Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 4
Devanagari script
चत्वारिंशत्सहस्राणि द्वितीयोऽक्षोऽपि विस्तृतः । पंच चान्यानि सार्द्धानि स्यन्दनस्य तु पांडव
Transliteration
catvāriṃśatsahasrāṇi dvitīyo'kṣo'pi vistṛtaḥ | paṃca cānyāni sārddhāni syandanasya tu pāṃḍava
Translation
দ্বিতীয় অক্ষটিও চল্লিশ হাজাৰ যোজনালৈ বিস্তৃত। হে পাণ্ডৱ, স্যন্দন ৰথত ইয়াৰ উপৰিও পাঁচ আৰু আধা মাপ অধিক আছে।
Word by Word
चत्वारिंशत्सहस्राणिforty-thousands (i.e., forty thousand)
चत्वारिंशत्सहस्राणि:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootचत्वारिंशत् + सहस्र (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन; द्विगुसमास (संख्यापूर्वक)
द्वितीयःsecond
द्वितीयः:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootद्वितीय (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; क्रमवाचक विशेषण
अक्षःaxle
अक्षः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootअक्ष (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन
अपिalso
अपि:
Sambandha/Avyaya (Particle/निपात)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formअव्यय; निपात (particle)
विस्तृतःextended; measured as
विस्तृतः:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootवि + स्तृ (धातु) → विस्तृत (कृदन्त)
Formभूतकृदन्त (क्त), पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; विशेषण
पञ्चfive
पञ्च:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootपञ्च (प्रातिपदिक/संख्या)
Formसंख्यावाचक; (अव्ययवत्) सामान्यतः अविकारी; अत्र विशेषणरूपेण
चand
च:
Sambandha/Avyaya (Conjunction/समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चयबोधक (conjunction)
अन्यानिother
अन्यानि:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootअन्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd), बहुवचन; विशेषण
सार्द्धानिtogether with (additional)
सार्द्धानि:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootसार्द्ध (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd), बहुवचन; ‘सहित/युक्त’ अर्थे विशेषण
स्यन्दनस्यof the chariot
स्यन्दनस्य:
Shashthi-Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootस्यन्दन (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (6th), एकवचन
तुbut/indeed
तु:
Sambandha/Avyaya (Particle/निपात)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formअव्यय; अवधान/विरोधसूचक निपात
पाण्डवO Pāṇḍava
पाण्डव:
Sambodhana (Vocative/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootपाण्डव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन (8th), एकवचन
Speaker
Nārada (continuing)
Skanda Dialogue
Listener: Pāṇḍava (addressed)
Visual Art Cues
Scene: A colossal solar chariot shown in schematic grandeur: extended axle spanning unimaginable distance, with artisans/ṛṣis indicating measures; the scale is emphasized by tiny celestial beings around it.
Characters & Entities
P
Pāṇḍava (listener)S
Syandana (chariot)FAQs
The cosmos is narrated through measured order, reinforcing reverence for the divine architecture of creation.
None; this is a cosmological description.
None.