Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 30

Devanagari script

भूमिर्दिशश्च विदिशो बामजालमया बुभुः । दृष्ट्वा तदस्त्रमाहात्म्यं सेनानीर्ग्रसनोऽसुरः

Transliteration

bhūmirdiśaśca vidiśo bāmajālamayā bubhuḥ | dṛṣṭvā tadastramāhātmyaṃ senānīrgrasano'suraḥ

Translation

ভূমি, দিশা আৰু বিদিশা বামমুখী জালসদৃশ ফাঁদে পূৰ্ণ হৈ উঠিল। সেই অস্ত্ৰৰ মাহাত্ম্য দেখি অসুৰ সেনানায়ক গ্ৰসন ভয়-আশ্চৰ্যত স্তম্ভিত হ’ল।

Word by Word

• भूमिः: the earth
• भूमिः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: भूमि (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• दिशः: the directions
• दिशः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: दिश् (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन

• च: and
• च: Sambandha (Connector)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चय-अव्यय (conjunction)

• विदिशः: the intermediate directions
• विदिशः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: विदिश् (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन

• वामजालमयाः: made of a leftward/contrary net (entanglement)
• वामजालमयाः: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: वाम (प्रातिपदिक) + जाल (प्रातिपदिक) + मय (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; विशेषणम् (भूमिः/दिशः/विदिशः इत्येषाम्); समासः—तत्पुरुषः (वामस्य जालम्) + तद्धितान्त ‘मय’ (made of)

• बभूवुः: became
• बभूवुः: Kriya (Predicate/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: भू (धातु)
• Form: लिट् (Perfect), प्रथम-पुरुष, बहुवचन

• दृष्ट्वा: having seen
• दृष्ट्वा: Kriya (Absolutive/पूर्वक्रिया)
• Type: Verb
• Root: दृश् (धातु)
• Form: क्त्वा-प्रत्ययान्त अव्यय-भाव (gerund)

• तत्: that
• तत्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषणम् (अस्त्रमाहात्म्यम् इत्यस्य)

• अस्त्रमाहात्म्यम्: the weapon’s greatness/power
• अस्त्रमाहात्म्यम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: अस्त्र (प्रातिपदिक) + माहात्म्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; समासः—षष्ठी-तत्पुरुषः (अस्त्रस्य माहात्म्यम्)

• सेनानीः: the commander
• सेनानीः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: सेनानी (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• ग्रसनः: Grasana (name/‘devourer’)
• ग्रसनः: Karta (Apposition)
• Type: Noun
• Root: ग्रसन (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; नाम (proper name/epithet)

• असुरः: the demon
• असुरः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: असुर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; सेनानीः/ग्रसनः इत्यस्य विशेष्य-सम्बन्धे (apposition)

Speaker

Sūta (Lomaharṣaṇa) narrating to the sages (deduced from Māheśvarakhaṇḍa narrative frame)

Visual Art Cues

Scene: A vast, left-spiraling net spreads across earth and sky, binding the horizons; the demon commander Grasana recoils, eyes widened, as the world seems webbed.

Characters & Entities

• Grasana

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Cosmic power overwhelms all directions; pride collapses when one witnesses the true potency of dharma-protected divine force.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

No specific tīrtha is named in this verse; it is part of a Kaumārikākhaṇḍa battle narration rather than a site-māhātmya passage.

What ritualistic prescription is mentioned?

None; the verse focuses on battlefield description and the terror of a divine missile.