Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 36
Devanagari script
ततः पलायतस्तस्य मुकुटो रत्नमंडितः । पपात भूतले दीप्तो रविबिंबमिवांबरात्
Transliteration
tataḥ palāyatastasya mukuṭo ratnamaṃḍitaḥ | papāta bhūtale dīpto ravibiṃbamivāṃbarāt
Translation
সি পলাই যেতেই, ৰত্নখচিত মুকুটখন ভূতলত পৰি গ’ল; আকাশৰ পৰা সৰি অহা সূৰ্যবিম্ব যেন দীপ্তিময় হৈ জ্বলিল।
Word by Word
ततःthen; thereafter
ततः:
Adhikarana (Context/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootततः (अव्यय)
Formअव्यय (क्रियाविशेषण) = indeclinable adverb; अर्थे: तस्मात्/अनन्तरम् (thereupon/then)
पलायतःof (him) fleeing
पलायतः:
Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
TypeVerb
Rootपलाय् (धातु)
Formलट् (वर्तमानकालः) शतृ-प्रत्ययान्त कृदन्त-रूपेण प्रयुक्तम्; प्रातिपदिकवत्—पुंलिङ्गे षष्ठी (6th/षष्ठी) एकवचनम्; ‘पलायतः’ = of (him) fleeing
तस्यof him; his
तस्य:
Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे षष्ठी (6th/षष्ठी) एकवचनम् (genitive singular)
मुकुटःcrown
मुकुटः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootमुकुट (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे प्रथमा (1st/प्रथमा) एकवचनम् (nominative singular)
रत्नमण्डितःadorned with gems
रत्नमण्डितः:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootरत्न + मण्डित (कृदन्त/प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समासः (रत्नैः मण्डितः = adorned with gems); पुंलिङ्गे प्रथमा (1st) एकवचनम्; विशेषणम् मुकुटस्य
पपातfell
पपात:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootपत् (धातु)
Formलिट् (परोक्षभूत/परिपूर्णभूत) 3rd पुरुषः (प्रथमपुरुष) एकवचनम्; परस्मैपदम्
भूतलेon the ground
भूतले:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootभूतल (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे सप्तमी (7th/सप्तमी) एकवचनम् (locative singular)
दीप्तःshining
दीप्तः:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootदीप्त (कृदन्त/प्रातिपदिक; √दीप्)
Formभूतकृदन्त (क्त) ‘दीप्त’ = shining; पुंलिङ्गे प्रथमा एकवचनम्; विशेषणम् मुकुटस्य
रविबिम्बम्the sun’s disc
रविबिम्बम्:
Upamana (Standard of comparison/उपमान)
TypeNoun
Rootरवि + बिम्ब (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समासः (रवेः बिम्बम् = disc of the sun); नपुंसकलिङ्गे द्वितीया (2nd/द्वितीया) एकवचनम्; उपमान (object of comparison)
इवlike; as
इव:
Sambandha (Comparative marker/उपमा-संबन्ध)
TypeIndeclinable
Rootइव (अव्यय)
Formअव्यय (उपमा-सूचक) = indeclinable particle of comparison
अम्बरात्from the sky
अम्बरात्:
Apadana (Source/अपादान)
TypeNoun
Rootअम्बर (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे पञ्चमी (5th/पञ्चमी) एकवचनम् (ablative singular)
Speaker
Sūta (Lomaharṣaṇa) addressing the sages (deduced)
Visual Art Cues
Scene: A jewel-studded crown slips from a fleeing figure and drops onto the earth, blazing like a miniature sun; dust and sparks rise as warriors turn toward it.
Characters & Entities
K
Kubera (implied by context)M
Mukuṭa (crown)FAQs
Worldly insignia and splendor can be lost in an instant; pride in status is unstable compared to dharma.
No holy site is directly mentioned in this verse.
None.