Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 36

Devanagari script

ततः स दृष्ट्वा तान्सर्वान्भयभीतांश्च शांकरिः । पर्वतान्गिरिजापुत्रो बभाषे प्रतिबोधयन्

Transliteration

tataḥ sa dṛṣṭvā tānsarvānbhayabhītāṃśca śāṃkariḥ | parvatāngirijāputro babhāṣe pratibodhayan

Translation

তেতিয়া শংকৰৰ পুত্ৰ, গিৰিজাৰ সন্তান, সেই সকলো ভয়াতুৰ আৰু আতংকিত পৰ্বতক দেখি, তেওঁলোকক বুজাই ধৈৰ্য্য দিয়া উদ্দেশ্যে কথা ক’লে।

Word by Word

• ततः: thereafter
• ततः: Adhikarana (Time/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: ततः (अव्यय)
• Form: अपादान/क्रमवाचक अव्यय (from then/thereafter)

• सः: he
• सः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; सर्वनाम

• दृष्ट्वा: having seen
• दृष्ट्वा: Purvakala-kriya (Prior action/पूर्वकालक्रिया)
• Type: Indeclinable
• Root: √दृश् (धातु)
• Form: क्त्वा-प्रत्ययान्त अव्यय (gerund/absolutive)

• तान्: those
• तान्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, बहुवचन; सर्वनाम

• सर्वान्: all
• सर्वान्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सर्व (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, बहुवचन; विशेषणम् (तान्)

• भयभीतान्: frightened with fear
• भयभीतान्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: भय + भीत (कृदन्त; √भी (धातु) + क्त)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, बहुवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (भयेन भीताः) विशेषणम् (तान्)

• च: and
• च: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चय-बोधक अव्यय

• शांकरिः: Śāṃkari (son of Śaṅkara)
• शांकरिः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: शांकरि (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेष-नाम/उपाधि (गिरिजापुत्रस्य)

• पर्वतान्: the mountains
• पर्वतान्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: पर्वत (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, बहुवचन

• गिरिजापुत्रः: the son of Girijā (Pārvatī)
• गिरिजापुत्रः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: गिरिजा + पुत्र (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (गिरिजायाः पुत्रः)

• बभाषे: spoke
• बभाषे: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √भाष् (धातु)
• Form: लिट्-लकार (Perfect), प्रथम-पुरुष, एकवचन; आत्मनेपदम्

• प्रतिबोधयन्: instructing/encouraging
• प्रतिबोधयन्: Kriya-visheshana (Adverbial participle/क्रियाविशेषण)
• Type: Adjective
• Root: प्रति + √बुध् (धातु) → बोधयत् (कृदन्त; शतृ)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; शतृ-प्रत्ययान्त वर्तमानकाले; क्रियाविशेषणभावेन (while instructing)

Speaker

Lomaharṣaṇa (Sūta), narrating to the sages (deduced)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Kedāra-kṣetra (contextual)

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: Kumāra stands poised, youthful yet commanding, addressing a semicircle of anxious mountain-personifications; his gesture is calming (abhaya/teaching mudrā), devas attentive above.

Characters & Entities

• Girijā (Pārvatī)
• Śaṅkara (Śiva)
• Kumāra (Skanda/Kārttikeya)
• Parvatas (mountains)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Divine leadership calms fear and restores order; dharma includes protection, guidance, and reassurance.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The Kedāra-khaṇḍa context situates the teaching within Kedārakṣetra’s Mahātmya tradition, where geography and theology interweave.

What ritualistic prescription is mentioned?

None; this is a narrative transition into counsel (upadeśa).