Home›Skanda Purana›Nagara Khanda›Tirtha Mahatmya›Adhyaya 108›Shloka 1
←Previous Verse
Next Verse→

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 1

Devanagari script

ऋषय ऊचुः । अष्टषष्टिप्रमाणानि यानि क्षेत्राणि सूतज । त्वयोक्तानि च तान्येव नामतो नः प्रकीर्तय

Transliteration

ṛṣaya ūcuḥ | aṣṭaṣaṣṭipramāṇāni yāni kṣetrāṇi sūtaja | tvayoktāni ca tānyeva nāmato naḥ prakīrtaya

Translation

ঋষিসকলে ক’লে: “হে সূতপুত্ৰ! তুমি যি অষ্টষষ্টি সংখ্যক ক্ষেত্ৰসমূহ কৈছা, সেইবোৰেই এতিয়া আমাক নামধৰে স্পষ্টকৈ পুনৰ প্ৰকীৰ্তন কৰা।”

Word by Word
ऋषयःthe sages
ऋषयः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootऋषि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा बहुवचनम् (masculine nominative plural)
ऊचुःsaid
ऊचुः:
Kriyā (Main action/क्रिया)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलिट् (परिपूर्णभूत/Perfect); प्रथमपुरुष; बहुवचनम्; परस्मैपदम् (they said)
अष्टषष्टिप्रमाणानिmeasured as sixty-eight
अष्टषष्टिप्रमाणानि:
Viśeṣaṇa (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootअष्टषष्टि (संख्या-प्रातिपदिक) + प्रमाण (प्रातिपदिक)
Formसमासः तत्पुरुष (अष्टषष्ट्या प्रमाणानि); नपुंसकलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया बहुवचनम् (neuter nom./acc. plural)
यानिwhich
यानि:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम; नपुंसकलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया बहुवचनम् (relative pronoun, neuter nom./acc. plural)
क्षेत्राणिsacred places/fields
क्षेत्राणि:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootक्षेत्र (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया बहुवचनम् (neuter nom./acc. plural)
सूतजO son of Sūta
सूतज:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootसूत (प्रातिपदिक) + ज (प्रातिपदिक)
Formसमासः तत्पुरुष (सूतस्य जः); पुंलिङ्ग; सम्बोधन एकवचनम् (masculine vocative singular)
त्वयाby you
त्वया:
Karta (Agent in passive/कर्ता)
TypeNoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम; तृतीया एकवचनम् (instrumental singular: 'by you')
उक्तानिsaid, spoken
उक्तानि:
Karma (Object described/कर्म)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formक्त-प्रत्ययान्त कृदन्त (past passive participle); नपुंसकलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया बहुवचनम् (neuter nom./acc. plural)
चand
च:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चयबोधक (conjunction)
तानिthose
तानि:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम; नपुंसकलिङ्ग; द्वितीया बहुवचनम् (demonstrative pronoun, neuter accusative plural)
एवindeed, just
एव:
Sambandha (Emphasis/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअव्यय; अवधारणार्थक निपात (emphatic particle)
नामतःby name
नामतः:
Kriyāviśeṣaṇa (Adverbial modifier/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootनामतः (अव्यय)
Formअव्यय; प्रकार/उपाधिवाचक (adverb: 'by name')
नःto us
नः:
Sampradāna (Recipient/सम्प्रदान)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम; षष्ठी/चतुर्थी बहुवचनस्य एन्क्लिटिक रूपम् (genitive/dative plural enclitic: 'of us/to us')
प्रकीर्तयproclaim, enumerate
प्रकीर्तय:
Kriyā (Main action/क्रिया)
TypeVerb
Rootप्र-कीर्त् (धातु)
Formलोट् (आज्ञार्थ/Imperative); मध्यमपुरुष; एकवचनम्; परस्मैपदम्
Speaker

Ṛṣis (Sages)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Sixty-eight kṣetras (a catalogued set)

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Sūta

Visual Art Cues

Scene: Sages seated in a forest hermitage address Sūta with folded hands, requesting the names of the sixty-eight kṣetras; a subtle map-like scroll or garland of place-names symbolizes the coming catalogue.

Characters & Entities
Ṛ
Ṛṣis
S
Sūta

FAQs

Pilgrimage is guided by śruti-smṛti style remembrance: naming and recalling kṣetras becomes a dhārmic act that directs seekers toward tīrtha-sevā.

No single site yet; the verse introduces the catalog of sixty-eight kṣetras to be named.

A request for nāma-kīrtana (recitation of names) of kṣetras; no specific vrata/snana/dāna is stated here.

←Previous Verse
Next Verse→