Adhyaya 104

Verse 1

ऋषय ऊचुः । राक्षसैस्तत्र लिंगानि यानि भक्त्या समन्वितैः । स्थापितानि च माहात्म्यं तेषां सूत प्रकीर्तय

ঋষিসকলে ক’লে: হে সূত, সেই স্থানত ভক্তিযুক্ত ৰাক্ষসসকলে যি লিঙ্গসমূহ স্থাপন কৰিছিল, সিহঁতৰ মাহাত্ম্য প্ৰচাৰ কৰা।

Verse 2

सूत उवाच । तेषां पूजाकृते रौद्रा राक्षसा बलवत्तराः । लंकापुर्याः समायांति सदैव शतशः पुरा

সূতে ক’লে: সেই (লিঙ্গসমূহ) পূজাৰ বাবে, ভয়ংকৰ আৰু অতি বলৱান ৰাক্ষসসকলে প্ৰাচীন কালত লংকাপুৰীৰ পৰা সদায় শতশঃ আহিছিল।

Verse 3

आगच्छन्तो व्रजन्तस्ते मार्गे क्षेत्रे च तत्र च । भक्षयन्ति जनौघांश्च बालवृद्धाञ्जनानपि

তেওঁলোকে আহি-যাই থাকোঁতে—পথত আৰু তাত থকা পবিত্ৰ ক্ষেত্ৰতো—মানুহৰ ভিৰ, শিশুৰ পৰা বৃদ্ধলৈকে, সকলোকে গিলি পেলাইছিল।

Verse 4

ततस्ते मानवाः सर्वे प्रद्रवंतः समंततः । इतश्चेतश्च धावन्ति प्राणरक्षणतत्पराः

তাৰ পাছত সেই সকলো মানুহ চাৰিওফালে পলাই গ’ল; প্ৰাণ ৰক্ষা কৰাত একাগ্ৰ হৈ ইফালে-সিফালে দৌৰাই ফুৰিলে।

Verse 5

तथान्ये बहवो गत्वा ह्ययोध्याख्यां महापुरीम् । रामपुत्रं नृपश्रेष्ठं कुशं प्रोचुः सुदुःखिताः

তদ্ৰূপে আন বহু লোক অযোধ্যা নামৰ মহাপুৰীলৈ গৈ, গভীৰ দুঃখত ৰামপুত্ৰ নৃপশ্ৰেষ্ঠ কুশক সকলো কথা জনালে।

Verse 6

तव पित्रा समं प्राप्ताः पूर्वं ये राक्षसा नृप । हाटकेश्वरजे क्षेत्रे विभीषणपुरःसराः

হে নৃপ, তোমাৰ পিতাৰ সৈতে পূৰ্বে অহা সেই ৰাক্ষসসকল—বিভীষণৰ নেতৃত্বত—হাটকেশ্বৰজ পবিত্ৰ ক্ষেত্ৰত উপস্থিত হৈছে।

Verse 7

संस्थापितानि लिंगानि चतुर्वक्त्राणि तत्र वै । राक्षसेंद्रैः स्वमन्त्रैस्तैस्तस्य क्षेत्रस्य पश्चिमे

সেই পবিত্ৰ ক্ষেত্ৰৰ পশ্চিম ভাগত ৰাক্ষসেন্দ্ৰসকলে নিজৰ নিজৰ মন্ত্ৰেৰে চতুৰ্মুখ লিঙ্গ স্থাপন কৰিলে।

Verse 8

तेनैव चानुषंगेण समागच्छंति नित्यशः । तस्मिन्क्षेत्रे प्रकुर्वंति तथा लोकस्य भक्षणम्

সেই একে সংযোগৰ বলতেই তেওঁলোকে নিতৌ দিনেদিনে আহি থাকে; আৰু সেই পবিত্ৰ ক্ষেত্ৰত লোকসকলক গিলি খোৱাৰ কৰ্ম কৰে।

Verse 9

यदि वा तानि लिंगानि कश्चित्संपूजयेन्नरः । सद्यो विनाशमायाति सोऽप्यनर्थो महानभूत्

যদি কোনো মানুহে সেই লিঙ্গসমূহক পূজা কৰে, তেন্তে সি তৎক্ষণাৎ বিনাশলৈ যায়; এইদৰে সেয়াও এক মহা অনর্থ, মহাবিপদ হৈ উঠিল।

Verse 10

तस्माद्यदि न रक्षा नः करिष्यसि महीपते । तच्छनैर्यास्यते लोकः सर्वोऽयं संक्षयं ध्रुवम्

সেয়ে, হে ভূমিপতি, যদি আপুনি আমাৰ ৰক্ষা নকৰিব, তেন্তে ধীৰে ধীৰে এই সমগ্ৰ জনতা নিশ্চয়েই বিনাশলৈ যাব।

Verse 11

तच्च क्षेत्रं विशेषेण यत्रागच्छंति ते सदा । राक्षसाः क्रूरकर्माणो महामांसस्य लोलुपाः

আৰু সেই পবিত্ৰ ক্ষেত্ৰৰ সেই বিশেষ অংশ—য’ত তেওঁলোকে সদায় আহে—সেই ঠাই ক্ৰূৰ কৰ্মৰ ৰাক্ষসসকলৰ দ্বাৰা পীড়িত, যিসকল মহামাংসৰ লোভী।

Verse 12

तच्छ्रुत्वा स नृपस्तूर्णं स्वामात्यानां न्यवेदयत् । राज्यभारं ततस्तत्र बलेन सहितो ययौ

এই কথা শুনি নৃপতিয়ে তৎক্ষণাৎ নিজৰ মন্ত্ৰীসকলক জনালে; ৰাজ্যভাৰ তেওঁলোকৰ হাতত সঁপি, তাৰ পাছত সেনাবাহিনীসহ সেই ঠাইলৈ যাত্ৰা কৰিলে।

Verse 13

अथ प्राप्तं कुशं दृष्ट्वा हतशेषा द्विजोत्तमाः । प्रोचुस्तं भर्त्सयित्वा तु वचनैः परुषाक्षरैः

তেতিয়া কুশ আহি পোৱা দেখি, বধৰ পাছত অৱশিষ্ট থকা শ্ৰেষ্ঠ দ্বিজসকলে তেওঁক ভৰ্ৎসনা কৰি কঠোৰ বাক্য ক’লে।

Verse 14

किमेवं क्रियते राज्यं यथा त्वं क्षत्रियाधमः । करोषि यत्र विध्वंसं राक्षसै र्नीयते जनः

এয়া কেনেকুৱা ৰাজ্য, য’ত তুমি—ক্ষত্ৰিয়সকলৰ ভিতৰত অধম—এনে ধ্বংস ঘটোৱা, য’ত ৰাক্ষসসকলে লোকক টানি লৈ যায়?

Verse 15

नूनं जातो न रामेण भवान्रावणसंभवः । येनोपेक्षसि सर्वान्नो राक्षसैः परिपीडितान्

নিশ্চয় তুমি ৰামৰ বংশত জন্মা নহয়, ৰাৱণৰ পৰা উদ্ভৱ; কিয়নো ৰাক্ষসসকলৰ পীড়নত থকা আমাক সকলোকে তুমি উপেক্ষা কৰিছা।

Verse 16

सत्यमेतत्पुरा प्रोक्तं नीतिशास्त्रविचक्षणैः । यस्य वर्णस्य यो राजा स वर्णः सुखमेधते

ইয়াই সত্য, নীতিশাস্ত্ৰত নিপুণ জ্ঞানীসকলে পূৰ্বে কৈছিল: যি বৰ্ণৰ যি ৰজা, সেই বৰ্ণ সুখে সমৃদ্ধ হয়।

Verse 17

तस्मात्त्वं राक्षसोद्भूतो राक्षसैर्द्विजसत्तमान् । उपेक्षसे ततः सर्वान्भक्ष्यमाणांस्तथापरान्

সেয়েহে তুমি নিশ্চয় ৰাক্ষস-উদ্ভূত; কিয়নো ৰাক্ষসসকলে ভক্ষণ কৰা শ্ৰেষ্ঠ দ্বিজসকলক আৰু আন সকলোকে তুমি উপেক্ষা কৰিছা।

Verse 18

आर्तानां यत्र लोकानां दोषैः पार्थिवसंभवैः । पतंत्यश्रूणि भूपृष्ठे तत्र राजा स दोषभाक्

য’ত ৰজাৰ পৰা উদ্ভৱ হোৱা দোষৰ কাৰণে পীড়িত লোকসকলৰ চকুপানী পৃথিৱীত পৰে, ত’ত সেই ৰজাই সেই পাপৰ ভাৰ বহন কৰে।

Verse 19

कुश उवाच । प्रसादः क्रियतां विप्रा न मया ज्ञातमीदृशम् । राक्षसेभ्यः समुत्पन्नो ब्राह्मणानां पराभवः

কুশে ক’লে: “হে বিপ্ৰসকল, কৃপা কৰক; মই এনেকুৱা কথা নাজানিছিলোঁ—যে ৰাক্ষসসকলৰ পৰা ব্ৰাহ্মণসকলৰ অপমান উদ্ভৱ হৈছে।”

Verse 20

अद्यप्रभृति यः कश्चिद्विनाशं नीयते क्वचित् । ब्राह्मणो वाऽथवाऽन्योऽपि तद्भवेन्मम पातकम्

আজি পৰা যদি ক’তাও কোনো জনক বিনাশলৈ নিয়া হয়—ব্ৰাহ্মণ হওক বা আন কোনো—সেই পাপ মোৰেই পাপ হ’ব।

Verse 21

एवमुक्त्वा ततस्तूर्णं प्रेषयामास राघवः । विभीषणाय संक्रुद्धो दूतं भयविवर्जितम्

এইদৰে কৈ ৰাঘৱে তৎক্ষণাৎ ক্ৰুদ্ধ হৈ, ভয়শূন্য আৰু অচল দূতক বিভীষণৰ ওচৰলৈ পঠিয়ালে।

Verse 22

गच्छ दूत द्रुतं गत्वा त्वया वाच्यो विभीषणः । रामोचितस्त्वया स्नेहो मया सह कृतो महान्

“যা, হে দূত, শীঘ্ৰে যা। তুমিয়ে বিভীষণক ক’বাঃ ‘তুমি মোৰ সৈতে ৰামোচিত মহান স্নেহ-মৈত্ৰী স্থাপন কৰিছা।’”

Verse 23

यद्राक्षसगणैः सार्धं मम भूमिं समंततः । त्वं क्लेशयसि दुर्बुद्धे मां विश्वास्य सुभाषितैः

হে দুৰ্বুদ্ধি! তুমি মিঠা কথাৰে মোৰ বিশ্বাস জিকি লৈ এতিয়া ৰাক্ষসৰ দলৰ সৈতে মোৰ ভূমিক চাৰিওফালৰ পৰা কষ্ট দিছা।

Verse 24

मम पित्रा कृतेयं ते प्रतिष्ठा राक्षसाधम । तेन नो हन्मि ते भ्राता यथा तातेन शातितः

হে ৰাক্ষসাধম! তোমাৰ এই প্ৰতিষ্ঠা মোৰ পিতৃয়েই কৰিছিল। সেয়েহে মই এতিয়া তোমাৰ ভাতৃক বধ কৰিম, যেনেকৈ মোৰ পিতৃয়ে তোমাৰ পিতৃক দমন কৰিছিল।

Verse 25

विषवृक्षोऽपि यो वृद्धिं स्वयमेव प्रणीयते । कथं संछिद्यते सोऽत्र स्वयमेव मनीषिभिः

আনকি এডাল বিষবৃক্ষও যদি নিজে নিজেই ডাঙৰ হয়, তেন্তে জ্ঞানীসকলে তাক কেনেকৈ কাটিব পাৰে, যদি সি নিজে নিজেই বাঢ়ি থাকে?

Verse 26

तस्मादद्य दिनादूर्ध्वं यदि कश्चिन्निशाचरः । समुद्रस्योत्तरं पारं कथंचिदागमिष्यति

সেয়েহে, আজিৰ দিনটোৰ পৰা, যদি কোনো নিশাচৰ (ৰাক্ষস) কেনেবাকৈ সাগৰৰ সিপাৰে উত্তৰ পাৰলৈ আহে...

Verse 27

तदहं सत्वरं प्राप्य लंकां तव पुरीमिमाम् । ससैन्यो ध्वंसयिष्यामि तथा सर्वान्निशाचरान्

তেন্তে মই লগে লগে লংকাত—তোমাৰ এই নগৰীত—উপস্থিত হম আৰু মোৰ সৈন্যবাহিনীৰ সৈতে ইয়াক আৰু সকলো নিশাচৰক ধ্বংস কৰিম।

Verse 28

त्वां च बद्ध्वा दृढैः पाशैर्निगडैश्च सुसंयतम् । कारासंस्थं करिष्यामि सद्य एव न संशयः

আৰু তোমাকো দৃঢ় পাষ আৰু নিগড়েৰে কঠোৰভাৱে বাঁধি, আজি এই মুহূৰ্ততে কাৰাগাৰত নিক্ষেপ কৰিম; ইয়াত একো সন্দেহ নাই।

Verse 29

एवमुक्तस्ततो दूतो गत्वा सेतुं द्रुतं ततः । दृष्ट्वा रामेश्वरं देवं यावदग्रे व्यव स्थितः

এইদৰে কোৱা শুনি দূতে তৎক্ষণাৎ সেতুলৈ দ্ৰুত গ’ল। তাৰ পাছত দেৱ ৰামেশ্বৰক দৰ্শন কৰি, সন্মুখত কিছুক্ষণ থিয় হৈ ৰ’ল।

Verse 30

तावत्पृष्टो जनैः कैश्चित्कस्त्वं वत्स इहागतः । केन कार्येण नो ब्रूहि नात्र गच्छंति मानवाः

তেতিয়া কিছুমান লোকে সুধিলে—“বৎস, তুমি কোন, ইয়ালৈ কিয় আহিলা? কিহৰ কাৰণে আহিছা কোৱা; কিয়নো ইয়াৰ পৰা আগলৈ মানুহ নাযায়।”

Verse 31

दूत उवाच । अहं कुशेन भूपेन विभीषणगृहं प्रति । प्रेषितः कार्यमुद्दिश्य तत्र यास्याम्यहं कथम्

দূতে ক’লে—“মোক ভূপতি কুশে এক কাৰ্য উদ্দেশ্যে বিভীষণৰ গৃহলৈ পঠাইছে। তেন্তে মই তাত কেনেকৈ যাম?”

Verse 32

जना ऊचुः । नातः परं नरः कश्चिद्गन्तुं शक्तः कथंचन । भग्नः सेतुर्यतो मध्ये रामेणाक्लिष्टकर्मणा

লোকে ক’লে—“ইয়াৰ পৰা আগলৈ কোনো মানুহ কোনোপধ্যায়ে যাব নোৱাৰে; কিয়নো অক্লিষ্টকৰ্মা ৰামে সেতুটো মাজতে ভাঙি পেলাইছে।”

Verse 33

तस्मादत्रैव ते कार्यं सिद्धिं दूत प्रयास्यति । विभीषणकृतं सर्वं दर्शनात्तस्य रक्षसः

সেয়ে, হে দূত, ইয়াতেই তোমাৰ কাৰ্য সিদ্ধি লাভ কৰিব। বিভীষণে যি সকলো ব্যৱস্থা কৰিছে, সেই ৰাক্ষস (বিভীষণ)ৰ দৰ্শন মাত্ৰতেই সকলো সম্পন্ন হ’ব।

Verse 34

सर्वदा राक्षसेन्द्रोऽसौ शुभं रामेश्वरत्रयम् । त्रिकालं पूजयत्येव नियमं समुपाश्रितः

সেই ৰাক্ষসেন্দ্ৰ সদায় শুভ ৰামেশ্বৰ-লিঙ্গৰ ত্ৰয়ক পূজন কৰে। পবিত্ৰ নিয়ম-ধৰ্মৰ আশ্ৰয় লৈ তেওঁ ত্ৰিকালত অবিচলভাৱে উপাসনা কৰে।

Verse 35

लंकाद्वारे स्थितो यो वै सेतुखण्डे महेश्वरः । प्रभाते कुरुते तस्य स्वयं पूजां विभीषणः

সেতুখণ্ডত লংকাৰ দ্বাৰত যি মহেশ্বৰ স্থিত, তেওঁৰেই পূজা বিভীষণে নিজে প্ৰভাতবেলাত কৰে।

Verse 36

जलमध्यगतं यच्च सेतुखंडं द्वितीयकम् । तत्र रामेश्वरो यश्च मध्याह्ने तं प्रपूजयेत्

আৰু দ্বিতীয় সেতু-ধাম যি জলমধ্যত অৱস্থিত—তাত স্থিত ৰামেশ্বৰক মধ্যাহ্নবেলাত বিশেষ ভক্তিৰে পূজা কৰিব লাগে।

Verse 37

एनं देव निशीथे च सर्वदागत्य भक्तितः । संपूजयेन्न सन्देहः सत्यमेतत्प्रकीर्तितम्

আৰু এই দেৱতাক নিশীথ, অৰ্থাৎ মধ্যৰাত্ৰিতো, সদায় ভক্তিৰে আহি সম্পূৰ্ণ পূজা কৰিব লাগে। সন্দেহ নাই—এই কথা সত্য বুলি ঘোষণা কৰা হৈছে।

Verse 38

तस्मात्तिष्ठ त्वमव्यग्रः स्थानेऽत्रैव समाहितः । यावदागमनं तस्य राक्षसस्य महात्मनः

সেয়ে তুমি ইয়াতেই এই স্থানত অচঞ্চল আৰু একাগ্ৰচিত্তে থাকাঁ, যেতিয়ালৈকে সেই মহাত্মা ৰাক্ষসৰ আগমন নহয়।

Verse 39

तेनैव सहितः पश्चात्स्वेच्छया तस्य मन्दिरम् । प्रयास्यसि गृहं वापि स्वकीयं तद्विसर्जितः

তাৰ পিছত তেওঁৰ সৈতে একেলগে তুমি নিজৰ ইচ্ছামতে—তাঁৰ মন্দিৰলৈ যাওঁ বা তেওঁ বিদায় দিলে নিজৰ ঘৰলৈও যাব পাৰিবা।

Verse 40

अथ तेषां तदाकर्ण्य स दूतो हर्षसंयुतः । बाढमित्येव चोक्त्वाथ तत्र चैव व्यवस्थितः

তেওঁলোকৰ কথা শুনি দূতজন আনন্দে ভৰি উঠিল; ‘বাঢ়ম’ বুলি কৈ সন্মতি দিলে আৰু তাতেই স্থিৰ হৈ থাকিল।

Verse 41

अथ प्राप्ते निशार्धे स राक्षसैः परिवारितः । विभीषणः समायातस्तस्मिन्नायतने शुभे

তাৰ পাছত নিশাৰ মধ্যভাগত, ৰাক্ষসসকলৰ পৰিবেষ্টিত বিভীষণ সেই শুভ আয়তনত উপস্থিত হ’ল।

Verse 42

विमानवरमारूढः स्तूयमानः समन्ततः । राक्षसैर्बंदिरूपैस्तैर्गीयमानस्तथा परैः

শ্ৰেষ্ঠ বিমানত আৰূঢ় হৈ তেওঁ চাৰিওফালে স্তৱিত হ’ল; ভাট-ৰূপী ৰাক্ষস আৰু আনসকলেও তেওঁৰ কীৰ্তি গাই থাকিল।

Verse 43

उत्तीर्य च विमानाग्र्यात्कृत्वाऽथ त्रिः प्रदक्षिणाम् । रामेश्वरं प्रणम्योच्चैः स्तोत्रमेतच्चकार सः

শ্ৰেষ্ঠ বিমানৰ শীৰ্ষভাগৰ পৰা নামি আহি, তেওঁ তাৰ পাছত ত্ৰিবাৰ প্ৰদক্ষিণা কৰিলে; ৰামেশ্বৰক প্ৰণাম কৰি, উচ্চস্বৰে এই স্তোত্ৰ পাঠ কৰিলে।

Verse 44

नमस्ते देवदेवेश भक्तानामभयप्रद । सर्वतः पाणिपादं ते सर्वतोक्षिशिरोमुखम्

হে দেবদেৱেশ, তোমাক নমস্কাৰ; হে ভক্তসকলক অভয় দান কৰোঁতা, তোমাৰ হাত-পা সৰ্বত্ৰ; সৰ্বত্ৰ তোমাৰ চকু, মূৰ আৰু মুখ।

Verse 45

त्वं यज्ञस्त्वं वषट्कारस्त्वं चंद्रस्त्वं प्रभाकरः । त्वं विष्णुस्त्वं चतुर्वक्त्रः शक्रस्त्वं परमेश्वरः

তুমিয়েই যজ্ঞ, তুমিয়েই বষট্‌কাৰ; তুমিয়েই চন্দ্ৰ, তুমিয়েই প্ৰভাকৰ সূৰ্য। তুমিয়েই বিষ্ণু, তুমিয়েই চতুৰ্মুখ ব্ৰহ্মা; তুমিয়েই শক্ৰ ইন্দ্ৰ, হে পৰমেশ্বৰ।

Verse 47

यथा काष्ठगतो वह्निः संस्थितोऽपि न लक्ष्यते । मूढैः सर्वत्रसंस्थोपि तथा त्वं नैव लक्ष्यसे

যেনেকৈ কাঠৰ ভিতৰত থকা অগ্নি থাকিলেও দেখা নাযায়; তেনেকৈ সৰ্বত্ৰ অৱস্থিত হৈও, মূঢ়সকলে তোমাক চিনিব নোৱাৰে।

Verse 48

यथा दधिगतं सर्पिर्निगूढत्वेन संस्थितम् । चराचरेषु भूतेषु तथा त्वं देव संस्थितः

যেনেকৈ দধিৰ ভিতৰত ঘিউ গোপনে থাকে; তেনেকৈ, হে দেব, চল-অচল সকলো ভূতৰ ভিতৰত তুমি অন্তৰ্যামী ৰূপে অৱস্থিত।

Verse 49

यथा जलं धरापृष्ठात्खनन्नाप्नोति मानवः । तथा त्वां पूजयन्नित्यं मोक्षमाप्नोत्यसंशयम्

যেনেকৈ মানুহে ভূমি খুঁদি জল লাভ কৰে, তেনেকৈ যি নিত্য তোমাক পূজা কৰে, সি নিঃসন্দেহে মোক্ষ লাভ কৰে।

Verse 50

तावच्च दुर्लभः स्वर्गस्तावच्छूराश्च शत्रवः । यावदेव न सन्तोषं त्वं करोषि शरीरिणाम्

যেতিয়ালৈকে তুমি দেহধাৰীসকলক সন্তোষ দান নকৰা, তেতিয়ালৈকে স্বৰ্গ দুষ্প্ৰাপ্য থাকে আৰু তেতিয়ালৈকে ভয়ংকৰ শত্রুসকলো স্থায়ী হয়।

Verse 51

तावल्लक्ष्मीश्चला नॄणां तावद्रोगाः पृथग्विधाः । न यावद्देवदेव त्वं सन्तोषं संप्रयास्यसि

হে দেৱদেৱ! যেতিয়ালৈকে তুমি সন্তোষ দান নকৰা, তেতিয়ালৈকে মানুহৰ লক্ষ্মী চঞ্চল থাকে আৰু নানা প্ৰকাৰৰ ৰোগো স্থায়ী হয়।

Verse 52

तावत्पुत्रोद्भवं दुःखं तथा प्रियसमु द्भवम् । यावत्त्वं देव नायासि सन्तोषं देहिनामिह

হে দেৱ! যেতিয়ালৈকে তুমি ইয়াত দেহধাৰীসকলক সন্তোষ নেদিয়া, তেতিয়ালৈকে পুত্ৰৰ পৰা উদ্ভৱ হোৱা দুখ আৰু প্ৰিয় বস্তুৰ পৰা উদ্ভৱ হোৱা দুখো থাকে।

Verse 53

एवं स्तुत्वा ततो लिंगं स्नापयित्वा यथाविधि । गन्धानुलेपनैदिव्यैर्मर्दयामास वै ततः

এইদৰে স্তৱ কৰি, তেতিয়া তেওঁ বিধি অনুসাৰে লিঙ্গক স্নান কৰালে; তাৰ পাছত দিৱ্য সুগন্ধি আৰু লেপনেৰে তাক মর্দন কৰি লেপন কৰিলে।

Verse 54

पारिजातकपुष्पैश्च तथा सन्तानसम्भवैः । कल्पपादपसंभूतैस्तथा मन्दारजैरपि

তেওঁ পাৰিজাত ফুলেৰে, সান্তান বৃক্ষত জন্মা কুঁহিপাতেৰে, কল্পবৃক্ষৰ পৰা উদ্ভূত পুষ্পেৰে আৰু মন্দাৰ ফুলেৰো পূজা কৰিলে।

Verse 55

पूजां चक्रे सुविस्तीर्णा श्रद्धया परया युतः । दिव्यैराभरणैर्भूष्य दिव्यवस्त्रैस्ततः परम्

পৰম শ্ৰদ্ধাৰে সংযুক্ত হৈ তেওঁ অতি বিস্তৃত আৰু ভব্য পূজা সম্পন্ন কৰিলে; দেৱতাক দিব্য অলংকাৰ পিন্ধাই, তাৰ পাছত দিব্য বস্ত্ৰেৰো বিভূষিত কৰিলে।

Verse 56

स च गीतं स्वयं चक्रे तालमादाय पाणिना । मूर्छातालकृतं रम्यं सप्तस्वरविराजितम्

তাৰ পাছত তেওঁ নিজেই গীত ৰচনা কৰি গালে, হাতে তালে ধৰি; মূৰ্ছা আৰু তালৰ মনোৰম বিন্যাসে গঠিত, সপ্তসুৰৰ দীপ্তিত উজ্জ্বল।

Verse 57

तानयुक्त्या समोपेतं ग्रामै रागैः स्वलंकृतम् । एवं कृत्वा स शुश्रूषा तस्य देवस्य भक्तितः

সেই গীত উপযুক্ত তান-যুক্তিত সমৃদ্ধ, গ্ৰাম আৰু ৰাগেৰে সুসজ্জিত; এইদৰে ভক্তিৰ প্ৰেৰণাত তেওঁ সেই দেৱতাৰ শুশ্ৰূষা কৰিলে।

Verse 58

यावत्संप्रस्थितो भूयो लंकां प्रति विभीषणः । तावद्दूतोऽग्रतः स्थित्वा कुशवाक्यमुवाच ह

যেতিয়া বিভীষণ পুনৰ লংকাৰ প্ৰতি যাত্ৰা কৰিবলৈ ওলাইছিল, তেতিয়া এজন দূত আগত থিয় হৈ কুশৰ বচন ক’লে।

Verse 59

विशेषतस्तु तेनोक्तं यत्तस्य पुरतः पुरा । अतिकोपाभिभूतेन प्ररक्तनयनेन च

বিশেষকৈ তেওঁ জনালে—পূৰ্বতে তেওঁৰ সন্মুখতেই যি কথা কোৱা হৈছিল; অতিশয় ক্ৰোধে আচ্ছন্ন, ক্ৰোধত ৰক্তবৰ্ণ নয়নযুক্ত এজনৰ দ্বাৰা।

Verse 60

तच्छ्रुत्वाथ प्रणम्योच्चैर्दूतं प्राह विभीषणः । कृतांजलिपुटो भूत्वा विनयावनतः स्थितः

সেয়া শুনি বিভীষণে প্ৰণাম কৰি উচ্চস্বৰে দূতক সন্মানে ক’লে; অঞ্জলি বদ্ধ কৰি বিনয়ত নত হৈ থিয় হৈ ৰ’ল।

Verse 61

यद्येवं विहितं राज्ये रामपुत्रस्य राक्षसैः । तन्नूनं तन्मया सर्वं विहितं दूतसत्तम

বিভীষণে ক’লে, “হে দূতশ্ৰেষ্ঠ! যদি ৰামপুত্ৰৰ ৰাজ্যত ৰাক্ষসসকলে এনে কৰ্ম কৰিছে, তেন্তে নিশ্চয় সেয়া সকলো মোৰ দ্বাৰাই কৰোৱা হৈছে।”

Verse 62

तस्मान्महाप्रसादो मे कृतस्तेन महात्मना । कुशेन प्रेषितो यस्त्वं मम मूर्खस्य संनिधौ

“সেয়েহে মহাত্মা কুশে মোৰ ওপৰত মহাপ্ৰসাদ কৰিলে—কাৰণ তুমি কুশৰ দ্বাৰা মোৰ দৰে মূৰ্খৰ সন্নিধিলৈ প্ৰেৰিত হৈ আহিছা।”

Verse 63

एवमुक्त्वा स तान्सर्वाञ्छोधयामास राक्षसान् । ये गत्वा भूतले मर्त्यान्ध्वंसयंति सदैव हि

এইদৰে কৈ তেওঁ সেই সকলো ৰাক্ষসক শোধন-শাসন কৰিলে, যিসকলে পৃথিৱীত গৈ সদায় মর্ত্যলোকৰ মানুহক পীড়া দি ধ্বংস কৰি থাকে।

Verse 64

ततस्तत्रैव चानीय तस्य दूतस्य संनिधौ । प्रत्येकं तानुवाचेदं कोपादश्रूणि चोत्सृजन्

তাৰ পাছত তেওঁলোকক সেই ঠাইতেই আনি সেই দূতৰ সন্মুখত উপস্থিত কৰিলে; আৰু ক্ৰোধেৰে অশ্ৰু ঝৰাই একে একে তেওঁলোকক এইদৰে ক’লে।

Verse 65

यैः कृतो जनविध्वंसो राक्षसैः सुदुरात्मभिः । राज्ये कुशस्य संप्राप्तैः प्रभोर्मम महात्मनः

“সেই অতি দুষ্ট ৰাক্ষসসকলে—কুশৰ ৰাজ্যত প্ৰৱেশ কৰি মোৰ মহাত্মা প্ৰভুৰ ৰাজ্যত—জনসাধাৰণৰ বিনাশ ঘটালে…”

Verse 66

ते सर्वे व्यंतरा रौद्राः प्रभवंतु सुदुःखिताः । लंकाद्वारगता नित्यं क्षुत्पिपासानिपीडिताः

“তেওঁলোক সকলোৱে ৰৌদ্ৰ ব্যন্তৰ হৈ পৰক, অতি দুখীয়া হওক; লংকাৰ দুৱাৰত সদায় অৱস্থান কৰক, আৰু সদা ক্ষুধা-পিপাসাত পীড়িত হওক।”

Verse 67

सर्वभोगपरित्यक्ताः शीतातपसहि ष्णवः । श्लेष्ममूत्रकृताहारा निन्द्याः सर्वजनस्य च

“সকলো ভোগ ত্যাগ কৰা অৱস্থাত থাকক, শীত-তাপ সহন কৰক; কফ আৰু মূত্ৰক আহাৰ কৰি লওক; আৰু সকলো জনৰ দ্বাৰা নিন্দিত হওক।”

Verse 68

एवं दत्त्वाथ तेषां स शापं राक्षससत्तमः । ततः प्राह च तं दूतं पुनरेव कृतां जलिः

এইদৰে তেওঁলোকক শাপ দান কৰি, ৰাক্ষসসকলৰ শ্ৰেষ্ঠজনে পুনৰ হাত জোৰ কৰি ভক্তিভাৱে সেই দূতক আকৌ ক’লে।

Verse 69

अद्यप्रभृति नो कश्चिद्राक्षसः संप्रयास्यति । तस्माद्वाच्यो रघुश्रेष्ठो मद्वाक्यात्स कुशस्त्वया । क्षम्यतामपराधो मे यदज्ञाना दयंकृतः

আজি পৰা আৰু কোনো ৰাক্ষসে আক্ৰমণ নকৰিব। সেয়ে মোৰ বাক্য অনুসৰি ৰঘুবংশ-শ্ৰেষ্ঠ কুশক ক’বা—‘মোৰ অপৰাধ ক্ষমা কৰা; অজ্ঞানতাৰে মই ক্ষতি কৰিলোঁ।’

Verse 70

राक्षसैर्दुष्टजातीयैर्महामांसस्यलोलुपैः । कृतश्च निग्रहस्तेषां प्रत्यक्षं तव दूत यः

সেই দুষ্টজাতীয়, মহামাংসলৈ লোভী ৰাক্ষসসকলক দমন কৰা হৈছে; হে দূত, সেই নিগ্ৰহ তোমাৰ চকুৰ আগতেই প্ৰত্যক্ষ।

Verse 71

यदन्यदपि कृत्यं स्याद्दैवं वा मानुषं च वा । मम भृत्यस्य तत्सर्वं कथनीयमशंकितम्

আৰু যদি আন কোনো কৰ্তব্য থাকে—দৈৱীয় হওক বা মানৱীয়—সেই সকলো মোৰ ভৃত্যক নিঃসংকোচে ক’বাঁ।

Verse 72

दूत उवाच । यानि तत्र च लिंगानि राक्षसैर्निर्मितानि च । तानि गत्वा स्वयं शीघ्रं त्वमुत्पाटय राक्षस

দূতে ক’লে: ‘তাত ৰাক্ষসসকলে যি লিঙ্গসমূহ নিৰ্মাণ কৰিছে, হে ৰাক্ষস, তুমি নিজে সোনকালে গৈ সিহঁত উখলাই পেলোৱা।’

Verse 73

एतदेव परं कृत्यं सर्वलोकसुखावहम् । स्थापितानि च यान्येव मंत्रै राक्षससंभवैः

এইয়াই পৰম কৰ্তব্য, যি সকলো লোকৰ মঙ্গলসুখ আনে: ৰাক্ষস-উৎপত্তি মন্ত্রেৰে যিসকল (লিঙ্গ) স্থাপন কৰা হৈছিল।

Verse 74

संपूजितानि रक्षोभिश्चतुर्वक्त्राणि राक्षस । अजानन्मानवः कश्चिद्यदि पूजां समाचरेत्

হে ৰাক্ষস! সেই চতুৰ্মুখ লিঙ্গসমূহ ৰক্ষোগণৰ দ্বাৰা সম্পূৰ্ণৰূপে পূজিত; যদি কোনো মানুহ অজানিতে তাত পূজা আচৰে…

Verse 75

तत्क्षणान्नाशमायाति एतद्दृष्टं मया स्वयम् । एतस्मात्कारणाद्वच्मि त्वामहं राक्षसाधिप । तैः स्थितैर्भूतले लिंगैः स्थिताः सर्वे निशाचराः

সেই ক্ষণতেই বিনাশ আহে—এই কথা মই নিজে দেখিছোঁ। এই কাৰণেই, হে ৰাক্ষসাধিপ, মই তোমাক কওঁ: ভূমিত স্থাপিত সেই লিঙ্গসমূহৰ দ্বাৰা সকলো নিশাচৰ ইয়াতেই আবদ্ধ হৈ থাকে।

Verse 76

विभीषण उवाच । मया पूर्वं प्रतिज्ञातं रामस्य पुरतः किल । रामेश्वरमतिक्रम्य न गतव्यं धरातले

বিভীষণ ক’লে: আগতে মই ৰামৰ সন্মুখতেই এই প্ৰতিজ্ঞা কৰিছিলোঁ—‘ৰামেশ্বৰলৈ গৈ, পৃথিৱীত তাৰ ওপৰে নাযাব লাগে।’

Verse 77

अन्यच्च कारणं दूत प्रोक्तमत्र मनीषिभिः । दुःस्थितं सुस्थितं वापि शिवलिंगं न चालयेत्

আৰু আন এটা কাৰণো আছে, হে দূত, যি ইয়াত মুনিসকলেই কৈছে: শিৱলিঙ্গ দুঃস্থিত হওক বা সুস্থিত হওক, তাক নচলাব লাগে।

Verse 78

तत्कथं तत्र गत्वाऽथ लिंगभेदं करोम्यहम् । स्वयं माहेश्वरो भूत्वा प्रतिज्ञाय च वै स्वयम्

তেন্তে মই তাত গৈ লিঙ্গভেদ কেনেকৈ কৰোঁ? মই নিজেই মাহেশ্বৰভক্ত হৈ, নিজেই প্ৰতিজ্ঞা কৰি বাঁধ খাইছোঁ।

Verse 79

तस्मात्प्रसादनीयस्ते मद्वाक्यात्स नराधिपः । यद्युक्तं मया प्रोक्तं तत्त्वं कुरु विनिग्रहम्

সেয়ে মোৰ বাক্যৰ বলত, হে নৰাধিপ, সেই ৰজাক তুমি প্ৰসন্ন কৰা। যদি মই কোৱা কথা যুক্তিসংগত হয়, তেন্তে সেই তত্ত্ব অনুসাৰে কৰ—সংযম অৱলম্বন কৰা।

Verse 80

एवमुक्त्वाथ तं दूतं रत्नैः सागरसंभवैः । प्रभूतैर्भूषयित्वाऽथ विससर्ज नृपं प्रति

এইদৰে কৈ, সাগৰ-সম্ভৱ বহুল ৰত্নেৰে সেই দূতক অলংকৃত কৰি, তাৰ পাছত তাক ৰজাৰ ওচৰলৈ পঠিয়ালে।

Verse 81

अथ ते राक्षसास्तेन शप्ताः प्रोचुः सुदुःखिताः । कुरु शापस्य मोक्षं नः सर्वेषां राक्षसेश्वर

তেতিয়া তেওঁৰ শাপে শপ্ত হৈ অতি দুঃখিত সেই ৰাক্ষসসকলে ক’লে: “হে ৰাক্ষসেশ্বৰ, আমাৰ সকলোকে এই শাপৰ পৰা মুক্তি দিয়া।”

Verse 82

विभीषण उवाच । नाहं करोमि भूयोऽपि युष्माकं राक्षसाधमाः अनुग्रहं प्रशप्तानां वंचकानां विशेषतः

বিভীষণ ক’লে: “হে ৰাক্ষসাধমসকল, মই পুনৰ তোমালোকৰ ওপৰত অনুগ্ৰহ নকৰোঁ—বিশেষকৈ শপ্তসকলৰ ওপৰত, আৰু সৰ্বাধিক প্ৰবঞ্চকসকলৰ ওপৰত।”

Verse 83

तस्मात्सोऽपि रघुश्रेष्ठः प्रसादं वः करिष्यति । मम वाक्याद संदिग्धं कालः कश्चित्प्रतीक्ष्यताम्

সেয়ে ৰঘুশ্ৰেষ্ঠ সেইজনেও তোমালোকক প্ৰসাদ দিব। মোৰ বাক্য অনুসাৰে ই নিশ্চিত—কিছু সময় অপেক্ষা কৰা।

Verse 84

एवमुक्त्वाऽथ रक्षेन्द्रः प्रेषयामास सत्वरम् । दूतं कुशमहीपस्य मानुषं देवपूजकम्

এইদৰে কৈ ৰাক্ষসেন্দ্ৰই তৎক্ষণাৎ কুশ মহীপতিৰ ওচৰলৈ এজন দূত পঠালে—মানৱ, দেৱপূজক ভক্ত।

Verse 85

गत्वा ब्रूहि कुशं भूपं सत्वरं वचनान्मम । एतेषां मत्प्रशप्तानां राक्षसानां दुरात्मनाम् । अनुग्रहं कुरु विभो दीनानां भोजनाय वै

“সোনকালে গৈ মোৰ বচন কুশ ভূপক ক’বা। মোৰ শাপে দগ্ধ এই দুষ্ট ৰাক্ষসসকল, হে প্ৰভু, অনুগ্ৰহ বিচাৰে; দীনসকলক দয়া কৰা, তেওঁলোকে আহাৰৰ বাবে কাতৰ।”

Verse 86

एवमुक्तस्ततस्तेन इतो दूतेन संयुतः । कुशस्तेन विनिर्यातः सत्वरं द्विजसत्तमाः

দূতৰ সেই কথাত কুশ ৰজাই তৎক্ষণাৎ সেই দূতৰ সৈতে ওলাই গ’ল, হে শ্ৰেষ্ঠ দ্বিজসকল।

Verse 87

ततो गत्वा द्रुतं दूतः कुशं प्रोवाच सादरम् । प्रणिपत्य यथा न्यायं विनयावनतः स्थितः

তাৰ পিছত দূতে দ্ৰুত গৈ কুশক সাদৰে ক’লে; বিধিমতে প্ৰণিপাত কৰি, বিনয়ে নত হৈ থিয় হৈ ৰ’ল।

Verse 88

विभीषणो मया दृष्टो देवे रामेश्वरे विभो । पूजार्थं तत्र चायातो राक्षसैर्बहुभिर्वृतः

“হে বিভো, দেৱ-ৰামেশ্বৰত মই বিভীষণক দেখিলোঁ। তেওঁ পূজাৰ্থে তাত আহিছিল, আৰু বহু ৰাক্ষসেৰে বেষ্টিত আছিল।”

Verse 89

प्रोक्तो मया भवद्वाक्यमशेषं रघुनन्दन । श्रुतं तेनापि तत्सर्वं विनयावनतेन च

হে ৰঘুবংশৰ আনন্দ, মই তোমাৰ সকলো বাক্য সম্পূৰ্ণকৈ কৈ দিলোঁ; আৰু তেওঁও বিনয়ত মূৰ নোৱাই সকলো কথা শুনিলে।

Verse 90

अजानतः प्रभो तस्य राक्षसैः सुदुरात्मभिः । प्रजैवं पीडिता भूमौ महामांसस्य लोलुपैः

হে প্ৰভু, তেওঁৰ অজানিতে পৃথিৱীত প্ৰজাসকল সেই অতি দুষ্ট ৰাক্ষসসকলৰ দ্বাৰা অত্যন্ত পীড়িত হৈছিল, যিসকল মহামাংসৰ লোভী।

Verse 91

तच्छ्रुत्वा मन्मुखात्तेन सर्वेषां निग्रहः कृतः । यैः कृतं कदनं भूमौ तव पार्थिव सत्तम । कृतास्ते व्यन्तरा सर्वे पापाहारविहारिणः

মোৰ মুখৰ পৰা এই কথা শুনি তেওঁ সকলোকে দমন কৰিলে। যিসকলে পৃথিৱীত হত্যাকাণ্ড ঘটাইছিল—হে ৰাজাসকলৰ শ্ৰেষ্ঠ—তেওঁলোক সকলোকে ব্যন্তৰ কৰা হ’ল, পাপী আহাৰ-ৱিহাৰত ভ্ৰমণকাৰী সত্তা।

Verse 92

भविष्यथ तथा यूयं क्षुत्पिपासानिपीडिताः । तैः सर्वैः प्रार्थितः सोऽपि भूयोभूयः प्रणम्य तम्

‘তোমালোক তেনেকুৱাই হ’বা—ক্ষুধা আৰু তৃষ্ণাত পীড়িত।’ এইদৰে ক’তেই তেওঁলোকে সকলোৱে তেওঁৰ আগত প্ৰাৰ্থনা কৰিলে; আৰু তেওঁও তেওঁক বাৰে বাৰে প্ৰণাম কৰি নিবেদন কৰিলে।

Verse 93

शप्ताः सर्वे वयं तावत्प्रसादं कुरु तद्विभो । ते तेनाथ ततः प्रोक्ता नाहं वो राक्षसाधमाः

‘আমি সকলোৱে শাপগ্ৰস্ত; সেয়ে, হে বিভো, কৃপা কৰা।’ তেতিয়া তেওঁ ক’লে: ‘মই নহয়—হে নীচ ৰাক্ষসসকল—তোমালোকক অনুগ্ৰহ দিবলৈ।’

Verse 94

अनुग्रहं करिष्यामि न दास्यामि च भोजनम् । कुशादेशान्मया सर्वे यूयं पापसमन्विताः

মই তোমালোকক অলপ অনুগ্ৰহ কৰিম, কিন্তু ভোজন নেদিম। ৰজা কুশাৰ আদেশত তোমালোক সকলো পাপভাৰে যুক্ত।

Verse 95

निगृहीताः स युष्माकं प्रसादं प्रकरिष्यति । तदर्थं प्रेषितो दूतस्त्वत्सकाशं महीपते

নিগৃহীত হৈ সি তোমাৰ প্ৰসাদ লাভ কৰিবলৈ প্ৰাৰ্থনা কৰিব। সেই উদ্দেশ্যেই, হে মহীপতি, এজন দূত তোমাৰ ওচৰলৈ পঠোৱা হৈছে।

Verse 96

रक्षसा तेन यद्युक्तमखिलं तत्त्वमाचर । किं वा ते बहुनोक्तेन नास्ति भक्तस्तथा विधः । भक्तिशक्तिसमोपेतो यथा ते स विभीषणः

সেই ৰাক্ষসে যি বিধান দিছে সেয়া যদি যোগ্য হয়, তেন্তে তাৰ সমগ্ৰ তত্ত্ব অনুসৰি আচৰণ কৰা। বহু কথা ক’লে কি লাভ? ভক্তিশক্তিৰে সমন্বিত তোমাৰ বিভীষণৰ দৰে ভক্ত আন নাই।

Verse 97

अद्यप्रभृति नो भूमौ विचरिष्यंति राक्षसाः । तस्य वाक्यादसंदेहं त्वं राजन्सुख भाग्भव

আজিৰ পৰা আমাৰ ভূমিত ৰাক্ষসসকল আৰু বিচৰণ নকৰিব। তেওঁৰ বাক্যৰ দ্বাৰা নিঃসন্দেহে, হে ৰাজন, তুমি সুখৰ ভাগী হোৱা (শান্তিত বাস কৰা)।

Verse 98

लिंगानां च कृते राजन्विज्ञप्तं तेन रक्षसा । न मया चात्र राजेंद्र आगन्तव्यं कथंचन । रामदेवस्य वाक्येन जंबुद्वीपे न मे गतिः

আৰু লিঙ্গসমূহৰ বিষয়ে, হে ৰাজন, সেই ৰাক্ষসে নিবেদন কৰিছে। কিন্তু, হে ৰাজেন্দ্ৰ, মই ইয়ালৈ কোনোপধ্যেই আহিব নোৱাৰোঁ; ৰামদেৱৰ বাক্য অনুসাৰে জম্বুদ্বীপত মোৰ গতি নাই।

Verse 99

अत्र स्थितस्य यत्कृत्यं दैवं वा मानुषं च वा । तवादेशं करिष्यामि यद्यपि स्यात्सुदुष्करम्

ইয়াত অৱস্থিত হৈ যি কৰ্তব্য হয়—দৈৱিক হওক বা মানৱীয়—মই আপোনাৰ আদেশ পালন কৰিম, যদিও সেয়া অতি দুৰূহ হয়।

Verse 100

तस्मात्तेन महाराज रामेश्वरप्रपूजकः । मनुष्यः प्रेषितो दूतो यस्तं पश्य महीपते

সেয়েহে, হে মহাৰাজ, ৰামেশ্বৰ-প্ৰপূজক এজন মানৱ দূত তেওঁ প্ৰেৰণ কৰিছে। হে ভূমিপতি, তাক চাওক।

Verse 101

अथ तस्य समादेशाड्ढौकनीयैः पृथग्विधैः । सहितः स समायातो दूतो रक्षेंद्रनोदितः

তাৰ আদেশ অনুসৰি, নিবেদনযোগ্য নানা উপহাৰসহ, ৰাক্ষসেন্দ্ৰে প্ৰেৰণ কৰা দূতজন আহি উপস্থিত হ’ল।

Verse 102

धात्रीफलप्रमाणानां तेन प्रस्थास्त्रयोदश । मौक्तिकानां समानीताः कृते तस्य महीपतेः

হে মহীপতে, সেই ৰজাৰ কাৰণে ধাত্ৰীফল (আমলখি) সমান আকাৰৰ মুক্তাৰ তেৰ প্ৰস্থ তেওঁ আনিলে।

Verse 103

वैडूर्याणां मरकतानां मणीनां च द्विजोत्तमाः । जात्यानां षोडश द्रोणाः समानीताः सुनिर्मलाः

হে দ্বিজোত্তম, বৈডূৰ্য (বিলৌৰ), মৰকত (পান্না) আৰু অন্যান্য মণিৰ জাত্য, অতি নিৰ্মল ষোল্ল দ্ৰোণ তেওঁ আনিলে।

Verse 104

अग्निशौचानि वस्त्राणि तथा देवमयानि च । असंख्यातानि वै हेम जात्यं संख्याविवर्जितम्

অগ্নিশৌচে শুদ্ধ কৰা বস্ত্ৰ আৰু দেৱময় বস্ত্ৰো দিয়া হ’ল; আৰু নিশ্চয়েই বিশুদ্ধ সোনাৰ অগণন ভাণ্ডাৰ—গণনাৰ অতীত—অৰ্পণ কৰা হ’ল।

Verse 105

तत्सर्वं दर्शयित्वाथ कुशाय सुमहात्मने । कृत्वा प्रदक्षिणं पश्चात्प्रणाममकरोद्द्विजाः

সেই সকলো দেখুৱাই মহাত্মা কুশাক, দ্বিজে প্ৰথমে প্ৰদক্ষিণা কৰিলে আৰু তাৰ পাছত ভক্তিভাৱে প্ৰণাম কৰিলে।

Verse 106

एष पार्थिवशार्दूल राक्षसेन्द्रो विभीषणः । प्रणामं कुरुते भक्त्या मन्मुखेनेदमब्रवीत्

হে নৃপশাৰ্দূল, এইজন ৰাক্ষসেন্দ্ৰ বিভীষণ; ই ভক্তিভাৱে প্ৰণাম কৰে। মোৰ মুখেদি এইদৰে কৈ, সি পাছত এই কথা ক’লে।

Verse 107

प्रसादात्ते पितुः क्षेमं मम राज्ये मही पते । एष तिष्ठाम्यहं नित्यं पूजयंस्ते पितुर्हरम्

হে মহীপতি, তোমাৰ পিতৃৰ প্ৰসাদে মোৰ ৰাজ্যত ক্ষেম-কল্যাণ আছে। মই ইয়াত সদায় থাকোঁ, তোমাৰ পিতৃ হৰ—শিৱ—ক নিৰন্তৰ পূজা কৰি।

Verse 108

मम राजन्नविज्ञातैर्यदि तैः सुदुरात्मभिः । महीतले कृतं किंचिद्विरुद्धं क्षम्यतां मम

হে ৰাজন, মোৰ অজ্ঞাতে সেই দুষ্টাত্মাসকলে যদি পৃথিৱীত কিবা অনুচিত, বিৰুদ্ধ কাৰ্য কৰি থাকে, তেন্তে মোৰ কাৰণে ক্ষমা কৰা হওক।

Verse 109

एते ये राक्षसाः शप्तास्तवार्थाय मया प्रभो । एतेषां प्रेतरूपाणां त्वमाहारं प्रकीर्तय

হে প্ৰভু! তোমাৰ হিতৰ বাবে মই এই ৰাক্ষসসকলক শাপ দিছিলোঁ। এতিয়া প্ৰেত-সদৃশ ৰূপত থকা এইসকলৰ আহাৰ (ভোগ) কি হ’ব, সেয়া তুমি ঘোষণা কৰা।

Verse 110

कुश उवाच । ममादेशात्समागत्य तेऽत्र लिंगानि कृत्स्नशः । पूरयंतु प्रयत्नेन पांसुभिः सर्वतोदिशम्

কুশে ক’লে: মোৰ আদেশত ইয়ালৈ আহি, তেওঁলোকে ইয়াত থকা লিঙ্গসমূহক সকলোফালে পৰা অনা বালিৰে প্ৰচেষ্টাৰে সম্পূৰ্ণভাৱে ভৰাই দিওক।

Verse 111

ततस्तु भोजनं तेषां यद्भविष्यति भूतले । तद्वक्ष्यामि स्थिरो भूत्वा शृणु देवप्रपूजक

তাৰ পাছত পৃথিৱীত তেওঁলোকে যি আহাৰ লাভ কৰিব, সেয়া মই স্থিৰচিত্তে ক’ম। হে দেৱপূজক, স্থিৰ হৈ শুনা।

Verse 112

तुलागते सदादित्ये तैरागत्य धरातले । विहर्तव्यं प्रयत्नेन यावद्वृश्चिकदर्शनम्

যেতিয়া সূৰ্য তুলা ৰাশিত প্ৰৱেশ কৰে, তেতিয়া তেওঁলোকে পৃথিৱীত নামি আহি প্ৰচেষ্টাৰে বিচৰণ কৰিব, যেতিয়ালৈকে বৃশ্চিক ৰাশিৰ আবিৰ্ভাৱ নাহে।

Verse 113

तत्र यैर्न कृतं श्राद्धं प्रेतपक्षे नराधमैः । कन्यास्थे वा रवौ यावन्न तुलांतगतिर्भवेत्

সেই সময়ত যিসকল নৰাধমে প্ৰেতপক্ষত শ্ৰাদ্ধ নকৰে—অথবা সূৰ্য কন্যা ৰাশিত থাকোঁতে—তেওঁলোকে তেনেকৈয়ে থাকে, যেতিয়ালৈকে সূৰ্য তুলাৰ অন্তলৈ নাযায়।

Verse 114

ज्वररूपैस्तदंगस्थैर्भक्ष्यमन्नं पृथग्विधम् । ममादेशादसंदिग्धं मासमेकं निशाचरैः

জ্বৰ-ৰূপ ধৰি আৰু তেওঁলোকৰ অঙ্গ-প্ৰত্যঙ্গত বাস কৰি, মোৰ আদেশ অনুসাৰে নিশাচৰসকলে নিঃসন্দেহে এক মাহ ধৰি নানা বিধ আহাৰ ভক্ষণ কৰিব।

Verse 115

विधिहीनं च यैर्दत्तं भुक्तं च विधिवर्जितम् । श्राद्धं वा मानुषैः सेव्या ज्वररूपैश्च ते सदा

যিসকলে বিধি নোহোৱাকৈ দান কৰে, বিধি-বিহীনভাৱে ভোজন কৰে, অথবা শ্ৰাদ্ধ অযথা বিধি-বিৰোধেৰে গ্ৰহণ কৰে—তেনে মানুহক জ্বৰ-ৰূপী দুঃখ সদায় অনুসৰণ কৰে।

Verse 116

एवं वाच्यास्त्वया सर्वे प्रेतास्ते मद्वचोऽखिलम् । तस्मादागत्य कुर्वंतु कार्तिके मासि मद्वचः

এইদৰে তুমি সেই সকলো প্ৰেতক মোৰ সম্পূৰ্ণ বাণী ক’বাঁ; সেয়ে তেওঁলোকে আহি কাৰ্তিক মাহত মোৰ আদেশ পালন কৰক।

Verse 117

तथा दूत त्वया वाच्यो मम वाक्याद्विभीषणः । प्रमादाद्यन्मया प्रोक्तं परुषं वचनं तव

আৰু হে দূত, মোৰ বাণী অনুসাৰে বিভীষণকো ক’বাঁ: অসাৱধানতাবশত মই তোমাক যি কঠোৰ বাক্য কৈছিলোঁ, সেয়া প্ৰমাদৰ ফল।

Verse 118

जानाम्यहं महाभाग न तेऽस्ति विकृतिः क्वचित् । परिक्लिष्टं जनं दृष्ट्वा मयैतद्व्याहृतं वचः

হে মহাভাগ, মই জানো যে তোমাৰ ক’তো দোষ নাই; জনসাধাৰণক ক্লিষ্ট দেখি মই এই বাক্য উচ্চাৰণ কৰিছিলোঁ।

Verse 119

राक्षसेन्द्रे स्थिते भूमौ त्वयि जानाम्यहं सदा । तिष्ठते जनको मह्यं रामः शस्त्रभृतां वरः

হে ৰাক্ষসেন্দ্ৰ! যেতিয়ালৈকে তুমি পৃথিৱীত স্থিৰভাৱে অৱস্থিত, তেতিয়ালৈকে মই সদায় জানো যে অস্ত্ৰধাৰীসকলৰ শ্ৰেষ্ঠ ৰাম মোৰ পিতৃসম ৰক্ষক হৈ স্থিত থাকে।

Verse 120

एवमुक्त्वा ततो दूतं पूजया मास राघवः । वस्त्रैर्बहुविधै रत्नैर्नद्युत्थैश्च पृथग्विधैः

এইদৰে কৈ ৰাঘৱে তেতিয়া দূতক পূজাৰে সন্মান কৰিলে; নানাবিধ বস্ত্ৰ আৰু নানা ৰত্ন, নদীৰ পৰা লাভ হোৱা ভিন্ন ভিন্ন মণিসহ, দান কৰিলে।

Verse 121

विभीषणकृते पश्चात्प्रेषयामास राघवः । ढौकनीयान्यनेकानि यानि संति च तत्र वै

তাৰ পাছত বিভীষণৰ হিতৰ বাবে ৰাঘৱে বহু উপযুক্ত উপহাৰ পঠিয়ালে—তাত সঁচাকৈ যি যি নিবেদনযোগ্য বস্তু আছিল, সেই সকলো।

Verse 122

सूत उवाच । एवं स सुखसंयुक्तान्कृत्वा सर्वान्द्विजोत्तमान् । एतत्सर्वं ददौ पश्चात्तेभ्यो मुक्तादिकं नृपः

সূতে ক’লে: এইদৰে তেওঁ সকলো দ্বিজোত্তমক সুখী কৰি, পাছত তেওঁলোকক এই সকলো দান কৰিলে—মুক্তা আদি মূল্যবান ধন-সম্পদ।

Verse 123

ढौकनीयं तथाऽयातं तल्लंकायाः पृथग्विधम् । शासनानि तथान्यानि गजाश्वसहितानि च

আৰু লংকাৰ পৰা নানাবিধ উপহাৰো আহিল; তদুপৰি আন আন দানপত্ৰ আৰু অনুদানো আহিল, হাতী-ঘোড়াসহ।

Verse 124

पत्तनानि विचित्राणि ग्रामाणि नगराणि च । यच्चान्यद्वांछितं येन तद्दत्तं तेन तस्य वै

তেওঁ বিচিত্ৰ পট্টন, গাঁও আৰু নগৰ দান কৰিলে; আৰু যি যি জনে যি কামনা কৰিলে, সেই সকলো তেওঁ সেই ব্যক্তিকেই দিলে।

Verse 125

ततः कुशेश्वरं देवं विधाय च लवेश्वरम् । स्वां तनुं च महाभागौ भ्रातरौ तौ रघूत्तमौ

তাৰ পাছত সেই দুজন মহাভাগ্যবান ভ্ৰাতা—ৰঘুবংশৰ উত্তম বংশধৰ—কুশেশ্বৰ দেৱ আৰু লৱেশ্বৰকো প্ৰতিষ্ঠা কৰিলে, যেন তাত নিজৰ দেহধাৰী উপস্থিতিকেই প্ৰতিষ্ঠিত কৰিলে।

Verse 126

निवेद्य ब्राह्मणेन्द्राणां कृत्वा वृत्तिं यथोचिताम् । अयोध्यां नगरीं तूर्णं कृतकृत्यौ विनिर्गतौ

ব্ৰাহ্মণশ্ৰেষ্ঠসকলক যথোচিত নিৱেদন দান কৰি আৰু তেওঁলোকৰ জীৱিকাৰ ব্যৱস্থা উপযুক্তভাৱে কৰি, কৰ্তব্য সম্পন্ন কৰা সেই দুজন তৎক্ষণাৎ অযোধ্যা নগৰলৈ ওলাই গ’ল।

Verse 495

यथा तिलगतं तैलं गूढं तिष्ठति सर्वदा । तथा त्वं सर्व लोकेषु गूढस्तिष्ठसि शंकर

যেনেকৈ তিলৰ ভিতৰত তেল সদায় গূঢ়ভাৱে থাকে, তেনেকৈ হে শংকৰ! তুমি সকলো লোকত গূঢ় হৈও সৰ্বদা অধিষ্ঠিত আছা।