Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 67
Devanagari script
तस्यारक्षद्भवः पार्श्वं दक्षिणं चैव तं हरिः । पृष्ठे च पार्षदास्तस्य कोटिशोऽर्बदशस्तथा
Transliteration
tasyārakṣadbhavaḥ pārśvaṃ dakṣiṇaṃ caiva taṃ hariḥ | pṛṣṭhe ca pārṣadāstasya koṭiśo'rbadaśastathā
Translation
তেওঁৰ কাষ ৰক্ষা কৰিলে ভৱে, আৰু সোঁফাল ৰক্ষা কৰিলে হৰিয়ে। আৰু তেওঁৰ পিঠিৰ ফালে তেওঁৰ পাৰ্ষদসকল কোটিশো, অৰ্বুদশো সংখ্যাত থিয় হৈ আছিল।
Word by Word
तस्यof him
तस्य:
Sambandha (Relation/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी (6th/षष्ठी), एकवचन; सम्बन्ध (genitive)
अरक्षत्protected
अरक्षत्:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Root√रक्ष् (धातु)
Formलङ् (Imperfect/अनद्यतनभूत), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; परस्मैपद
भवःBhava (Śiva)
भवः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootभव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; शिवनाम
पार्श्वम्the side
पार्श्वम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootपार्श्व (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन
दक्षिणम्right
दक्षिणम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeAdjective
Rootदक्षिण (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन; विशेषण (qualifying ‘पार्श्वम्’)
चand
च:
Sambandha (Relation/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चय (conjunction ‘and’)
एवindeed
एव:
Sambandha (Relation/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअव्यय; अवधारणार्थक (indeed)
तम्him
तम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन
हरिःHari (Viṣṇu)
हरिः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootहरि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; विष्णुनाम
पृष्ठेat/on the back
पृष्ठे:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootपृष्ठ (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/सप्तमी), एकवचन; अधिकरण (locative)
चand
च:
Sambandha (Relation/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चय
पार्षदाःattendants (gaṇas)
पार्षदाः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootपार्षद (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), बहुवचन
तस्यof him
तस्य:
Sambandha (Relation/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी (6th/षष्ठी), एकवचन; सम्बन्ध
कोटिशःin crores
कोटिशः:
Sambandha (Relation/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootकोटि (प्रातिपदिक) + शस् (तद्धित-अव्ययप्रत्यय)
Formअव्यय; प्रकार/परिमाणवाचक (in crores, by crores)
अर्बदशःin arbudas (vast numbers)
अर्बदशः:
Sambandha (Relation/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootअर्बद (प्रातिपदिक) + शस् (तद्धित-अव्ययप्रत्यय)
Formअव्यय; परिमाणवाचक (in arbuda-units, by arbudas)
तथाlikewise
तथा:
Sambandha (Relation/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootतथा (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चय/तुल्यत्व (likewise/also)
Speaker
Sūta (Lomaharṣaṇa) narrating to the sages
Visual Art Cues
Scene: Skanda advances with a protective formation: Bhava guarding one flank, Hari guarding the right; behind, innumerable gaṇas/attendants in vast ranks, forming a divine battle-array.
Characters & Entities
S
SkandaB
Bhava (Śiva)H
Hari (Viṣṇu)P
PārṣadasFAQs
When dharma must be reestablished, divine powers unite—Śiva and Viṣṇu together support Skanda’s mission.
None; the verse emphasizes theological unity (Hari–Hara) rather than sacred geography.
None.