুসাৰে বহি পৰিল; চাৰিও দিশে নৰেন্দ্ৰৰ চাৰিওফালে বহি, অতি বিস্মিত হ’ল। আৰু তেওঁলোকে ভূপালক ব্ৰহ্মাৰ ধামৰ পৰা উদ্ভৱ হোৱা সংবাদ বিষয়ে সুধিলে।

Verse 72

यथा स तत्र निर्यात आगतश्च यथा पुरा । आलापाः पद्मयोनेश्च यथा जातास्त्वनेकशः

(তেওঁলোকে সুধিলে) তেওঁ তাতৰ পৰা কেনেকৈ প্ৰস্থান কৰিলে আৰু আগৰ দৰে কেনেকৈ পুনৰ আহিল; আৰু পদ্মজন্মা ব্ৰহ্মাদেৱৰ সৈতে নানা প্ৰকাৰৰ কিমান আলাপ-আলোচনা হৈছিল।

Verse 73

ततः कथांतमासाद्य सत्यसंधो महीपतिः । किंचिदासाद्य तं प्राह समीपस्थं बृहद्बलम्

তাৰ পিছত কাহিনীৰ অন্তত উপনীত হোৱাত, সত্যসংকল্প মহীপতিয়ে অলপ ওচৰলৈ গৈ, ওচৰত থিয় হৈ থকা বৃহদ্বলক সম্বোধন কৰি ক’লে।

Verse 74

मया इष्टं मखैश्चित्रैरनेकैर्भूरिदक्षिणैः । दानानि च विचित्राणि येषां संख्या न विद्यते

“মই বহু বিচিত্ৰ আৰু শোভন যজ্ঞ সম্পন্ন কৰিছোঁ, প্ৰচুৰ দক্ষিণাসহ; আৰু নানা ধৰণৰ দান দিছোঁ—যাৰ সংখ্যা গণনা কৰিব নোৱাৰি।”

Verse 75

एकदाहं गतः पुत्र चमत्कारपुरोत्तमे । दृष्टं मया पुरं तच्च समंताद्ब्राह्मणैवृतम्

“এবাৰ, পুত্ৰ, মই চমৎকাৰ নামৰ উত্তম নগৰলৈ গৈছিলোঁ; আৰু মই সেই নগৰ দেখিলোঁ, যি চাৰিওফালে ব্ৰাহ্মণসকলৰ দ্বাৰা আৱৃত আছিল।”

Verse 76

जपस्वाध्यायसंपन्नैरग्निहोत्रपरायणैः । गृहस्थधर्मसंपन्नैर्लोकद्वयफलान्वितैः

“সেই নগৰ জপ আৰু স্বাধ্যায়ত সম্পন্ন, অগ্নিহোত্ৰত পৰায়ণ; গৃহস্থধৰ্মত সিদ্ধ—দুয়ো লোকৰ ফলধাৰী লোকসকলৰে পৰিপূৰ্ণ আছিল।”

Verse 77

ततश्च चिंतितं चित्ते स वन्यो मम पूर्वजः । येनैषोपार्जिता कीर्तिः शाश्वती क्षयवर्जिता

তেতিয়া মই মনৰ ভিতৰত চিন্তা কৰিলোঁ—‘মোৰ সেই পূৰ্বপুৰুষ সত্যই মহৎ আৰু ধৰ্মনিষ্ঠ আছিল; যাৰ দ্বাৰাই এই কীৰ্তি অৰ্জিত হ’ল, চিৰস্থায়ী আৰু ক্ষয়বর্জিত।’

Verse 78

तस्मादहमपि स्थाप्य पुरमीदृक्समुच्छ्रितम् । ब्राह्मणेभ्यः प्रदास्यामि तत्कीर्तिपरिवृद्धये

সেইহেতু মইও এনে উচ্চতাৰে উন্নীত এক নগৰ স্থাপন কৰি, সেই কীৰ্তিৰ বৃদ্ধি হ’বলৈ, ইয়াক ব্ৰাহ্মণসকলক দান কৰিম।

Verse 79

एवं चितयमानस्य मम नित्यं महीपते । अवांतरेण संजातं ब्रह्मलोकप्रयाणकम्

হে মহীপতি, এইদৰে মই সদায় চিন্তা কৰি থাকোঁতে, সেই মাজতেই মোৰ বাবে ব্ৰহ্মলোকলৈ গমন কৰাৰ উপলক্ষ উদ্ভৱ হ’ল।

Verse 80

एतदेकं हि मे चित्ते पश्चात्तापकरं स्थितम् । नान्यत्किंचिन्महीपाल कृतकृत्यस्य सर्वतः

হে মহীপাল, মোৰ মনত কেৱল এই একেটাই অনুতাপজনক কথা ৰৈ গ’ল; ইয়াৰ বাহিৰে, সকলো দিশত মই একোৱেই অসম্পূৰ্ণ কৰি থোৱা নাছিলোঁ।

Verse 81

तस्मात्प्रार्थय विप्रेंद्रान्कांश्चिदेषां महात्मनाम् । येन यच्छामि सुस्थानं कृत्वा तेभ्यस्तवाज्ञया

সেইহেতু, অনুগ্ৰহ কৰি এই মহাত্মাসকলৰ মাজৰ কিছুমান শ্ৰেষ্ঠ ব্ৰাহ্মণক অনুৰোধ কৰক, যাতে আপোনাৰ আজ্ঞাৰে মই এক সুস্থানে বাসস্থান সাজি তেওঁলোকক অৰ্পণ কৰিব পাৰোঁ।

Verse 82

ततः स प्रार्थयामास तदर्थं ब्राह्मणोत्तमान् । ममोपरि दयां कृत्वा क्रियतां भोः परिग्रहः

তেতিয়া তেওঁ সেই উদ্দেশ্যে শ্ৰেষ্ঠ ব্ৰাহ্মণসকলক প্ৰাৰ্থনা কৰিলে: “হে মহাশয়সকল, মোৰ ওপৰত দয়া কৰক—অনুগ্ৰহ কৰি এই দান গ্ৰহণ কৰক।”

Verse 83

अस्य भूपस्य सद्भक्त्या यच्छतः पुरमुत्तमम् । अहं वः पालयिष्यामि सर्वे मद्वंशजाश्च ते

“এই ৰজাই সত্য ভক্তিৰে তোমালোকক উত্তম নগৰ দান কৰিছে; সেয়ে মই তোমালোকক ৰক্ষা কৰিম, আৰু তোমালোক সকলো মোৰ বংশধৰ হ’বা।”

Verse 84

ततः कांश्चित्सुकृच्छ्रेण समानीय बृहद्बलः । राज्ञे निवेदयामास एतेभ्यो दीयतामिति

তাৰ পাছত বৃহদ্বল বহু কষ্টে কিছুমান লোক একত্ৰ কৰি ৰজাক নিবেদন কৰিলে: “এইসকলকেই দিয়া হওক।”

Verse 85

ततः प्रक्षाल्य सर्वेषां पादान्स पृथिवीपतिः । सत्यसंधो ददौ तेभ्यः पुरार्थं भूमिमुत्तमाम्

তাৰ পাছত পৃথিৱীৰ অধিপতি সত্যসন্ধে সকলোৰে পা ধুই, নগৰ স্থাপনৰ উদ্দেশ্যে তেওঁলোকক উত্তম ভূমি দান কৰিলে।

Verse 86

बृहद्बलस्य चादेशं ददौ संप्रस्थितः स्वयम् । त्वयैतद्योग्यतां नेयं पुरं परपुरंजय

আৰু তেওঁ নিজে যাত্ৰা আৰম্ভ কৰোঁতে বৃহদ্বলক আদেশ দিলে: “হে শত্রুনগৰজয়ী, তোমাৰ দ্বাৰাই এই নগৰক যোগ্যতা আৰু সুসংগঠিত ক্ৰমলৈ আনিব লাগিব।”

Verse 87

गत्वा च स तया सार्धं तत्क्षेत्रं हाटकेश्वरम् । तल्लिंगं प्राप्य संहृष्टश्चिरं तेपे तपस्ततः

সেই নাৰীৰ সৈতে একেলগে তেওঁ হাটকেশ্বৰ নামৰ সেই পবিত্ৰ ক্ষেত্ৰলৈ গ’ল। সেই লিঙ্গত উপনীত হৈ আনন্দিত হৈ, তাত বহুদিন ধৰি তপস্যা কৰিলে।

Verse 88

सापि कर्णोत्पला प्राप्य किंचित्पुण्यं जलाशयम् । तपस्तेपे प्रतिष्ठाप्य गौरीं श्रद्धासमन्विता

সেয়ো—কৰ্ণোৎপলা—এটা পুণ্যময় জলাশয়লৈ গৈ, তাত গৌৰীৰ প্ৰতিষ্ঠা কৰি শ্ৰদ্ধাৰে তপস্যা কৰিলে।

Verse 89

एतस्मिन्नंतरे राजा कालधर्ममुपागतः । आनर्ताधिपतिर्युद्धे हतः पुत्रैः समन्वितः

এই সময়তে ৰজাই কালধৰ্মক প্ৰাপ্ত হ’ল, অৰ্থাৎ মৃত্যু বরণ কৰিলে। আনৰ্তৰ অধিপতি যুদ্ধত নিজৰ পুত্ৰসকলসহ নিহত হ’ল।

Verse 90

ततस्ते ब्राह्मणाः सर्वे गर्तातीर्थसमुद्भवाः । सत्यसंधं समभ्येत्य प्रोचुर्दुःखसमन्विताः

তাৰ পাছত গৰ্তা-তীৰ্থৰ সৈতে সম্পৰ্কিত সেই সকলো ব্ৰাহ্মণে সত্যসন্ধৰ ওচৰলৈ আহি, দুখেৰে ভৰপূৰ হৈ কথা ক’লে।

Verse 91

परिग्रहः कृतोऽस्माभिः केवलं पृथिवीपते । न च किंचित्फलं जातं वृत्तिजं नः पुरोद्भवम्

“হে পৃথিৱীপতি, আমি কেৱল ৰূপতহে এই পৰিগ্ৰহ (দান-গ্ৰহণ) কৰিলোঁ। কিন্তু একো ফল নহ’ল; নগৰ-উৎপন্ন সেই জীৱিকাৰ ব্যৱস্থাৰ পৰা আমাৰ উপাৰ্জন নাহিল।”

Verse 92

तस्मात्कुरु स्थितिं त्वं च स्वधर्मपरिवृद्धये । येन तद्वर्तनोपायो ह्यस्माकं नृपसत्तम

সেয়ে হে নৃপশ্ৰেষ্ঠ, নিজৰ ধৰ্ম-বৃদ্ধিৰ বাবে তুমি সুদৃঢ় ব্যৱস্থা স্থাপন কৰা; যাৰ দ্বাৰা আমাৰ বাবে জীৱিকা আৰু যথাযথ পৰম্পৰা চলাই যোৱাৰ উপায় জন্মে।

Verse 93

सत्यसंध उवाच । आनर्त्ताधिपतिश्चाहं सत्यसंध इति स्मृतः । मम कर्णोत्पलानाम सुतेयं दयिता सदा । सोहमस्याः प्रदानार्थं ब्रह्मलोकमितो गतः । प्रष्टुं पितामहं देवं स्थितस्तत्र मुहूर्तवत्

সত্যসন্ধ ক’লে: মই আনর্তৰ অধিপতি, ‘সত্যসন্ধ’ নামে স্মৃত। মোৰ কৰ্ণোৎপলা নামৰ কন্যা সদায় মোৰ অতি প্ৰিয়। তাক বিবাহত দান কৰিবলৈ মই ইয়াৰ পৰা ব্ৰহ্মলোকলৈ গৈ পিতামহ দেব ব্ৰহ্মাক সুধিবলৈ গ’লোঁ, আৰু তাত যেন কেৱল এক মুহূৰ্তহে থাকিলোঁ।

Verse 94

सत्यसन्ध उवाच । संन्यस्तोऽहं द्विजश्रेष्ठा वृत्तिं कर्तुं न च क्षमः । यदि मे स्यात्पुमान्कश्चिदन्वयेऽपि न संशयः

সত্যসন্ধ ক’লে: হে দ্বিজশ্ৰেষ্ঠসকল, মই সন্ন্যাস গ্ৰহণ কৰিছোঁ; সংসাৰিক জীৱিকা চলাবলৈ সক্ষম নহয়। যদি মোৰ বংশত কোনো পুৰুষ উত্তৰাধিকাৰী থাকিলেহেঁতেন—ইয়াত একো সন্দেহ নাই।

Verse 95

तस्माद्व्रजथ हर्म्यं स्वं प्रसादः क्रियतां मम । अभाग्यैर्भवदीयैश्च हतो राजा बृहद्बलः

সেয়ে তোমালোক নিজ নিজ প্ৰাসাদলৈ উভতি যোৱা; মোৰ ওপৰত অনুগ্ৰহ কৰা। তোমালোকৰ লোকসকলৰ সৈতে জড়িত অভাগ্য আৰু দুর্ভাগ্যৰ ফলতেই বृहদ্বল ৰজা নিহত হৈছে।

Verse 96

एवमुक्ताश्च ते विप्रा मत्वा तथ्यं च तद्वचः । स्वस्थानं त्वरिता जग्मुः सोऽपि चक्रे तपश्चिरम्

এইদৰে কোৱা হোৱাত সেই ব্ৰাহ্মণসকলে তেওঁৰ বাক্য সত্য বুলি ভাবি তৎক্ষণাৎ নিজ স্থানলৈ ত্বৰিতে গ’ল; আৰু তেওঁও দীৰ্ঘকাল তপস্যা কৰিলে।

Verse 125

इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां षष्ठे नागरखण्डे श्रीहाटकेश्वरक्षेत्रमाहात्म्ये सत्यसन्धनृपतिवृत्तान्तवर्णनंनाम पंचविंशत्यधिकशततमोऽध्यायः

এইদৰে পবিত্ৰ শ্ৰী স্কন্দ মহাপুৰাণৰ একাশী-সহস্ৰ শ্লোকসমূহৰ সংহিতাৰ ষষ্ঠ নাগৰখণ্ডত, শ্ৰীহাটকেশ্বৰ-ক্ষেত্ৰ-মাহাত্ম্যৰ অন্তৰ্গত ‘সত্যসন্ধ নৃপতিৰ বৃত্তান্ত-বৰ্ণন’ নামক একশ পঁচিশতম অধ্যায় সমাপ্ত হ’ল।