Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 85

Devanagari script

वल्मीकांतः स्थितो यस्मात्संसिद्धिं परमां गतः । वल्मीकिर्नाम विख्यातस्तस्माल्लोके भविष्यसि

Transliteration

valmīkāṃtaḥ sthito yasmātsaṃsiddhiṃ paramāṃ gataḥ | valmīkirnāma vikhyātastasmālloke bhaviṣyasi

Translation

যিহেতু তুমি উইঁপোকাৰ ঢিপিৰ কাষত স্থিৰ হৈ পৰম সিদ্ধি লাভ কৰিলা, সেয়ে লোকত তুমি ‘ৱাল্মীকি’ নামে খ্যাত হ’বা।

Word by Word

• वल्मीकान्तः: (one) at the end/inside of an anthill
• वल्मीकान्तः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: वल्मीका + अन्त (प्रातिपदिके)
• Form: षष्ठी-तत्पुरुषः (valmīkāyāḥ antaḥ = end/inside of an anthill); पुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्

• स्थितः: standing, staying
• स्थितः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: स्था (धातु) → स्थित (कृदन्त-प्रातिपदिक)
• Form: भूतकृदन्तः (Past participle); पुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्

• यस्मात्: because (from which reason)
• यस्मात्: Hetu (Cause/हेतु)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे/नपुंसकलिङ्गे, पञ्चमी-विभक्तिः (Ablative/5th), एकवचनम्; हेत्वर्थे (because)

• संसिद्धिम्: perfection
• संसिद्धिम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: संसिद्धि (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्

• परमाम्: supreme
• परमाम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: परमा (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्; विशेषणम्

• गतः: having attained, gone to
• गतः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: गम् (धातु) → गत (कृदन्त-प्रातिपदिक)
• Form: भूतकृदन्तः; पुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्

• वल्मीकिः: Vālmīki
• वल्मीकिः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: वल्मीकि (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्

• नाम: by name
• नाम: Sambandha/Connector (सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: नाम (अव्यय)
• Form: नाम-अव्ययम् (particle indicating name)

• विख्यातः: renowned, famous
• विख्यातः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: ख्यै (धातु) → विख्यात (कृदन्त-प्रातिपदिक)
• Form: भूतकर्मणि कृदन्तः (Past passive participle); पुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्

• तस्मात्: therefore, from that
• तस्मात्: Hetu (Cause/हेतु)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे/नपुंसकलिङ्गे, पञ्चमी-विभक्तिः, एकवचनम्; हेत्वर्थे (therefore/from that)

• लोके: in the world
• लोके: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: लोक (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, सप्तमी-विभक्तिः (Locative/7th), एकवचनम्

• भविष्यसि: you will be/become
• भविष्यसि: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: भू (धातु)
• Form: लृट्-लकारः (Simple Future), मध्यम-पुरुषः (2nd person), एकवचनम्; परस्मैपदम्

Speaker

The sages (Munis)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Mukhārā-tīrtha (contextual)

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: The transformed ascetic/brāhmaṇa who becomes Vālmīki

Visual Art Cues

Scene: A meditative ascetic stands or sits near an anthill, partially enveloped by it, radiating calm; a celestial/ṛṣi figure proclaims the new name ‘Vālmīki’ as a blessing, with onlookers in reverence.

Characters & Entities

• Valmīki
• valmīka (anthill)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

A new identity is born from tapas and realization—spiritual attainment can redefine one’s name and legacy.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The setting around the anthill and forest belongs to the local Māhātmya culminating in Mukhārā Tīrtha’s fame.

What ritualistic prescription is mentioned?

None; it explains the origin of the epithet ‘Valmīki’ as a fruit of austerity.