Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 74

Devanagari script

प्राप्यांतरं हरिष्यामि नास्य योग्येयमंगना । इति व्यवस्य विद्यार्थिमूर्तिमास्थाय गालवम्

Transliteration

prāpyāṃtaraṃ hariṣyāmi nāsya yogyeyamaṃganā | iti vyavasya vidyārthimūrtimāsthāya gālavam

Translation

‘সুযোগ পালে মই তাইক লৈ যাম; এই নাৰী তেওঁৰ বাবে যোগ্য নহয়।’ এইদৰে স্থিৰ কৰি, বিদ্যাৰ্থীৰ ৰূপ ধৰি, জ্ঞানাৰ্থী হৈ গালৱ মুনিৰ ওচৰলৈ গ’ল।

Word by Word

• प्राप्य: having obtained
• प्राप्य: Kriya (Prior action/क्रिया)
• Type: Indeclinable
• Root: प्र + आप् (धातु) + ल्यप् (कृदन्त)
• Form: ल्यप्-प्रत्ययान्त अव्ययीभाव-प्राय कृदन्त (absolutive/gerund); पूर्वक्रिया

• अन्तरम्: an opportunity/interval
• अन्तरम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: अन्तर (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग; द्वितीया (2nd/कर्म), एकवचन

• हरिष्यामि: I will take away
• हरिष्यामि: Kriya (Verb/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: हृ (धातु)
• Form: लृट् (Simple Future), परस्मैपद; उत्तमपुरुष, एकवचन

• न: not
• न: Sambandha (Negation/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: न (अव्यय)
• Form: अव्यय; निषेध-निपात (negation)

• अस्य: for him/of him
• अस्य: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुं/नपुंसक; षष्ठी (6th/सम्बन्ध), एकवचन

• योग्या: suitable
• योग्या: Karta (Predicate adjective/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: योग्य (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग; प्रथमा (1st), एकवचन; विशेषण

• इयम्: this (woman)
• इयम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग; प्रथमा (1st/कर्ता), एकवचन

• अङ्गना: woman
• अङ्गना: Karta (Apposition/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: अङ्गना (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग; प्रथमा (1st), एकवचन

• इति: thus
• इति: Sambandha (Quotation marker/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: इति (अव्यय)
• Form: अव्यय; इत्यर्थे (quotative particle)

• व्यवस्य: having resolved
• व्यवस्य: Kriya (Prior action/क्रिया)
• Type: Indeclinable
• Root: वि + अव + सो (धातु) + ल्यप् (कृदन्त)
• Form: ल्यप्-प्रत्ययान्त अव्यय (absolutive/gerund); निश्चयपूर्वकं (having resolved)

• विद्यार्थिमूर्तिम्: the form of a student
• विद्यार्थिमूर्तिम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: विद्यार्थि (प्रातिपदिक) + मूर्ति (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुष-समास (विद्यार्थिनः मूर्तिः/विद्यार्थिरूपा मूर्तिः); स्त्रीलिङ्ग; द्वितीया (2nd/कर्म), एकवचन

• आस्थाय: having assumed
• आस्थाय: Kriya (Prior action/क्रिया)
• Type: Indeclinable
• Root: आ + स्था (धातु) + ल्यप् (कृदन्त)
• Form: ल्यप्-प्रत्ययान्त अव्यय (absolutive/gerund); आश्रित्य/गृहीत्वा

• गालवम्: Gālava
• गालवम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: गालव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; द्वितीया (2nd/कर्म), एकवचन; व्यक्तिनाम

Speaker

Lomaharṣaṇa (Sūta), narrating within Māheśvara-khaṇḍa to the sages (deduced)

Tirtha Mahatmya

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: (Contextual) audience/interlocutor

Visual Art Cues

Scene: A figure assumes the form of a humble student and approaches sage Gālava, while internally plotting abduction—double-layered narrative of appearance vs intention.

Characters & Entities

• Gālava

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Outward piety or studenthood can mask inner misconduct; dharma requires purity of intention, not merely appearance.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

No tīrtha is referenced in this verse.

What ritualistic prescription is mentioned?

None; it describes a narrative act of assuming a student’s guise.