Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 24
Devanagari script
इत्युक्तः स्वात्मभूर्देवः सुरैर्दैत्यविचेष्टितम् । सुरानुवाच भगवानतः संचिंत्य तत्त्वतः
Transliteration
ityuktaḥ svātmabhūrdevaḥ surairdaityaviceṣṭitam | surānuvāca bhagavānataḥ saṃciṃtya tattvataḥ
Translation
দৈত্যসকলৰ উৎপাতৰ কথা লৈ দেৱতাসকলে যেতিয়া স্বয়ম্ভূ ভগৱান দেৱক নিবেদন কৰিলে, তেতিয়া তেওঁ তত্ত্ব সত্য বিবেচনা কৰি দেৱসকলক ক’লে।
Word by Word
इतिthus
इति:
Sambandha (Quotative/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootइति (अव्यय)
Formउद्धरण-अव्ययम् (quotative)
उक्तःhaving been addressed/said to
उक्तः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootवच् (धातु) + क्त (कृदन्त-प्रत्यय)
Formभूतकर्मणि कृदन्तः (past passive participle/क्त); पुल्लिङ्गः, एकवचनम्, प्रथमा-विभक्तिः; ‘देवः’ इति विशेष्यस्य विशेषणम्
स्व-आत्म-भूःthe self-born (Brahmā)
स्व-आत्म-भूः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootस्व (प्रातिपदिक) + आत्मन् (प्रातिपदिक) + भू (धातु/प्रातिपदिक-निर्माण)
Formसमासः (तत्पुरुषः; ‘स्वात्मनः भूः’ = self-born); पुल्लिङ्गः, एकवचनम्, प्रथमा-विभक्तिः; ‘देवः’ इत्यस्य विशेषणम्
देवःthe god
देवः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्गः, एकवचनम्, प्रथमा-विभक्तिः
सुरैःby the gods
सुरैः:
Karana (Agent-in-passive/करण)
TypeNoun
Rootसुर (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्गः, बहुवचनम्, तृतीया-विभक्तिः (Instrumental plural)
दैत्य-विचेष्टितम्the demon’s misdeed/behavior
दैत्य-विचेष्टितम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootदैत्य (प्रातिपदिक) + विचेष्टित (प्रातिपदिक/कृदन्त-निष्पन्न)
Formसमासः (षष्ठी-तत्पुरुषः) ‘दैत्यस्य विचेष्टितम्’; नपुंसकलिङ्गम्, एकवचनम्, द्वितीया-विभक्तिः; ‘अनुवाच’ इत्यस्य कर्म
सुरान्to the gods / the gods (as addressees)
सुरान्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootसुर (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्गः, बहुवचनम्, द्वितीया-विभक्तिः (Accusative plural); ‘अनुवाच’ इत्यस्य कर्म (whom he addressed)
अनुवाचspoke/said
अनुवाच:
Kriya (Main verb/क्रिया)
TypeVerb
Rootअनु- वच् (धातु)
Formलिट्-लकारः (Perfect); प्रथमपुरुषः, एकवचनम्; परस्मैपदम्
भगवान्the Blessed Lord
भगवान्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootभगवत् (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्गः, एकवचनम्, प्रथमा-विभक्तिः; ‘देवः’ इत्यस्य विशेषणम्
अतःtherefore/then
अतः:
Sambandha (Adverbial/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootअतः (अव्यय)
Formअव्ययम् (causal/conclusive adverb: ‘therefore/then’)
संचिन्त्यhaving considered
संचिन्त्य:
Kriya-viseshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootसम्-चिन्त् (धातु) + ल्यप् (कृदन्त-प्रत्यय)
Formल्यबन्त-अव्ययकृदन्तः (gerund); ‘having considered’
तत्त्वतःtruly/in essence
तत्त्वतः:
Sambandha (Adverbial/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootतत्त्व (प्रातिपदिक)
Formतसिल्-प्रत्ययान्त-अव्ययम् (ablatival adverb: ‘in truth/essentially’)
Speaker
Sūta (Lomaharṣaṇa), narrating (deduced from Māheśvarakhaṇḍa style)
Visual Art Cues
Scene: Brahmā, serene and four-faced, listens as Devas report demonic outrages; he closes his eyes briefly in contemplation, then prepares to speak with measured authority.
Characters & Entities
B
Brahmā (Svātmabhū/Svayambhū)D
DevasD
DaityasFAQs
Right action begins with tattva-vicāra—clear discernment—before counsel and intervention.
No tīrtha is named; this is a narrative pivot to Brahmā’s response.
None.