Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 73

Devanagari script

सावर्णिर्ब्रह्मसावर्णी रुद्रसावर्णिरेव च । दक्षसावर्णिरेवापि धर्मसावर्णिरेव च

Transliteration

sāvarṇirbrahmasāvarṇī rudrasāvarṇireva ca | dakṣasāvarṇirevāpi dharmasāvarṇireva ca

Translation

সাৱৰ্ণী, ব্ৰহ্ম-সাৱৰ্ণী আৰু ৰুদ্ৰ-সাৱৰ্ণী; তদুপৰি দক্ষ-সাৱৰ্ণী আৰু ধৰ্ম-সাৱৰ্ণীও।

Word by Word

• सावर्णिः: Sāvarṇi (a Manu/name)
• सावर्णिः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: सावर्णि (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative), एकवचन (Singular)

• ब्रह्मसावर्णी: Brahma-sāvarṇī (name)
• ब्रह्मसावर्णी: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: ब्रह्म + सावर्णी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• रुद्रसावर्णिः: Rudra-sāvarṇi (name)
• रुद्रसावर्णिः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: रुद्र + सावर्णि (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• एव: indeed/just
• एव: Sambandha/Emphasis (सम्बन्ध/निपात)
• Type: Indeclinable
• Root: एव (अव्यय)
• Form: निपात (particle), अव्यय

• च: and
• च: Samuccaya (Conjunction/समुच्चय)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चय-बोधक अव्यय (conjunction)

• दक्षसावर्णिः: Dakṣa-sāvarṇi (name)
• दक्षसावर्णिः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: दक्ष + सावर्णि (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• एव: indeed/just
• एव: Sambandha/Emphasis (सम्बन्ध/निपात)
• Type: Indeclinable
• Root: एव (अव्यय)
• Form: निपात (particle), अव्यय

• अपि: also/even
• अपि: Samuccaya/Emphasis (समुच्चय/निपात)
• Type: Indeclinable
• Root: अपि (अव्यय)
• Form: निपात (particle), अव्यय

• धर्मसावर्णिः: Dharma-sāvarṇi (name)
• धर्मसावर्णिः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: धर्म + सावर्णि (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• एव: indeed/just
• एव: Sambandha/Emphasis (सम्बन्ध/निपात)
• Type: Indeclinable
• Root: एव (अव्यय)
• Form: निपात (particle), अव्यय

• च: and
• च: Samuccaya (Conjunction/समुच्चय)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चय-बोधक अव्यय (conjunction)

Speaker

Lomaharṣaṇa (Sūta) to the sages (deduced from Māheśvara-khaṇḍa narrative convention)

Visual Art Cues

Scene: A sage recites a solemn list of Manus—Sāvarṇi, Brahma-sāvarṇi, Rudra-sāvarṇi, Dakṣa-sāvarṇi, Dharma-sāvarṇi—while a cosmic wheel of time turns behind, with subtle emblems of Brahmā (lotus), Rudra (trident), Dakṣa (sacrificial fire), and Dharma (balance/śāstra).

Characters & Entities

• Sāvarṇi Manu
• Brahma-sāvarṇi Manu
• Rudra-sāvarṇi Manu
• Dakṣa-sāvarṇi Manu
• Dharma-sāvarṇi Manu

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Dharma is safeguarded through successive cosmic administrations (Manus), extending into future cycles.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

No tīrtha is mentioned; it continues the list of Manus.

What ritualistic prescription is mentioned?

None.