Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 49

कथं स्वर्गो मुमुक्षा वा साध्यते दृषदा यथा । क्रोधो वा यदि संत्याज्यस्ततः शत्रुक्षयः कथम्

kathaṃ svargo mumukṣā vā sādhyate dṛṣadā yathā | krodho vā yadi saṃtyājyastataḥ śatrukṣayaḥ katham

স্বৰ্গ বা মোক্ষৰ আকাঙ্ক্ষা কেনেকৈ কেৱল এটা শিলাৰ দৰে সহজে সাধ্য হ’ব? আৰু যদি ক্ৰোধ নিশ্চয় ত্যাজ্য হয়, তেন্তে শত্রুনাশ কেনেকৈ সম্পন্ন হ’ব?

कथम्how
कथम्:
Sambandha (Interrogative/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootकथम् (अव्यय)
Formप्रश्नार्थक-अव्यय (interrogative adverb: how)
स्वर्गःheaven
स्वर्गः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootस्वर्ग (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
मुमुक्षाdesire for liberation
मुमुक्षा:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootमुच् (धातु) + सन् (इच्छार्थ) → मुमुक्ष् (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; इच्छार्थक-नाम (desire for liberation)
वाor
वा:
Sambandha (Alternative/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootवा (अव्यय)
Formविकल्पार्थक-अव्यय (or)
साध्यतेis achieved
साध्यते:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootसाध् (धातु)
Formलट्-लकार, प्रथम-पुरुष, एकवचन; आत्मनेपदम्; कर्मणि/भावे—‘is accomplished’
दृषदाwith a stone
दृषदा:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootदृषद् (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, एकवचन
यथाas if / like
यथा:
Sambandha (Comparison/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootयथा (अव्यय)
Formउपमान/प्रकारवाचक-अव्यय (as/like)
क्रोधःanger
क्रोधः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootक्रोध (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
वाor
वा:
Sambandha (Alternative/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootवा (अव्यय)
Formविकल्पार्थक-अव्यय
यदिif
यदि:
Sambandha (Condition/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootयदि (अव्यय)
Formशर्तार्थक-अव्यय (if)
संत्याज्यःto be renounced
संत्याज्यः:
Pradhana-visheshana (Predicate adjective/विशेषण)
TypeAdjective
Rootत्यज् (धातु) + ण्यत् (कृत्) + सम्- (उपसर्ग)
Formकृत्य-प्रत्ययान्त (ण्यत्), पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; अर्थः—‘त्यक्तव्यः’ (to be abandoned)
ततःthen / from that
ततः:
Sambandha (Consequence/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootततः (अव्यय)
Formअपादान/हेतुवाचक-अव्यय (then/from that)
शत्रु-क्षयःdestruction of enemies
शत्रु-क्षयः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootशत्रु (प्रातिपदिक) + क्षय (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; समासः—षष्ठी-तत्पुरुष (शत्रूणां क्षयः)
कथम्how
कथम्:
Sambandha (Interrogative/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootकथम् (अव्यय)
Formप्रश्नार्थक-अव्यय

Unspecified questioner (prior to 'Bāla uvāca' in v.53; likely the listener raising doubts)

Listener: Youthful teacher (Kaumāra/Skanda-figure)

Scene: A warrior-seeker stands at a crossroads: one path to a luminous shrine (mokṣa), another to a battlefield; a calm teacher indicates a middle way—action without anger—while a dark red figure of Krodha tries to seize the warrior.

FAQs

It voices a common doubt: renouncing anger seems to conflict with worldly aims like overcoming adversaries.

No tīrtha is mentioned; the verse is part of a philosophical-ethical inquiry.

None; the focus is on the practical tension between inner virtue and worldly action.