Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 10

मृग्युवाच । सत्यमेतन्महीपाल यत्त्वया परिकीर्तितम् । क्षत्त्रियाणां वधार्थाय मृगाः सृष्टाः स्वयंभुवा

mṛgyuvāca | satyametanmahīpāla yattvayā parikīrtitam | kṣattriyāṇāṃ vadhārthāya mṛgāḥ sṛṣṭāḥ svayaṃbhuvā

মৃগীয়ে ক’লে: হে মহীপাল, তুমি যি কৈছা সেয়া সত্য। স্বয়ম্ভূ (ব্ৰহ্মা)য়ে ক্ষত্ৰিয়সকলৰ বধ-কাৰ্য তথা শিকাৰৰ বাবে মৃগসকল সৃষ্টি কৰিছিল।

मृगीthe doe
मृगी:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootमृगी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन
उवाचsaid
उवाच:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलिट् (Perfect), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन
सत्यम्true
सत्यम्:
Predicate (Vidhaya/विधेय)
TypeNoun
Rootसत्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd), एकवचन; वाक्ये विधेय-भावे
एतत्this
एतत्:
Visheshya (Qualified/विशेष्य)
TypeNoun
Rootएतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd), एकवचन; सर्वनाम
महीपालO king
महीपाल:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootमहीपाल (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन (Vocative), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (महीपतेः पालः)
यत्which
यत्:
Sambandha (Relative/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (relative pronoun), एकवचन
त्वयाby you
त्वया:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formमध्यमपुरुष-सर्वनाम, तृतीया (3rd/Instrumental), एकवचन
परिकीर्तितम्has been declared
परिकीर्तितम्:
Kriya-visheshana (Verbal predicate/क्रियाविशेषण)
TypeVerb
Rootपरि + कीर्तित (कृदन्त; √कीर्त्/कीर्)
Formभूतकर्मणि कृदन्त (Past Passive Participle), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन
क्षत्त्रियाणाम्of kshatriyas
क्षत्त्रियाणाम्:
Shashthi-sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootक्षत्त्रिय (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (6th/Genitive), बहुवचन
वधार्थायfor the purpose of killing
वधार्थाय:
Sampradana/Prayojana (Purpose/Dative/सम्प्रदान)
TypeNoun
Rootवध + अर्थ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, चतुर्थी (4th/Dative), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (वधस्य अर्थः)
मृगाःdeer
मृगाः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootमृग (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन
सृष्टाःwere created
सृष्टाः:
Kriya (Predicate/क्रिया)
TypeVerb
Rootसृज् (धातु)
Formभूतकर्मणि कृदन्त (Past Passive Participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन
स्वयंभुवाby the Self-born (Brahmā)
स्वयंभुवा:
Karana/Karta-agent (Agent in passive/करण)
TypeNoun
Rootस्वयंभू (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (3rd/Instrumental), एकवचन; बहुव्रीहि (स्वयम् भवति इति)

Mṛgī (the doe)

Scene: The doe calmly concedes the king’s doctrinal point, gesturing (as if teaching) toward the sky or a lotus-born Brahmā motif in the background.

M
mahīpāla (king)
S
Svayaṃbhū (Brahmā)
K
kṣatriya

FAQs

Dharma can permit an act in general, yet still restrict it by rules; permission is not license.

Not identified in this verse; the tīrtha framework is broader than this single statement.

None explicitly; the verse acknowledges a general principle about kṣatriya hunting.