Adhyaya 29

Verse 1

लोमश उवाच । उभे सेने तदा तेषां सुराणां चामरद्विषाम् । अनेकाश्चर्यसंवीते चतुरंगबलान्विते । विरेजतुस्तदान्योऽन्यं गर्जतो वांबुदागमे

লোমশই ক’লে: তেতিয়া দেৱতা আৰু অসুৰসকলৰ সেই দুয়োটা বাহিনীয়ে, যি চাৰিপ্ৰকাৰৰ সৈন্যৰে সজ্জিত আছিল, বৰষুণৰ সময়ত গৰজি থকা মেঘৰ দৰে ইজনে সিজনৰ বিৰুদ্ধে শোভা পাইছিল।

Verse 2

एतस्मिन्नन्तरे तत्र वल्गमानाः परस्परम् । देवासुरास्तदा सर्वे युयुधुश्च महाबलाः

ইয়াৰ মাজতে, তাত ইজনে সিজনৰ ওপৰত জপিয়াই পৰা মহাবলশালী দেৱতা আৰু অসুৰসকলে যুদ্ধত লিপ্ত হ’ল।

Verse 3

युद्धं सुतुमुलं ह्यासीद्देवदैत्यसमाकुलम् । रुण्डमुण्डांकितं सर्वं क्षणेन समपद्यत

যুদ্ধখন অতিশয় ভয়ংকৰ আছিল, দেৱতা আৰু দৈত্যৰে ভৰি আছিল; এক মুহূৰ্ততে সকলো ঠাই কটা মূৰ আৰু ধড়েৰে ভৰি পৰিল।

Verse 4

भूमौ निपतितास्तत्र शतशोऽथ सहस्रशः । केषांचिद्बाहविश्छिन्नाः खड्गपातैः सुदारुणैः

তাত শ শ, আনকি হাজাৰ হাজাৰ যোদ্ধা মাটিত ঢলি পৰিল; কিছুমানৰ বাহু তৰোৱালৰ ভয়ংকৰ আঘাতত কটা গৈছিল।

Verse 5

मुचुकुंदो हि बलवांस्त्रैलोक्येऽमितविक्रमः

কিয়নো মুচুকুন্দ আছিল অতিশয় শক্তিশালী, তিনিওখন জগততে তেওঁৰ পৰাক্ৰম আছিল অপৰিসীম।

Verse 6

तारको हि तदा तेन मुचुकुंदेन धीमता । खड्गेन चाहतास्तत्र सर्वप्राणेन वक्षसि । प्रसह्य तत्प्रहारं च प्रहसन्वाक्यमब्रवीत्

তেতিয়া তাৰক, ধীমান মুচুকুন্দৰ খড়্গে সৰ্বশক্তিৰে বক্ষত আঘাত পাইলেও, সেই প্ৰহাৰ সহি ল’লে আৰু হাঁহি উঠি এই বাক্য ক’লে।

Verse 7

किं रे मूढ त्वया चाद्य कृतमस्ति बलादिदम् । न त्वया योद्धुमिच्छामि मानुषेणैव लज्जया

“অ’ মূঢ়! আজি এই বল-প্ৰদৰ্শনে তই কি সাধিলি? কেৱল এজন মানৱৰ সৈতে যুঁজিবলৈও মোৰ লাজ লাগে; সেয়ে মই তোৰ সৈতে যুদ্ধ কৰিবই নোখোজোঁ।”

Verse 8

तारकस्य वचः श्रुत्वा मुचुकुंदोऽभ्यभाषत । मया हतोऽसि दैत्येंद्र नान्यो भवितुमर्हसि

তাৰকৰ বাক্য শুনি মুচুকুন্দে ক’লে— “হে দৈত্যেন্দ্ৰ! তই মোৰ হাতত নিহতো হ’লি; ইয়াৰ অন্যথা হ’ব নোৱাৰে।”

Verse 9

दृष्ट्वा मे खड्गसंपातं न त्वं तिष्ठसि चाग्रतः । त्वां हन्मि पश्य मे शौर्यं दैत्यराज स्थिरो भव

“মোৰ খড়্গৰ ঝাপ দেখিও তই মোৰ সন্মুখত থিয় নহ’স! মই তোক বধ কৰিম—মোৰ শৌৰ্য দেখ, হে দৈত্যৰাজ! স্থিৰ হৈ থিয় দে।”

Verse 10

एवमुक्त्वा तदा वीरो मुचुकुंदो महाबलः । यावज्जघान खड्गेन तावच्छक्त्या समाहतः । मांधातुस्तनयस्तत्र पपात रणमंडले

এইদৰে কৈ মহাবলী বীৰ মুচুকুন্দে খড়্গেৰে যেতিয়াই আঘাত কৰিলে, তেতিয়াই তেওঁ শক্তি-অস্ত্ৰে আঘাতপ্ৰাপ্ত হ’ল; তাতে মাঁধাতৃৰ পুত্ৰ ৰণমণ্ডলত ঢলি পৰিল।

Verse 11

पतितस्तत्क्षणादेव चोत्थितः परवीरहा

পতিত হৈয়েই সি তৎক্ষণাতে উঠিল—শত্ৰু-বীৰসংহাৰক।

Verse 12

स सज्जमानोतिमहाबलो वै हंतुं तदा दैत्यपतिं च तारकम् । ब्रह्मास्त्रमुद्यम्य धनुर्गृहीत्वा मांधातृपुत्रो भुवनैकजेता

তেতিয়া সেই অতিমহাবলী—মাণ্ডহাতৃৰ পুত্ৰ, ভুবন-একজয়ী—দানৱৰ অধিপতি তাৰকক বধ কৰিবলৈ সাজু হ’ল। ধনু ধৰি ব্ৰহ্মাস্ত্ৰ উত্থাপন কৰিলে।

Verse 13

स तारकं योद्धकामस्तरस्वी रुषान्वितोत्फुल्लविलोचनो महान् । स नारदो ब्रह्मसुतो बभाषे तदा नृवीरं मुचुकुंदमेवम्

তাৰকৰ সৈতে যুদ্ধৰ আকাঙ্ক্ষাৰে সি তীব্ৰ বেগে আগবাঢ়িল—মহান, ক্ৰোধে চকু ফুলি উঠা। তেতিয়া ব্ৰহ্মপুত্ৰ দেবর্ষি নাৰদে সেই মানব-বীৰ মুচুকুন্দক এইদৰে ক’লে।

Verse 14

न तारको हन्यते मानुषेण तस्मादेतन्मा विमोचीर्महास्त्रम्

“তাৰক মানৱৰ দ্বাৰা বধ নহয়; সেয়ে এই মহাস্ত্ৰ নিক্ষেপ নকৰিবা।”

Verse 15

निशम्य वचनं तस्य देवर्षेर्नारदस्य च । मुचुकुंद उवाचेदं भविता कोऽस्य मारकः

সেই দেবর্ষি নাৰদৰ বাক্য শুনি মুচুকুন্দ ক’লে: “তেন্তে ইয়াৰ বধকাৰী কোন হ’ব?”

Verse 16

तदोवाच महातेजा नारदो दिव्यदर्शनः । एनं हंता कुमारश्च कुमारोऽयं शिवात्मजः

তেতিয়া দিব্যদৰ্শনসম্পন্ন মহাতেজস্বী নাৰদে ক’লে: “কুমাৰে তাক বধ কৰিব—এই কুমাৰ শিৱৰ পুত্ৰ।”

Verse 17

तस्माद्भवद्भिः स्थातव्यमैकपद्येन युध्यताम् । तिष्ठ त्वं चायतो भूत्वा मुचुकुंद महामते

“সেয়ে তোমালোক সকলোৱে একেলগে দৃঢ়ভাৱে থিয় হৈ যুদ্ধ কৰা। আৰু হে মহামতি মুচুকুন্দ, তুমি সংযত হৈ সাজু অৱস্থাত থিয় থাকা।”

Verse 18

निशम्य वाक्यं च मनोहरं शुभं ह्युदीरितं तेन महाप्रभेण । सर्वे सुराः शांतिपरा बभूवुस्तेनैव साकं नृवरेणयत्नात्

সেই মহাপ্ৰভাৱান ঋষিয়ে উচ্চাৰিত শুভ আৰু মনোহৰ বাক্য শুনি, সকলো দেৱতা শান্তিৰ প্ৰতি অনুৰক্ত হ’ল আৰু যত্নসহ সেই নৰশ্ৰেষ্ঠৰ সৈতে একেলগে হ’ল।

Verse 19

ततो दुंदुभयो नेदुः शंखाश्च कृतनिश्चयाः । ताडिता विविधैर्वाद्यैः सुरासुरसमन्वितैः

তাৰ পিছত দুন্দুভি ঢোল গর্জি উঠিল আৰু দৃঢ় সংকল্পে ফুঁকা শঙ্খধ্বনি বাজিল; দেৱ-অসুৰ সমবেত সভাত নানা বাদ্য বজাই উঠিল।

Verse 20

जगर्जुरसुरास्तत्र देवान्प्रति कृतोद्यमाः । शिवकोपोद्भवो वीरो वीरभद्रो रुषान्वितः

তাত অসুৰসকলে দেৱসকলৰ প্ৰতি আক্রমণৰ বাবে সাজু হৈ গর্জন কৰিলে; আৰু শিৱৰ ক্ৰোধৰ পৰা উদ্ভৱ হোৱা বীৰ, ক্ৰোধেৰে পূৰ্ণ বীৰভদ্ৰ থিয় হৈ আছিল।

Verse 21

गणैर्बहुभिरासाद्य तारकं च महाबलम् । मुचुकुंदं पृष्ठतः कृत्वा तथैव च सुरानपि

বহু গণে মিলি মহাবলী তাৰকক ঘেৰি ধৰিলে; পৃষ্ঠত মুচুকুন্দক স্থাপন কৰি, দেৱসকলকো লগত লৈ সন্মুখ সমৰলৈ আগবাঢ়িল।

Verse 22

तदा ते प्रमथाः सर्वे पुरस्कृत्य कुमारकम् । युयुधुः संयुगे तत्र वीरभद्रादयो गणाः

তেতিয়া সেই সকলো প্ৰমথে দিৱ্য কুমাৰক আগত ৰাখি, সেই যুদ্ধক্ষেত্ৰত যুঁজিলে—বীৰভদ্ৰ আদি গণসকলসহ।

Verse 23

त्रिशूलैरृष्टिभिः पाशैः खड्गैः परशुपाट्टिशैः । निजघ्नुः समरेन्योन्यं सुरासुरविमर्द्दने

ত্ৰিশূল, ৰ্ষ্টি (বল্লম), পাশ, খড়্গ, পৰশু আৰু পাট্টিশেৰে তেওঁলোকে সমৰত পৰস্পৰক আঘাত কৰিলে—দেৱ-অসুৰৰ ভয়ংকৰ সংঘৰ্ষত।

Verse 24

तारको वीरभद्रेण त्रिशूलेन हतो भृशम् । पपात सहसा तत्र क्षण मूर्छापरिप्लुतः

বীৰভদ্ৰে ত্ৰিশূলেৰে তাৰকক ভীষণভাৱে আঘাত কৰিলে; সি তাত হঠাতে ঢলি পৰিল, ক্ষণকাল মূৰ্ছা-স্তব্ধতাত আচ্ছন্ন হৈ।

Verse 25

उत्थाय च मुहूर्त्ताच्च तारको दैत्यपुंगवः । लब्धसंज्ञो बलाविष्टो वीरभद्रं जघान च

অল্প সময় পাছত দানৱৰ শিৰোমণি তাৰক উঠি দাঁড়াল; সঞ্জ্ঞান লাভ কৰি, বলত উদ্দীপ্ত হৈ, সি বীৰভদ্ৰকো আঘাত কৰিলে।

Verse 26

स शक्तिं च महातेजा वीरभद्रो हि तारकम् । त्रिशूलेन च घोरेण शिवस्यानुचरो बली

সেই মহাতেজস্বী বীৰভদ্ৰ—শিৱৰ বলবান অনুচৰ—শক্তি-অস্ত্ৰেৰে আৰু ভয়ংকৰ ত্ৰিশূলেৰে তাৰকক আঘাত কৰিলে।

Verse 27

एवं संयुध्यमानौ तौ जघ्नतुश्चेतरेतरम् । द्वंद्वयुद्धं सुतुमुलं तयोर्जातं महात्मनोः

এইদৰে যুদ্ধ কৰি দুয়োয়ে পৰস্পৰক বাৰে বাৰে আঘাত কৰিলে; সেই দুজন মহাত্মাৰ মাজত ভয়ংকৰ, তুমুল দ্বন্দ্বযুদ্ধ উদ্ভৱ হ’ল।

Verse 28

सुरास्तत्रैव समरे प्रेक्षकाह्यभवंस्तदा । तयोर्भेरीमृदंगाश्च पटहानकगोमुखाः

সেই সমৰতে তেতিয়া দেৱতাসকল কেৱল প্ৰেক্ষক হৈ ৰ’ল; আৰু তেওঁলোক দুজনৰ বাবে ভেৰী-মৃদংগ, পটহ, আনক আৰু গোমুখ আদি বাদ্য গুঞ্জৰি উঠিল।

Verse 29

तथा डमरूनादेन व्याप्तमासीज्जगत्त्रयम् । तेन घोषेण महता युद्यमानौ महाबलौ

তাৰ পাছত ডমৰুৰ গম্ভীৰ নাদে ত্ৰিলোক ভৰি পৰিল; সেই মহা-ঘোষৰ মাজতে দুয়ো মহাবলী যোদ্ধাই যুদ্ধ চলাই গ’ল।

Verse 30

शुशुभातेऽतिसंरब्धौ प्रहारैर्जरीकृतौ । अन्योन्यमभिसंरब्धौ तौ बुधांगारकाविव

অতি ক্ৰোধে উন্মত্ত, আঘাতে জৰাজীৰ্ণ হ’লেও তেওঁলোক যুদ্ধত উজ্জ্বল হৈ থাকিল; পৰস্পৰক আঁকোৱালি ধৰি যেন বুধ আৰু অংগাৰক সন্নিকটে মিলিত।

Verse 31

नारदेन तदा ख्यातो वीरभद्रस्य तद्वधः । न रोचते च तद्वाक्यं वीरभद्रस्य वै तदा

সেই সময় নাৰদে বীৰভদ্ৰৰ অন্ত—তাঁৰ বধ—সম্পৰ্কে ক’লে; কিন্তু সেই বাক্য তেতিয়া বীৰভদ্ৰৰ মনত ৰুচিল নহ’ল।

Verse 32

नारदेन यदुक्तं हि तारकस्य वधं प्रति । यथा रुद्रस्तथा सोऽपि वीरभद्रो महाबलः

তাৰকৰ বধ সম্পৰ্কে নাৰদে যি কৈছিল—যেনেকৈ ৰুদ্ৰ, তেনেকৈ মহাবলী বীৰভদ্ৰো তেনেই।

Verse 33

एवं प्रयुध्यमानौ तौ जघ्नतुश्चेतरेतरम् । अन्योन्यं स्वर्द्धमानौ तौ गर्जंतौ सिंहयोरिव

এইদৰে যুদ্ধ কৰি দুয়োয়ে পৰস্পৰক বাৰে বাৰে আঘাত কৰিলে; একে-অন্যৰ ওপৰত উঠি, দুটা সিংহৰ দৰে গর্জন কৰিলে।

Verse 34

एवं तदा तौ भुवि युध्यमानौ महात्मना ज्ञानवतां वरेण । स वीरभद्रो हि तदा निवारितो वाक्यैरनेकैरथ नारदेन

এইদৰে পৃথিৱীত দুয়োয়ে যুদ্ধ কৰি থাকোঁতে, মহাত্মা জ্ঞানৱন্তসকলৰ শ্ৰেষ্ঠ নাৰদে বহু উপদেশবাক্যৰে তেতিয়া বীৰভদ্ৰক নিবাৰিলে।

Verse 35

तथा निशम्य तद्वाक्यं नारदस्य मुखोद्गतम् । वीरभद्रो रुषाविष्टो नारदं प्रत्युवाच ह

নাৰদৰ মুখৰ পৰা নিৰ্গত সেই বাক্য শুনি, ক্ৰোধে আৱিষ্ট বীৰভদ্ৰে নাৰদক উত্তৰ দিলে।

Verse 36

तारकं च वधिष्यामि पश्य मेऽद्य पराक्रमम् । आनयंति च ये वीराः स्वामिनं रणसंसदि । ते पापिनो ह्यधर्मिष्ठा विमृशंतिरणं गताः

মই তাৰককো বধ কৰিম, আজি মোৰ পৰাক্ৰম চাওক! আৰু যিসকল বীৰে নিজৰ স্বামীক যুদ্ধসভালৈ লৈ আহে, সেই পাপী আৰু অধৰ্মীসকলে যুদ্ধত গৈও চিন্তা-চৰ্চা কৰে।

Verse 37

भीरवस्ते तु विज्ञेया न वाच्यास्ते कदाचन । त्वं न जानासि देवर्षे योधानां च प्रतिक्रियाम्

তেওঁলোকক কাপুৰুষ বুলি জনা উচিত; তেওঁলোকৰ কথা কেতিয়াও কোৱা উচিত নহয়। হে দেৱৰ্ষি, আপুনি যোদ্ধাসকলৰ প্ৰতিক্ৰিয়া আৰু আচৰণ নাজানে।

Verse 38

मृत्युं च पृष्ठतः कृत्वा रणभूमौ गतव्यथाः । शस्त्राशस्त्रैर्भिन्नगात्राः प्रशस्ता नात्र संशयः

মৃত্যুক পিছলৈ ঠেলি, তেওঁলোকে কোনো দুখ নোহোৱাকৈ যুদ্ধক্ষেত্ৰলৈ যায়; যদিও তেওঁলোকৰ শৰীৰ অস্ত্ৰ-শস্ত্ৰৰে বিদীৰ্ণ হয়, তথাপি তেওঁলোক প্ৰශংসিত হয়—ইয়াত কোনো সন্দেহ নাই।

Verse 39

इत्युक्त्वा चावदद्देवान्वीरभद्रो महाबलः । श्रुण्वंतु मम वाक्यानि देवा इन्द्रपुरोगमाः

এইদৰে কৈ মহাবলশালী বীৰভদ্ৰই দেৱতাসকলক উদ্দেশ্যি ক’লে: 'ইন্দ্ৰৰ নেতৃত্বত থকা দেৱতাসকলে এতিয়া মোৰ কথা শুনক।'

Verse 40

अतारकां महीं चाद्य करिष्ये नात्र संशयः

আজি মই পৃথিৱীক তাৰকৰ পৰা মুক্ত কৰিম—ইয়াত কোনো সন্দেহ নাই।

Verse 41

अथ त्रिशूलमादाय तारकेण युयोध सः । वृषारूढैरनेकैश्च त्रिशूलवरधारिभिः

তেতিয়া তেওঁ ত্ৰিশূল হাতত লৈ তাৰকৰ সৈতে যুদ্ধ কৰিলে; বৃষাৰূঢ় বহু ত্ৰিশূল-ধাৰী যোদ্ধাও লগত আছিল।

Verse 42

कपर्द्दिनो वृषांकाश्च गणास्तेतिप्रहारिणः । वीरभद्रं पुरस्कृत्य वीरभद्रपराक्रमाः

সেই গণাসকল—জটা-ধাৰী আৰু বৃষ-চিহ্নধাৰী—ত্ৰিশূলৰে আঘাত কৰিছিল; বীৰভদ্ৰক আগত ৰাখি, বীৰভদ্ৰৰ পৰাক্ৰমে আগবাঢ়িল।

Verse 43

त्रिशूलधारिणः सर्वे सर्वे सर्पागभूषणाः । सचंद्रशेखराः सर्वे जटाजूटविभूषिताः

সকলেই ত্ৰিশূল-ধাৰী; সকলেই সৰ্প-অলংকাৰৰে ভূষিত; সকলেই চন্দ্ৰশেখৰ, আৰু সকলেই জটা-জুটে শোভিত।

Verse 44

निलकण्ठा दशभुजाः पञ्चकत्त्रास्त्रिलोचनाः । छत्रचामरसंवीताः सर्वे तेऽत्युग्रबाहवः

নীলকণ্ঠ, দশভুজ, পঞ্চমুখ আৰু ত্ৰিনয়ন; ছত্ৰ-চামৰে পৰিবেষ্টিত—সকলৰে বাহু অতি উগ্ৰ আছিল।

Verse 45

वीरभद्रं पुरस्कृत्य सर्वे हरपराक्रमाः । युयुधुस्ते तदा दैत्यास्ताकासुरजीविनः

বীৰভদ্ৰক আগত ৰাখি, হৰৰ সদৃশ পৰাক্ৰমী সকলোৱে তেতিয়া তাৰকাসুৰৰ অধীনত বাস কৰা দৈত্যসকলৰ সৈতে যুদ্ধ কৰিলে।

Verse 46

पुनः पुनस्तैश्च तदा बभूवुर्गणैर्जितास्ते ह्यसुराः पराङ्मुखाः । बभूव तेषां च तदातिसंगरो महाभयो दैत्यवरैस्तदानीम्

পুনঃ পুনঃ গণসকলে তেওঁলোকক জয় কৰিলে, আৰু সেই অসুৰসকল পিঠি দি পলাই গ’ল। তেতিয়া দানৱৰ শ্ৰেষ্ঠসকলৰ মাজত সেই সময়ত অতি ভয়ংকৰ সংঘৰ্ষ উদ্ভৱ হ’ল।

Verse 47

अमृष्यमाणाः परमास्त्रकोविदैस्ततो गणास्ते जयिनो बभूवुः । गणैर्जितास्ते ह्यसुराः पराभवं तं तारकं ते व्यथिताः शशंसुः

সহিব নোৱাৰি, পৰম অস্ত্ৰত কুশলী সেই গণসকল বিজয়ী হ’ল। গণসকলৰ হাতত পৰাজিত হৈ, ব্যথিত অসুৰসকলে সেই পৰাভৱৰ কথা তাৰকক জনালে।

Verse 48

विनाम्य चापं हि तथा च तारकः स योद्धुकामः प्रविवेश सेनाम् । यथा झषो वै प्रविवेश सागरं तथा ह्यसौ दैत्यवरो महात्मा

তেতিয়া তাৰক ধনু নমাই, যুদ্ধৰ আকাঙ্ক্ষাৰে সেনাত প্ৰৱেশ কৰিলে। যেনেকৈ বৃহৎ মাছ সাগৰত সোমায়, তেনেকৈ সেই মহাত্মা দানৱৰ শ্ৰেষ্ঠও আগবাঢ়িল।

Verse 49

गणैः समेतो युयुधे तदानीं स वीरभद्रो हि महाबलश्च । सर्वान्सुरांश्चेंद्रमुखान्महाबलस्तथा गणान्यक्षपिशाचगुह्यकान् । स दैत्यवर्योऽतिरुषं प्रविष्टः संमर्दयामास महाबलो हि

সেই সময়ত মহাবলী বীৰভদ্ৰ গণসকলৰ সৈতে যুঁজিলে। সেই মহাশক্তিমানজনে ইন্দ্ৰ-নেতৃত্বাধীন দেৱসকলক, আৰু লগতে যক্ষ, পিশাচ, গুহ্যকসকলৰ গণকো চেপি ধ্বংস কৰিলে। তীব্ৰ ক্ৰোধে প্ৰবিষ্ট সেই দানৱৰ শ্ৰেষ্ঠই মহাবলে যুদ্ধত সকলোকে পিষ্ট কৰিলে।

Verse 50

ततः समभवद्युद्धं देवदानवसंकुलम् । देवदानवयक्षाणां सन्निपातकरं महत्

তেতিয়া দেৱ-দানৱেৰে ভৰপূৰ এক মহাযুদ্ধ উদ্ভৱ হ’ল। দেৱ, দানৱ আৰু যক্ষসকলক একেলগে সংঘাতত টানি অনা এক বৃহৎ সন্নিপাত ঘটিল।

Verse 51

तथा वृषा गर्जमाना अश्वाञ्जघ्नुश्च सादिभिः । रथिभिश्च रथाञ्जघ्नुः कुंजरान्सादिभिः सह

তদ্ৰূপে গর্জন কৰা বৃষভসমূহে আৰোহীসহ অশ্বসমূহক নিপাত কৰিলে; আৰু ৰথীসকলে ৰথসমূহ ভাঙি চূৰ্ণ কৰিলে, কুঞ্জৰসমূহকো—তাত আৰোহীসকলসহ।

Verse 52

वृषारूढौः सरथैस्ते च सर्वे निष्पाटिता ह्यसुराः पोथिताश्च

বৃষভাৰূঢ় আৰু ৰথসহ সেই সকলো অসুৰক উখলাই পেলোৱা হ’ল, চেপি-মাৰি চূৰ্ণ কৰা হ’ল; যুদ্ধক্ষেত্ৰত আঘাতে ভাঙি পৰিল।

Verse 53

क्षयं प्रणीता बहवस्तदानीं पेतुः पृथिव्यां निहताश्च केचित् । केचित्प्रविष्टा हि रसातलं च पलायमाना बहवस्तथैव

সেই সময় বহুজন ধ্বংসলৈ নীত হ’ল; কিছুমান নিহত হৈ পৃথিৱীত পৰি ৰ’ল। কিছুমান সঁচাকৈ ৰসাতলত সোমাই পৰিল, আৰু বহুজন ভয়তে পলাই গ’ল।

Verse 54

केचिच्च शरणं प्राप्ता रुद्रानुचरकिंकरान् । एवं नष्टं तदा सैन्यं विलोक्यासुरपालकः । तारको हि रुषाविष्टो हंतुं देवगणान्ययौ

কিছুমানে ৰুদ্ৰৰ অনুচৰ কিঙ্কৰসকলৰ শৰণ ল’লে। এইদৰে নিজৰ সেনা নষ্ট হোৱা দেখি, অসুৰপালক তাৰক ক্ৰোধে আৱিষ্ট হৈ দেৱগণক বধ কৰিবলৈ আগবাঢ়িল।

Verse 55

भुजानामयुतं कृत्वा दैत्यराजो हि तारकः । आरुह्य सिंहं सहसा घातयामास तान्रणे

দৈত্যৰাজ তাৰকে অসংখ্য বাহুবল একত্ৰ কৰি সেনাদল গঢ়িলে; হঠাতে সিংহ আৰোহণ কৰি যুদ্ধত তেওঁলোকক আঘাত কৰি নিপাত কৰিবলৈ ধৰিলে।

Verse 56

दंशितेन च सिंहेन वृषाः केचिद्विदारिताः । तथैव तारकेणैव घातिता बहवो गणाः

দংশিত সিংহৰ দন্তাঘাতে কিছুমান বৃষভ বিদীৰ্ণ হ’ল; আৰু তেনেদৰে তাৰকেই নিজে বহু গণক নিধন কৰিলে।

Verse 57

एवं कृतं तदा तेन तारकेण महात्मना । सर्वेषामेव देवानामशक्यस्तारको महान्

এইদৰে তেতিয়া মহাত্মা তাৰকে সেই কাৰ্য কৰিলে; সকলো দেৱতাৰ বাবে সেই মহান তাৰক অজেয়, অতিক্ৰমণ-অসাধ্য আছিল।

Verse 58

जातस्तदा महाबाहुस्त्रैलोक्यक्षयकारकः । तारकस्यानुगा दैत्या अजेया बलवत्तराः

তেতিয়া এক মহাবাহু উদ্ভৱ হ’ল, ত্ৰিলোকৰ ক্ষয়কাৰক; তাৰকৰ অনুগামী দৈত্যসকল অজেয়, আগৰ তুলনাতো অধিক বলৱান হ’ল।

Verse 59

महारूढा दंशिताश्च करालास्ते प्रहारिणः । तै राहृता गणाः सर्वे सिंहैश्च वृषभा हताः

তেওঁলোক উচ্চাৰূঢ়, দংশিত আৰু ভয়ংকৰ, কৰাল প্ৰহাৰী আছিল; তেওঁলোকেই সকলো গণক ধৰি টানি লৈ গ’ল, আৰু সিংহে বৃষভসকলক বধ কৰিলে।

Verse 60

एवं निहन्यमाना वै गणास्ते रणमण्डले । प्रहस्य विष्णुः प्रोवाच कुमारं शिववल्लभम्

এইদৰে ৰণমণ্ডলত সেই গণসকল নিধন হ’বলৈ ধৰোঁতেই, মৃদু হাসি সহ বিষ্ণুৱে শিৱ-প্ৰিয় কুমাৰক সম্বোধন কৰিলে।

Verse 61

विष्णुरुवाच । नान्यो हंतास्य पापस्य त्वद्विना कृत्तिकासुत । तस्मात्त्वया हि कर्त्तव्यं वचनं च महाभुज

বিষ্ণুৱে ক’লে: “হে কৃত্তিকাসুত, তোমাৰ বাহিৰে এই পাপীৰ বধ আন কোনেও কৰিব নোৱাৰে। সেয়ে, হে মহাবাহু, তুমি কৰ্তব্য কৰ—এই উপদেশ মানি কাৰ্য সম্পন্ন কৰা।”

Verse 62

तारकस्य वधार्थाय उत्पन्नोऽसि शिवात्मज । तस्मात्त्वयैव कर्त्तव्य निधनं तारकस्य च

“তাৰকক বধ কৰিবলৈহে, হে শিৱপুত্ৰ, তুমি জন্ম লৈছা। সেয়ে তাৰকৰ বিনাশ নিশ্চয়কৈ কেৱল তোমাৰ দ্বাৰাই সম্পন্ন হ’ব লাগিব।”

Verse 63

तच्छ्रुत्वा भगवान्क्रुद्धः पार्वतीनन्दनो महान् । उवाच प्रहसन्वाक्यं विष्णुं प्रति यथोचितम्

সেয়া শুনি ভগৱান, পাৰ্বতীনন্দন মহান, ক্ৰুদ্ধ হ’ল; তথাপি হাঁহি মুখে বিষ্ণুৰ প্ৰতি যথোচিত বাক্য ক’লে।

Verse 64

मया निरीक्ष्यते सम्यक्चित्रयुद्धं महात्मनाम् । अनिभिज्ञोऽस्म्यहं विष्णो कार्याकार्यविचारणे

“মই মহাত্মাসকলৰ এই আশ্চৰ্য যুদ্ধ ভালদৰে লক্ষ্য কৰি আছোঁ। কিন্তু, হে বিষ্ণু, কি কৰা উচিত আৰু কি অনুচিত—এই বিচাৰত মই এতিয়াও অনভিজ্ঞ।”

Verse 65

केऽस्मदीयाः परे चैव न जानामि कथंचन । किमर्थं युध्यमाना वै परस्परवधे स्थिताः

“কোনে আমাৰ আৰু কোনে পৰ—মই একেবাৰে নাজানো। কিহৰ বাবে সিহঁতে যুদ্ধ কৰি আছে, পৰস্পৰৰ বধৰ উদ্দেশ্যে দৃঢ় হৈ?”

Verse 66

कुमारस्य वचः श्रुत्वा नारदो वाक्यमब्रवीत्

কুমাৰৰ কথা শুনি নাৰদে উত্তৰ দিলে।

Verse 67

नारद उवाच । कुमारोऽसि महाबाहो शंकरस्यांशसंभवः । त्वं त्राता जगतां स्वामी देवानां च परा गतिः

নাৰদে ক’লে: "হে মহাবাহু, আপুনি শংকৰৰ অংশৰ পৰা জন্ম লোৱা কুমাৰ। আপুনি জগতৰ ৰক্ষক, স্বামী আৰু দেৱতাসকলৰ পৰম আশ্ৰয়।"

Verse 68

तारकेण पुरा वीर तपस्तप्तं सुदारुणम् । येनैव विजिता देवा येन स्वर्गस्तथा जितः

"হে বীৰ! পূৰ্বতে তাৰকাসুৰে অতি কঠোৰ তপস্যা কৰিছিল, যাৰ দ্বাৰা তেওঁ দেৱতাসকলক পৰাস্ত কৰিছিল আৰু স্বৰ্গকো নিজৰ অধীনলৈ আনিছিল।"

Verse 69

तपसा तेन चोग्रेण अजेयत्वमवाप्तवान् । अनेनापि जितश्चेंद्रो लोकपालास्तथैव च

সেই উগ্ৰ তপস্যাৰ দ্বাৰা তেওঁ অজেয়তা লাভ কৰিছিল; তেওঁৰ দ্বাৰা ইন্দ্ৰ আৰু লোকপালসকলো পৰাজিত হৈছিল।

Verse 70

त्रैलोक्यं च जितं सर्वं ह्यनेनैव रदुरात्मना । तस्मात्त्वया निहंतव्यस्तारकः पापपूरुषः

দৰাচলতে, এই দুৰাত্মাই তিনিওখন জগতক বশ কৰি পেলাইছে; সেয়েহে, আপুনি এই পাপী তাৰকক বধ কৰিব লাগিব।

Verse 71

सर्वेषां शं विधातव्यं त्वया नाथेन चाद्य वै । नारदस्य वचः श्रुत्वा कुमारः प्रहसन्महान् । विमाना दवतीर्याथ पदातिः परमोऽभवत्

‘আজি, হে নাথ, তুমি সকলোৰে মঙ্গল বিধান কৰা।’ নাৰদৰ বাক্য শুনি মহান কুমাৰে মৃদু হাসিলে; তাৰ পাছত বিমানেৰে নামি তেওঁ পৰম পদাতিক যোদ্ধা হৈ থিয় হ’ল।

Verse 72

पद्म्यां तदासौ परिधावमानः शिवात्मजोयं च कुमाररूपी । करे समादाय महाप्रभावां शक्तिं महोल्कामिव दीप्तियुक्ताम्

তাৰ পাছত তেওঁ পদ্ম-বিছোৱা ভূমিত দ্ৰুতগতিত পৰিধাৱমান হ’ল—শিৱৰ পুত্ৰ, কুমাৰ-ৰূপে প্ৰকাশিত—আৰু হাতে মহাপ্ৰভাৱশালী শক্তি ধৰি ল’লে, যেন মহা উল্কাৰ দৰে দীপ্তিমান।

Verse 73

दृष्ट्वा तमायांतमतीव चंडमव्यक्तरूपं बलिनां वरिष्ठम् । दैत्यो बभाषे सुरसत्तमानमसौ कुमारो द्विषतां निहंता

তেওঁক আগবাঢ়ি আহোঁতে দেখি—অতি চণ্ড, অব্যক্ত (ভয়ংকৰ) ৰূপধাৰী, বলৱানসকলৰ শ্ৰেষ্ঠ—দৈত্যই দেৱশ্ৰেষ্ঠক ক’লে: ‘এই কুমাৰেই শত্রুনাশক।’

Verse 74

अनेन सार्द्धं ह्यहमेव वीरो योत्स्यामि सर्वानहमेव वीरान् । गणांश्च सर्वानपि घातयामि महेश्वरांल्लोकपालांश्च सद्यः

‘ইয়াৰ সৈতে মইয়েই বীৰ হৈ যুঁজিম; হয়, মইয়েই সকলো বীৰক সন্মুখীন হ’ম। মই সকলো গণকো বধ কৰিম, আৰু মহেশ্বৰসকলক আৰু লোকপালসকলকো তৎক্ষণাৎ নিধন কৰিম!’

Verse 75

इत्येवमुक्त्वा सततं महाबलः कुमारमुद्दिश्य ययौ च योद्धम् । जग्राह शक्तिं परमाद्भुतां च स तारको वाक्यमिदं बभाषे

এইদৰে কৈ সদায় মহাবলৱানজন কুমাৰক লক্ষ্য কৰি যুঁজিবলৈ আগবাঢ়িল। তেওঁ পৰম আশ্চৰ্য শক্তি ধৰি ল’লে, আৰু তাৰকাই এই বাক্য ক’লে।

Verse 76

तारक उवाच । कुमारो मेग्रतश्चाद्य भवद्भिश्च कथं कृतः । यूयं गतत्रपा देवा येषां राजा पुरंदरः

তাৰকে ক’লে: “আজি তোমালোকে কেনেকৈ এই কুমাৰক মোৰ আগত থিয় কৰাই দিলা? হে দেৱসকল, তোমালোক লাজহীন—তোমালোকৰ ৰজা পুৰন্দৰ (ইন্দ্ৰ)!”

Verse 77

पुरा येन कृतं कर्म विदितं सर्वमेव तत् । प्रसुप्ताश्चार्द्दिता गर्भे जठरस्था निपातिताः

“পূৰ্বতে তেওঁ যি কৰ্ম কৰিছিল, সেয়া সকলো সম্পূৰ্ণৰূপে বিদিত—যিসকল শুই আছিল তেওঁলোকক কেনেকৈ পীড়া দিয়া হৈছিল, আৰু গৰ্ভত জঠৰত বাস কৰা সকলক কেনেকৈ নিক্ষেপ কৰি ধ্বংস কৰা হৈছিল।”

Verse 78

कश्यपस्यात्मजेनैव बहुरूपो हतोऽसुरः । नमुचिश्च हतो वीरो वृत्रश्चैव तथा हतः

“কশ্যপৰ পুত্ৰে একাই বহুৰূপী অসুৰক বধ কৰিলে; বীৰ নমুচিও বধ হ’ল, আৰু তদ্ৰূপে বৃত্ৰও বধ হ’ল।”

Verse 79

कुमारं हंतुमोसौ देवेंद्रो बलघातकः । कुमारोऽयं मया देवा घातितोद्य न संशयः

“সেই দেৱেন্দ্ৰ ইন্দ্ৰ, বলদ্বাৰা শত্রুঘাতক, কুমাৰক বধ কৰিবলৈ আগবাঢ়িছে। কিন্তু আজি, হে দেৱসকল, এই কুমাৰ মোৰ দ্বাৰাই বধ হ’ব—ইয়াত কোনো সন্দেহ নাই।”

Verse 80

पुरा हतास्त्वया विप्रा दक्षयज्ञे ह्यनेकशः । तत्कर्मणः फलं चाद्य वीरभद्र महामते । दर्शयिष्यामि ते वीर रणे रणविशारद

“পূৰ্বে দক্ষৰ যজ্ঞত তুমি বহু ব্ৰাহ্মণক বহুবার বধ কৰিছিলা। আৰু আজি, হে মহামতি বীৰভদ্ৰ—হে ৰণবিশারদ বীৰ—মই ৰণক্ষেত্ৰত তোমাক সেই কৰ্মৰ ফল দেখুৱাম।”

Verse 81

इत्येवमुक्त्वा स तदा महात्मा दैत्याधिपो वीरवरः स एकः । जग्राह शक्तिं परमाद्भुतां च स तारको युद्धविदां वरिष्ठः

এইদৰে কৈ সেই মহাত্মা, দৈত্যাধিপতি একমাত্ৰ বীৰশ্ৰেষ্ঠ তাৰক—যুদ্ধবিদ্যাত অগ্ৰগণ্য—তেতিয়া পৰম আশ্চৰ্য্য শকতি (বল্লম) হাতত ধৰি ল’লে।

Verse 82

इति परमरुषभिभूतो दितितनयः परीवृतोऽसुरेंद्रैः । युधि मतिमकरोत्तदा निहंतुं समरविजयी स तारको बलीयान्

এইদৰে প্ৰচণ্ড ক্ৰোধে আচ্ছন্ন দিতিৰ পুত্ৰ, অসুৰেন্দ্ৰসকলৰ দ্বাৰা পৰিবৃত্ত, সমৰত বিজয়ী আৰু বলৱান তাৰকে তেতিয়া যুদ্ধক্ষেত্ৰত শত্রুক নিধন কৰিবলৈ মন স্থিৰ কৰিলে।