Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 19
Devanagari script
आवृतं ज्ञानमेतेन ज्ञानिनां नित्यवैरिणा । तस्मादयं सदा त्याज्यः कामऽहिरिव सत्तमैः
Transliteration
āvṛtaṃ jñānametena jñānināṃ nityavairiṇā | tasmādayaṃ sadā tyājyaḥ kāma'hiriva sattamaiḥ
Translation
এই (কামনা) দ্বাৰা—জ্ঞানীৰ নিত্য বৈৰী—জ্ঞান আৱৃত হয়। সেয়ে সত্তম লোকসকলে কামক সদায় ত্যাগ কৰিব লাগে, সাপৰ দৰে।
Word by Word
आवृतम्covered, enveloped
आवृतम्:
Kriya-visheshana (Predicate adjective/विशेषण)
TypeAdjective
Rootआ + वृ (धातु) → आवृत (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formभूतकृदन्त (क्त), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; धातु—वृ (वृञ् वरणे) उपसर्गः—आ
ज्ञानम्knowledge
ज्ञानम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootज्ञान (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (कर्ता/विषय), एकवचन
एतेनby this
एतेन:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootएतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुंसक, तृतीया-विभक्ति (करण), एकवचन
ज्ञानिनाम्of the wise
ज्ञानिनाम्:
Shashthi-sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootज्ञानिन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (सम्बन्ध), बहुवचन
नित्यवैरिणाby the constant enemy
नित्यवैरिणा:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootनित्य + वैरिन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (करण), एकवचन; समासः—नित्यः वैरी (कर्मधारयः)
तस्मात्therefore
तस्मात्:
Hetu (Reason/हेतु)
TypeIndeclinable
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formतस्मात्—अपादानार्थे अव्ययीभाववत् निपात-प्रयोगः (indeclinable ‘therefore/from that’)
अयम्this (one)
अयम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
सदाalways
सदा:
Kriya-vishesana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootसदा (अव्यय)
Formकाल-अव्यय (adverb)
त्याज्यःto be abandoned
त्याज्यः:
Vidhi (Obligation/विधेय)
TypeAdjective
Rootत्यज् (धातु) → त्याज्य (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formकृत्य-प्रत्यय (यत्/ण्यत्), पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; अर्थः—‘त्यक्तव्यः’ (to be abandoned)
कामःdesire
कामः:
Upameya (Compared term/उपमेय)
TypeNoun
Rootकाम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; (उपमेय)
अहिःa snake
अहिः:
Upamana (Standard of comparison/उपमान)
TypeNoun
Rootअहि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; (उपमान)
इवlike
इव:
Upama-dyotaka (Comparator/उपमाद्योतक)
TypeIndeclinable
Rootइव (अव्यय)
Formउपमा-अव्यय (particle of comparison)
सत्तमैःby the best people
सत्तमैः:
Karta (Agent/कर्ता)
TypeNoun
Rootसत्तम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (कर्ता/करण), बहुवचन; ‘सत्तम’ = श्रेष्ठजन
Speaker
Madana (Kāmadeva)
Visual Art Cues
Scene: A sage-like figure points to a luminous ‘jñāna’ lamp being covered by a dark veil labeled kāma; beside it a coiled serpent symbolizes desire to be cast away.
Characters & Entities
K
Kāmadeva (Kāma)J
Jñānins (the wise)FAQs
Desire obscures insight; the virtuous protect wisdom by abandoning craving as they would avoid a snake.
None; it is a universal ethical-spiritual teaching.
No external ritual; it prescribes inner renunciation and vigilance against kāma.