Adhyaya 5

Verse 1

स्कंद उवाच । अन्येपि ये गणास्तत्र काश्यां लिंगानि चक्रिरे । तांश्च ते कथयिष्यामि कुंभयोने निशामय

স্কন্দে ক’লে: কাশীত আন গণা সকলেও লিঙ্গ স্থাপন কৰিছিল। হে কুম্ভযোনি, সিহঁতৰ কথাও মই তোমাক ক’ম—শুনা।

Verse 2

गणेन पिंगलाख्येन पिंगलाख्येशसंज्ञितम् । लिंगं प्रतिष्ठितं शंभोः कपर्दीशादुदग्दिशि

পিংগল নামৰ গণা এজনে শম্ভুৰ লিঙ্গ স্থাপন কৰিলে, যি পিংগলাখ্যেশ নামে প্ৰখ্যাত; ই কপৰ্দীশৰ উত্তৰ দিশত অৱস্থিত।

Verse 3

तस्य दर्शनमात्रेण पापानां जायते क्षयः । वीरभद्रो महाप्रीतो देवदेवस्य शूलिनः

ইয়াৰ কেৱল দৰ্শনমাত্ৰেই পাপৰ ক্ষয় হয়। ত্ৰিশূলধাৰী দেবদেৱ শূলিনৰ প্ৰতি বীৰভদ্ৰ মহা-প্ৰসন্ন হয়।

Verse 4

वीरभद्रेश्वरं लिंगं ध्यायेदद्यापि निश्चलः । तस्य दर्शनमात्रेण वीरसिद्धिः प्रजायते

আজিও স্থিৰচিত্তে বীৰভদ্ৰেশ্বৰ লিঙ্গ ধ্যান কৰিব লাগে। তাৰ কেৱল দৰ্শনমাত্ৰেই বীৰসিদ্ধি জন্মে।

Verse 5

अविमुक्तेश्वरात्पश्चाद्वीरभद्रेश्वरं नरः । समर्च्य न रणे भंगं कदाचिदपि चाप्नुयात्

অৱিমুক্তেশ্বৰক পূজা কৰাৰ পাছত নৰে বিধিপূৰ্বক বীৰভদ্ৰেশ্বৰক সমৰ্চনা কৰিব লাগে; তেন্তে সি কেতিয়াও ৰণত পৰাভৱ নাপায়।

Verse 6

वीरभद्रः स्वयं साक्षाद्वीरमूर्तिधरो मुने । संहरेद्विप्रसंघातमविमुक्तनिवासिनाम

হে মুনি, বীৰমূৰ্তিধাৰী বীৰভদ্ৰ স্বয়ং সাক্ষাৎ; অৱিমুক্তত বাস কৰা ব্ৰাহ্মণসকলৰ ওপৰত আক্ৰমণকাৰী দলক সি সংহাৰ কৰিব।

Verse 7

भद्रया भद्रकाल्या च भार्यया शुभया युतम् । वीरभद्रं नरोभ्यर्च्य काशीवासफलं लभेत्

ভদ্ৰা আৰু ভদ্ৰকালী নামৰ শুভা পত্নীদ্বয়েৰে যুক্ত বীৰভদ্ৰক যি নৰে অৰ্চনা কৰে, সি কাশীবাসৰ ফল লাভ কৰে।

Verse 8

किरातेन किरातेशं लिंगं काश्यां प्रतिष्ठितम् । केदाराद्दक्षिणे भागे भक्तानामभयप्रदम्

কাশীত কিৰাতে ‘কিৰাতেশ’ নামৰ লিঙ্গ প্ৰতিষ্ঠা কৰিলে। ই কেদাৰৰ দক্ষিণ ভাগত অৱস্থিত আৰু ভক্তসকলক অভয় দান কৰে।

Verse 9

चतुर्मुखो गणः श्रीमान्वृद्धकालेश सन्निधौ । चतुर्मुखेश्वरं लिंगं ध्यायेदद्यापि निश्चलः

বৃদ্ধকালেশৰ সন্নিধানত ‘চতুৰ্মুখ’ নামৰ শ্ৰীমান গণে আজিও অচলচিত্তে ‘চতুৰ্মুখেশ্বৰ’ লিঙ্গ ধ্যান কৰে।

Verse 10

भक्ताश्चतुर्मुखेशस्य चतुराननवद्दिवि । पूज्यंते सुरसंघातैः सर्वभोगसमन्विताः

স্বৰ্গত চতুৰ্মুখেশৰ ভক্তসকল চতুৰাননৰ দৰে সন্মানিত হয়; দেৱসমূহৰ সংঘে তেওঁলোকক পূজে আৰু সকলো ভোগেৰে সমৃদ্ধ কৰে।

Verse 11

निकुंभेश्वरमालोक्य निकुंभगणपूजितम् । पूजयित्वा व्रजन्ग्रामं कार्यसिद्धिमवाप्नुयात् । कुबेरेश समीपेतु शिवलोके महीयते

নিকুম্ভগণৰ দ্বাৰা পূজিত নিকুম্ভেশ্বৰক দৰ্শন কৰি আৰু পূজা কৰি, যেতিয়া মানুহে নিজৰ গাঁৱলৈ উভতি যায় তেতিয়া কৰ্মসিদ্ধি লাভ কৰে। আৰু কুবেরেশৰ নিকটত সি শিৱলোকত মহীয়ান হয়।

Verse 12

पंचाक्षेशं महालिंगं महादेवस्य दक्षिणे । समभ्यर्च्य नरः काश्यां जातिस्मृतिमवाप्नुयात्

কাশীত মহাদেৱৰ দক্ষিণে অৱস্থিত মহালিঙ্গ ‘পঞ্চাক্ষেশ’ক বিধিপূৰ্বক অৰ্চনা কৰিলে মানুহে পূৰ্বজন্মৰ স্মৃতি লাভ কৰে।

Verse 13

भारभूतेश्वरं लिंगं भारभूतगणार्चितम् । अंतर्गृहोत्तरद्वारि ध्यात्वा शिवपुरे वसेत्

অন্তৰ্গৃহৰ উত্তৰ দুৱাৰত, ভাৰভূতৰ গণসকলে আৰাধিত ভাৰভূতেশ্বৰ লিঙ্গ ধ্যান কৰি, ভক্তে শিৱপুৰত নিবাস লাভ কৰে।

Verse 14

भारभूतेश्वरं लिंगं यैः काश्यां न विलोकितम् । भारभूताः पृथिव्यास्तेऽवकेशिन इव द्रुमाः

যিসকলে কাশীত ভাৰভূতেশ্বৰ লিঙ্গৰ দৰ্শন নকৰিলে, তেওঁলোক পৃথিৱীৰ ওপৰত বোজা—ফোঁপোলা, মূল্যহীন গছৰ দৰে।

Verse 15

गणेन त्र्यक्षसंज्ञेन लिंगं त्र्यक्षेश्वरं परम् । त्रिलोचनपुरोभागे शील्येताद्यापि कुंभज

ত্র্যক্ষ নামে পৰিচিত এজন গণে পৰম ত্ৰ্যক্ষেশ্বৰ লিঙ্গ প্ৰতিষ্ঠা কৰিলে; হে কুম্ভজ (অগস্ত্য), ত্ৰিলোচনৰ আগচৌহদত আজিও ভক্তিভাৱে তাত সেৱা-উপাসনা চলে।

Verse 16

तस्य लिंगस्य ये भक्तास्ते तु देहावसानतः । त्र्यक्षा एव प्रजायंते नात्र कार्या विचारणा

সেই লিঙ্গৰ যিসকল ভক্ত, দেহান্তৰ পিছত তেওঁলোক নিশ্চয় ত্ৰ্যক্ষ ৰূপেই জন্ম লয়; ইয়াত সন্দেহৰ অৱকাশ নাই।

Verse 17

क्षेमको नाम गणपः काश्यां मूर्तिधरः स्वयम् । विश्वेश्वरं सर्वगतं ध्यायेदद्यापि निश्चलः

কাশীত স্বয়ং মূর্তিধাৰী ক্ষেমক নামৰ এজন গণ, আজিও অচলচিত্তে সৰ্বব্যাপী বিশ্বেশ্বৰক ধ্যান কৰে।

Verse 18

क्षेमकं पूजयेद्यस्तु वाराणस्यां महागणम् । विघ्नास्तस्य प्रलीयंते क्षेमं स्याच्च पदेपदे

যি বাৰাণসীত মহাগণ ক্ষেমকক ভক্তিভাৱে পূজা কৰে, তাৰ সকলো বিঘ্ন লয় পায় আৰু পদে পদে কুশল-মঙ্গল উপস্থিত হয়।

Verse 19

देशांतरं गतो यस्तु तस्यागमनकाम्यया । क्षेमकं पूजनीयोत्र क्षेमेणाशु स आव्रजेत्

যি পৰদেশলৈ গৈ উভতি আহিবলৈ আকাঙ্ক্ষা কৰে, সি ইয়াত ক্ষেমকক পূজা কৰা উচিত; সেই মঙ্গল-ৰক্ষাত সি শীঘ্ৰে আৰু নিৰাপদে উভতি আহে।

Verse 20

लांगलीश्वरमालोक्य लिंगं लांगलिनार्चितम् । विश्वेशादुत्तरेभागे न नरो रोगभाग्भवेत्

লাংগলীশ্বৰ নামৰ লিঙ্গ দৰ্শন কৰি—যাক লাংগলিনে অৰ্চনা কৰিছিল—বিশ্বেশ্বৰাৰ উত্তৰ ভাগত অৱস্থিত; তেনে নৰ ৰোগৰ ভাগীদাৰ নহয়।

Verse 21

लांगलीशं सकृत्पूज्य पंचलांगलदानजम् । फलं प्राप्नोत्यविकलं सर्वसंपत्करं परम्

লাংগলীশক একবাৰো পূজা কৰিলে পাঁচটা হাল দানৰ পৰা উৎপন্ন অক্ষয় ফল লাভ হয়—সৰ্ব সম্পদ প্ৰদানকাৰী, পৰম উত্তম।

Verse 22

विराधेश्वरमाराध्य विराधगणपूजितम् । सर्वापराधयुक्तोपि नापराध्यति कुत्रचित्

বিৰাধগণৰ দ্বাৰা পূজিত বিরাধেশ্বৰক আৰাধনা কৰিলে, সকলো অপৰাধেৰে ভাৰাক্ৰান্ত হলেও নৰ ক’তো অপৰাধত নপৰে।

Verse 23

दिनेदिनेपराधो यः क्रियते काशिवासिभिः । स याति संक्षयं क्षिप्रं विराधेश समर्चनात्

কাশীবাসীয়ে দিনে দিনে যি অপৰাধ কৰে, সেয়া বিৰাধেশৰ বিধিপূৰ্বক আৰাধনাৰে শীঘ্ৰেই ক্ষয়লৈ যায়।

Verse 24

नैरृते दंढपाणस्तु विराधेशं प्रयत्नतः । नत्वा सर्वापराधेभ्यो मुच्यते नात्र संशयः

দক্ষিণ-পশ্চিম দিশাত দণ্ডপাণীয়ে বিৰাধেশক যত্নসহ নতশিৰে প্ৰণাম কৰিলে, সকলো অপৰাধৰ পৰা মুক্তি পায়—ইয়াত সন্দেহ নাই।

Verse 25

सुमुखेशं महालिंगं सुमुखाख्यगणार्चितम् । पश्चिमाभिमुखं लिंगं दृष्ट्वा पापैः प्रमुच्यते

সুমুখ নামৰ গণে আৰ্চিত ‘সুমুখেশ’ নামৰ মহালিঙ্গ—পশ্চিমাভিমুখ সেই লিঙ্গ দর্শন কৰিলে মানুহ পাপৰ পৰা মুক্ত হয়।

Verse 26

स्नात्वा पिलिपिला तीर्थे सुमुखेशं विलोक्य च । सदैव सुमुखं पश्येद्धर्मराजं न दुर्मुखम्

পিলিপিলা তীৰ্থত স্নান কৰি সুমুখেশ দর্শন কৰিলে, মানুহে সদায় ধৰ্মৰাজক সুমুখ ৰূপে দেখে—কেতিয়াও দুৰ্মুখ নহয়।

Verse 27

आषाढिनार्चितं लिंगमाषाढीश्वरसंज्ञकम् । दृष्ट्वाषाढयां नरो भक्त्या सर्वैः पापैः प्रमुच्यते

আষাঢ় মাহত ভক্তিভাৱে আষাঢ়িনে আৰ্চিত ‘আষাঢ়ীশ্বৰ’ নামৰ লিঙ্গ দর্শন কৰিলে, মানুহ সকলো পাপৰ পৰা মুক্ত হয়।

Verse 28

उदीच्यां भारभूतेशादाषाढीशं समर्चयन् । आषाढ्यां पंचदश्यां वै न पापैः परितप्यते

উত্তৰ দিশত ভাৰভূতেশৰ পৰা আৰম্ভ কৰি আষাঢীশ প্ৰভুক সমৰ্চনা কৰিলে, আষাঢ মাহৰ পঞ্চদশী তিথিত মানুহ পাপৰ দুখে দগ্ধ নহয়।

Verse 29

शुचिशुक्लचतुर्दश्यां पंचदश्यामथापि वा । कृत्वा सांवत्सरीं यात्रामनेना जायते नरः

শুচি মাহৰ শুক্ল পক্ষৰ চতুৰ্দশী অথবা পঞ্চদশী তিথিত, এই বাৰ্ষিক যাত্ৰা সম্পন্ন কৰিলে, মানুহে ইয়াৰ দ্বাৰাই প্ৰতিশ্ৰুত আধ্যাত্মিক ফল লাভ কৰে।

Verse 30

स्कंद उवाच । मुने गणेषु चैतेषु वाराणस्यां स्थितेष्विति । स्वनाम्ना स्थाप्य लिंगानि विश्वेशपरितुष्टये

স্কন্দই ক’লে: হে মুনি! এই গণসমূহ এইদৰে বাৰাণসীত অৱস্থিত হোৱাৰ পাছত, বিশ্বেশৰ সম্পূৰ্ণ সন্তুষ্টিৰ বাবে তেওঁলোকে নিজৰ নিজৰ নামত লিঙ্গ স্থাপন কৰিলে।

Verse 31

विश्वेशश्चिंतयां चक्रे पुनः काशीप्रवृत्तये । कं वा हितं प्रहित्याद्य निर्वृतिं परमां भजे

বিশ্বেশে কাশীৰ ধৰ্মধাৰা পুনৰ প্ৰৱৰ্তনৰ উদ্দেশ্যে পুনৰ চিন্তা কৰিলে: ‘এতিয়া কাক উপকাৰ কৰি পঠিয়াম, যাতে মই পৰম নিৰ্বাণ-শান্তি লাভ কৰোঁ?’

Verse 32

योगिन्यस्तिग्मगुर्वेधाः शंकुकर्णमुखागणाः । व्यावृत्त्यनागताः काश्याः सिंधुगा इव सिंधवः

যোগিনীসকল আৰু গণসমূহ—তিগ্মগুৰ্বেধা আৰু শঙ্কুকৰ্ণ আদি—উভতি গ’ল; কাশীলৈ পুনৰ নাহিল, যেন নদীসমূহ সাগৰত মিলি পুনৰ নুঘূৰে।

Verse 33

धुवं काश्यां प्रविष्टा ये ते प्रविष्टा ममोदरे । तेषां विनिर्गमो नास्ति दीप्तेग्नौ हविषामिव

নিশ্চয় যিসকলে কাশীত প্ৰৱেশ কৰে, সিসকলে মোৰেই উদৰত প্ৰৱেশ কৰে; তেওঁলোকৰ বাহিৰলৈ ওলোৱা নাই—যেন জ্বলন্ত অগ্নিত দিয়া আহুতি।

Verse 34

येषां हि संस्थितिः काश्यां लिंगार्चनरतात्मनाम् । त एव मम लिंगानि जंगमानि न संशयः

যিসকলৰ বাস কাশীত আৰু যিসকলৰ অন্তৰ লিঙ্গাৰ্চনত ৰত, সিসকলেই মোৰ চলন্ত লিঙ্গ—ইয়াত কোনো সন্দেহ নাই।

Verse 35

स्थावरा जंगमाः काश्यामचेतनसचेतनाः । सर्वे ममैव लिंगानि तेभ्यो द्रुह्यंति दुर्धियः

কাশীত স্থাৱৰ আৰু জঙ্গম, অচেতন আৰু সচেতন—সকলো মোৰেই লিঙ্গ। দুষ্টবুদ্ধিৰ লোকসকলে সিহঁতৰ প্ৰতি অপৰাধ কৰে।

Verse 36

वाचि वाराणसी येषां श्रुतौ वैश्वेश्वरी कथा । त एव काशी लिंगानि वराण्यर्च्यान्यहं यथा

যিসকলৰ ওঁঠত ‘ৱাৰাণসী’ আৰু যিসকলৰ কাণত বিশ্বেশ্বৰীৰ পবিত্ৰ কথা, সিসকলেই কাশীৰ ধন্য লিঙ্গ—মোৰ দৰে পূজনীয়।

Verse 37

वाराणसीति काशीति रुद्रावास इति स्फुटम् । मुखाद्विनिर्गतं येषां तेषां न प्रभवेद्यमः

যিসকলৰ মুখৰ পৰা স্পষ্টকৈ ‘ৱাৰাণসী’, ‘কাশী’, ‘ৰুদ্ৰাৱাস’ বুলি উচ্চাৰণ ওলাই, সিহঁতৰ ওপৰত যমৰ প্ৰভাৱ নপৰে।

Verse 38

आनंदकाननं प्राप्य ये निरानंदभूमिकाम् । अन्यां हृदापि वांछंति निरानंदाः सदात्र ते

আনন্দকানন (কাশী, আনন্দৰ বন) লাভ কৰিও যিসকলে হৃদয়ত আন কোনো নিৰানন্দ ভূমিৰ আকাঙ্ক্ষা পোষে, সিহঁত নিশ্চয়েই ইয়াত সদায় আনন্দবিহীন হৈ থাকে।

Verse 39

अद्यैव वास्तुमरणं बहुकालांतरेपि वा । कलिकाल भिया पुंसां काशी त्याज्या न कर्हिचित्

মৃত্যু আজেই আহক বা বহুদিন পিছত—কলিযুগৰ ভয়ত মানুহে কাশী কেতিয়াও ত্যাগ কৰা উচিত নহয়।

Verse 40

अवश्यंभाविनो भावा भविष्यंति पदेपदे । सलक्ष्मीनिलयां काशीं ते त्यजंति कुतो धियः

অবশ্যম্ভাবী ঘটনা পদে পদে ঘটে; তেন্তে শুভ লক্ষ্মীৰ নিবাস কাশী বুদ্ধিমানসকলে কেনেকৈ ত্যাগ কৰিব?

Verse 41

वरं विघ्नसहस्राणि सोढव्यानि पदेपदे । काश्यां नान्यत्र निर्विघ्नं वांछेद्राज्यमपि क्वचित्

কাশীত পদে পদে হাজাৰ হাজাৰ বিঘ্ন সহ্য কৰাই শ্ৰেয়; কিন্তু অন্য ঠাইত নিৰ্বিঘ্ন ৰাজ্যও কেতিয়াও কামনা নকৰিব।

Verse 42

कियन्निमेषसंभोग्याः संति लक्ष्म्याः पदेपदे । परं निरंतरसुखाऽमुत्राप्यत्रापि का शिका

পদে পদে নিমেষমাত্ৰ ভোগ্য লক্ষ্মী কিমানেই বা আছে? কিন্তু কাশিকা ইহলোকতো আৰু পৰলোকতো অবিচ্ছিন্ন সুখ দান কৰে।

Verse 43

विश्वनाथो ह्यहं नाथः काशिकामुक्तिकाशिका । सुधातरंगा स्वर्गंगा त्रय्येषा किन्न यच्छति

মইয়ে বিশ্বনাথ প্ৰভু; কাশিকা মোক্ষ দানকাৰিণী। অমৃত-তৰংগেৰে ভৰা এই স্বৰ্গ-গঙ্গা—এই ত্ৰয়ী কিহে নেদিয়ে?

Verse 44

पंचक्रोश्यापरिमिता तनुरेषा पुरी मम । अविच्छिन्नप्रमाणर्धिर्भक्तनिर्वाणकारणम्

পঞ্চক্ৰোশী মাপেৰে নিৰ্ধাৰিত এই মোৰ নগৰী মোৰেই দেহ। ইয়াৰ পবিত্ৰ সীমা অখণ্ড, আৰু ভক্তসকলৰ নিৰ্বাণৰ কাৰণ।

Verse 45

संसारभारखिन्नानां यातायातकृतां सदा । एकैव मे पुरी काशी ध्रुवं विश्रामभृमिका

সংসাৰৰ ভাৰতে ক্লান্ত, সদায় আহা-যোৱা কৰোঁতা লোকসকলৰ বাবে মোৰ নগৰী কাশী একমাত্ৰ নিশ্চিত বিশ্ৰামভূমি।

Verse 46

मंडपः कल्पवल्लीनां मनोरथफलैरलम् । फलितः काशिकाख्योयं संसाराध्वजुषां सदा

সংসাৰৰ পথত চলা লোকসকলৰ বাবে এই কাশিকা সদায় কল্পবল্লীৰ মণ্ডপ সদৃশ—মনোৰথৰ ফলৰে প্ৰচুৰভাৱে ফলিত।

Verse 47

चक्रवर्तेरियं छत्रं विचित्रं सर्वतापहृत् । काशीनिर्वाणराजस्य ममशूलोच्च दंडवत्

এই চক্রৱৰ্তীৰ বিচিত্ৰ ছত্ৰ সকলো তাপ হৰণ কৰে। নিৰ্বাণ-ৰাজা কাশীৰ বাবে ই মোৰ ত্ৰিশূল সদৃশ উচ্চে উঠা দণ্ডৰ দৰে থিয়।

Verse 48

निर्वाणलक्ष्मीं ये पुण्याः परिवांछंति लीलया । निरंतरसुखप्राप्त्यै काशी त्याज्या न तै नृभिः

যিসকল পুণ্যৱান আত্মাই লীলাৰ দৰে নিৰ্বাণ-লক্ষ্মীৰ কামনা কৰে আৰু নিৰন্তৰ সুখ লাভ বিচাৰে, সেই নৰসকলে কাশী কেতিয়াও ত্যাগ নকৰিব।

Verse 49

ममानंदवने ये वै निरं तर वनौकसः । मोक्षलक्ष्मीफलान्यत्र सुस्वादूनि लभंति ते

যিসকলে মোৰ আনন্দবনত সদায় বাস কৰে, সেই নিৰন্তৰ বনবাসীসকলে তাতেই মোক্ষ-লক্ষ্মীৰ কৃপাৰ সুমধুৰ ফল লাভ কৰে।

Verse 50

निर्ममं चापि निर्मोहं या मामपि विमोहयेत् । कैर्न संस्मरणीया सा काशी विश्वविमोहिनी

যি নিৰ্মম আৰু নিৰ্মোহ হয়েও মোকো মোহিত কৰিব পাৰে, সেই বিশ্ববিমোহিনী কাশী কাকেইবা স্মৰণীয় নহ’ব?

Verse 51

नामापि मधुरं यस्याः परानंदप्रकाशकम् । काश्याः काशीति काशीति सा कैः पुण्यैर्न जप्यते

কাশীৰ নামটোৱেই মধুৰ, যি পৰমানন্দ প্ৰকাশ কৰে। কোন পুণ্যৰ অভাৱত কোনোবাই ‘কাশী, কাশী’ বুলি জপ নকৰিব?

Verse 52

काशीनामसुधापानं ये कुर्वंति निरंतरम् । तेषां वर्त्म भवत्येव सुधाम वसुधामयम्

যিসকলে কাশীৰ নাম-অমৃত নিৰন্তৰ পান কৰে, তেওঁলোকৰ পথ নিজেই অমৃতময় হয়, যেন পৃথিৱীও মধুৰতাৰ লোক হৈ উঠে।

Verse 53

ममतारहितस्यापि मम सर्वात्मनो ध्रुवम् । त एव मामका लोके ये काशीनाम जापकाः

মই মমতা-ৰহিত আৰু সকলোৰে আত্মা হ’লেও, এইটো ধ্ৰুৱ সত্য: এই জগতত যিসকলে কাশীৰ নাম জপ কৰে, সিহঁত সত্যই মোৰ নিজৰ।

Verse 54

रहस्यमिति विज्ञाय वाराणस्या गणेश्वरैः । सब्रह्मयोगिनी ब्रध्रैः स्थितं तत्रैव नान्यथा

ইয়াক গূঢ় ৰহস্য বুলি জানি, বাৰাণসীৰ গণসমূহৰ অধিপতিসকল—ব্ৰহ্মা আৰু জ্যেষ্ঠ যোগিনীসকলসহ—সেই ঠাইতেই স্থিত থাকে, অন্য ক’তাও নহয়।

Verse 55

अन्यथा ताश्च योगिन्यः सरविः सपितामहः । ते गणा मां परित्यज्य कथं तिष्ठेयुरन्यतः

নচেৎ সেই যোগিনীসকল—আৰু সূৰ্য আৰু পিতামহ ব্ৰহ্মাও—সেই গণসমূহে মোক ত্যাগ কৰি অন্য ঠাইত কেনেকৈ থাকিব পাৰে?

Verse 56

अतीव भद्रं संजातं काश्यां तिष्ठत्सु तेषु हि । एकोपि भेद प्रभवेद्राज्ये राज्यांतरं विना

নিশ্চয়, তেওঁলোকে কাশীত স্থিত থাকিলে অতি মঙ্গল উদ্ভৱ হয়; কিয়নো একেটা বিভেদো ৰাজ্যৰ ভিতৰতে, অন্য ৰাজ্য নথাকিলেও, ‘আন এটা ৰাজ্য’ সৃষ্টি কৰিব পাৰে।

Verse 57

लब्धप्रवेशास्तावंतस्ते सर्वे मत्स्वरूपिणः । यतिष्यंति यतोवश्यं मदागमनहेतवे

সেই ঠাইত প্ৰৱেশ লাভ কৰি, তেওঁলোক সকলো—ইমানবোৰ—মোৰেই স্বৰূপধাৰী; আৰু মোৰ আগমনৰ হেতুতে, যিদৰে সম্ভৱ তিদৰে, তেওঁলোকে প্ৰচেষ্টা কৰিব।

Verse 58

अन्यानपि प्रेषयामि मत्पार्श्वपरिवर्तिनः । ये ते तत्र स्थिताः श्रेष्ठा अपिगंतास्म्यहं ततः

মই আন আন লোককো পঠাম—যিসকল মোৰ নিকটৱৰ্তী পৰিষদত সদায় বিচৰণ কৰে। আৰু যিসকল শ্ৰেষ্ঠজন তাত স্থিত আছে—তাৰ পাছত মই নিজেও তাত উপস্থিত হ’ম।

Verse 59

विचार्येति महादेवः समाहूय गजाननम् । प्राहिणोत्कथयित्वेति गच्छ काशीमितः सुत

এইদৰে বিবেচনা কৰি মহাদেৱে গজাননক আহ্বান কৰি পঠালে আৰু ক’লে, “হে পুত্ৰ, ইয়াৰ পৰা কাশীলৈ যা আৰু এই বাৰ্তা জনাই দে।”

Verse 60

तत्रस्थितोपि संसिद्धयै यतस्व सहितो गणैः । निर्विघ्नं कुरु चास्माकं नृपे विघ्नं समाचर

তাত থাকিলেও, নিজৰ গণসকলৰ সৈতে, সিদ্ধিৰ বাবে প্ৰচেষ্টা কৰ। আমাৰ কাৰ্য নিৰ্বিঘ্ন কৰ—আৰু সেই নৃপৰ বাবে বিঘ্ন ঘটাবি।

Verse 61

आधाय शासनं मूर्ध्नि गणाधीशोथ धूर्जटेः । प्रतस्थे त्वरितः काशीं स्थितिज्ञः स्थितिहेतवे

ধূর্জটীৰ আজ্ঞা মূৰ্ধ্নিত ধৰি গণাধীশে তৎক্ষণাৎ কাশীলৈ যাত্ৰা কৰিলে—যথোচিত বিধান জানি, সেই বিধান স্থাপন-ৰক্ষাৰ হেতু।