Adhyaya 48

Verse 1

नारद उवाच । अथातः संप्रवक्ष्यामि सोमनाथमहिं स्फुटम् । शृण्वन्यां कीर्त यिष्यामि पापमोक्षमवाप्नुयात्

নাৰদে ক’লে: এতিয়া মই সোমনাথৰ মহিমা স্পষ্টকৈ বৰ্ণনা কৰিম। মই ইয়াৰ কীৰ্তন কৰিম; যিয়ে শুনে, সি পাপমোচন লাভ কৰে।

Verse 2

पुरा त्रेतायुगे पार्थ चौडदेशसमुद्भवौ । ऊर्जयंतश्च प्रालेयो विप्रावास्तां महाद्युती

পূৰ্বে ত্ৰেতাযুগত, হে পাৰ্থ, চৌড দেশত জন্ম লোৱা দুজন মহাতেজস্বী ব্ৰাহ্মণ আছিল—ঊৰ্জয়ন্ত আৰু প্ৰালেয়।

Verse 3

तावेकदा पुराणार्थे श्लोकमेकमपश्यताम् । तं दृष्ट्वा सर्वशास्त्रज्ञावास्तां कंटकितत्वचौ

এদিন, পুৰাণৰ অৰ্থ বিচাৰ কৰোঁতে, দুয়োজনে এটা শ্লোক দেখিলে। তাক দেখি, সকলো শাস্ত্ৰজ্ঞ সেই দুজনৰ দেহত ৰোমাঞ্চ উঠিল।

Verse 4

प्रभासाद्यानि तीर्थानि पुलस्त्यायाह पद्मभूः । न यैस्तत्राप्लुतं चैव किं तैस्तीर्थमुपासितम्

পদ্মভূ ব্ৰহ্মাই পুলস্ত্যক প্ৰভাস আদি তীৰ্থসমূহৰ কথা ক’লে: “যিসকলে তাত স্নান নকৰে, তেওঁলোকে আন তীৰ্থ উপাসনা কৰি সত্যতে কি লাভ কৰিলে?”

Verse 5

इति श्लोकं पठित्वा तौ पुनःपुनरभिष्टुतम् । तर्ह्येव च प्रभासाय निःसृतौ स्नातुमुत्तमौ

সেই শ্লোক পাঠ কৰি দুয়োজনে তাক বাৰে বাৰে প্ৰশংসা কৰিলে। তেতিয়াই সেই উত্তমজন দুয়ো স্নান কৰিবলৈ প্ৰভাসলৈ যাত্ৰা কৰিলে।

Verse 6

तौ वनानि नदीश्चैव व्यतिक्रम्य शनैःशनैः । महर्षिगणसंकीर्णामुत्तीणौ नर्मदां शिवाम्

তেওঁলোকে ধীৰে ধীৰে বন আৰু নদী পাৰ হৈ, মহর্ষিসকলৰ দলে দলে ভিৰ কৰা শিৱময় শুভ নর্মদা নদী অতিক্ৰম কৰিলে।

Verse 7

गुप्तक्षेत्रस्य माहात्म्यं महीसागरसंगमम् । तत्र स्नात्वा प्रभासाय तन्मध्येन प्रतस्थतुः

তেওঁলোকে গুপ্তক্ষেত্ৰৰ মাহাত্ম্য আৰু ভূমি-সাগৰৰ সঙ্গমৰ কথা শুনিলে। তাত স্নান কৰি, সেই পথেই প্ৰভাসলৈ আগবাঢ়িল।

Verse 8

ततो मार्गस्य शून्यत्वात्तृट्क्षुधापीडितौ भृशम् । आस्तां विचेतनौ विप्रौ सिद्धलिंगसमीपतः

তাৰ পাছত পথ নিৰ্জন হোৱাৰ বাবে তৃষ্ণা আৰু ক্ষুধাই অতিশয় পীড়িত সেই দুজন ব্ৰাহ্মণ সিদ্ধলিঙ্গৰ ওচৰত অচেতন হৈ পৰি থাকিল।

Verse 9

सिद्धनाथं नमस्कृत्य संप्रयातौ सुधैर्यतः । क्षुधावेगेन तीव्रेण तृषा मध्यार्कतापितौ

সিদ্ধনাথক নমস্কাৰ কৰি তেওঁলোকে স্থিৰ ধৈৰ্যৰে আগবাঢ়িল; কিন্তু মধ্যাহ্ন সূৰ্যৰ তাপে দগ্ধ হৈ তীব্ৰ ক্ষুধা আৰু তৃষ্ণাৰ বেগে কাতৰ হ’ল।

Verse 10

सहसा पतितौ भूमौ स्थूणपादौ विमूर्छितौ । ततो मुहूर्तात्प्रालेय ऊर्जयंतमभाषत

হঠাতে তেওঁলোকে মাটিত পৰি গ’ল, খুঁটি সদৃশ পা জড় হৈ অচেতন হ’ল। তাৰ পাছত অলপ সময়ৰ পিছত প্ৰালেয়ই ঊৰ্জয়ন্তক ক’লে।

Verse 11

किंचिद्विश्वस्य धैर्याच्च सखे किं न श्रुतं त्वया । यथा यथा विवर्णांगो जायते तीर्थयात्रया

সখা, সংসাৰত প্ৰয়োজনীয় ধৈৰ্যৰ কথা তুমি অলপো নুশুনিলা নে? কিয়নো তীৰ্থযাত্ৰা কৰোঁতে কৰোঁতে দেহ বাৰে বাৰে বিবৰ্ণ আৰু ক্ষীণ হৈ পৰে।

Verse 12

तथातथा भवेद्दानैर्दीनः सोमेश्वरो हरः । तथाऽस्तां लुंठमानौ तावेवमुक्ते श्रुतेऽपि च

‘তেনেদৰে দান-ধৰ্মে দীন-দুখীয়াৰ প্ৰতি সোমেশ্বৰ হৰ কৃপালু হয়।’ এই বাক্য কোৱা আৰু শুনা সত্ত্বেও, সেই দুয়ো জন তাতেই দুৰ্বলতাত লুটিয়াই থাকিল।

Verse 13

लुंठमानो जगामैव प्रालेयः किंचिदंतरे । उत्थितं सहसा लिंगं भूमिं भित्त्वा सुदुर्दृशम्

লুটিয়াই লুটিয়াই প্ৰালেয় অলপ দূৰলৈ গ’ল। তেতিয়া হঠাতে ভূমি ফালি এক লিঙ্গ উদ্ভৱ হ’ল—দৰ্শনত ভয়ংকৰ আৰু বিস্ময়জাগানীয়া।

Verse 14

खे वाणी चाभवत्तत्र पुष्पवर्षपुरःसरा । प्रालेय तव हेतोस्तु सोमनाथसमं फलम् । उत्थितं सागरतटे लिंगं तिष्ठात्र सुव्रत

আকাশত পুষ্পবৃষ্টি আগবঢ়াই এক দিৱ্য বাণী ধ্বনিত হ’ল: ‘হে প্ৰালেয়, তোমাৰ কাৰণে ইয়াৰ ফল সোমনাথৰ সমান হ’ব। সাগৰৰ তীৰত এই লিঙ্গ উদ্ভূত হৈছে—হে সুব্ৰতী, ই ইয়াতেই স্থিৰ থাকক।’

Verse 15

प्रालेय उवाच । यद्येवं सत्यमेतच्च तथाप्यात्मा प्रकल्पितः

প্ৰালেয় ক’লে: ‘যদি এইটো সঁচাকৈ সত্য হয়, তথাপিও মোৰ সংকল্প ইতিমধ্যে স্থিৰ হৈ গৈছে।’

Verse 16

प्रभासाय प्रयातव्यं यदाऽमृत्योर्मया स्फुटम् । ततश्चैवोर्ज्जयंतोऽपि मूर्छाभावाल्लुठन्पुरः

‘মোৰ প্ৰভাসালৈ যোৱাই লাগিব—মৃত্যুৰ মূল্য দিলেও এইটো মই স্পষ্টকৈ স্থিৰ কৰিছোঁ।’ তাৰ পাছত ঊৰ্জয়ন্তো মূৰ্ছাভাৱত আচ্ছন্ন হৈ আগলৈ গৈ থাকিল—কেতিয়াবা হামাগুড়ি, কেতিয়াবা লুটিয়াই।

Verse 17

अपश्यदुत्थितं लिंगं स चैवं प्रत्यपद्यत । ततः प्रत्यक्षतां प्राप्तो भवश्चक्रे तयोर्दृढे

সিও উঠি অহা লিঙ্গটো দেখিলে আৰু তেনেকৈয়ে ইয়াৰ সত্যতা বুজি পালে। তেতিয়া ভৱ (শিৱ) প্ৰত্যক্ষ হৈ দুয়োৰ দৃঢ় সংকল্পক অচল কৰি দিলে।

Verse 18

दृष्ट्या तनू ततो यातौ प्रभासं शिवसद्म च । तावेतौ सोमनाथौ द्वौ सिद्धेश्वरसमीपतः

তাৰ পাছত কেৱল দৰ্শনমাত্ৰে তেওঁলোকৰ দেহ প্ৰভাসলৈ আৰু শিৱৰ ধামলৈ নীত হ’ল। সিধ্দেশ্বৰাৰ ওচৰত অৱস্থিত সেই দুয়ো জন দুটা সোমনাথ—যমজ সোমনাথ—হ’ল।

Verse 19

ऊर्जयंतः प्रतीच्यां च प्रालेयस्येश्वरोऽपरः । सोमकुडांभसि शनैः स्नात्वार्णवमहीजले

পশ্চিম দিশাত প্ৰালেয়েশ্বৰ নামে আন এজন ঈশ্বৰ আছে, যি শক্তি দান কৰে। সোম-কুণ্ডৰ জলে, ধৰণীৰ জলে মিশ্ৰিত সাগৰজলত ধীৰে ধীৰে স্নান কৰা উচিত।

Verse 20

सोमनाथद्वयं पश्येज्जन्मपापात्प्रमुच्यते । ब्रह्मात्र स्थापयित्वा तु हाटकेश्वर संज्ञितम्

যি কোনোবাই সোমনাথৰ সেই যুগল দৰ্শন কৰে, সি জন্মৰ পৰা সঞ্চিত পাপৰ পৰা মুক্ত হয়। ইয়াত ব্ৰহ্মাই হাটকেশ্বৰ নামে পৰিচিত লিঙ্গ স্থাপন কৰিছিল।

Verse 21

महीनगरके लिंगं पातालात्सुमनोहरम् । तुष्टाव देवं प्रयतः स्तुतिं तां शृणु पांडव

মহী-নগৰত পাতালৰ পৰা উদ্ভূত অতি মনোহৰ লিঙ্গ আছে। তেতিয়া তেওঁ একাগ্ৰ ভক্তিৰে দেৱক স্তৱনা কৰিলে। হে পাণ্ডৱ, সেই স্তুতি শুনা।

Verse 22

नमस्ते भगवन्रुद्र भास्करामिततेजसे । नमो भवाय रुद्राय रसायांबुमयाय ते

হে ভগৱান ৰুদ্ৰ, সূৰ্য সদৃশ অপৰিমেয় তেজধাৰী, তোমাক নমস্কাৰ। হে ভব-ৰুদ্ৰ, তোমাক নমস্কাৰ; হে প্ৰভু, তুমি ধৰণীৰ ৰস আৰু জলতত্ত্বৰূপ।

Verse 23

शर्वाय क्षितिरूपाय सदा सुरभिणे नमः । ईशाय वायवे तुभ्यं संस्पर्शाय नमोनमः

ক্ষিতিৰূপ শৰ্বক নমস্কাৰ, যি সদায় সুগন্ধিময় আৰু জীৱনদায়ী। হে ঈশ, বায়ুৰূপ আৰু স্পৰ্শতত্ত্বৰূপ তোমাক পুনঃপুন নমস্কাৰ।

Verse 24

पशूनां पतये चापि पावकायातितेजसे । भीमाय व्योमरूपाय शब्दमात्राय ते नमः

পশুপতি দেৱলৈ নমস্কাৰ, আৰু অতিতেজস্বী পাৱক-স্বৰূপ তোমালৈও নমঃ। ভীম, ব্যোম-ৰূপ, আৰু শব্দ-মাত্ৰৰ সূক্ষ্ম সাৰ-তত্ত্ব তোমালৈ নমো নমঃ।

Verse 25

महादेवाय सोमाय अमृताय नमोऽस्तु ते । उग्राय यजमानाय नमस्ते कर्मयोगिने

মহাদেৱ, সোম, অমৃত-স্বৰূপ তোমালৈ নমস্কাৰ হওক। উগ্ৰ, যজমান, আৰু কৰ্মযোগত যুক্ত প্ৰভু, তোমালৈ প্ৰণাম।

Verse 26

इत्येवं नामभिर्दिव्यैः स्तव एष उदीरितः । यः पठेच्छृणुयाद्वापि पितामहकृतं स्तवम्

এইদৰে দিৱ্য নামসমূহেৰে এই স্তৱ উচ্চাৰিত হ’ল। যি কোনোবাই ইয়াক পাঠ কৰে বা কেৱল শুনেও—পিতামহ ব্ৰহ্মাই ৰচনা কৰা এই স্তৱ—

Verse 27

हाटकेश्वरलिंगस्य नित्यं च प्रयतो नरः । अष्टमूर्तेः स सायुज्यं लभते नात्र संशयः

যি নৰ সদায় সংযমী হৈ, শুদ্ধ আচৰণেৰে, হাটকেশ্বৰ লিঙ্গৰ নিত্য পূজা কৰে, সি অষ্টমূৰ্তি প্ৰভুৰ সৈতে সায়ুজ্য লাভ কৰে—ইয়াত সন্দেহ নাই।

Verse 28

हाटकेश्वरलिंगं च प्रयतो यः स्मरेदपि । तस्य स्याद्वरदो ब्रह्मा तेनेदं स्थापितं जय

যি সংযমী হৈ কেৱল হাটকেশ্বৰ লিঙ্গক স্মৰণো কৰে, তাৰ প্ৰতি ব্ৰহ্মা বৰদাতা হয়; হে জয়, এই লিঙ্গ ব্ৰহ্মাই স্থাপন কৰিছিল।

Verse 29

एवंविधानि तीर्थानि महीसागरसंगमे । बहूनि संति पुण्यानि संक्षेपाद्वर्णितानि मे

এইদৰে ভূমি আৰু সাগৰৰ সঙ্গমস্থলত বহু তীৰ্থ আছে। সিহঁত অতি পবিত্ৰ আৰু পুণ্যদায়ক; মই সিহঁতক সংক্ষেপে বৰ্ণনা কৰিলোঁ।

Verse 48

इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां प्रथमे माहेश्वरखण्डे कौमारिकाखण्डे स्तम्भतीर्थमाहात्म्ये सोमनाथवृत्तांतवर्णनंनामाष्टचत्वारिंशोऽध्यायः

এইদৰে শ্ৰী স্কন্দ মহাপুৰাণৰ একাশী হাজাৰ শ্লোকৰ সংহিতাৰ প্ৰথম মাহেশ্বৰখণ্ডৰ কৌমাৰিকাখণ্ডত, স্তম্ভতীৰ্থ-মাহাত্ম্যৰ অন্তৰ্গত ‘সোমনাথ-বৃত্তান্ত বৰ্ণন’ নামৰ অষ্টচত্বাৰিংশ অধ্যায় সমাপ্ত হ’ল।