Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 10
Devanagari script
षडंगानि प्रधानानि कथ्यमानानि मे शृणु । द्वौ बाहू सक्थिनी द्वे च मूर्धा जठरमेव च
Transliteration
ṣaḍaṃgāni pradhānāni kathyamānāni me śṛṇu | dvau bāhū sakthinī dve ca mūrdhā jaṭharameva ca
Translation
মোৰ পৰা শুনা—বৰ্ণনা কৰা ছয়টা প্ৰধান অংগ: দুটা বাহু, দুটা উৰু, মূৰ আৰু উদৰ।
Word by Word
ṣaṭ-aṃgānisix limbs/parts
ṣaṭ-aṃgāni:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootṣaṭ (संख्या-प्रातिपदिक) + aṅga (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन; द्विगु-समासः (षट् + अङ्गानि)
pradhānāniprincipal, primary
pradhānāni:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootpradhāna (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन; विशेषणम् (षडङ्गानि इति)
kathyamānānibeing stated/being described
kathyamānāni:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootkath (धातु)
Formवर्तमानकाले कर्मणि कृदन्तः (शानच्/मान), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन; विशेषणम्
meof me / my
me:
Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootasmad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी (6th) / चतुर्थी-सम्भावना, एकवचन; सर्वनाम; अत्र ‘मम’ (genitive) = “of me/by me”
śṛṇuhear, listen
śṛṇu:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootśru (धातु)
Formलोट् (आज्ञार्थ), मध्यमपुरुष, एकवचन; परस्मैपदम्
dvautwo
dvau:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootdvi (संख्या-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), द्विवचन; संख्याविशेषणम् (बाहू इति)
bāhūarms
bāhū:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootbāhu (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), द्विवचन
sakthinīthighs
sakthinī:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootsakthin (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st), द्विवचन
dvetwo
dve:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootdvi (संख्या-प्रातिपदिक)
Formस्त्री/नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st), द्विवचन; संख्याविशेषणम् (सक्थिनी इति)
caand
ca:
Samuccaya (Coordination/समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक-अव्ययम् (conjunction)
mūrdhāhead
mūrdhā:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootmūrdhan (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन
jaṭharambelly, abdomen
jaṭharam:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootjaṭhara (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन
evaindeed, just
eva:
Avadharana (Emphasis/अवधारण)
TypeIndeclinable
Rooteva (अव्यय)
Formअवधारणार्थक-अव्ययम् (particle of emphasis)
caand
ca:
Samuccaya (Coordination/समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक-अव्ययम् (conjunction)
Speaker
Lomaharṣaṇa (Sūta) to the sages (deduced from Māheśvarakhaṇḍa context)
Skanda Dialogue
Listener: a dvija / disciple interlocutor
Visual Art Cues
Scene: A seated teacher-sage instructs a disciple, gesturing to a stylized human figure diagram highlighting arms, thighs, head, and abdomen as principal limbs.
FAQs
It presents the body as a structured field of dharma and discipline—something to be understood and governed, not merely indulged.
None; the focus is anatomical instruction.
None explicitly.