Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 15

तेन सर्वेषु तीर्थेषु तर्पिता नात्र संशयः । न चैतद्धृदि मंतव्यं क्षारमेतज्जलं हि यत्

tena sarveṣu tīrtheṣu tarpitā nātra saṃśayaḥ | na caitaddhṛdi maṃtavyaṃ kṣārametajjalaṃ hi yat

সেই কৰ্মৰ দ্বাৰা তেওঁলোক সকলো তীৰ্থত তৰ্পণ কৰা যেনেই তৃপ্ত হয়—ইয়াত একো সন্দেহ নাই। আৰু হৃদয়ত এই ভাব নধৰিবা যে ‘এই পানী খাৰীয়া’।

तेनby that (means)
तेन:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे/नपुंसकलिङ्गे, तृतीया-विभक्ति (करण/साधन), एकवचन; सर्वनाम-रूपम् (Instrumental singular: 'by/with that')
सर्वेषुin all
सर्वेषु:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeAdjective
Rootसर्व (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, सप्तमी-विभक्ति (अधिकरण), बहुवचन; विशेषणम् (Locative plural: 'in all')
तीर्थेषुin the sacred places (tīrthas)
तीर्थेषु:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootतीर्थ (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे, सप्तमी-विभक्ति (अधिकरण), बहुवचन (Locative plural)
तर्पिताः(they) are satisfied
तर्पिताः:
Karma (Object/कर्म)
TypeVerb
Rootतर्प् (धातु) + त (कृत्-प्रत्यय)
Formभूतकर्मणि कृदन्तः (क्त-प्रत्ययः), पुंलिङ्गे प्रथमा-बहुवचन; कर्मणि प्रयोगे ‘तर्पिताः’ = ‘सन्तर्पिताः/तृप्ताः’ (Past passive participle: 'have been satisfied')
not
:
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formनिषेध-अव्ययम् (negation particle)
अत्रhere / in this matter
अत्र:
TypeIndeclinable
Rootअत्र (अव्यय)
Formदेशवाचक-अव्ययम् (adverb of place: 'here/in this matter')
संशयःdoubt
संशयः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootसंशय (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन (Nominative singular)
not
:
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formनिषेध-अव्ययम् (negation particle)
and
:
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्ययम् (conjunction: 'and')
एतत्this
एतत्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootएतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; सर्वनाम-रूपम् (this)
हृदिin (your) heart/mind
हृदि:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootहृद् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे, सप्तमी-विभक्ति (अधिकरण), एकवचन (Locative singular: 'in the heart/mind')
मन्तव्यम्should be thought/assumed
मन्तव्यम्:
TypeVerb
Rootमन् (धातु) + तव्यत् (कृत्-प्रत्यय)
Formकर्तरि/कर्मणि भावे विधेयकृदन्तः (तव्यत्), नपुंसकलिङ्गे प्रथमा-एकवचन; ‘मन्तव्यम्’ = ‘विचार्यं/मननीयम्’ (gerundive: 'should be thought/considered')
क्षारम्alkaline (salt)
क्षारम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootक्षार (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन (alkali/saltiness)
एतत्this
एतत्:
TypeAdjective
Rootएतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषणम् (this)
जलम्water
जलम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootजल (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन (water)
हिindeed / for
हि:
TypeIndeclinable
Rootहि (अव्यय)
Formनिपात-अव्ययम् (emphatic/causal particle: 'indeed/for')
यत्which
यत्:
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; सम्बन्धबोधकं यत्-शब्दः (relative pronoun: 'which/that')

Devas (continuing the praise of the tīrtha)

Tirtha: Mahī-tīrtha (as indicated by surrounding verses)

Type: sangam

Scene: Pilgrims at a coastal/estuarine tīrtha offer tarpaṇa with cupped hands; a teacher gestures to calm doubts as the water appears brackish; subtle divine presence indicates ‘all tīrthas’ gathered invisibly.

P
Pitṛs
T
Tīrthas
M
Mahī–Sāgara water (saline)

FAQs

Do not reduce sacred acts to material doubts; the tīrtha’s sanctity transcends the water’s taste.

The Mahī–Sāgara Saṅgama, implicitly identified by the mention of salty water.

An instruction of attitude (bhāva): do not doubt the ritual efficacy due to the water being saline.