Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 63
Devanagari script
इत्युक्तो भगवान्रुद्रस्तया देव्या शिवः स्वयम् । विज्ञाताखिलदृग्द्रष्टा भगवान्भूतभावनः
Transliteration
ityukto bhagavānrudrastayā devyā śivaḥ svayam | vijñātākhiladṛgdraṣṭā bhagavānbhūtabhāvanaḥ
Translation
দেৱীৰ এই বাক্য শুনি ভগৱান ৰুদ্ৰ—স্বয়ং শিৱ—সৰ্বজ্ঞ, সৰ্বদৰ্শী, ভূতভাৱন প্ৰভুৱে সকলো কথাই বুজিলে।
Word by Word
इतिthus
इति:
Sambandha (Discourse marker/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootइति (अव्यय)
Formउद्धरण-समाप्त्यर्थक-अव्यय (quotative particle)
उक्तःhaving been spoken to / addressed
उक्तः:
Karta (Subject complement/कर्ता)
TypeVerb
Rootवच् (धातु) + क्त (कृदन्त-प्रत्यय)
Formभूतकर्मणि कृदन्त (past passive participle), पुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; क्त-प्रत्यय
भगवान्the Blessed Lord
भगवान्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootभगवत् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
रुद्रःRudra
रुद्रः:
Karta (Apposition/कर्ता)
TypeNoun
Rootरुद्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
तयाby her
तया:
Karana (Instrument/Agent-in-passive/करण)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम, स्त्रीलिङ्गे, तृतीया-विभक्ति (Instrumental/3rd), एकवचन
देव्याby the goddess
देव्या:
Karana (Agent-in-passive/करण)
TypeNoun
Rootदेवी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गे, तृतीया-विभक्ति (Instrumental/3rd), एकवचन
शिवःŚiva
शिवः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootशिव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
स्वयम्himself
स्वयम्:
Sambandha (Emphasis/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootस्वयम् (अव्यय)
Formस्वयम्-शब्दः (indeclinable adverb)
विज्ञातknowing/fully aware
विज्ञात:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootज्ञा (धातु) + वि (उपसर्ग) + क्त (कृदन्त)
Formभूतकर्मणि कृदन्त (past passive participle), पुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषणरूपेण
अखिलall, entire
अखिल:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootअखिल (प्रातिपदिक)
Formविशेषण, नपुंसकलिङ्गे, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन (दृक्-सम्बद्धं)
दृक्vision/seeing
दृक्:
Karma (Object within compound/कर्म)
TypeNoun
Rootदृक् (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गे, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन (समासाङ्ग)
द्रष्टाseer
द्रष्टा:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootदृश् (धातु) + तृ (कृदन्त-प्रत्यय)
Formकर्तरि कृदन्त (agent noun), पुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
भगवान्the Lord
भगवान्:
Karta (Apposition/कर्ता)
TypeNoun
Rootभगवत् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
भूतभावनःnurturer of beings
भूतभावनः:
Karta (Predicate noun/कर्ता)
TypeNoun
Rootभूत + भावन (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (भूतानां भावनः = nurturer/creator of beings)
Speaker
Narrator (Sūta/Lomaharṣaṇa tradition)
Visual Art Cues
Scene: Śiva, addressed by the Devī, remains composed; his face reflects complete comprehension—omniscient, all-seeing, sustaining beings—while the Devī stands awaiting his response.
Characters & Entities
R
RudraŚ
ŚivaD
Devī (Satī)FAQs
The divine sees and knows all; human events unfold within a larger, already-understood cosmic order.
No specific tīrtha is named in this verse; it supports the Kedārakhaṇḍa narrative frame.
None.