Adhyaya 10

Verse 2

सूत उवाच । आनर्त्ताधिपतिर्भूपश्चमत्कार इति स्मृतः । एतस्मिन्नंतरे प्राप्तस्तत्र हंतुं वने मृगान् । स ददर्श मृगीं दूरान्निश्चलांगीं तरोरधः । स्तनं सुताय यच्छंतीं विश्वस्तामकुतोभयाम्

সূত ক’লে: আনর্ত্তৰ অধিপতি এজন ভূপতি আছিল, যাক চমৎকাৰ নামে স্মৰণ কৰা হয়। সেই সময়ত সি বনলৈ মৃগ শিকার কৰিবলৈ তাত উপস্থিত হ’ল। দূৰৰ পৰা সি গছৰ তলত এটা হৰিণীক দেখিলে—অঙ্গ নচল, নিৰ্ভয় আৰু নিশ্চিন্ত—যি বিশ্বাসেৰে নিজৰ পোৱালিক স্তন দুধ খুৱাই আছিল।

Verse 3

अथ तां पार्थिवस्तूर्णं शरेणानतपर्वणा । जघानाकर्णकृष्टेन मर्मस्थाने प्रहर्षितः

তেতিয়া পাৰ্থিৱে উল্লাসিত হৈ তৎক্ষণাৎ অনতপৰ্ব শৰে, কাণলৈ টানি, তাইৰ মর্মস্থানত আঘাত কৰিলে।

Verse 4

सहसा सा हता तेन गार्द्ध्रपत्रेण पत्रिणा । दिशो विलोकयामास समंताद्व्यथयार्दिता

সেই গৃধ্ৰ-পাখিৰ পাখিৰ দৰে পাখি-লগা শৰেদি তেওঁ হঠাতে তাইক আঘাত কৰিলে। বেদনাত কাতৰ হৈ তাই চাৰিওফালে দিশসমূহলৈ চাই ফুৰিলে।

Verse 5

अथ दृष्ट्वा महीपालं नातिदूरे धनुर्धरम् । प्रोवाचाश्रुपरिक्लिन्नवदना सुतवत्सला

তাৰ পাছত ধনু ধৰা ৰজাক ওচৰতে দেখি, চকুপানীত ভিজা মুখেৰে, পোৱালিৰ প্ৰতি মমতাৰে ভৰা হৰিণীয়ে তেওঁক ক’লে।

Verse 6

मृग्युवाच । अयुक्तं पृथिवीपाल यत्त्वयैतदनुष्ठितम् । हताऽहं बालवत्साऽद्य शरेणानतपर्वणा

হৰিণীয়ে ক’লে— “হে পৃথিৱীৰ ৰক্ষক! তুমি যি কৰিলা সেয়া অনুচিত। আজি মই পোৱালি থকা মাতৃ হয়েও তোমাৰ তীৰে আঘাত পাই লুটাই পৰিলোঁ।”

Verse 7

नाऽहं शोचामि भूपाल मरणं स्वशरीरगम् । यथेमं वालकं दीनं क्षीरास्वादनलंपटम्

“হে ভূপাল, মোৰ দেহত আহি পৰা মৃত্যুৰ বাবে মই তেনেকৈ শোক নকৰোঁ; যিদৰে এই দুখীয়া সৰু পোৱালিটোৰ বাবে—অসহায়, দুধৰ সোৱাদলৈ লালায়িত।”

Verse 8

यस्मात्त्वयेदृशं कर्म निर्दयं समनुष्ठितम् । कुष्ठव्याधिसमायुक्तस्तस्मात्सद्यो भविष्यसि

“যিহেতু তুমি এনে নিৰ্দয় কৰ্ম কৰিলা, সেয়েহে তুমি তৎক্ষণাৎ কুষ্ঠৰোগে আক্রান্ত হ’বা।”

Verse 9

राजोवाच । स्वधर्म एष भूपानां कुर्वंति मृगसंक्षयम् । तस्मात्स्वधर्मसंयुक्तं न मां त्वं शप्तुमर्हसि

ৰাজাই ক’লে: ভূপালসকলৰ এই স্বধৰ্ম—অৰণ্যৰ মৃগসমূহৰ সংখ্যা হ্ৰাস কৰা। সেয়ে মই নিজ ধৰ্ম অনুসৰি কৰিছোঁ; তুমি মোক শাপ দিবলৈ যোগ্য নহওঁ।

Verse 10

मृग्युवाच । सत्यमेतन्महीपाल यत्त्वया परिकीर्तितम् । क्षत्त्रियाणां वधार्थाय मृगाः सृष्टाः स्वयंभुवा

মৃগীয়ে ক’লে: হে মহীপাল, তুমি যি কৈছা সেয়া সত্য। স্বয়ম্ভূ (ব্ৰহ্মা)য়ে ক্ষত্ৰিয়সকলৰ বধ-কাৰ্য তথা শিকাৰৰ বাবে মৃগসকল সৃষ্টি কৰিছিল।

Verse 11

परं तेन विधिस्तेषांकृतो यस्तं महीपते । शृणुष्वाऽवहितो भूत्वा वदंत्या मम सांप्रतम्

কিন্তু হে মহীপতে, সিহঁতৰ বাবে এক বিশেষ বিধি স্থিৰ কৰা হৈছিল। এতিয়া মোৰ কথা শুনা—সাৱধান হৈ, মই যি কওঁ।

Verse 12

सुप्तं मैथुनसंयुक्तं स्तनपानक्रियोद्यतम् । हत्वा मृगं जलासक्तं नरः पापेन लिप्यते

যি মানুহে নিদ্ৰাৰত, মৈথুনত যুক্ত, স্তন্যপানত উদ্যত, বা পানীত আসক্ত মৃগক বধ কৰে, সি পাপে লিপ্ত হয়।

Verse 13

एतस्मात्कारणाच्छापस्तव दत्तो मया नृप । न कामतो न मृत्योर्वा सत्येनात्मानमालभे

এই কাৰণতেই, হে নৃপ, মই তোমাক এই শাপ দিলোঁ—ন কামনাৰে, ন মৃত্যুভয়ে। সত্যৰ বলত মই এই গম্ভীৰ ঘোষণা কৰিলোঁ।

Verse 14

एवमुक्त्वा मृगी प्राणान्सा मुमोच व्यथान्विता । कुष्ठव्याधिसमायुक्तः सोऽपि राजा बभूव ह

এইদৰে কৈ, বেদনাত কাতৰ মৃগীয়ে প্ৰাণ ত্যাগ কৰিলে। আৰু সেই ৰজাও নিশ্চয় কুষ্ঠৰোগে আক্ৰান্ত হ’ল।

Verse 15

स दृष्ट्वा कुष्ठसंयुक्तं पार्थिवः स्वं कलेवरम् । ततः स्वान्सेवकानाह समाहूय सुदुःखितः

নিজ দেহ কুষ্ঠৰোগে আক্ৰান্ত দেখি, পাৰ্থিৱ ৰজা গভীৰ দুঃখত নিমজ্জিত হ’ল। তাৰ পাছত তেওঁ নিজৰ সেৱকসকলক মাতি আনি ক’লে।

Verse 16

अहं तपश्चरिष्यामि पूजयिष्यामि शंकरम् । तावद्यावत्प्रणाशो मे कुष्ठव्याधेर्भविष्यति

“মই তপস্যা কৰিম আৰু শংকৰক পূজা কৰিম, যেতিয়ালৈকে মোৰ কুষ্ঠৰোগ সম্পূৰ্ণৰূপে নাশ নহয়।”

Verse 17

यत्किंचित्त्रिषु लोकेषु प्रार्थयंति नराः सुखम् । तत्सर्वं तपसा साध्यं तस्मात्कार्यं मया तपः

“তিনিও লোকত মানুহে যি যি সুখ প্ৰাৰ্থনা কৰে, সেয়া সকলো তপস্যাৰে সিদ্ধ হয়; সেয়ে মই তপ কৰাই উচিত।”

Verse 20

समः शत्रुषु मित्रेषु समलोष्टाश्मकांचनः । भूत्वा कालं नयिष्यामि यावत्कालस्य संस्थितिः

“শত্ৰু-মিত্ৰ উভয়ৰ প্ৰতি সমদৃষ্টি ৰাখি, আৰু মাটি-ঢেলা, পাথৰ আৰু সোণক একে বুলি গণি, কাল যিমানলৈ স্থিত থাকে সিমানলৈ মই এই নিয়মত সময় অতিবাহিত কৰিম।”

Verse 21

एवं तान्सेवकान्भूपः सोऽभिधाय विसृज्य च । तीर्थयात्रा परो भूत्वा बभ्राम वसुधातले

এইদৰে সেই সেৱকসকলক ক’ি বিদায় দি, ৰজা তীৰ্থযাত্ৰাত সম্পূৰ্ণ পৰায়ণ হৈ পৃথিৱীৰ পৃষ্ঠত ভ্ৰমণ কৰি ফুৰিলে।

Verse 22

ततः कालेन महता प्राप्य विप्रसमुद्भवम् । उपदेशं नृपः प्राप्तः शंखतीर्थं महोदयम्

তাৰ পাছত বহু সময় অতিবাহিত হোৱাৰ পিছত ৰজাই এজন ব্ৰাহ্মণক লগ পাই, মহা-মঙ্গলময় শঙ্খতীৰ্থ সম্বন্ধে উপদেশ লাভ কৰিলে।

Verse 23

हाटकेश्वरजे क्षेत्रे सर्वव्याधिविनाशकम् । विख्यातं त्रिषु लोकेषु पूरितं स्वच्छवारिणा

হাটকেশ্বৰজে পবিত্ৰ ক্ষেত্ৰত সেই তীৰ্থ আছে, যি সকলো ব্যাধি বিনাশ কৰে; ত্ৰিলোকত বিখ্যাত আৰু স্বচ্ছ নিৰ্মল জলেৰে পৰিপূৰ্ণ।

Verse 24

तत्राऽसौ स्नानमात्रेण तत्क्षणात्पार्थिवोतमः । कुष्ठव्याधिवि निर्मुक्तः संजातः सुमहाद्युतिः

তাত কেৱল স্নান কৰামাত্ৰে সেই উত্তম ৰজা তৎক্ষণাৎ কুষ্ঠৰোগৰ পৰা মুক্ত হ’ল আৰু মহা তেজে দীপ্তিমান হৈ উঠিল।