Adhyaya 27
লোমাশ ঋষিয়ে বৰ্ণনা কৰে যে বিষ্ণুৱে ব্ৰহ্মাৰ সৈতে মিলি বিধিপূৰ্বক মহাপৰ্বতসমূহৰ পূজা কৰে আৰু বহু প্ৰসিদ্ধ শিখৰক পবিত্ৰ পূজ্যৰূপে উল্লেখ কৰে। তাৰ পাছত ‘বৰযাত্ৰা’ৰ প্ৰসঙ্গত দেৱ, গণ আৰু পৰ্বত-দেৱতাৰূপসমূহ একত্ৰিত হয়; সুগন্ধ-ফুল, বাক্য-অৰ্থ আদি যুগল উপমাৰে শিৱ-পাৰ্বতীক অবিচ্ছেদ্য যুগল হিচাপে স্তৱ কৰা হয়। তাৰ পিছত সংকট দেখা দিয়ে—শিৱৰ সৃজনশক্তি (ৰেতস্)ৰ অতিপ্ৰবল তেজে দেৱলোক ব্যাকুল হয়। ব্ৰহ্মা আৰু বিষ্ণুৱে অগ্নিক নিয়োগ কৰে; অগ্নি শিৱধামত প্ৰৱেশ কৰি সেই তেজ ধাৰণ/গ্ৰহণ কৰিবলৈ চেষ্টা কৰোঁতে জটিলতা বাঢ়ে আৰু দেৱসকলৰ উদ্বেগ বৃদ্ধি পায়। বিষ্ণুৰ উপদেশত সকলোৱে মহাদেৱৰ স্তোত্ৰ কৰে; শিৱ প্ৰকট হৈ ভাৰ নিৱাৰণৰ বাবে ‘বমন’ কৰিবলৈ আদেশ দিয়ে। বমিত তেজ এক বিশাল দীপ্তিমান ৰাশিৰূপে প্ৰকাশ পায়; অগ্নি আৰু কৃত্তিকাসকলৰ সহায়তাত তাক নিয়ন্ত্ৰণ কৰা হয়। শেষত গঙ্গাতীৰত ষণ্মুখ মহাবীৰ কাৰ্ত্তিকেয়ৰ প্ৰাদুৰ্ভাৱ ঘটে। দেৱ, ঋষি আৰু গণ আনন্দেৰে সমবেত হয়; শিৱ-পাৰ্বতী আহি শিশুক আলিঙ্গন কৰে আৰু মঙ্গলাচাৰ, জয়ধ্বনিৰে উৎসৱমুখৰ সমাপ্তি হয়।
Shlokas
Verse 1
लोमश उवाच । तथैव विष्णुना सर्वे पर्वताश्च प्रपूजिताः । सह्याचलश्च विंध्यश्च मैनाको गंधमादनः
লোমশে ক’লে: তেনেদৰে বিষ্ণুৱে সকলো পৰ্বতক বিধিপূৰ্বক সন্মান কৰিলে—সহ্যাচল, বিন্ধ্য, মৈনাক আৰু গন্ধমাদন।
Verse 2
माल्यवान्मलयश्चैव महेंद्रो मंदरस्तथा । मेरुश्चैव प्रयत्नेन पूजितो विष्णुना तदा
মাল্যৱান আৰু মলয়, মহেন্দ্ৰ আৰু মন্দৰ—আৰু মেরুও—সেই সময়ত বিষ্ণুৱে আন্তৰিক প্ৰয়াসে আৰু যত্নেৰে পূজা কৰিলে।
Verse 3
श्वेतः कृतः श्वेतगिरिर्निलाद्रिश्च तथैव च । उदयाद्रिश्च श्रृंगश्च अस्ताचलवरो महान्
শ্বেতক সন্মান কৰা হ’ল; তেনেদৰে শ্বেতগিৰি আৰু নীলাদ্ৰি; লগতে উদয়াদ্ৰি আৰু শৃঙ্গ, আৰু মহান শ্ৰেষ্ঠ অস্তাচল।
Verse 4
मानसाद्रिस्तथा शैलः कैलासः पर्वतोत्तमः । लोकालोकस्तथा शैलः पूजितः परमेष्ठिना
মানসাদ্ৰিক সন্মান কৰা হ’ল, আৰু কৈলাস পৰ্বত—পৰ্বতসমূহৰ শ্ৰেষ্ঠ। তেনেদৰে লোকালোক পৰ্বতক পৰমেষ্ঠিন (ব্ৰহ্মা)য়ে পূজা কৰিলে।
Verse 5
एवं ते पर्वतश्रेष्ठाः पूजिताः सर्व एव हि । तथान्ये पूजितास्तेन सर्वे पर्वतवासिनः
এইদৰে সেই সকলো শ্ৰেষ্ঠ পৰ্বত নিশ্চয়েই পূজিত হ’ল। আৰু তেনেদৰে, অন্য সকলো পৰ্বতবাসীকো তেওঁ সন্মান কৰিলে।
Verse 6
विष्णुना ब्रह्मणा सार्द्धं कृतं सर्वं यथोचितम् । अन्येहनि च संप्राप्ते वरयात्रा कृता तथा
ব্ৰহ্মাক সহচৰ কৰি বিষ্ণুৱে সকলো কাম যথোচিতভাৱে সজাই তুলিলে। তাৰ পাছত পৰদিন আহোঁতেই বৰযাত্ৰাও তেনেদৰে আগবাঢ়িল।
Verse 7
हिमाद्रिणा बंधुभिश्च पर्वतं गंधमादनम् । ययुः सर्वे सुरगणा गणाश्च बहवस्तथा
হিমাদ্ৰি আৰু তেওঁৰ আত্মীয়স্বজনৰ সৈতে সকলো দেৱগণ, আৰু আন বহু দলো একেলগে গন্ধমাদন পৰ্বতৰ দিশে যাত্ৰা কৰিলে।
Verse 8
प्रमथाश्च तथा सर्वे तथा चंडीगणाः परे । ये चान्ये बहवस्तत्र समायाता हिमालया
সকলো প্ৰমথো তাত উপস্থিত আছিল, তেনেদৰে চণ্ডীৰ আন আন গণসমূহো। হিমালয়ৰ পৰা আহি বহুজন আনেও তাত সমবেত হ’ল।
Verse 9
शिवस्योद्वहनं विप्राः शिवेन परिभाविताः । परं हर्षं समापन्ना दृष्ट्वा तौ दंपती तदा
হে বিপ্ৰসকল! শিৱৰ উদ্বাহন-যাত্ৰা দেখি, আৰু অন্তৰত শিৱভাবত পৰিপূৰ্ণ হৈ, সেই দিৱ্য দম্পতীক দেখা মাত্ৰেই তেওঁলোক পৰম আনন্দত ভৰি উঠিল।
Verse 10
पार्वतीसहितः शंभुः शंभुना सह पार्वती । पुष्पगन्धौ यथा स्यातां वागर्थाविव तत्त्वतः
পাৰ্বতীসহ শম্ভু, আৰু শম্ভুসহ পাৰ্বতী—তত্ত্বতঃ অবিচ্ছেদ্য; যেনে ফুল আৰু তাৰ সুবাস, যেনে বাক্য আৰু তাৰ অৰ্থ।
Verse 11
तथा प्रकृतिपुंसौ च ऐकपद्येन नान्यथा । दंपती तौ गजारूढौ शुशुभाते महाप्रभौ
তদ্ৰূপে প্ৰকৃতি আৰু পুৰুষ একে পদত স্থিত—কেতিয়াও অন্যথা নহয়। সেই মহাপ্ৰভু-সদৃশ দম্পতি হাতীত আৰূঢ় হৈ দিৱ্য তেজে উজ্জ্বল হৈ শোভা পালে।
Verse 12
विमास्थस्तदा ब्रह्मा विष्णुश्च गरुडोपरि । ऐरावतगतश्चेंद्रः कुबेरः पुष्पकोपरि
তেতিয়া ব্ৰহ্মা দিৱ্য বিমানে আসীন হ’ল; বিষ্ণু গৰুড়ৰ ওপৰত; ইন্দ্ৰ ঐৰাৱতৰ ওপৰত আৰূঢ়; আৰু কুবেৰ পুষ্পক বিমানে আৰূঢ় হ’ল।
Verse 13
पाशी च मकरा रूढो यमो महिषमेव च । प्रेतारूढो नैरृतः स्यादग्निर्बस्तगतो महान्
পাশধাৰী বৰুণ মকৰৰ ওপৰত আৰূঢ় হ’ল; যম মহিষৰ ওপৰত। নৈঋত প্ৰেতৰ ওপৰত আৰূঢ় আছিল, আৰু মহান অগ্নি বকৰাৰ ওপৰত আৰূঢ় হৈ গমন কৰিলে।
Verse 14
मृगारूढोऽथ पवन ईशो वृषभमेव च । इत्येवं लोकपालाश्च सग्रहाः परमेष्ठिनः
তাৰ পাছত বায়ু মৃগৰ ওপৰত আৰূঢ় হ’ল আৰু ঈশান বৃষভৰ ওপৰত। এইদৰে লোকপালসকল নিজৰ নিজৰ গণসহ, পৰমোচ্চসকলৰ নেতৃত্বত, উপস্থিত হ’ল।
Verse 15
स्वैः स्वैर्बलैः परिक्रांतास्तथान्ये प्रमथादयः । हिमाद्रिश्च महाशैल ऋषभो गंधमादनः
নিজ নিজ বলবাহিনীৰে পৰিবেষ্টিত হৈ, প্ৰমথ আদি অন্যসকলেও আগবাঢ়ি আহিল। হিমাদ্ৰি (হিমালয়), মহাশৈল নামৰ মহান পৰ্বত, ঋষভ আৰু গন্ধমাদনো একেলগে যোগ দিল।
Verse 16
सह्याचलो नीलगिरिर्मंदरो मलयाचलः । कैलासो हि महातेजा मैनाकश्च महाप्रभः
সহ্যাচল, নীলগিৰি, মন্দৰ আৰু মলয়াচল আহিল। তেজোময় কৈলাসো তাত উপস্থিত আছিল, আৰু মহাপ্ৰভাৱশালী, দীপ্তিমান মৈনাকো।
Verse 17
एते चान्ये च गिरयः क्षीमंतो हि महाप्रभाः । सकलत्राश्च ते सर्वे ससुताश्च मनोरमाः
এইসকল আৰু আন আন পৰ্বত—সমৃদ্ধ আৰু মহাতেজস্বী—সকলো তাত উপস্থিত আছিল; নিজৰ সহধৰ্মিণী আৰু পুত্ৰসহ, দৰ্শনমাত্ৰে মনোহৰ।
Verse 18
बलिनो रूपिणः सर्वे मेर्वाद्यास्तत्र पर्वताः । वरयात्राप्रसंगेन शिवार्चनपराभवन्
তাত মেৰু আদি সকলো পৰ্বত বলৱান আছিল আৰু দৃশ্য ৰূপ ধাৰণ কৰি উপস্থিত হৈছিল। বৰযাত্ৰাৰ উপলক্ষে তেওঁলোকে শিৱাৰ্চনত পৰম নিবিষ্ট হ’ল।
Verse 19
नंदिना ह्युपविष्टास्ते मेर्वाद्यास्तत्र पर्वताः । वरयात्रा कृता ते यथोक्ता च हिमाद्रिणा । सर्वैस्तैर्बंधुभिः सार्द्धं पुनरागमनं कृतम्
নন্দীৰ দ্বাৰা বসোৱা হোৱাত মেৰু আদি পৰ্বতসমূহ তাত একত্ৰে উপবিষ্ট থাকিল। হিমাদ্ৰিয়ে যিদৰে ক’ছিল, ঠিক তেনেদৰেই বৰযাত্ৰা সম্পন্ন হ’ল; তাৰ পাছত সেই সকলো আত্মীয়-স্বজনসহ পুনৰাগমনো বিধিমতে কৰা হ’ল।
Verse 20
स्वकालयस्थो हिमवान्स रेजे हि महा यशा । शिवसंपर्कजेनैव महसा परमेम च । विख्यातो हि महाशैलस्त्रिषु लोकेषु विश्रुतः
নিজৰ নিৰ্ধাৰিত নিবাসত অৱস্থিত মহাযশস্বী হিমৱান শিৱ-সংস্পৰ্শজাত পৰম মহাতেজেৰে দীপ্তিময় হৈ উঠিল। সেই মহাশৈল ত্ৰিলোকত বিখ্যাত আৰু বিশ্ৰুত হ’ল।
Verse 21
कन्यादानेन महता तुष्टो यस्य च शंकरः । ते धन्यास्ते महात्मानः कृतकृतत्यास्तथैव च
যিসকল মহাত্মাৰ মহৎ কন্যাদানত শংকৰ সন্তুষ্ট হয়, তেওঁলোক ধন্য; তেওঁলোকৰ কৰ্তব্য সম্পন্ন, জীৱন সাৰ্থক।
Verse 22
द्व्यक्षरं नाम येषां च जिह्वाग्रे संस्थितं सदा । शिवेति द्व्यक्षरं नाम यैर्हृदीरितमद्य वै । ते वै मनुष्यरूपेण रुद्रा एव न संशयः
যিসকলৰ জিহ্বাৰ আগত সদায় দ্ব্যক্ষৰ নাম অৱস্থিত, আৰু যিসকলে হৃদয়ৰ পৰা ‘শিৱ’ এই দ্ব্যক্ষৰ নাম উচ্চাৰে—তেওঁলোক মনুষ্যৰূপে থাকিলেও ৰুদ্ৰই; সন্দেহ নাই।
Verse 23
किंचिद्दानेन संतुष्टः पत्रेणापि तथैव च । तोयेनापि हि संतुष्टो महादेवो निरन्तरम्
মহাদেৱ সদায় সন্তুষ্ট হয়—অল্প দানেও, কেৱল এটা পাতেও, আৰু তেনেদৰে পানীতেও।
Verse 24
पत्रेण पुष्पेण तथा जलेन प्रीतो भवत्येष सदाशिवो हि । तस्माच्च सर्वैः प्रतिपूजनीयः शिवो मद्दाभाग्यकरो नृणामिह
পাত, ফুল, আৰু জলৰ দ্বাৰাও এই সদাশিৱ সন্তুষ্ট হয়। সেয়েহে সকলোৱে বিধিমতে শিৱক পূজা কৰিব লাগে, কিয়নো ইয়াত তেওঁ মানুহক মহা সৌভাগ্য দান কৰে।
Verse 25
एको महाञ्ज्योतिरजः परेशः परापराणां परमो महात्मा । निरंतरो निर्विकारो निरीशो निराबाधो निर्विकल्पो निरीहः
তেওঁ একেই—মহান দীপ্তিমান জ্যোতি, পৰমেশ্বৰ; উচ্চ-নীচ সকলো সত্তাৰ পৰম আত্মা। সদা-ব্যাপী, নিৰ্বিকাৰ, নিৰাশ্ৰয়, নিৰাবাধ, নিৰ্বিকল্প, আৰু নিৰীহ—এনেকুৱাই তেওঁ।
Verse 26
निरंजनो नित्यरूपो निरोधो नित्यानन्दो नित्यमुक्ताः सदेव । एवंभूतो देवदेवोऽर्च्चितश्च तैर्देवाद्यर्विश्ववेद्यो भवश्च । स्तुतो ध्यातः पूजितश्चिंतितश्च सर्वज्ञोऽसौ सर्वदा सर्वदश्च
সেই নিৰঞ্জন, নিত্য-ৰূপ, নিয়ন্তা; নিত্য আনন্দ, সদা-মুক্ত আৰু সদা দেৱময়। এনেকুৱা দেৱদেৱ ভৱ, দেৱসকলেও যাক অৰ্চনা কৰে, আৰু সমগ্ৰ বিশ্বত যাক জনা যায়। স্তৱিত, ধ্যানিত, পূজিত আৰু স্মৃত—সেইজন সৰ্বজ্ঞ, সদায় আৰু সকলো প্ৰকাৰেই।
Verse 27
यथा वरिष्ठो हिमवान्प्रसिद्धः सर्वैर्गुणैः सर्वगुणो महात्मा । विश्वेशवंद्यो हि तदा हिमालयो जातो गिरीणां प्रवरस्तदानीम्
এইদৰে হিমৱান সৰ্বশ্ৰেষ্ঠ বুলি প্ৰসিদ্ধ হ’ল—সকলো গুণেৰে সমৃদ্ধ, মহাত্মা। তেতিয়া হিমালয় বিশ্বেশ্বৰ-ৱন্দ্য হ’ল, আৰু সেই সময়ত পৰ্বতসমূহৰ মাজত প্ৰৱৰ হৈ উঠিল।
Verse 28
मेनया सह धर्मात्मा यथास्थानगतस्ततः । सर्वान्विसर्जयामास पर्वतान्पर्वतेश्वरः
তাৰ পাছত ধৰ্মাত্মা পৰ্বতেশ্বৰ, মেনাৰ সৈতে, নিজৰ যথাস্থানলৈ উভতি গ’ল। তাৰপিছত পৰ্বতেশ্বৰে সকলো পৰ্বতক বিদায় দিলে, প্ৰত্যেককে নিজৰ নিজৰ নিবাসলৈ পঠাই দিলে।
Verse 29
गतेषु तेषु हिमवान्पुत्रैः पौत्रैः प्रपौत्रकैः । राजा गिरीणां प्रवरो महादेवप्रसादतः
তেওঁলোক গুচি যোৱাৰ পাছত, হিমৱান পুত্ৰ-পৌত্ৰ-প্ৰপৌত্ৰেৰে পৰিবেষ্টিত হৈ, মহাদেৱৰ প্ৰসাদত পৰ্বতসমূহৰ মাজত সৰ্বশ্ৰেষ্ঠ ৰজা হ’ল।
Verse 30
अथो गिरिजया सार्द्धं महेशो गन्धमादने । एकांते च मतिं चक्रे रमणार्थं स्वरूपवान्
তাৰ পাছত স্বৰূপবান তেজস্বী মহেশ, গিৰিজাৰ সৈতে, গন্ধমাদনৰ একান্তত ৰমণাৰ্থে—প্ৰেমমিলনৰ ক্ৰীড়াৰ্থে—মনত সংকল্প কৰিলে।
Verse 31
सुरतेनैव महता तपसा हि समागमे । द्वयोः सुरतमारब्धं तद्द्वयोश्च तदाऽभवत्
তেওঁলোকৰ মিলনত সেই মহান প্ৰেম-ক্ৰিয়াই যেন প্ৰবল তপস্যাৰ ৰূপ ধাৰণ কৰিলে; দুয়োৰে বাবে সুৰতৰ বিধি আৰম্ভ হ’ল, আৰু তেতিয়াই সেয়া দুয়োৰ মাজত সত্যই সংঘটিত হ’ল।
Verse 32
अनिष्टं महदाश्चर्यं प्रलयोपममेव च । तस्मिन्महारते प्राप्ते नाविंदंत सुखं परम्
এটা এক অনিষ্ট আৰু মহা-আশ্চৰ্য ঘটনা, প্ৰলয় সদৃশ, উদ্ভৱ হ’ল; সেই মহা-বিপদ আহিলে কোনোেও পৰম সুখ বা শান্তি নাপালে।
Verse 33
सर्वे ब्रह्मादयो देवाः कार्याकार्यव्यवस्थितौ । रेतसा च जगत्सर्वं नष्टं स्थावरजंगमम्
ব্ৰহ্মা আদি সকলো দেৱতা কৰণীয়-অকৰণীয়ৰ সিদ্ধান্তত বিমূঢ় হৈ ৰ’ল; আৰু সেই বীজৰ প্ৰভাৱত সমগ্ৰ জগত—স্থাৱৰ আৰু জংগম—ধ্বংসপ্ৰাপ্ত হ’ল।
Verse 34
सस्मार चाग्निं ब्रह्मा च विष्णुश्चाध्यात्मदायकः । मनसा संस्मृतः सद्यो जगामाग्निस्त्वरान्वितः
তেতিয়া ব্ৰহ্মাই অগ্নিক স্মৰণ কৰিলে আৰু বিষ্ণুৱে—অধ্যাত্মবল দাতা—ও স্মৰণ কৰিলে; মনত স্মৃত হোৱামাত্ৰ অগ্নি তৎক্ষণাৎ ত্বৰিত হৈ আহিল।
Verse 35
ताभ्यां संप्रेषितोऽपश्यद्रुचिरं शिवमांदिरम् । द्वारि स्थितं नंदिनं च ददर्शाग्रे महाप्रभम्
সেই দুয়োৰে প্ৰেৰিত হৈ তেওঁ শিৱৰ ৰুচিৰ মন্দিৰ-প্ৰাসাদ দেখিলে; আৰু দুৱাৰত আগত থিয় হৈ থকা নন্দীনকো দেখিলে—মহাপ্ৰভা-সমুজ্জ্বল মহান দ্বাৰপাল।
Verse 36
अग्निर्ह्रस्वस्तदा भूत्वा काश्मीरसदृशच्छविः । प्रविष्टोंतः पुरं शंभोर्नानाश्चर्यसमन्वितम्
তেতিয়া অগ্নি ক্ষুদ্ৰ দেহ ধৰি, কেশৰ-সদৃশ জ্যোতি লৈ, শম্ভুৰ অন্তঃপুৰত প্ৰৱেশ কৰিলে; সেয়া নানাবিধ আশ্চৰ্যৰে পৰিপূৰ্ণ আছিল।
Verse 37
अनेकरत्नसंवीतं प्रासादैश्च स्वलं कृतम् । तदंगणमनुप्राप्य उपविश्याह हव्यवाट्
বহুবিধ ৰত্নে অলংকৃত আৰু প্ৰাসাদেৰে শোভিত সেই আঙণাত তেওঁ উপস্থিত হ’ল; তাতে বহি হব্যৱাট (অগ্নি) ক’লে।
Verse 38
पाणिपात्रस्य मे ह्यम्ब भिक्षां देह्यवरोधतः । तच्छ्रुत्वा वचनं तस्य पाणिपात्रस्य बालिका
“মা, মোৰ হাতত ধৰা পাত্ৰৰ বাবে ভিক্ষা দিয়া; মই দুৱাৰত বাধা পাই আছোঁ।” হাত-পাত্ৰধাৰীৰ সেই বাক্য শুনি সেই কিশোৰী…
Verse 39
यावद्दातुं च सारेभे भिक्षां तस्मै ततः स्वयम् । उत्थाय सुरतात्तस्माच्छिवो हि कुपितो भृशम्
কিন্তু সেই ভিক্ষুকক ভিক্ষা দিবলৈ যেতিয়া তেওঁ বিলম্ব কৰিলে, তেতিয়া শিৱ নিজে সেই দিৱ্য সংযোগৰ পৰা উঠি অতি ক্ৰোধিত হ’ল।
Verse 40
रुद्रस्त्रिशूलमुद्यम्य भैरवो ह्यऽभवत्तदा । निवारितो गिरिजया वधात्तस्माच्छिवः स्वयम् । भिक्षां तस्मै ददौ वाचा अग्नये जातवेदसे
ৰুদ্ৰে ত্ৰিশূল উঠাই সেই মুহূর্ততে ভৈৰৱ ৰূপ ধাৰণ কৰিলে। কিন্তু গিৰিজাই শিৱক আঘাত কৰিবলৈ বাধা দিলে। তেতিয়া শিৱে নিজ বাক্যদ্বাৰা অগ্নি—জাতবেদস—ক ভিক্ষা প্ৰদান কৰিলে।
Verse 41
पाणौ भिक्षां गृहीत्वाथ प्रत्यक्षं तेन चाग्निना । भिक्षिता कुपिता तं वै शशाप गिरिजा ततः
হাতত ভিক্ষা লৈ, তেতিয়াই তেওঁ অগ্নিৰূপে প্ৰত্যক্ষ হ’ল। সেই ভিক্ষুকৰ ওপৰত ক্ৰুদ্ধ হৈ গিৰিজাই তাৰ পাছত তাক শাপ দিলে।
Verse 42
रे भिक्षो भविता शापात्सर्वभक्षो ममाशु वै । अनेन रेतसा सद्यः पीडां प्राप्स्यसि सर्वतः
“ৰে ভিক্ষুক! মোৰ শাপত তই শীঘ্ৰে সৰ্বভক্ষ হ’বি। আৰু এই ৰেতসাৰ দ্বাৰা তই তৎক্ষণাৎ সকলোফালে যন্ত্ৰণা পাবি।”
Verse 43
इत्युक्तो भक्षयित्वाग्नी रेत ईशस्य हव्यवाट् । यत्र देवाः स्थिताः सर्वे ब्रह्माद्याश्चैव सर्वशः
এইদৰে কোৱা হ’লে, হব্যবাহক অগ্নিয়ে ঈশ্বৰ শিৱৰ ৰেতস ভক্ষণ কৰিলে আৰু য’ত ব্ৰহ্মা আদি সকলো দেৱতা সমবেত আছিল, সেই স্থানলৈ গ’ল।
Verse 44
आगत्याकथयत्सर्वं तद्रेतोभक्षणादिकम् । सर्वे सगर्भा ह्यभवन्निन्द्राद्या देवतागणाः
সেইঠাই আহি তেওঁ সকলো কথা ক’লে—সেই ৰেতস ভক্ষণ আদি সকলো। তেতিয়া ইন্দ্ৰ আদি সকলো দেৱগণ গৰ্ভৱতী হ’ল।
Verse 45
अग्नेर्यथा हविश्चैव सर्वेषामुपतिष्ठति । अग्नेर्मुखोद्भवेनैव रेतसा ते सुरेश्वराः
যেনেকৈ অগ্নিত অৰ্পিত হৱি সকলো দেৱতালৈ উপনীত হয়, তেনেকৈ অগ্নিৰ মুখৰ পৰা উদ্ভূত সেই ৰেতসাৰ দ্বাৰা সেই সুৰেশ্বৰসকল প্ৰভাৱিত হ’ল।
Verse 46
सगर्भाह्यभवन्सर्वे चिंतया चप्रपीडिताः । विष्णुं शरणमाजग्मुर्द्देवदेवेश्वरं प्रभुम्
সকলো গৰ্ভৱতী হ’ল আৰু চিন্তাত অতি পীড়িত হ’ল। সেয়ে তেওঁলোকে দেৱদেৱেশ্বৰ, দেৱসকলৰ অধিপতি প্ৰভু বিষ্ণুৰ শৰণ ল’লে।
Verse 47
देवा ऊचुः । त्वं त्राता सर्वदेवानां लोकानां प्रभुरेव च । तस्माद्रक्षा विधातव्या शरणागतवत्सल
দেৱাসকলে ক’লে— “তুমি সকলো দেৱতাৰ ত্ৰাতা, আৰু লোকসমূহৰ সত্য প্ৰভু। সেয়ে হে শৰণাগত-ৱৎসল, আমাক ৰক্ষা কৰিবই লাগিব।”
Verse 48
वयं सर्वे मर्तुकामा रेतसानेन पीडिताः । असुरेभ्यः परित्रस्ता वयं सर्वे दिवौकसः
“আমি সকলোৱে, স্বৰ্গবাসী দিৱৌকস, এই বীজ-শক্তিৰে পীড়িত হৈ মৰিবলগীয়া যেন অনুভৱ কৰিছোঁ। অসুৰসকলৰ পৰাো আমি সকলোৱে আতংকিত।”
Verse 49
शरणं शंकरं याताः परित्रातुं कृतोद्वहाः । यदा पुत्रो हि रुद्रस्य भविष्यति तदा वयम् । सुखिनः स्याम सर्वे निर्भयाश्च त्रिविष्टपे
শংকৰৰ শৰণ লৈ, ৰক্ষা পাবলৈ দৃঢ় সংকল্প কৰি (দেৱাসকলে ক’লে)— “যেতিয়া ৰুদ্ৰৰ পুত্ৰ জন্মিব, তেতিয়া আমি সকলোৱে ত্ৰিৱিষ্টপ (স্বৰ্গ)ত সুখী আৰু নিৰ্ভয় হ’ম।”
Verse 50
एवं विष्टभ्यमानानां सर्वेषां भयमागतम् । अनेन रेतसा विष्णो जीवितुं शक्यते कथम्
এইদৰে সকলোকে দমন কৰি ৰোধা হৈছিল, তেতিয়া সকলোৰে ওপৰত ভয় নামি আহিল। “হে বিষ্ণু, এই ৰেতস/শক্তিৰে জীৱাই থাকিব কেনেকৈ সম্ভৱ?”
Verse 51
त्रिवर्गो हि यथा पुंसां कृतो हि सुपरिष्कृतः । विपरीतो भवत्येव विना देवेन नान्यथा
মানৱৰ বাবে সুসজ্জিত ত্ৰিবৰ্গ—ধৰ্ম, অৰ্থ, কাম—দেৱ (দিব্য প্ৰভু) বিনা অৱশ্যে বিপৰীত হৈ পৰে; অন্যথা হ’ব নোৱাৰে।
Verse 52
तस्मात्तद्वै बलं मत्वा सर्वेषामपि देहिनाम् । कार्याकार्यव्यवस्थायां सर्वे मन्यामहे वयम्
সেয়ে সেই দিব্য শক্তিক সকলো দেহধাৰী সত্তাৰ সত্য বল বুলি জানি, আমি সকলোৱে মানো যে কৰণীয়-অকৰণীয় নিৰ্ণয়ত সেয়াই নিৰ্ণায়ক।
Verse 53
तथा निशम्य देवानां परेशः परिदेवनम् । उवाच प्रहसन्वाक्यं देवानां देवतारिहा
দেৱতাসকলৰ এই বিলাপ শুনি, পৰমেশ্বৰ—দেৱতাৰ দুখ হৰণকাৰী—হাঁহি মাৰি দেৱতাসকলৰ উদ্দেশে বাক্য ক’লে।
Verse 54
स्तूयतां वै महादेवो महेशः कार्यगौरवात्
“কাৰ্যৰ গম্ভীৰতাৰ বাবে মহাদেৱ মহেশক নিশ্চয় স্তৱ কৰা হওক।”
Verse 55
तथेति गत्वा ते सर्वे देवा विष्णुपुरोगमाः । तथा ब्रह्मादयः सर्व ईडिरे ऋषयो हरम्
“তথাস্ত” বুলি কৈ, বিষ্ণুৰ নেতৃত্বত সেই সকলো দেৱতা আগবাঢ়িল; তদ্ৰূপে ব্ৰহ্মা আদি সকলেও আৰু ঋষিসকলেও হৰ (শিৱ)ক স্তৱ কৰিলে।
Verse 56
ओंनमो भर्गाय देवाय नीलकंठाय मीढुषे । त्रिनेत्राय त्रिवेदाय लोकत्रितयधारिणे
ওঁ, ভৰ্গ-ৰূপ দীপ্তিমান দেৱলৈ নমস্কাৰ; নীলকণ্ঠ দাতা-প্ৰভুলৈ নমস্কাৰ; ত্ৰিনেত্ৰধাৰীলৈ নমস্কাৰ; ত্ৰিবেদৰ অধিপতিলৈ নমস্কাৰ; ত্ৰিলোক ধাৰণকাৰীলৈ নমস্কাৰ।
Verse 57
त्रिस्वराय त्रिमात्राय त्रिवेदाय त्रिमूर्त्तये । त्रिवर्गाय त्रिधामाय त्रिपदाय त्रिशूलिने
তিন পবিত্ৰ স্বৰৰ অধিপতিলৈ নমস্কাৰ; তিন মাত্রাৰূপলৈ নমস্কাৰ; ত্ৰিবেদৰ প্ৰভুলৈ নমস্কাৰ; ত্ৰিমূৰ্ত্তি-স্বরূপলৈ নমস্কাৰ; ত্ৰিবৰ্গ (ধৰ্ম-অৰ্থ-কাম)ৰ মূললৈ নমস্কাৰ; ত্ৰিধামধাৰীলৈ নমস্কাৰ; ত্ৰিপদ-স্বরূপলৈ নমস্কাৰ; ত্ৰিশূলধাৰীলৈ নমস্কাৰ।
Verse 58
त्राहित्राहि महादेव रेतसो जगतः पते
ৰক্ষা কৰা, ৰক্ষা কৰা, হে মহাদেৱ! হে জগতৰ পতি! এই প্ৰচণ্ড দিৱ্য শক্তি (ৰেতস)ৰ পৰা আমাক ৰক্ষা কৰা।
Verse 59
ब्रह्मणा तु स्तुतो यावत्तावद्देवो वृषध्वजः । प्रादुर्बभूव तत्रैव सुराणां कार्यसिद्धये
যিমান সময় ব্ৰহ্মাই স্তৱ কৰিয়েই থাকিল, সিমান সময়ে বৃষধ্বজ দেৱ শিৱ তাতেই প্ৰাদুৰ্ভূত হ’ল, দেৱতাসকলৰ কাৰ্য সিদ্ধ কৰিবলৈ।
Verse 60
दृष्टस्तदानीं जगदेकबंधुर्महात्मभिर्देववरैः सुपूजितः । संस्तूयमानो विविधैर्वचोभिः प्रत्यग्रूपैः श्रुतिसंमतैश्च
তেতিয়া জগতৰ একমাত্ৰ বন্ধু দৰ্শিত হ’ল—মহাত্মা, শ্ৰেষ্ঠ দেৱসকলৰ দ্বাৰা উত্তম পূজাৰে সন্মানিত—বহুবিধ বাক্যৰে স্তৱিত, প্ৰকাশভঙ্গী নৱীন আৰু বেদসম্মত।
Verse 61
स्तुवतां चैव देवानामुवाच परमेश्वरः । त्रासं कुर्वंतु मा सर्वे रेतसानेन पीडिताः
দেৱতাসকলে স্তৱ কৰোঁতেই পৰমেশ্বৰ ক’লে: “এই ৰেতসৰ পীড়াত কাতৰ হ’লেও তোমালোক সকলোৱে ভয় নকৰিবা।”
Verse 62
वमनं वै भवद्भिश्च कार्यमद्यैव भोःसुराः । तथेति मत्वा ते सर्व इंद्राद्या देवतागणाः । वेमुः सर्वे तदा विप्रास्तद्रेतः शंकरस्य च
পৰমেশ্বৰে ক’লে: “হে সুৰগণ, আজি তোমালোকেই অৱশ্যেই বমন কৰি ইয়াৰ নিৰ্গমন কৰিব লাগিব।” ‘তথৈতি’ বুলি মানি ইন্দ্ৰ আদি সকলো দেৱগণে তেতিয়া উগাৰি দিলে; আৰু সকলো ঋষিয়ে শংকৰৰ সেই ৰেতস দেখিলে।
Verse 63
ऐकपद्येन तद्रेतो महापर्वतसन्निभम् । तप्तचामीकरप्रख्यं बभूव परमाद्भुतम्
এটা এক মুহূৰ্ততে সেই ৰেতস মহাপৰ্বতৰ সদৃশ হ’ল; গলিত সোনাৰ দৰে দীপ্তিমান, পৰম আশ্চৰ্যজনক।
Verse 64
सर्वे च सुखिनो जाता इंद्राद्या देवतागणाः । विना ह्यग्निं च ते सर्वे परितुष्टास्तदाऽभवन्
তেতিয়া ইন্দ্ৰ আদি সকলো দেৱগণ সুখী হ’ল; আৰু অগ্নি নথাকিলেও তেওঁলোক সকলোৱে সেই সময়ত সম্পূৰ্ণ তৃপ্তি লাভ কৰিলে।
Verse 65
तेनाग्निनापि चोक्तस्तु शंकरो लोकशंकरः । किं मयाद्य महा देव कर्तव्यं देवतावर
তেতিয়া অগ্নিয়েও লোককল্যাণকাৰী শংকৰক ক’লে: “হে মহাদেৱ, দেৱশ্ৰেষ্ঠ, আজি মোৰ কৰ্তব্য কি?”
Verse 66
तद्ब्रूहि मे प्रभोऽद्य त्वं येनाहं सर्वदा सुखी । भविष्यामि च येनाहं देवानां हव्यवाहकः
হে প্ৰভু, আজি মোক সেই উপায় কওক, যাৰ দ্বাৰা মই সদায় সুখত থাকিম, আৰু যাৰ দ্বাৰা মই দেৱতাসকলৰ হৱি বহনকাৰী (হব্যবাহক) হ’ম।
Verse 67
तदोवाच शिवः साक्षाद्देवानामिह श्रृण्वताम् । रेतो विसृज्यतां योनौ तदाग्निः प्रहसन्नवि
তেতিয়া দেৱতাসকলে তাত শুনি থাকোঁতে, স্বয়ং শিৱে ক’লে: “ৰেতস যোনিত বিসৰ্জন কৰা হওক।” তাতে অগ্নি হাঁহি উঠিল।
Verse 68
उवाच शंकरं देवं भवत्तेजो दुरासदम् । इदमुल्बणवत्तेजो धार्यते प्राकृतैः कथम्
তেওঁ দেৱ শংকৰক ক’লে: “আপোনাৰ তেজ অগম্য। এই উগ্ৰ, অতিপ্ৰবল তেজ সাধাৰণ প্ৰাণীয়ে কেনেকৈ ধাৰণ কৰিব পাৰে?”
Verse 69
ततः प्रोवाच भगवानग्निं प्रति महेश्वरः । मासिमासि प्रतप्तानां देहे तेजो विसृज्यताम्
তেতিয়া ভগৱান মহেশ্বৰে অগ্নিক ক’লে: “মাসে মাসে, তপ আৰু কষ্টত দগ্ধ হোৱা লোকসকলৰ দেহত এই তেজ বিসৰ্জন কৰা হওক।”
Verse 70
तथेति मत्वा वचनं महाप्रभः स जातवेदाः परमेण वर्चसा । समुज्ज्वलंस्तत्र महाप्रभावो ब्राह्मे मुहूर्त्ते हि सचोपविष्टः
“তথেই হওক” বুলি আদেশ মানি, সেই মহাপ্ৰভু জাতৱেদাস (অগ্নি) পৰম বর্চসাৰে তাত মহাশক্তিৰে জ্বলি উঠিল; আৰু ব্ৰাহ্ম-মুহূৰ্তত উপবিষ্ট হৈ বিধান সম্পন্ন কৰিবলৈ ধৰিলে।
Verse 71
तदा प्रातः समुत्थाय प्रातः स्नानपराः स्त्रियः । ययुः सदा ऋषीणां च सत्यस्ता जातवेदसम्
তেতিয়া পুৱাতে উঠি, প্ৰাতঃস্নানত নিবিষ্ট সেই সত্যব্ৰতা ঋষিপত্নীসকল জাতবেদস অগ্নিৰ ওচৰলৈ গ’ল।
Verse 72
दृष्ट्वा प्रज्वलितं तत्र सर्वास्ताः शीतकर्षिताः । तप्तुकामास्तदा सर्व्वा ह्यरुधत्या निवारिताः
তাত জ্বলি উঠা অগ্নি দেখি, শীতত কষ্ট পোৱা তেওঁলোক সকলোৱে গৰম হ’বলৈ ইচ্ছা কৰিলে; কিন্তু অৰুন্ধতীয়ে সকলোকে নিবাৰিলে।
Verse 73
तया निवारिताश्चापि तास्तेपुः कृत्तिकाः स्वयम् । यावत्तेपुश्च ताः सर्व्वा रेतसः परमाणवः । विविशू रोमकूपेषु तासां तत्रैव सत्वरम्
তেওঁ নিবারিলেও, কৃত্তিকাসকলে নিজেই তপস্যা কৰিলে। আৰু তেওঁলোক সকলোৱে তপত ৰত থাকোঁতে, বীজৰ অতি সূক্ষ্ম কণাসমূহ তৎক্ষণাৎ তেওঁলোকৰ ৰোমকূপত তাতেই প্ৰৱেশ কৰিলে।
Verse 74
नीरेतोग्निस्तदा जातो विश्रांतः स्वयमेव हि
তেতিয়া ‘নিৰেত অগ্নি’ উৎপন্ন হ’ল, আৰু সেয়া নিশ্চয় নিজে নিজেই শান্ত হ’ল।
Verse 75
ततस्ता ऋषिभार्या हि ययुः स्वभवनं प्रति । ऋषिभिस्तु तदा शप्ताः कृत्तिकाः खेचराभवन्
তাৰ পাছত ঋষিপত্নীসকল নিজৰ গৃহলৈ উভতি গ’ল। কিন্তু ঋষিসকলৰ শাপত কৃত্তিকাসকল আকাশগামী সত্তা হ’ল।
Verse 76
तदानीमेव ताः सर्वा व्यभिचारेण दुःखिताः । तत्ससर्जुस्तदा रेतः पृष्ठे हिमवतो गिरेः
সেই মুহূৰ্ততে, ব্যভিচাৰৰ অভিযোগত দুখিত হৈ তেওঁলোক সকলোৱে হিমৱত পৰ্বতৰ পিঠিত সেই বীজ-ৰস ত্যাগ কৰিলে।
Verse 77
एकपद्येन तद्रेतस्तप्तचामीकरप्रभम् । गंगायां च तदा क्षिप्रं कीचकैः परिवेष्टितम्
এটা এক পদক্ষেপতেই, তপ্ত সোনাৰ দৰে দীপ্তিমান সেই বীজ-ৰস তৎক্ষণাৎ গঙ্গাত নিক্ষেপ কৰা হ’ল, আৰু তাত কাঁহ-গছৰ মাজত আৱৃত হ’ল।
Verse 78
षण्मुखं बालकं ज्ञात्वा सर्वे देवा मुदान्विताः । गर्गेणोक्तास्तदंते वै सुखेन ह्रियतामिति
শিশুটিক ষণ্মুখ বুলি চিনাক্ত কৰি সকলো দেৱতা আনন্দেৰে পৰিপূৰ্ণ হ’ল। আৰু অন্তত গৰ্গে কোৱা মতে কোৱা হ’ল: “ইয়াক নিৰাপদে আৰু সহজে লৈ যোৱা হওক।”
Verse 79
शंभोः पुत्रः प्रसादेन सर्वो भवति शाश्वतः । गंगायाः पुलिने जातः कार्त्तिकेयो महाबलः
শম্ভুৰ কৃপাৰে সকলো বস্তু শাশ্বত আৰু মঙ্গলময় হয়। গঙ্গাৰ বালুকাময় তীৰত মহাবলী কাৰ্ত্তিকেয় জন্ম ল’লে।
Verse 80
उपविष्टोथ गांगेयो ह्यहोरात्रोषितस्तदा । शाखो विशाखोऽतिबलः षण्मुखोऽसौ महाबलः
তাৰ পাছত গঙ্গাৰ পুত্ৰে তাত বহি এক দিন-এটা ৰাতি অৱস্থান কৰিলে। সেই অতি বলৱান—শাখা আৰু বিশাখা—ষণ্মুখ মহাবলী প্ৰভু আছিল।
Verse 81
जातो यदाथ गंगायां षण्मुखः शंकरात्मजः । तदानीमेव गिरिजा संजाता प्रस्नुतस्तनी
যেতিয়া গংগাত শংকৰ-আত্মজ ষণ্মুখৰ জন্ম হ’ল, তেতিয়াই গিৰিজাৰ স্তনত দুগ্ধধাৰা উথলি উঠিল।
Verse 82
शिवं निरीक्ष्य सा प्राह हे शंभो प्रस्नवो महान् । संजातो मे महादेव किमर्थस्तन्निरीक्ष्यताम् । सर्वज्ञोऽपि महादेवो ह्यब्रवीत्तामथाज्ञवत्
শিৱক চাই সি ক’লে: “হে শম্ভু, মোৰ ভিতৰত দুগ্ধৰ মহা প্ৰস্ৰৱ উঠিছে; হে মহাদেৱ, ইয়াৰ উদ্দেশ্য কি? ই বিবেচনা কৰা হওক।” সৰ্বজ্ঞ হ’লেও মহাদেৱে তেতিয়া যেন অজ্ঞৰ দৰে তাইক উত্তৰ দিলে।
Verse 83
नारदस्तत्र चागत्य प्रोक्तवाञ्जन्म तस्य तत् । शिवाय च शिवायै च पुत्रो जातो हि सुंदरः
তেতিয়া নাৰদ তাত আহি সেই জন্মৰ সংবাদ ক’লে: “শিৱ আৰু শিৱাৰ ঘৰত নিশ্চয়েই এক সুন্দৰ পুত্ৰ জন্মিছে।”
Verse 84
तदाकर्ण्य वचो विप्रा हर्षनिर्भरमानसाः । बभूवुः प्रमथाः सर्वे गंधर्वा गीततत्पराः
সেই বাক্য শুনি, হে বিপ্ৰসকল, ঋষিসকল আনন্দে মন ভৰি উঠিল। সকলো প্ৰমথ একত্ৰ হ’ল, আৰু গন্ধৰ্বসকল গীতত নিমগ্ন হ’ল।
Verse 85
अनेकाभिः पताकाभिश्चैलपल्लवतोरणैः । तथा विमानैर्बहुभिर्बभौ प्रज्वलितो महान् । पर्वतः पुत्रजननाच्छंकरस्य महात्मनः
বহু পতাকা, বস্ত্ৰ-পাতৰ তোৰণ, আৰু অসংখ্য বিমানৰে সজ্জিত হৈ সেই মহান পৰ্বত যেন জ্বলি উঠিল—মহাত্মা শংকৰৰ পুত্ৰ-জন্মৰ আনন্দোৎসৱত।
Verse 86
तदा सर्वे सुरगणा ऋषयः सिद्धचारणाः रक्षोगंधर्वयक्षाश्च अप्सरोगणसेविताः
তেতিয়া দেৱগণৰ সকলো সমূহ, ঋষি, সিদ্ধ আৰু চাৰণসকল, লগতে ৰাক্ষস, গন্ধৰ্ব আৰু যক্ষসকল—অপ্সৰাগণৰ দলে দলে সঙ্গী হৈ—সকলো উপস্থিত হ’ল।
Verse 87
एकपद्येन ते सर्वे सहिताः शंकरेण तु । द्रष्टुं गांगेयमधिकं जग्मुः पुलिनसंस्थितम्
এটা মাত্ৰ এক পদক্ষেপতে তেওঁলোক সকলোৱে শংকৰৰ সৈতে গঙ্গাৰ মহিমান্বিত পুত্ৰক দৰ্শন কৰিবলৈ—যি নদীৰ পাৰত অৱস্থিত আছিল—আগবাঢ়িল।
Verse 88
ततो वृषभमारुह्य ययौ गिरिजया सह । अन्यैः समेतो भगवान्सुरैरिंद्रादिभिस्तथा
তাৰ পাছত ভগৱানে বৃষভত আৰোহণ কৰি গিৰিজাৰ সৈতে আগবাঢ়িল; আৰু ইন্দ্ৰ আদি দেৱতাসকলসহ অন্য সুৰগণো সঙ্গী হ’ল।
Verse 89
तदा शंखाश्च भेर्यश्च नेदुस्तूर्यीण्यनेकशः
তেতিয়া শঙ্খ আৰু ভেৰী গুঞ্জৰি উঠিল; নানাবিধ তূৰ্য আৰু মঙ্গলবাদ্য চাৰিওফালে বহুবার বাজি উঠিল।
Verse 90
तदानीमेव सर्वेशं वीरभद्रादयो गणाः । अन्वयुः केलिसंरब्धा नानावादित्रवादकाः । वादयन्तश्च वाद्यानि ततानि विततानि च
সেই মুহূর্ততে বীৰভদ্ৰ আদি গণসকল ক্ৰীড়া-উৎসৱৰ উল্লাসে উদ্দীপ্ত হৈ সৰ্বেশ্বৰক অনুসৰণ কৰিলে। নানাবিধ বাদ্যৰ বাদকে টান দিয়া আৰু প্ৰসাৰিত বাদ্যসমূহ বাজাই বাজাই আগবাঢ়িল।
Verse 91
केचिन्नृत्यपरास्तत्र गायकाश्च तथा परे । स्तावकाः स्तूयमानाश्च चक्रुस्ते गुणकीर्तनम्
তাত কিছুমান নৃত্যত মগ্ন আছিল, আন কিছুমান গায়ক আছিল। কিছুমান স্তোত্ৰ-পাঠক, আৰু কিছুমানক স্তৱ কৰা হৈছিল—এইদৰে তেওঁলোকে প্ৰভুৰ গুণ-গান কৰিলে।
Verse 92
एवंविधास्ते सुरसिद्धयक्षा गंधर्वविद्याधरपन्नगा ह्यमी । शिवेन सार्द्धं परिहृष्टचित्ता द्रष्टुं ययुस्तं वरदं च शांकरिम्
এইদৰে তেওঁলোক—দেৱ, সিদ্ধ, যক্ষ, গন্ধৰ্ব, বিদ্যাধৰ আৰু নাগ। শিৱৰ সৈতে, হৰ্ষে ভৰা হৃদয় লৈ, তেওঁলোকে সেই বৰদাতা দিৱ্য বালক আৰু শাঙ্কৰীকো দৰ্শন কৰিবলৈ গ’ল।
Verse 93
यावत्समीक्षयामासुर्गांगेयं शंकरोपमम् । ददृशुस्ते महत्तेजो व्याप्तमासीज्जगत्त्रयम्
যেতিয়া তেওঁলোকে শংকৰ-সদৃশ গাংগেয়ক চাবলৈ ধৰিলে, তেতিয়া তেওঁলোকে এক মহাতেজ দেখিলে, যি ত্ৰিলোক জুৰি ব্যাপি আছিল।
Verse 94
तत्तोजसावृतं बालं तप्तचामीकरप्रभम् । सुमुखं सुश्रिया युक्तं सुनसं सुस्मितेक्षणम्
তেওঁলোকে সেই তেজে আৱৃত বালকক দেখিলে, যি তপ্ত সুৱৰ্ণৰ দৰে দীপ্তিমান—সুন্দৰ মুখ, অপূৰ্ব শোভাৰে যুক্ত, সুনাসা আৰু মৃদু হাস্যভৰা দৃষ্টিযুক্ত।
Verse 95
चारुप्रसन्न वदनं तथा सर्वागसुंदरम् । तं दृष्ट्वा महदाश्चर्यं गांगेयं प्रथितात्मकम्
তেওঁৰ মুখ মনোহৰ আৰু প্ৰসন্ন, আৰু প্ৰতিটো অঙ্গে সৌন্দৰ্য ভাসিছিল। সেই প্ৰসিদ্ধ গাংগেয়ক দেখি তেওঁলোকৰ অন্তৰত মহা বিস্ময় জাগিল।
Verse 96
ववंदिरे तदा बालं कुमारं सूर्यवर्चसम् । प्रमथाश्च गणाः सर्वे वीरभद्रादयस्तथा
তেতিয়া সকলো প্ৰমথ আৰু গণ—বীৰভদ্ৰ আদি—সূৰ্যসম দীপ্তিমান বালক কুমাৰৰ আগত প্ৰণাম কৰি নত হ’ল।
Verse 97
परिवार्योपतस्थुस्ते वामदक्षिणभागतः । तथा ब्रह्मा च विष्णुश्च इंद्रश्चापि सुरैर्वृतः
তেওঁলোকে তেওঁৰ সেৱাত থিয় হৈ থাকিল, বাওঁ-সোঁ দুয়োফালে ঘেৰি। ব্ৰহ্মা আৰু বিষ্ণুও তাত আছিল, আৰু দেৱগণেৰে বেষ্টিত ইন্দ্ৰও।
Verse 98
ऋषयो यक्षगंधर्वाः परिवार्य कुमारकम् । दंडवत्पितिता भूमौ केचिच्च नतकंधराः
ঋষি, যক্ষ আৰু গন্ধৰ্বসকলে কুমাৰকক ঘেৰি ধৰিলে। কিছুমানে ভূমিত দণ্ডৱৎ প্ৰণাম কৰি পৰিল, আৰু কিছুমানে গৰ্দন নত কৰি বিনয় প্ৰকাশ কৰিলে।
Verse 99
प्रणेमुः शिरसा चान्ये मत्वा स्वामिनमव्ययम् । अवाद्यंत विचित्राणि वादित्राणि महोत्सवे । एवमभ्युदये तस्मिन्नृषयः शांतिमापठम्
আন কিছুমানে শিৰ নত কৰি প্ৰণাম কৰিলে, অক্ষয় স্বামী বুলি জানি। সেই মহোৎসৱত নানা বিচিত্ৰ বাদ্যযন্ত্ৰ বাজিল। এই শুভ অভ্যুদয়ৰ মাজত ঋষিসকলে শান্তিৰ পাঠ আবৃত্তি কৰিলে।
Verse 100
एतस्मिन्नंतरे यातः शंकरो गिरिजापतिः । अवतीर्य वृषाच्छीघ्रं पार्वत्या सहसुव्रताः
ইতিমধ্যে গিৰিজাপতি শংকৰ আহি উপস্থিত হ’ল। তেওঁ বৃষভৰ পৰা শীঘ্ৰে অৱতৰি, সুৱ্ৰতা পাৰ্বতীৰ সৈতে আছিল।
Verse 101
पुत्रं निरैक्षत तदा जगदेकबंधुः प्रीत्या युतः परमया सह वै भवान्या । स्नेहान्वितो भुजगभोगयुतो हि साक्षात्सर्वेश्वरः परिवृतः प्रमथैः प्रहृष्टः
তেতিয়া জগতৰ একমাত্ৰ বন্ধু মহাদেৱে ভৱানীৰ সৈতে পৰম আনন্দেৰে নিজৰ পুত্ৰক চালে। সাপৰ কুণ্ডলীৰে অলংকৃত সৰ্বেশ্বৰ, স্নেহে পৰিপূৰ্ণ, প্ৰমথগণে ঘিৰি ধৰা অৱস্থাত প্ৰত্যক্ষভাৱে উজ্জ্বল হৈ উঠিল।
Verse 102
उपगुह्य गुहं तत्र पार्वती जातसंभ्रमा । प्रस्नुतं पाययामास स्तनं स्नेहपरिप्लुता
তাতে পাৰ্বতী দেৱী জন্মগত উচ্ছ্বাসে গুহাক আলিঙ্গন কৰিলে; মাতৃস্নেহে প্লাৱিতা হৈ, দুগ্ধে ভৰি উঠা নিজৰ স্তনৰ পৰা তাক দুগ্ধ পান কৰালে।
Verse 103
तदा नीराजितो देवैः सकलत्रैर्मुदान्वितैः । जयशब्देन महता व्याप्तमासीन्नभस्तलम्
তেতিয়া আনন্দে ভৰা দেৱতাসকলে নিজৰ পৰিয়ালসহ তেঁওক নীৰাজনা (আৰতি) কৰিলে; আৰু ‘জয়’ ধ্বনিৰ মহা নিনাদে সমগ্ৰ আকাশমণ্ডল ভৰি পৰিল।
Verse 104
ऋषयो ब्रह्मगोषेण गीतेनैव च गायकाः । वाद्यैश्च वादकाश्चैव उपतस्थुः कुमारकम्
ঋষিসকলে ব্ৰহ্মঘোষ, বৈদিক ধ্বনিৰে; গায়কসকলে গীতেৰে; আৰু বাদ্যকাৰসকলে বাদ্য-সঙ্গীতেৰে—সকলোয়ে সেই দিৱ্য কুমাৰক উপাসনা কৰি উপস্থিত থাকিল।
Verse 105
स्वमंकमारेप्य तदा गिरीशः कुमारकं तं प्रभया महाप्रभम् । बभौ भवानीपतिरेव साक्षाच्छ्रिया युतः पुत्रवतां वरिष्ठः
তেতিয়া গিৰীশে মহাপ্ৰভাৰে দীপ্ত সেই কুমাৰক নিজৰ কোলাত তুলিলে। ভৱানীপতি প্ৰভু স্বয়ং শ্ৰীয়েৰে যুক্ত হৈ প্ৰত্যক্ষ উজ্জ্বল হ’ল—পুত্ৰসুখপ্ৰাপ্তসকলৰ মাজত সৰ্বশ্ৰেষ্ঠ।
Verse 106
दंपती तौ तदा तत्र ऐकपद्येन नंदतुः । अभिषिच्यमान ऋषिभिरावृतः सुरसत्तमैः
সেই সময় তাতেই দিৱ্য দম্পতী একচিত্তে আনন্দিত হ’ল। শিশুটিক ঋষিসকলে অভিষেক কৰি, শ্ৰেষ্ঠ দেবতাসকলে চাৰিওফালে আৱৰি ধৰিলে।
Verse 107
कुमारः क्रीडयामास उत्संगे शंकरस्य च । कंठे स्थितं वासुकिं च पाणिभ्यां समपीडयत्
কুমাৰ শিশুৱে শংকৰৰ কোলাত ক্ৰীড়া কৰিলে। প্ৰভুৰ কণ্ঠত অৱস্থিত বাসুকীকো সি সৰু হাতদ্বয়ে চেপি ধৰিলে।
Verse 108
मुखं प्रपीडयित्वाऽसौ पाणीनगणयत्तदा । एकं त्रीणिदशाष्टौ च विपरीतक्रमेण च
শৈশৱ-ক্ৰীড়াত মুখ চেপি ধৰি সি তেতিয়া আঙুলিত গণনা কৰিলে—‘এক, তিনি, দশ, আঠ’; আৰু উলটা ক্ৰমতো।
Verse 109
प्रहस्य भगवाञ्छंभुरुवाच गिरिजां तदा
তেতিয়া ভগৱান শম্ভুৱে হাঁহি গিৰিজাক ক’লে।
Verse 110
मंदस्मितेन च तदा भगवान्महेशः प्राप्तो मुदंच परमां गिरिजासमेतः । प्रेम्णा सगद्गदगिरा जगदेकबंधुर्नोवाच किंचन तदा भुवनैकभर्ता
তেতিয়া ভগৱান মহেশ মৃদু হাস্যে গিৰিজাসহ পৰম আনন্দ লাভ কৰিলে। কিন্তু জগতৰ একমাত্ৰ বান্ধৱ, ভুবনৰ একমাত্ৰ ভৰ্তা—প্ৰেমে কঁপা কণ্ঠে—সেই মুহূর্তত একো নক’লে।