Adhyaya 7

Verse 1

। लोमश उवाच । तदा च ते सुराः सर्व ऋषयोपि भयान्विताः । ईडिरे लिंगमैशं च ब्रह्माद्या ज्ञानविह्वलाः

লোমশে ক’লে: তেতিয়া সকলো দেৱতা আৰু ঋষিসকলো ভয়াক্ৰান্ত হ’ল। তেওঁলোকে ঈশ্বৰ-স্বরূপ লিঙ্গক স্তৱ কৰিলে; আৰু ব্ৰহ্মা আদি, জ্ঞান বিভ্ৰান্ত হৈ, তেৱোঁ তাকেই বন্দনা কৰিলে।

Verse 2

ब्रह्मोवाच । त्वं लिंगरूपी तु महाप्रभावो वेदांतवेद्योसि महात्मरूपि । येनैव सर्वे जगदात्ममूलं कृतं सदानंदपरेण नित्यम्

ব্ৰহ্মাই ক’লে: তুমি লিঙ্গ-ৰূপী, মহাপ্ৰভাৱশালী; বেদান্তে বোধগম্য, হে মহাত্মা-স্বরূপ। তোমাৰ দ্বাৰাই, সদা নিত্য আনন্দত প্রতিষ্ঠিত হৈ, পৰমাত্মা-মূল এই সমগ্ৰ জগত সৃষ্টি হৈছে।

Verse 3

त्वं साक्षी सर्वलोकानां हर्ता त्वं च विचक्षणः । रक्षणोसि महादेव भैरवोसि जगत्पते

তুমি সকলো লোকৰ সাক্ষী; তুমি হৰণকাৰীও। তুমি বিচক্ষণ। তুমি ৰক্ষাকৰ্তা, হে মহাদেৱ; তুমি ভৈৰৱ, হে জগতপতি।

Verse 4

त्वया लिंगस्वरूपेण व्याप्तमेतज्जगत्त्रयम् । क्षुद्राश्चैव वयं नाथ मायामोहितचेतसः

তোমাৰ লিঙ্গ-স্বরূপে এই ত্ৰিলোক জগত ব্যাপ্ত। কিন্তু আমি সকলোৱে তুচ্ছ, হে নাথ; মায়াই আমাৰ চিত্ত মোহিত কৰিছে।

Verse 5

अहं सुराऽसुराः सर्वे यक्षगंधर्वराक्षसाः । पन्नगाश्च पिशाचाश्च तथा विद्याधरा ह्यमी

মই—আৰু সকলো দেৱ-অসুৰ; যক্ষ, গন্ধৰ্ব আৰু ৰাক্ষস; পন্নগ (নাগ) আৰু পিশাচ; আৰু এই বিদ্যাধৰসকলো—সকলো তোমাৰ সন্মুখত উপস্থিত।

Verse 6

त्वंहि विश्वसृजां स्रष्टा त्वं हि देवो जगत्पतिः । कर्ता त्वं भुवनस्यास्य त्वं हर्ता पुरुषः परः

তুমিয়েই বিশ্বস্ৰষ্টাসকলৰো স্ৰষ্টা; তুমিয়েই দেৱ, জগতৰ পতি। এই ভুবনৰ কৰ্তা তুমিয়েই; তুমিয়েই সংহাৰকৰ্তা, পৰম পুৰুষ।

Verse 7

त्राह्यस्माकं महादेव देवदेव नमोऽस्तु ते । एवं स्तुतो हि वै धात्रा लिंगरूपी महेश्वरः

হে মহাদেৱ, আমাক ৰক্ষা কৰা; হে দেৱদেৱ, তোমাক নমস্কাৰ। এইদৰে ধাত্ৰা (ব্ৰহ্মা) লিঙ্গৰূপী মহেশ্বৰক স্তৱ কৰিলে।

Verse 8

ऋषयः स्तोतुकामास्ते महेश्वरमकल्मषम् । अस्तुवन्गीर्भिरग्र्याभिः श्रुतिगीताभिरादृताः

সেই ঋষিসকল, স্তৱ কৰিবলৈ আগ্ৰহী, নিৰ্মল মহেশ্বৰক শ্ৰেষ্ঠ বাক্যৰে স্তৱ কৰিলে—যেন শ্ৰুতিৰ গীতেই গোৱা, আদৃত বাণী।

Verse 9

ऋषय ऊचुः । अज्ञानिनो वयं कामान्न विंदामोऽस्य संस्थितिम् । त्वं ह्यात्मा परमात्मा च प्रकृतिस्त्वं विभाविनी

ঋষিসকলে ক’লে: আমি অজ্ঞানী, কামনাই চালিত, ইয়াৰ সত্য অৱস্থা নাজানোঁ। তুমিয়েই জীৱাত্মা আৰু পৰমাত্মা; তুমিয়েই প্ৰকৃতি, প্ৰকাশকাৰিণী শক্তি।

Verse 10

त्वमेव माता च पिता त्वमेव त्वमेव बंधुश्च सखा त्वमे । त्वमीश्वरो वेदविदेकरूपो महानुभावैः परिचिंत्यमानः

তুমিয়েই মাতা আৰু পিতাও তুমিয়েই; তুমিয়েই বান্ধৱ আৰু সখাও তুমিয়েই। তুমিয়েই ঈশ্বৰ—একমাত্ৰ তত্ত্বৰূপ—বেদেৰে জ্ঞাত, মহাত্মাসকলে ধ্যান কৰে।

Verse 11

त्वमात्मा सर्वभूतानामेको ज्योतिरिवैधसाम् । सर्वं भवति यस्मात्त्वत्तस्मात्सर्वोऽसि नित्यदा

তুমি সকলো জীৱৰ আত্মা—একমাত্ৰ, যেন বহু ইন্ধনত একেটি জ্যোতি। যিহেতু সকলো বস্তু তোমাৰ পৰা উদ্ভৱ হয়, সেয়ে তুমি সদায় সকলো ৰূপে সদা-বিদ্যমান।

Verse 12

यस्माच्च संभवत्येतत्तस्माच्छंभुरिति प्रभुः

যাৰ পৰা এই (জগত) সম্ভৱ হয়, সেয়েহে প্ৰভুক ‘শম্ভু’ বুলি কোৱা হয়।

Verse 13

त्वत्पादपंकजं प्राप्ता वयं सर्वे सुरादयः । ऋषयो देवगंधर्वा विद्याधरमहोरगाः

আমি সকলোৱে তোমাৰ পদ্মচৰণত আশ্ৰয় লৈ আহিছোঁ—দেৱ আদি সকল: ঋষি, দেৱগন্ধৰ্ব, বিদ্যাধৰ আৰু মহা নাগসকল।

Verse 14

तस्माच्च कृपया शंभो पाह्यस्माञ्जगतः पते

সেয়েহে, হে শম্ভু, কৃপা কৰি আমাক ৰক্ষা কৰা, হে জগতৰ পতি।

Verse 15

महादेव उवाच । श्रृणुध्वं तु वचो मेऽद्य क्रियतां च त्वरान्वितैः । विष्णुं सर्वे प्रार्थयंतु त्वरितेन तपोधनाः

মহাদেৱে ক’লে: আজি মোৰ বাক্য শুনা আৰু তৎপৰতাৰে কাৰ্য কৰা। হে তপস্যাধনীসকল, তোমালোক সকলোৱে শীঘ্ৰে বিষ্ণুক প্ৰাৰ্থনা কৰা।

Verse 16

तस्य तद्वचनं श्रुत्वा शंकरस्य महात्मनः । विष्णुं सर्वे नमस्कृत्य ईडिरे च तदा सुराः

মহাত্মা শংকৰৰ সেই উপদেশ শুনি, সকলো দেৱতাই বিষ্ণুক নমস্কাৰ কৰি তেতিয়াই তেওঁৰ স্তৱনা কৰিলে।

Verse 17

देव ऊचुः । विद्याधराः सुरगणा ऋषयश्च सर्वे त्रातास्त्वयाद्य सकलाजगदेकबंधो । तद्वत्कृपाकरजनान्परिपालयाद्य त्रैलोक्यनाथ जगदीश जगन्निवास

দেৱসকলে ক’লে: “বিদ্যাধৰ, দেৱগণ আৰু সকলো ঋষি আজি তোমাৰ দ্বাৰাই ৰক্ষা পালে, হে সমগ্ৰ জগতৰ একমাত্ৰ আত্মীয়। তেনেদৰে এতিয়া কৃপাশীল আৰু যোগ্য জনসকলকো পালন কৰা, হে ত্ৰৈলোক্যনাথ, জগদীশ, জগন্নিবাস।”

Verse 18

प्रहस्य भगवन्विष्णुरुवाचेदं वचस्तदा । दैत्यैः प्रपीडिता यूयं रक्षिताश्च पुरा मया

তেতিয়া ভগৱান বিষ্ণুৱে হাঁহি মাৰি এই বাক্য ক’লে: “দৈত্যসকলে তোমালোকক পীড়া দিছিল, আৰু পূৰ্বেও মই তোমালোকক ৰক্ষা কৰিছিলোঁ।”

Verse 19

अद्यैव भयमुत्पन्नं लिंगादस्माच्चिरंतनम् । न शक्यते मया त्रातुमस्माल्लिंगभयात्सुराः

“আজিো এই লিঙ্গৰ পৰা এক চিৰন্তন ভয় উদ্ভৱ হৈছে। হে সুৰসকল, এই লিঙ্গজনিত আতংকৰ পৰা মই তোমালোকক ৰক্ষা কৰিব নোৱাৰোঁ।”

Verse 20

अच्युतेनैवमुक्तास्ते देवा श्चिंतान्विताभवन् । तदा नभोगता वाणी उवाचाश्वास्य वै सुरान्

অচ্যুতৰ এই কথাত দেৱসকল চিন্তাগ্ৰস্ত হ’ল। তেতিয়া আকাশৰ পৰা এক বাণী ভাসি আহি, নিশ্চয়েই সুৰসকলক আশ্বাস দিলে।

Verse 21

एतल्लिंगं संवृणुष्व पूजनाय जनार्दन । पिंडिभूत्वा महाबाहो रक्षस्व सचराचरम् । तथेति मत्वा बगवान्वीरभद्रोऽभ्यपूजयत्

হে জনাৰ্দন, পূজাৰ নিমিত্তে এই লিঙ্গ আৱৰণ কৰাঁ। হে মহাবাহু, পিণ্ডী-ৰূপ ধৰি চল-অচল সকলোকে ৰক্ষা কৰাঁ। এইদৰে স্থিৰ কৰি ভগৱান বীৰভদ্ৰে বিধিপূৰ্বক পূজা কৰিলে।

Verse 22

ब्रह्मादिभः सुरगणैः सहितैस्तदानीं संपूजितः शिवविधानरतो महात्मा । स्रवीरभद्रः शशिशेखरोऽसौ शिवप्रियो रुद्रसमस्त्रिलोक्याम्

তেতিয়া ব্ৰহ্মা আদি দেৱগণসহ সেই মহাত্মা—শিৱবিধানত ৰত—সম্পূৰ্ণৰূপে পূজিত হ’ল। চন্দ্ৰশেখৰ সেই বীৰভদ্ৰ, শিৱপ্ৰিয়, ত্ৰিলোকত ৰুদ্ৰসমান আছিল।

Verse 23

लिंगस्यार्चनयुक्तोऽसौ वीरभद्रोऽभवत्तदा । तद्रूपस्यैव लिंगस्य येन सर्वमिदं जगत्

সেই সময়ত বীৰভদ্ৰ লিঙ্গৰ অৰ্চনাত সম্পূৰ্ণ নিমগ্ন হ’ল—সেই একে লিঙ্গ-ৰূপৰ, যাৰ দ্বাৰাই এই সমগ্ৰ জগত প্ৰকাশিত আৰু ধাৰিত।

Verse 24

उद्भाति स्थितिमाप्नोति तथा विलयमेति च । तल्लिंगं लिंगमित्याहुर्लयनात्तत्त्ववित्तमाः

ই প্ৰকাশ পায়, স্থিতি লাভ কৰে আৰু পুনৰ লয়লৈও যায়। সেয়ে তত্ত্ববিদসকলে ইয়াক ‘লিঙ্গ’ বুলে, কিয়নো লয়কালে ই সকলোকে নিজৰ ভিতৰত লীন কৰে।

Verse 25

ब्रह्माण्डागोलकैर्व्याप्तं तथा रुद्राक्षभूषितम् । तथा लिंगं महज्जातं सर्वेषां दुरतिक्रमम्

সেই লিঙ্গ মহৎ ৰূপে প্ৰকাশিত হ’ল—ব্ৰহ্মাণ্ড-গোলকসমূহে ব্যাপ্ত, ৰুদ্ৰাক্ষে বিভূষিত; মহিমাত প্ৰবল আৰু সকলোৰে বাবে অতিক্ৰমণাতীত।

Verse 26

तदा सर्वेऽथ विबुधा ऋषो वै महाप्रभाः । तुष्टुवुश्च महालिंगं वेदावादैः पृथक्पृथक्

তেতিয়াই সকলো দেৱতা আৰু মহাপ্ৰভাৱশালী ঋষিসকলে পৃথক পৃথক বেদীয় বাক্যৰে মহালিঙ্গৰ স্তৱ কৰিবলৈ ধৰিলে।

Verse 27

अणोरणीयांस्त्वं देव तथा त्वं महतो महान् । तस्मात्त्वया विधातव्यं सर्वैषां लिंगपूजनम्

হে দেৱ! তুমি অণুতকৈও অণু, আৰু মহানতকৈও মহান। সেয়ে তোমাৰ দ্বাৰাই সকলোৰে বাবে লিঙ্গ-পূজন বিধান কৰা উচিত।

Verse 28

तदानीमेव सर्वेण लिंगं च बहुशः कृतम् । सत्ये ब्रह्मेश्वरं लिंगं वैकुण्ठे च सदाशिवः

সেই মুহূর্ততেই সকলোৱে বহু ৰূপে লিঙ্গ নিৰ্মাণ কৰিলে। সত্যলোক/সত্যযুগত লিঙ্গ আছিল ব্ৰহ্মেশ্বৰ, আৰু বৈকুণ্ঠত (সেই) সদাশিৱ।

Verse 29

अमरावत्यां सुप्रतिष्ठममरेश्वरसंज्ञकम् । वरुणेश्वरं च वारुण्यां याम्यां कालेश्वरं प्रभुम्

অমৰাৱতীত সুপ্ৰতিষ্ঠিত লিঙ্গ ‘অমৰেশ্বৰ’ নামে আছে; বৰুণ দিশত ‘বৰুণেশ্বৰ’; আৰু দক্ষিণ (যমৰ) দিশত প্ৰভু ‘কালেশ্বৰ’।

Verse 30

नैरृतेश्वरं च नैरृत्यां वायव्यां पावनेश्वरम् । केदारं मृत्युलोके च तथैव अमरेस्वरम्

নৈঋত্য (দক্ষিণ-পশ্চিম) দিশত ‘নৈঋতেশ্বৰ’, আৰু বায়ব্য (উত্তৰ-পশ্চিম) দিশত ‘পাৱনেশ্বৰ’। মৰ্ত্যলোক (পৃথিৱী)ত কেদাৰ আৰু তদ্ৰূপে অমৰেশ্বৰ আছে।

Verse 31

ओंकारं नर्मदायां च महाकालं तथैव च । काश्यां विश्वेश्वरं देवं प्रयागे ललितेश्वरम्

নর্মদাৰ তীৰত ওঁকাৰ বিৰাজে; তেনেদৰে মহাকাল। কাশীত দেৱ বিশ্বেশ্বৰ, আৰু প্ৰয়াগত ললিতেশ্বৰ।

Verse 32

त्रियम्बकं ब्रह्मगिरौ कलौ भद्रेश्वरं तथा । द्राक्षारामेश्वरं लिंगं गंगासागरसंगमे

ব্ৰহ্মগিৰিত ত্ৰিয়ম্বক বিৰাজে; কোলাত ভদ্ৰেশ্বৰ। আৰু গঙ্গা-সাগৰৰ সংগমত দ্ৰাক্ষাৰামেশ্বৰ নামৰ লিঙ্গ আছে।

Verse 33

सौराष्ट्रे च तथा लिंगं सोमेश्वरमिति स्मृतम् । तथा सर्वेश्वरं विन्ध्ये श्रीशैले शिखरेश्वरम् । कान्त्यामल्लालनाथं च सिंहनाथं च सिंगले

সৌৰাষ্ট্ৰত লিঙ্গক সোমেশ্বৰ বুলি স্মৰণ কৰা হয়। বিন্ধ্যত সৰ্বেশ্বৰ; শ্ৰীশৈল শিখৰত শিখৰেশ্বৰ। কান্ত্যায় মল্লালনাথ, আৰু সিংগলত সিংহনাথ।

Verse 34

विरूपाक्षं तथा लिंगं कोटिशङ्करमेव च । त्रिपुरान्तकं भीमेशममरेश्वरमेव च

তেনেদৰে বিৰূপাক্ষৰ লিঙ্গ, আৰু কোটিশংকৰো আছে। ত্ৰিপুৰান্তক, ভীমেশ, আৰু তেনেদৰে অমরেশ্বৰ।

Verse 35

भोगेश्वरं च पाताले हाटकेश्वरमेव च । एवमादीन्यनेकानि लिंगानि भुवनत्रये । स्थापितानि तदा देवैर्विश्वोपकृतिहेतवे

পাতালত ভোগেশ্বৰ আছে, আৰু হাটকেশ্বৰো আছে। এইদৰে বহু লিঙ্গ ত্ৰিলোকত দেৱতাসকলে তেতিয়া বিশ্বকল্যাণৰ হেতু স্থাপন কৰিছিল।

Verse 36

लिंगेशैश्च तथा सर्वैः पूर्णमासीज्जगत्त्रयम् । तथा च वीरभद्रांशाः पूजार्थममरैः कृताः

এইদৰে লিঙ্গেশসকল আৰু সকলো প্ৰভুৰ দ্বাৰা ত্ৰিলোক পৱিত্ৰতাৰে পৰিপূৰ্ণ হ’ল। আৰু পূজাৰ নিমিত্তে অমৰসকলে বীৰভদ্ৰৰ অংশ-ৰূপো গঢ়ি তুলিলে।

Verse 37

तत्र विंशतिसंस्कारास्तेषामष्टाधिकाभवन् । कथिताः शंकरेणैव लिंगस्याचनसूचकाः

তাত বিশটা সংস্কাৰ স্বীকৃত হৈছিল; আৰু তাত অষ্টাধিক যোগ হৈ মুঠ আঠাইটা হ’ল। এইবোৰ শংকৰে নিজেই লিঙ্গৰ যথাবিধ পূজা-সন্মানৰ সূচক বুলি উপদেশ দিলে।

Verse 38

संति रुद्रेण कथिताः शिवधर्मा सनातनाः । वीरभद्रो यथा रुद्रस्तथान्ये गुरवः स्मृताः

ৰুদ্ৰে উপদেশ দিয়া সনাতন শিৱধৰ্মসমূহ বিদ্যমান। আৰু যেনেকৈ বীৰভদ্ৰক ৰুদ্ৰ স্বৰূপ বুলি মানা হয়, তেনেকৈ অন্য গুৰুসকলকো প্ৰামাণ্য পথপ্ৰদৰ্শক বুলি স্মৰণ কৰা হয়।

Verse 39

गुरोर्जाताश्च गुरवो विख्याता भुवनत्रये । लिंगस्य महिमान तु नन्दी जानाति तत्त्वतः

আদি গুৰুৰ পৰা গুৰুপৰম্পৰা উদ্ভৱ হ’ল, যি ত্ৰিলোকত বিখ্যাত। কিন্তু শিৱ-লিঙ্গৰ তত্ত্বগত মহিমা নন্দীয়ে মাত্ৰ সত্যৰূপে জানে।

Verse 40

तथा स्कन्दो हि भगवान्न्ये ते नामधारकाः । यथोक्ताः शिवधरमा हि नन्दिना परिकीर्त्तिताः

এইদৰে ভগৱান স্কন্দই সত্যই প্ৰভু; আনসকলে কেৱল নামধাৰী। যিদৰে কোৱা হৈছে, শিৱধৰ্মৰ আচাৰ-নীতি নন্দীয়ে নিজেই ঘোষণা কৰিছিল।

Verse 41

शैलादेन महाभागा विचित्रा लिंगधारकाः । शवस्योपरि लिंगं च ध्रियते च पुरातनैः

হে মহাভাগ্যৱানসকল! শৈলাদে আশ্চৰ্য লিঙ্গধাৰকসকলক প্ৰতিষ্ঠা কৰিলে; আৰু প্ৰাচীনসকলে শৱৰ ওপৰতো লিঙ্গ ধাৰণ কৰাই ৰাখিলে।

Verse 42

लिंगेन सह पञ्चत्वं लिंगेन सह जीवितम् । एते धर्माः सुप्रतिष्ठाः शैलादेन प्रतिष्ठिताः

লিঙ্গৰ সৈতে পঞ্চত্ব (মৃত্যু) আৰু লিঙ্গৰ সৈতে জীৱনো। এই সুপ্ৰতিষ্ঠিত ধৰ্মসমূহ শৈলাদে দৃঢ়ভাৱে প্ৰতিষ্ঠা কৰিলে।

Verse 43

धर्मः पाशुपतः श्रेष्ठः स्कन्देन प्रतिपालितः

পাশুপত ধৰ্ম সৰ্বশ্ৰেষ্ঠ; স্কন্দে তাক পালন কৰি ৰক্ষা কৰিলে।

Verse 44

शुद्धा पञ्चाक्षरी विद्या प्रासादी तदनन्तरम् । षडक्षरी तथा विद्या प्रासादस्य च दीपिका

তাৰ পিছত শুদ্ধ পঞ্চাক্ষৰী বিদ্যা আহিল, যি প্ৰাসাদসম অনুগ্ৰহ দান কৰে। তদুপৰি ষড়াক্ষৰী বিদ্যাও—সেই সাধনাৰ প্ৰাসাদক দীপকৰ দৰে আলোকিত কৰে।

Verse 45

स्कन्दात्तत्समनुप्राप्तमगस्त्येन महात्मना । पश्चादाचार्यभेदेन ह्यागमा बहवोऽभवन्

সেই উপদেশ স্কন্দৰ পৰা মহাত্মা অগস্ত্যই লাভ কৰিলে। পাছত আচার্যসকলৰ ভিন্নতাৰ বাবে বহু আগম উদ্ভৱ হ’ল।

Verse 46

किं तु वै बहुनोक्तेन श्वि इत्यक्षरद्वयम् । उच्चारयंति स नित्यं ते रुद्रा नात्र संशयः

কিন্তু বহু কথা ক’লে কি লাভ? যিসকলে সদায় ‘শ্বি’ এই দুটা অক্ষৰ উচ্চাৰণ কৰে, তেওঁলোকেই ৰুদ্ৰ—ইয়াত একো সন্দেহ নাই।

Verse 47

सतां मार्गं पुरस्कृत्य ये सर्वे ते पुरांतकाः । वीरा माहेश्वराज्ञेयाः पापक्षयकरा नृणाम्

সৎলোকৰ পথক আগত ৰাখি যিসকলে চলে, তেওঁলোক সকলেই ‘পুৰান্তক’—অধৰ্মৰ নগৰ-ধ্বংসী। তেওঁলোক মাহেশ্বৰ বীৰ বুলি জনা যায়, যিয়ে মানুহৰ পাপ ক্ষয় কৰে।

Verse 48

प्रसंगेनानुपंक्षेण श्रद्वया च यदृच्छया । शिवभक्तिं प्रकुर्वन्ति ये वै ते यांति सद्गतिम्

সঙ্গৰ দ্বাৰা, সৰু সুযোগত, শ্ৰদ্ধাৰে বা আকস্মাতে—যিসকলে সত্যই শিৱভক্তি গ্ৰহণ কৰে, তেওঁলোক সদ্গতি লাভ কৰে।

Verse 49

श्रृणुध्वं कथयामीह इतिहासं पुरातनम् । कृतं शिवालयं यच्च पतंग्या मार्जनं पुरा

শুনা, মই ইয়াত এক প্ৰাচীন ইতিহাস কওঁ: কেনেকৈ বহু আগতে এটা সৰু পখীয়ে শিৱালয়ৰ মাৰ্জন, অৰ্থাৎ ঝাড়ু-সাফাই কৰিছিল।

Verse 50

आगता भक्षणार्थं हि नैवेद्यं केन चार्पितम् । मार्जनं रजस्तस्याः पक्षाभ्यामभवत्पुरा

সেয়া আহাৰ বিচাৰি আহিছিল; কোনোবাই নৈবেদ্য অৰ্পণ কৰি থৈছিল। বহু আগতে তাইৰ পাখিৰে তাত থকা ধূলি ঝাড়ি মাৰ্জন হৈছিল।

Verse 51

तेन कर्मविपाकेन उत्तमं स्वर्गमागता । भुक्त्वा स्वर्गसुखं चोग्रं पुनः संसारमागता

সেই কৰ্মৰ বিপাকত তাই উত্তম স্বৰ্গ লাভ কৰিলে। স্বৰ্গীয় সুখৰ তীব্ৰ ভোগ কৰি পুনৰ সংসাৰত ঘূৰি আহিল।

Verse 52

काशिराजसुता जाता सुन्दरीनाम विश्रुता । पूर्वाभ्यासाच्च कल्याणी बभूव परमा सती

তাই কাশীৰাজৰ কন্যা হৈ জন্মিলে, ‘সুন্দৰী’ নামে খ্যাত হ’ল। পূৰ্ব সাধনাৰ বলত সেই কল্যাণী পৰম সতী হৈ উঠিল।

Verse 53

उषस्युषसि तन्वंगी शिवद्वाररता सदा । संमार्जनं च कुरुते भक्त्या परमया युता

প্ৰতিদিন উষাৰ সময়ত, সুকোমল অঙ্গৰ কন্যাই সদায় শিৱদ্বাৰত ৰতি হৈ থাকে। পৰম ভক্তিৰে তাই ঝাড়ু দি পৰিষ্কাৰ কৰে।

Verse 54

स्वयमेव तदा देवी सुन्दरी राजकन्यका । तथाभूतां च तां दृष्ट्वा ऋषिरुद्दालकोऽब्रवीत्

তেতিয়া দেৱী সুন্দৰী, ৰাজকন্যাই, সেই সকলো কাম নিজেই কৰিলে। তাইক তেনেদৰে নিয়োজিত দেখি ঋষি উদ্দালকে ক’লে।

Verse 55

सुकुमारी सती बाले स्वयमेव कथं शुभे । संमार्जनं च कुरुषे कन्यके त्वं शुचिस्मिते

“হে সুকোমল, সতী বালিকা, হে শুভে! তুমি নিজেই কিয় এই ঝাড়ু দিয়া পৰিষ্কাৰ কৰিছা, হে কন্যা, শুচি হাস্যধাৰিণী?”

Verse 56

दासी दास्यश्च बहवः संति देवि तवाग्रतः । तवाज्ञया करिष्यंति सर्वं संमार्जनादिकम्

হে দেবী, তোমাৰ সন্মুখত বহু দাসী আৰু পৰিচাৰক উপস্থিত আছে। তোমাৰ আজ্ঞাত তেওঁলোকে ঝাড়ু-মাৰা আদি সকলো কাম সম্পন্ন কৰিব।

Verse 57

ऋषेस्तद्वचनं श्रुत्वा प्रहस्येदमुवाच ह

ঋষিৰ সেই বাক্য শুনি তাই হাঁহি উঠিল আৰু তাৰ পাছত এইদৰে ক’লে।

Verse 58

शिवसेवां प्रकुर्वाणाः शिवभक्तिपुरस्कृताः । ये नराश्चैव नार्य्यश्च शिवलोकं व्रजंति वै

যি নৰ-নাৰী শিৱসেৱা কৰে আৰু শিৱভক্তিক সৰ্বাগ্ৰে ৰাখে, তেওঁলোকে নিশ্চয় শিৱলোকলৈ গমন কৰে।

Verse 59

संमार्जनं च पाणिभ्यां पद्भ्यां यानं शिवालये । तस्मान्मया च क्रियते संमार्जनमतंद्रितम्

মই মোৰ হাতেৰে ঝাড়ু দিওঁ, আৰু মোৰ ভৰিৰে শিৱালয়লৈ যাওঁ। সেয়ে মই নিজেই অলসতা নকৰাকৈ মনোযোগেৰে এই সংমাৰ্জন কৰোঁ।

Verse 60

अन्यत्किञ्चिन्न जानामि एकं संमार्जनं विना । ऋषिस्तद्वचनं श्रुत्वा मनसा च विमृश्य हि

এই এক সংমাৰ্জন বাদে মই আন একো নাজানোঁ। এই বাক্য শুনি ঋষিয়ে মনতে গভীৰভাৱে বিবেচনা কৰিলে।

Verse 61

अनया किं कृतं पूर्वं केयं कस्य प्रसादतः । तदा ज्ञानं च ऋषिणा तत्सर्वं ज्ञानचक्षुषा । विस्मयेन समाविष्टस्तूष्णींभूतोऽभवत्तदा

‘ইয়াই পূৰ্বে কি কৰ্ম কৰিছিল? ই কোন, আৰু কাৰ অনুগ্ৰহত এই ঘটে?’ তেতিয়া ঋষিয়ে জ্ঞান-চক্ষুৰে সকলো বুজি পালে। বিস্ময়ে আচ্ছন্ন হৈ সেই মুহূর্তত তেওঁ নীৰৱ হৈ ৰ’ল।

Verse 62

सविस्मयोऽभूदथ तद्विदित्वा उद्दालको ज्ञानवतां वरिष्ठः । शिवप्रभावं मनसा विचिंत्य ज्ञानात्परं बोधमवाप शांतः

এই কথা বুজি পায়, জ্ঞানৱানসকলৰ শ্ৰেষ্ঠ উদ্দালক বিস্ময়ে ভৰি উঠিল। মনত শিৱৰ মহিমা চিন্তা কৰি, তেওঁ জ্ঞানতকৈ ওপৰৰ বোধ লাভ কৰি শান্ত হ’ল।