Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 104
Devanagari script
दुर्वीनीतः श्रियं प्राप्य विद्यामैश्वर्यमेव वा । न तिष्ठति चिरं स्थाने यथाहं मदगर्वितः
Transliteration
durvīnītaḥ śriyaṃ prāpya vidyāmaiśvaryameva vā | na tiṣṭhati ciraṃ sthāne yathāhaṃ madagarvitaḥ
Translation
দুৰ্বিনীতজন শ্ৰী (সমৃদ্ধি), বিদ্যা বা ঐশ্বৰ্য লাভ কৰিলেও দীৰ্ঘদিন স্থিৰ স্থানে নাথাকে; যেনেকৈ মই অহংকাৰ-মদে মত্ত হৈ নাথাকিলোঁ।
Word by Word
दुर्विनीतःan ill-disciplined man
दुर्विनीतः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootदुर्विनीत (प्रातिपदिक; √नी + वि + क्त, with दु-)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन; गुणवाचक-नाम
श्रियम्prosperity
श्रियम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootश्री (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2), एकवचन
प्राप्यhaving obtained
प्राप्य:
Purvakala (Prior action/पूर्वकाल)
TypeVerb
Root√आप् (धातु) + प्र (उपसर्ग) + ल्यप् (कृदन्त)
Formक्त्वान्त/ल्यबन्त अव्ययकृदन्त (gerund); ‘having obtained’
विद्याम्knowledge
विद्याम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootविद्या (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2), एकवचन
ऐश्वर्यम्power/sovereignty
ऐश्वर्यम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootऐश्वर्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2), एकवचन
एवindeed/just
एव:
Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअवधारण-निपात
वाor
वा:
Sambandha (Conjunction/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootवा (अव्यय)
Formविकल्पार्थक-निपात (‘or’)
नnot
न:
Sambandha (Negation/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formनिषेध-निपात
तिष्ठतिremains/stands
तिष्ठति:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Root√स्था (धातु)
Formलट् (वर्तमान), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन
चिरम्for long
चिरम्:
Adhikarana (Temporal/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootचिरम् (अव्यय/नपुंसक-प्रातिपदिक)
Formकालवाचक-अव्यय (‘for long’)
स्थानेin position/place
स्थाने:
Adhikarana (Locus/अधिकरण)
TypeNoun
Rootस्थान (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7), एकवचन
यथाas
यथा:
Sambandha (Comparative/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootयथा (अव्यय)
Formउपमान/प्रकारवाचक-अव्यय (‘as/just as’)
अहम्I
अहम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formप्रथमा (1), एकवचन; सर्वनाम
मद-गर्वितःproud due to intoxication/arrogance
मद-गर्वितः:
Karta (Subject-complement/कर्ता-विशेषण)
TypeAdjective
Rootमद (प्रातिपदिक) + गर्वित (प्रातिपदिक; √गर्व् + क्त)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (मदेन गर्वितः)
Speaker
Unspecified (self-referential confession within the narrative)
Visual Art Cues
Scene: A once-proud figure watches fortune, learning scrolls, and insignia of power slip away like birds taking flight; he sits in remorse, head bowed.
FAQs
Prosperity becomes stable only with discipline and humility; pride makes one fall from one’s station.
No tīrtha is mentioned in this verse.
None; it prescribes ethical self-restraint (vinaya) rather than a formal rite.