Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 41

Devanagari script

कस्मादिहागतः शक्र सुतलं प्रति कथ्यताम् । तस्यैतद्वचनं श्रुत्वा स्मयमान उवाचतम्

Transliteration

kasmādihāgataḥ śakra sutalaṃ prati kathyatām | tasyaitadvacanaṃ śrutvā smayamāna uvācatam

Translation

“হে শক্ৰ (ইন্দ্ৰ), তুমি কিয় ইয়ালৈ আহিলা? সুতললৈ যোৱাৰ কাৰণ কোৱা।” এই বাক্য শুনি ইন্দ্ৰে মৃদু হাসি লৈ উত্তৰ দিলে।

Word by Word

• कस्मात्: from what (cause)
• कस्मात्: Apadana (Source/अपादान)
• Type: Noun
• Root: किम् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, पञ्चमी-विभक्ति (5th/अपादान), एकवचन; प्रश्नवाचक सर्वनाम

• इह: here
• इह: Adverbial (Desha/स्थान)
• Type: Indeclinable
• Root: इह (अव्यय)
• Form: अव्यय; देशवाचक क्रियाविशेषण (adverb of place)

• आगतः: come
• आगतः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Verb
• Root: आ-गम् (धातु) + क्त (कृदन्त)
• Form: भूतकर्मणि/भूतकृदन्त (past participle, क्त); पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन

• शक्र: O Śakra (Indra)
• शक्र: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: शक्र (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति (Vocative/सम्बोधन), एकवचन

• सुतलम्: Sutala (netherworld)
• सुतलम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: सुतल (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (2nd/कर्म), एकवचन

• प्रति: towards
• प्रति: Adverbial (Direction)
• Type: Indeclinable
• Root: प्रति (अव्यय)
• Form: अव्यय; उपसर्ग/पूर्वपदसदृश निपात, दिशार्थे (towards)

• कथ्यताम्: let it be told / please say
• कथ्यताम्: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: कथ् (धातु)
• Form: लोट्-लकार (Imperative), कर्मणि प्रयोग; प्रथमपुरुष, एकवचन

• तस्य: of him
• तस्य: Sambandha (Genitive relation)
• Type: Noun
• Root: तद् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (6th/सम्बन्ध), एकवचन; सर्वनाम

• एतत्: this
• एतत्: Visheshana (Qualifier)
• Type: Adjective
• Root: एतद् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (2nd), एकवचन; संकेतवाचक सर्वनाम, विशेषण (वचनम् इति)

• वचनम्: speech, words
• वचनम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: वचन (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (2nd/कर्म), एकवचन

• श्रुत्वा: having heard
• श्रुत्वा: Purvakala-kriya (Prior action)
• Type: Verb
• Root: श्रु (धातु) + त्वा (क्त्वान्त)
• Form: क्त्वान्त अव्ययकृदन्त (gerund/absolutive); पूर्वक्रिया

• स्मयमानः: smiling
• स्मयमानः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Verb
• Root: स्मि (धातु) + शानच् (कृदन्त)
• Form: वर्तमानकृदन्त (present participle, आत्मनेपद-शानच्); पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• उवाच: said
• उवाच: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: वच् (धातु)
• Form: लिट्-लकार (Perfect), परस्मैपद; प्रथमपुरुष, एकवचन

• तम्: to him
• तम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: तद् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (2nd/कर्म), एकवचन; सर्वनाम

Speaker

Bali (question), then Narrator introduces Indra’s reply

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Kedāra-kṣetra (contextual)

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: A charged but controlled meeting: a powerful figure questions Indra about his purpose in approaching Sutala; Indra answers with a restrained smile, signaling diplomacy and hidden intent.

Characters & Entities

• Bali
• Indra (Śakra)
• Sutala

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Dharma begins with clarity: asking the purpose of a visit prevents needless conflict and supports right conduct.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

No specific tīrtha is praised in this line; the place mentioned is Sutala (a nether realm), within a Kedārakhaṇḍa narrative frame.

What ritualistic prescription is mentioned?

None.