Adhyaya 33

Verse 1

राज्ञ्युवाच । अवधेहि धरानाथ कथयामि यथातथम् । व्रतस्यास्य विधानं च फलं चाभीष्टदेवताम्

ৰাণীয়ে ক’লে: হে ধৰাৰ নাথ, মন দি শুনা; মই যি দৰে সত্য তি দৰে ক’ম—এই ব্ৰতৰ বিধান আৰু তাৰ ফল, যি ইষ্টদেৱতালৈ লৈ যায়।

Verse 2

पुरा पुरः श्रीदपत्न्याः श्रीमुख्या ब्रह्मसूनुना । नारदेन सुतार्थिन्या व्रतमेतदुदीरितम्

প্ৰাচীন কালত, ব্ৰহ্মাৰ পুত্ৰ নাৰদে—পুত্ৰ-বৰ কামনা কৰা শ্ৰী (বিষ্ণু)ৰ অগ্ৰগণ্য পত্নী শ্ৰীমুখ্যাৰ আগত—এই ব্ৰত উপদেশ কৰিছিল।

Verse 3

चीर्णं चाथ तया देव्या पुत्रोभून्नलकूबरः । अन्याभिरपि बह्वीभिः पुत्राः प्राप्ता व्रतादितः

সেই দেৱীয়ে যেতিয়া এই ব্ৰত আচৰণ কৰিলে, তেতিয়া তেওঁৰ পুত্ৰ নলকূবৰ জন্মিল। একে ব্ৰতৰ ফলতে আন বহু নাৰীয়েও পুত্ৰ লাভ কৰিলে।

Verse 4

विधिनाप्यत्र संपूज्या गौरी सर्वविधानवित् । स्तनंधयेन सहिता धयता स्तनमुन्मुखम्

ইয়াত সকলো বিধি-জ্ঞানী গৌৰীক বিধি অনুসাৰে পূজা কৰিব লাগে; স্তন্যপান কৰা শিশুৰ সৈতে তেখেতক চিত্ৰিত কৰিব, শিশুটি স্তনৰ ফালে ওপৰমুখ কৰি দুগ্ধ পান কৰি থাকে।

Verse 5

मार्गशीर्ष तृतीयायां शुक्लायां कलशोपरि । ताम्रपात्रं निधायैकं तंडुलैः परिपूरितम्

মাৰ্গশীৰ্ষ মাহৰ শুক্ল পক্ষৰ তৃতীয় তিথিত, কলশৰ ওপৰত এটা তাম্ৰপাত্ৰ থৈ, তাক চাউলৰ দানাৰে সম্পূৰ্ণ ভৰাই দিব লাগে।

Verse 6

अविच्छिन्नं नवीनं च रजनीरागरंजितम् । वासः पात्रोपरि न्यस्य सूक्ष्मात्सूक्ष्मतरं परम्

পাত্ৰৰ ওপৰত নতুন আৰু অখণ্ড বস্ত্ৰ থ’ব লাগে—হালধি আৰু ৰক্তবৰ্ণে ৰঞ্জিত; আৰু সেই বস্ত্ৰ অতি সূক্ষ্ম, সৰ্বাধিক কোমল আৰু উত্তম হ’ব লাগে।

Verse 7

तस्योपरि शुभं पद्मं रविरश्मिविकासितम् । तत्कर्णिकाया उपरि चतुःस्वर्णविनिर्मितम्

তাৰ ওপৰত সূৰ্যৰ কিৰণে বিকশিত যেন শুভ পদ্ম স্থাপন কৰিব লাগে; আৰু তাৰ কৰ্ণিকাৰ ওপৰত চাৰি প্ৰকাৰ সোণৰে নিৰ্মিত অলংকাৰ স্থাপন কৰা উচিত।

Verse 8

विधिं संपूजयेद्भक्त्या रत्नपट्टाबंरादिभिः । पुष्पैर्नानाविधै रम्यैः फलैर्नारंगमुख्यकैः

ভক্তিৰে বিধিমতে পূজা কৰিব লাগে—ৰত্নখচিত অলংকাৰ, পাটবস্ত্ৰ আদি লৈ; আৰু নানা প্ৰকাৰ মনোহৰ ফুল আৰু ফলৰে, যাৰ ভিতৰত কমলালেবু মুখ্য নিবেদন।

Verse 9

सुगंधैश्चंदनाद्यैश्च कर्पूर मृगनाभिभिः । परमान्नादि नैवेद्यैः पक्वान्नैर्बहुभंगिभिः

চন্দন আদি সুগন্ধি দ্ৰব্য, কৰ্পূৰ আৰু কস্তূৰীৰেো পূজাক সন্মান কৰিব লাগে; আৰু পৰমান্ন আদি নৈবেদ্য—ক্ষীৰ আদি—সহ বহু প্ৰকাৰৰ পক্বান্ন নিবেদন কৰিব লাগে।

Verse 10

धूपैरगुरुमुख्यैश्च रम्ये कुसुममंडपे । रात्रौ जागरणं कार्यं विनिंद्रैः परमोत्सवैः

অগৰু আদি মুখ্য ধূপেৰে, মনোহৰ কুসুম-মণ্ডপত, ৰাতি জাগৰণ কৰিব লাগে—নিদ্ৰাহীনভাৱে পৰম উৎসৱেৰে উদযাপন কৰি।

Verse 11

हस्तमात्रमिते कुंडे जातवेदस इत्यृचा । घृतेन मधुनाप्लुत्य जुहुयान्मंत्रविद्द्विजः

হস্তমাত্ৰ মাপৰ কুণ্ডত ‘জাতবেদস…’ বুলি আৰম্ভ হোৱা ঋগ্বেদীয় ঋচাৰে, মন্ত্ৰবিদ্ দ্বিজে ঘৃত আৰু মধুৰে সিক্ত কৰি আহুতি দিব লাগে।

Verse 12

सहस्रकमलानां च स्मेराणां स्वयमेव हि । नवप्रसूतां कपिलां सुशीलां च पयस्विनीम्

তেওঁ স্বইচ্ছাই সহস্ৰ তাজা আৰু মনোহৰ পদ্মসহ নৱপ্ৰসূতা কপিলা গাই—সুশীল, কোমলস্বভাৱী আৰু দুগ্ধসমৃদ্ধ—অৰ্পণ কৰিব।

Verse 13

दद्यादाचार्यवर्याय सालंकारां सलक्षणाम् । उपोष्य दंपती भक्त्या नवांबरविभूषितौ

উপবাস কৰি, ভক্তিভাৱে স্বামী-স্ত্ৰী নৱ বস্ত্ৰে সজ্জিত হৈ, অলংকৃত আৰু শুভলক্ষণযুক্ত সেই গাইক শ্ৰেষ্ঠ আচার্যলৈ দান কৰিব।

Verse 14

प्रातःस्नात्वा चतुर्थ्यां च संपूज्याचार्यमादृतः । वस्त्रैराभरणैर्माल्यैर्दक्षिणाभिर्मुदान्वितौ

চতুৰ্থী তিথিত প্ৰভাতে স্নান কৰি, আদৰে আচার্যক সম্যক পূজা কৰিব; আনন্দসহ বস্ত্ৰ, অলংকাৰ, মালা আৰু দক্ষিণা অৰ্পণ কৰি সন্মান কৰিব।

Verse 15

सोपस्करां च तां मृर्तिमाचार्याय निवेदयेत् । समुच्चरन्निमं मंत्रं व्रतकृन्मिथुनं मुदा

ব্ৰত পালন কৰা দম্পতীয়ে আনন্দসহ, প্ৰয়োজনীয় উপকৰণসহ সেই মূৰ্তি আচার্যলৈ নিবেদন কৰিব, আৰু এই মন্ত্র উচ্চস্বৰে পাঠ কৰিব।

Verse 16

नमो विश्वविधानज्ञे विधे विविधकारिणि । सुतं वंशकरं देहि तुष्टामुष्माद्व्रताच्छुभात्

বিশ্বৰ বিধান জানোতা তোমালৈ নমস্কাৰ; হে বিধাতা, হে বহুবিধ কাৰ্যকৰ্তা! আমাৰ এই শুভ ব্ৰতত সন্তুষ্ট হৈ, বংশধাৰা চলোৱা পুত্ৰ আমাক দান কৰা।

Verse 17

सहसं भोजयित्वाथ द्विजानां भक्तिपूर्वकम् । भुक्तशेषेण चान्नेन कुर्याद्वै पारणं ततः

তাৰ পাছত ভক্তিভাৱে দ্বিজসকলক ভোজন কৰাই তৃপ্ত কৰিব; আৰু ভোজনৰ অৱশিষ্ট অন্নৰে তেতিয়া ব্ৰতৰ পাৰণা সম্পন্ন কৰিব।

Verse 18

इत्थमेतद्व्रतं राजंश्चिकीर्षामि त्वया सह । कुरु चैतत्प्रियं मह्यमभीष्टफललब्धये

“হে ৰাজন! এইদৰে এই ব্ৰত; মই তোমাৰ সৈতে একেলগে ইয়াক পালন কৰিব বিচাৰোঁ। মোৰ প্ৰিয়তাৰ বাবে এইটো কৰা, যাতে ইচ্ছিত ফল লাভ হয়।”

Verse 19

इति भूपालवर्येण श्रुत्वा संहृष्टचेतसा । मुनेव तं समाचीर्णं सांतर्वत्नी बभूव ह

এই কথা শুনি শ্ৰেষ্ঠ ভূপালৰ মন আনন্দিত হ’ল; মুনিয়ে যিদৰে বিধান দিছিল তেনেদৰে সঠিককৈ ব্ৰত পালন কৰালে, আৰু ৰাণী গৰ্ভৱতী হ’ল।

Verse 20

तयाथ प्रार्थिता गौरी गर्भिण्या भक्तितोषिता । पुत्रं देहि महामाये साक्षाद्विष्ण्वंशसंभवम्

তেতিয়া গৰ্ভৱতী নাৰীয়ে ভক্তিভাৱে গৌৰীক প্ৰাৰ্থনা কৰিলে; ভক্তিত সন্তুষ্ট দেৱীক অনুৰোধ কৰিলে—“হে মহামায়া! মোক পুত্ৰ দিয়া, যি সোজাকৈ বিষ্ণুবংশত জন্মা।”

Verse 21

जातमात्रो व्रजेत्स्वर्गं पुनगयाति चात्र वै । भक्तः सदाशिवेऽत्यर्थं प्रसिद्धः सर्वभूतले

জন্মমাত্ৰেই সি স্বৰ্গলৈ যাব, আৰু পুনৰ ইয়ালৈ (জগতলৈ) ঘূৰি আহিব। সি সদাশিৱত অতিশয় ভক্ত হ’ব আৰু সমগ্ৰ ভূতলত প্ৰসিদ্ধ হ’ব।

Verse 22

विनैव स्तन्यपानेन षोडशाब्दाकृतिः क्षणात् । एवंभूतः सुतो गौरि यथा मे स्यात्तथाकुरु

মাতৃদুগ্ধ পান নকৰাকৈয়ে, এক ক্ষণতে ষোলো বছৰীয়া যুবকৰ ৰূপ ধাৰণ কৰক। হে গৌৰী, মোৰ পুত্ৰো যেন তেনেকুৱাই হয়—সেইদৰে অনুগ্ৰহ কৰি দিয়া।

Verse 23

मृडान्यापि तथेत्युक्ता राज्ञी भक्त्यातितुष्टया । अथ कालेन तनयं मूलर्क्षे साप्यजीजनत्

ৰাণীৰ ভক্তিত অতিশয় সন্তুষ্ট হৈ মৃডাণী (পাৰ্বতী) ক’লে, “তথাস্তु।” তাৰ পাছত সময়মতে ৰাণীয়ে মূলা নক্ষত্ৰত এক পুত্ৰ জন্ম দিলে।

Verse 24

हितैरमात्यैरथ सा विज्ञप्तारिष्टसंस्थिता । देवि राजार्थिनी चेत्त्वं त्यज दुष्टर्क्षजं सुतम्

তাৰ পাছত হিতৈষী আমাত্যসকলে অশুভ আশংকাত আৱদ্ধ ৰাণীক নিবেদন কৰিলে: “হে দেবী, যদি তুমি ৰজা আৰু ৰাজ্যৰ মঙ্গল বিচাৰা, তেন্তে এই দুষ্ট নক্ষত্ৰত জন্মা পুত্ৰক ত্যাগ কৰা।”

Verse 25

सा मंत्रिवाक्यमाकर्ण्य केवलं पतिदेवता । अत्याक्षीत्तं तथा प्राप्तं तनयं नयकोविदा

মন্ত্ৰীসকলৰ বাক্য শুনি, যাৰ একমাত্ৰ দেবতা আছিল স্বামী, সি সেই পৰামৰ্শ ত্যাগ কৰিলে। আচৰণ-নীতিত কুশলী হৈ, তেনেকৈয়ে লাভ হোৱা পুত্ৰক সি গ্ৰহণ কৰি ৰাখিলে।

Verse 26

धात्रेयिकां समाकार्य प्राहेदं सा नृपांगना । पंचमुद्रे महापीठे विकटा नाम मातृका

ধাত্ৰেয়িকাক (ধাই) মাতি আনি সেই নৃপাঙ্গনাই ক’লে: “পঞ্চমুদ্ৰা নাম স্থানত, মহাপীঠৰ ওপৰত, বিকটা নামৰ এক মাতৃকা দেবী আছে।”

Verse 27

तदग्रे स्थापयित्वामुं बालं धात्रेयिके वद । गौर्यादत्तः शिशुरसौ तवाग्रे विनिवेदितः

তেওঁৰ আগত এই শিশুটিক স্থাপন কৰি, হে ধাত্ৰী, এইদৰে কোৱা: ‘গৌৰীয়ে দান কৰা এই কণমানি তোমাৰ আগত সমৰ্পণ কৰি নিবেদন কৰা হ’ল।’

Verse 28

राज्ञ्या पत्युः प्रियेषिण्या मंत्रिविज्ञप्तिनुन्नया । सापि राज्ञ्युदितं श्रुत्वा शिशुं लास्य शशिप्रभम्

মন্ত্ৰীসকলৰ নিবেদনে প্ৰেৰিত হৈ, স্বামীৰ প্ৰিয় বস্তু বিচৰা ৰাণীয়ে কথা ক’লে। ৰাণীৰ বাক্য শুনি ধাত্ৰীয়ে চন্দ্ৰসম প্ৰভাযুক্ত শিশুটিক কোলাত তুলিলে।

Verse 29

विकटायाः पुरः स्थाप्य गृहं धात्रेयिका गता । अथ सा विकटा देवी समाहूय च योगिनीः

বিকটাৰ আগত শিশুটিক থৈ ধাত্ৰী গৃহলৈ গ’ল। তাৰ পাছত দেবী বিকটাই যোগিনীসকলক আহ্বান কৰিলে।

Verse 30

उवाच नयत क्षिप्रं शिशुं मातृगणाग्रतः । तासामाज्ञां च कुरुत रक्षतामुं प्रयत्नतः

দেৱীয়ে ক’লে: ‘শীঘ্ৰে শিশুটিক মাতৃগণৰ আগত লৈ যোৱা। তেওঁলোকৰ আজ্ঞা পালন কৰা আৰু সৰ্বোচ্চ যত্নে এই শিশুক ৰক্ষা কৰা।’

Verse 31

योगिन्यो विकटावाक्यात्खेचर्यस्ताः क्षणेन तम् । निन्युर्गगनमार्गेण ब्राह्म्याद्या यत्र मातरः

বিকটাৰ বাক্য অনুসৰি, আকাশচাৰী সেই যোগিনীসকলে ক্ষণমাত্ৰতে গগনপথে তাক লৈ গ’ল, য’ত ব্ৰাহ্মী আদি মাতৃসকল অৱস্থিত।

Verse 32

प्रणम्य योगिनीवृंदं तं शिशुं सूर्यवर्चसम् । पुरो निधाय मातॄणां प्रोवाच विकटोदितम्

যোগিনী-বৃন্দক প্ৰণাম কৰি, বিকটে সূৰ্য্য-তেজস্বী সেই শিশুটিক মাতৃগণৰ আগত স্থাপন কৰি, উপযুক্ত বাক্য ক’লে।

Verse 33

ब्रह्माणी वैष्णवी रौद्री वाराही नारसिंहिका । कौमारी चापि माहेंद्री चामुंडा चैव चंडिका

ব্ৰাহ্মণী, বৈষ্ণৱী, ৰৌদ্ৰী, বাৰাহী, নাৰসিংহিকা; আৰু কৌমাৰী, মাহেন্দ্ৰী, চামুণ্ডা আৰু চণ্ডিকা—এইসকলেই মাতৃগণ।

Verse 34

दृष्ट्वा तं बालकं रम्यं विकटाप्रेषितं ततः । पप्रच्छुर्युगपड्डिंभं कस्ते तातः प्रसूश्च कः

বিকটে প্ৰেৰণ কৰা সেই মনোহৰ বালকক দেখি, তেওঁলোকে একেলগে সুধিলে— “হে বাপু, তোমাৰ পিতা কোন, আৰু তোমাৰ মাতা কোন?”

Verse 35

मातृभिश्चेति पुष्टः स यदा किंचिन्न वक्ति च । तदा तद्योगिनीचक्रं प्राह मातृगणस्त्विति

মাতৃগণে পুষ্ট কৰা সেই শিশুৱে যেতিয়া একো নক’লে, তেতিয়া সেই যোগিনীচক্ৰে ক’লে— “ই মাতৃগণৰেই অন্তৰ্গত।”

Verse 36

राज्ययोग्यो भवत्येष महालक्षणलक्षितः । पुनस्तत्रैव नेतव्यो योगिन्यस्त्वविलंबितम्

“ই মহালক্ষণে চিহ্নিত, ৰাজ্যৰ যোগ্য। সেয়ে, হে যোগিনীসকল, বিলম্ব নকৰাকৈ একে তাতেই পুনৰ লৈ যোৱা উচিত।”

Verse 37

पंचमुद्रा महादेवी तिष्ठते यत्र काम्यदा । यस्याः संसेवनान्नृणां निर्वाणश्रीरदूरतः

য’ত মহাদেৱী পঞ্চমুদ্ৰা কাম্য বৰ দান কৰি অৱস্থিত, তেঁওৰ ভক্তিসেৱাত নৰলোকৰ বাবে নিৰ্বাণ-মুক্তিৰ শ্ৰী ওচৰলৈ আহে।

Verse 38

सर्वत्रशुभजन्मिन्यां काश्यां मुक्तिः पदेपदे । तथापि सविशेषं हि तत्पीठं सर्वसिद्धिकृत्

সৰ্বত্ৰ শুভ জন্ম লোৱা কাশীত পদে পদে মুক্তি লাভ হয়; তথাপি সেই বিশেষ পীঠ অতি উৎকৃষ্ট, কিয়নো ই সকলো সিদ্ধি প্ৰদান কৰে।

Verse 39

तत्पीठसेवनादस्य षोडशाब्दाकृतेः शिशोः । सिद्धिर्भवित्री परमा विश्वेशानुग्रहात्परात्

সেই মহাপীঠৰ সেৱাত এই শিশুৱে—যদিও ষোলো বছৰৰ—বিশ্বেশ্বৰ মহাদেৱৰ পৰম অনুগ্ৰহে সৰ্বোচ্চ সিদ্ধি লাভ কৰিব।

Verse 40

एवं मातृगणाशीर्भिर्योगिनीभिः क्षणेन हि । प्रापितो मातृवाक्येन पंचमुद्रांकितं पुनः

এইদৰে মাতৃগণৰ আশীৰ্বাদে আৰু যোগিনীসকলৰ দ্বাৰা—ক্ষণমাত্ৰতে—মাতৃসকলৰ বাক্য অনুসাৰে তেওঁক পুনৰ পঞ্চমুদ্ৰা-চিহ্নিত স্থানলৈ প্ৰাপিত কৰা হ’ল।

Verse 41

संप्राप्य तन्महापीठं स्वर्गलोकादिहागतः । आनंदकानने दिव्यं तताप विपुलं तपः

সেই মহাপীঠত উপনীত হৈ—যি স্বৰ্গলোকৰ পৰা ইয়ালৈ আহিছিল—তেওঁ আনন্দকাননত দিব্য আৰু বিপুল তপস্যা সম্পন্ন কৰিলে।

Verse 42

तपसातीव तीव्रेण निश्चलेंद्रियचेतसः । तस्य राजकुमारस्य प्रसन्नोभूदुमाधवः

অতি তীব্ৰ তপস্যাৰে, ইন্দ্ৰিয় আৰু চিত্ত অচল কৰি, সেই ৰাজকুমাৰে উমাপতি মহাদেৱক প্ৰসন্ন কৰিলে।

Verse 43

आविर्बभूव पुरतो लिंगरूपेण शंकरः । प्रोवाच च प्रसन्नोस्मि वरं ब्रूहि नृपांगज

শংকৰে লিঙ্গৰূপে তেওঁৰ সন্মুখত প্ৰকাশ পালে আৰু ক’লে: “মই প্ৰসন্ন—হে নৃপপুত্ৰ, যি বৰ বিচাৰা কোৱা।”

Verse 44

स्कंद उवाच । सर्वज्योतिर्मयं लिंगं पुरतो वीक्ष्य वाङ्मयम् । सप्तपातालमुद्भिद्य स्थितं बृहदनुग्रहात

স্কন্দে ক’লে: সন্মুখত সৰ্বজ্যোতি-ময় লিঙ্গ—বাণীৰ অগোচৰ—দেখি, মহা অনুগ্ৰহে সেয়া সাত পাতাল ভেদি স্থিত হৈ থকা দেখা গ’ল।

Verse 45

प्रणम्य दंडवद्भूमौ परितुष्टाव धूर्जटिम् । सूक्तैर्जन्मांतराभ्यस्तैः सुहृष्टो रुद्रदेवतैः

ভূমিত দণ্ডৱৎ প্ৰণাম কৰি তেওঁ ধূৰ্জটী (শিৱ)ক সন্তুষ্টচিত্তে স্তৱ কৰিলে, পূৰ্বজন্মৰ পৰা অভ্যাস কৰা সূক্তেৰে; ৰুদ্ৰক ইষ্টদেৱতা মানি ভক্তিত হৃষ্ট হ’ল।

Verse 46

ततः प्रसन्नो भगवान्देवदेवो महेश्वरः । संतुष्टस्तपसा तस्य प्रोवाच वृषभध्वजः

তাৰ পাছত দেবদেৱ ভগৱান মহেশ্বৰ, তেওঁৰ তপস্যাত সন্তুষ্ট হৈ, বৃষভধ্বজ প্ৰভুৱে বচন ক’লে।

Verse 47

देवदेव उवाच । वरं वरय संतप्त तपसा क्लेशितं वपुः । त्वयेदं बालवपुषा वशीकृतं मनो मम

দেৱদেৱে ক’লে: “বৰ বাছি লোৱা, হে তপস্যাৰে দগ্ধ, তপৰ ক্লেশে ক্ষয়প্ৰাপ্ত দেহধাৰী। তুমি বালদেহে থাকিও মোৰ মনক বশ কৰি পেলালা।”

Verse 48

शिवोक्तं च समाकर्ण्य वरदानं पुनःपुनः । वरं च प्रार्थयांचक्रे परिहृष्टतनूरुहः

শিৱৰ পুনঃপুনঃ বৰদানৰ বাক্য শুনি, তেওঁ পুনৰ বৰ প্ৰাৰ্থনা কৰিবলৈ ধৰিলে; আনন্দত দেহৰ ৰোম খাড়া হৈ উঠিল।

Verse 49

कुमार उवाच । देवदेवमहादेव यदि देयो वरो मम । तदत्र भवता स्थेयं भवतापहृता सदा

কুমাৰে ক’লে: “হে দেৱদেৱ মহাদেৱ! যদি মোৰ বাবে বৰ দিয়া হয়, তেন্তে আপুনি ইয়াতেই প্ৰতিষ্ঠিত হৈ থাকক—সদায় উপস্থিত, কেতিয়াও অপসাৰিত নহওক।”

Verse 50

अस्मिंल्लिंगे स्थितः शंभो कुरु भक्तसमीहितम् । विना मुद्रादिकरणं मंत्रेणापि विना विभो

“হে শম্ভু, এই লিঙ্গত স্থিত হৈ ভক্তৰ অভীষ্ট সিদ্ধ কৰক—মুদ্রা আদি কৰ্ম নকৰিলেও, মন্ত্ৰ নোহোৱাকৈও, হে প্ৰভু।”

Verse 51

दिश सिद्धिं परामत्र दर्शनात्स्पर्शनान्नतेः । अस्य लिंगस्य ये भक्ता मनोवाक्कायकर्मभिः

“ইয়াত কেৱল দর্শন, স্পর্শ আৰু নমস্কাৰে পৰম সিদ্ধি দান কৰক। আৰু এই লিঙ্গৰ যিসকল ভক্ত মন-ৱাক-কাৰ্য্যৰে সেৱা কৰে…”

Verse 52

सदैवानुग्रहस्तेषु कर्तव्यो वर एष मे । इति तद्व्रतमाकर्ण्य लिंगरूपोवदत्प्रभुः

মোৰ এই বৰ এই যে মই সদায় তেওঁলোকৰ ওপৰত অনুগ্ৰহ কৰিম। সেই ব্ৰত শুনি লিঙ্গ-ৰূপ প্ৰভুৱে এইদৰে ক’লে।

Verse 53

एवमस्तु यदुक्तं ते वीरवैष्णव सूनुना । जनेतुर्विष्णुभक्ताच्च राज्ञोऽमित्रज्जितो भवान्

বীৰ বৈষ্ণৱৰ পুত্ৰই তোমাক যি কৈছে, তেনেকৈয়ে হওক। তুমি বিষ্ণুভক্ত ৰজাৰ পৰা জন্ম ল’বা আৰু শত্রুজয়ী হ’বা।

Verse 54

विष्ण्वंश एवमुत्पन्नो मम भक्तिपरांगज । वीरवीरेश्वरं नाम लिंगमेतत्त्वदाख्यया

এইদৰে তুমি বিষ্ণুৰ অংসৰূপে জন্মিলা, হে মোৰ ভক্তিত পৰায়ণ সন্তান। তোমাৰ নাম অনুসাৰে এই লিঙ্গ ‘বীৰ-বীৰেশ্বৰ’ নামে খ্যাত হ’ব।

Verse 55

काश्यां दास्यत्यभीष्टानि भक्तानां चिंतितान्यहो । अस्मिंल्लिंगे सदा वीर स्थास्याम्यद्यदिनावधि

কাশীত এই লিঙ্গে ভক্তসকলৰ ইচ্ছিত দান—আহা, হৃদয়ত চিন্তা কৰা লক্ষ্যো—প্ৰদান হ’ব। আৰু হে বীৰ, আজিৰ পৰা চিৰকাল মই এই লিঙ্গত অৱস্থিত থাকিম।

Verse 56

दास्यामि च परां सिद्धिमाश्रितेभ्यो न संशयः । परं न महिमानं मे कलौ कश्चिच्च वेत्स्यति

যিসকলে মোৰ শৰণ লয়, তেওঁলোকক মই পৰম সিদ্ধি দিম—ইয়াত কোনো সন্দেহ নাই। কিন্তু কলিযুগত মোৰ মহিমা সম্পূৰ্ণৰূপে ক’ৰবাই বুজিব, তেনে লোক অতি বিৰল।

Verse 57

यस्तु वेत्स्यति भाग्येन स परां सिद्धिमाप्स्यति । अत्र जप्तं हुतं दत्तं स्तुतमर्चितमेव वा

কিন্তু যিজনে ভাগ্যবশত এই মহিমা জানে, সি পৰম সিদ্ধি লাভ কৰে। ইয়াত জপ, হোম, দান, স্তৱ, বা অৰ্চনা—যি কৰা হয়—সেয়া বিশেষ ফলদায়ক হয়।

Verse 58

जीर्णोद्धारादिकरणमक्षय्यफलहेतुकम् । त्वं तु राज्यं परं प्राप्य सर्वभूपालदुर्लभम्

জীৰ্ণোদ্ধাৰ আদি কৰ্ম—জৰাজীৰ্ণ ধৰ্মক্ষেত্ৰ পুনৰুদ্ধাৰ—অক্ষয় ফলৰ কাৰণ হয়। আৰু তুমি সৰ্বভূপালৰো দুষ্প্ৰাপ্য পৰম ৰাজ্য লাভ কৰি সমৃদ্ধ হ’বা।

Verse 59

भुक्त्वा भोगांश्च विपुलानंते सिद्धिमवाप्स्यसि । पुरी वाराणसी रम्या सर्वस्मिञ्जगतीतले

বিপুল ভোগ-বিলাস ভোগ কৰি, অন্তত তুমি সিদ্ধি লাভ কৰিবা। বাৰাণসী নগৰী সমগ্ৰ জগতীতলত অতি ৰমণীয়।

Verse 60

पुण्यस्तत्रापि संभेदः सरितोरसि गंगयोः । ततोऽपि च हयग्रीवं तीर्थं चैवाति पुण्यदम्

তাতো, নদীৰ বিস্তাৰত গঙ্গাৰ সঙ্গমস্থল বিশেষ পুণ্যদায়ক। তথাপি তাৰো ওপৰত হয়গ্ৰীৱ তীৰ্থ অতি পুণ্য প্ৰদানকাৰী।

Verse 61

यत्र विष्णुर्हयग्रीवो भक्तचिंतितमर्पयेत् । हयग्रीवाच्च वै तीर्थाद्गजतीर्थं विशिष्यते

য’ত বিষ্ণু হয়গ্ৰীৱ ৰূপে ভক্তৰ মনত চিন্তিত কামনা অৰ্পণ কৰে—সেই ঠাই পবিত্ৰ। আৰু হয়গ্ৰীৱ তীৰ্থতকৈও গজ তীৰ্থ অধিক শ্ৰেষ্ঠ বুলি কোৱা হৈছে।

Verse 62

यत्र वै स्नानमात्रेण गजदानफलं लभेत् । कोकावराहतीर्थं च पुण्यदं गजतीर्थतः

য’ত কেৱল স্নান-মাত্ৰে গজদানৰ ফল লাভ হয়—সেই পবিত্ৰ তীৰ্থই কোকাবৰাহ তীৰ্থ; ই মহাপুণ্যদায়ক, খ্যাত গজতীৰ্থতকৈও শ্ৰেষ্ঠ।

Verse 63

कोकावराहमभ्यर्च्य तत्र नो जन्मभाग्जनः । अपि कोकावराहाच्च दिलीपेश्वरसन्निधौ

সেই ঠাইত কোকাবৰাহক পূজা-অৰ্চনা কৰিলে মানুহে পুনৰ জন্ম নলয়। তাৰ পাছত কোকাবৰাহৰ পৰা দিলীপেশ্বৰদেৱৰ সান্নিধ্যলৈ অগ্ৰসর হয়।

Verse 64

दिलीपतीर्थं सुश्रेष्ठं सद्यः पापहरं परम् । ततः सगरतीर्थं च सगरेश समीपतः

দিলীপ তীৰ্থ অতি শ্ৰেষ্ঠ—সৰ্বোত্তম আৰু তৎক্ষণাৎ পাপনাশক। তাৰ পাছত সগৰ তীৰ্থ, সগৰেশৰ সন্নিকটত অৱস্থিত।

Verse 65

यत्र मज्जन्नरो मज्जेन्न भूयो दुःखसागरे । सप्तसागरतीर्थं च शुभं सगरतीर्थतः

য’ত মানুহে পবিত্ৰ জলে নিমজ্জিত হৈ পুনৰ দুঃখসাগৰত নুবুডে। তাতেই সগৰ তীৰ্থৰ পৰেও আগত শুভ সপ্তসাগৰ তীৰ্থ আছে।

Verse 66

सप्ताब्धिस्नानजं पुण्यं यत्र स्नात्वा नरो लभेत् । महोदधीति विख्यातं तीर्थं सप्ताब्धितीर्थतः

য’ত স্নান কৰি মানুহে সপ্তসাগৰত স্নানৰ পৰা উৎপন্ন পুণ্য লাভ কৰে—সেই তীৰ্থ ‘মহোদধি’ নামে খ্যাত, সপ্তাব্ধি তীৰ্থৰ পৰেও আগত।

Verse 67

सकृद्यत्राप्लुतो धीमान्दहेदघमहोदधिम् । चौरतीर्थं ततः पुण्यं कपिलेश्वर सन्निधौ

য’ত বুদ্ধিমান জনে একবাৰ স্নান কৰিলেই পাপৰ মহাসাগৰ দগ্ধ হয়—তাৰ পাছত কপিলেশ্বৰ দেৱৰ সান্নিধ্যত পুণ্যময় চৌৰ তীৰ্থ অৱস্থিত।

Verse 68

पापं सुवर्णचौर्यादि यत्र स्नात्वा क्षयं व्रजेत् । हंसतीर्थ ततोपीड्यं केदारेश्वर सन्निधौ

য’ত স্নান কৰিলে সোণ-চুৰি আদি পাপ নাশ পায়—তাৰ পাছত কেদাৰেশ্বৰ দেৱৰ সান্নিধ্যত পূজনীয় হংস তীৰ্থ আছে।

Verse 69

हंस स्वरूपी यत्राहं नयामि ब्रह्मदेहिनः

য’ত মই হংসৰ ৰূপ ধৰি ব্ৰহ্মজ্ঞ দেহধাৰীসকলক আগুৱাই লৈ যাওঁ।

Verse 70

ततस्त्रिभुवनाख्यस्य केशवस्याति पुण्यदम् । तीर्थं यत्राप्लुता मर्त्या मर्त्यलोकं विशंति न

তাৰ পাছত ত্ৰিভুৱন নামে খ্যাত কেশৱৰ অতি পুণ্যদায়ক তীৰ্থ আছে; য’ত স্নান কৰা মৰ্ত্যসকলে পুনৰ মৰ্ত্যলোকত প্ৰৱেশ নকৰে।

Verse 71

गोव्याघ्रे श्वर तीर्थं च ततोप्यधिकमेव हि । स्वभाववैरमुत्सृज्य यत्रोभौ सिद्धिमापतुः

আৰু তাৰ পাছত গোব্যাঘ্রেশ্বৰ তীৰ্থ—নিশ্চয়েই আগৰটিতকৈও অধিক উৎকৃষ্ট। য’ত স্বাভাৱিক বৈৰ ত্যাগ কৰি উভয়ে সিদ্ধি লাভ কৰিলে।

Verse 72

ततोपि हि वरं वीर तीर्थं मांधातुसंज्ञितम् । चक्रवर्तिपदं यत्र प्राप्तं तेन महीभुजा

ইয়াতকৈও শ্ৰেষ্ঠ, হে বীৰ, মাঁধাতু-নাম তীৰ্থ অতি পবিত্ৰ। ইয়াতেই ধৰিত্ৰী-ৰক্ষক ৰজাই চক্ৰৱৰ্তী পদ লাভ কৰিছিল।

Verse 73

ततोपि मुचुकुंदाख्यं तीर्थं चातीव पुण्यदम् । यत्र स्नातो नरो जातु रिपुभिर्नाभिभूयते

ইয়াতকৈও অধিক, মুচুকুন্দ-নাম তীৰ্থ অতি পুণ্যদায়ক। যি নৰে তাত স্নান কৰে, সি কেতিয়াও শত্রুৰ দ্বাৰা পৰাভূত নহয়।

Verse 74

पृथु तीर्थं ततोप्युच्चैः श्रेयसां साधनं परम् । पृथ्वीश्वरं यत्र दृष्ट्वा नरः पृथ्वीपतिर्भवेत्

ইয়াতকৈও উচ্চতর পৃথু-তীৰ্থ, কল্যাণলাভৰ পৰম সাধন। তাত ধৰিত্ৰীৰ প্ৰভুক দৰ্শন কৰি নৰো পৃথিৱীৰ অধিপতি হ’ব পাৰে।

Verse 75

ततः परशुरामस्य तीर्थं चातीव सिद्धिदम् । यत्र क्षत्रवधात्पापाज्जामदग्न्यो विमुक्तवान्

তাৰ পাছত পৰশুৰামৰ তীৰ্থ, অতি সিদ্ধিদায়ক। তাত জামদগ্ন্য ক্ষত্ৰিয়বধজনিত পাপৰ পৰা মুক্ত হৈছিল।

Verse 76

अद्यापि क्षत्रवधजं पापं तत्र प्रणश्यति । एकेन स्नानमात्रेण ज्ञानाज्ञानकृतेन च

আজিো ক্ষত্ৰিয়বধজনিত পাপ তাত বিনষ্ট হয়। কেৱল একবাৰ স্নান কৰিলেই—জানিও বা অজানিও—সেই পাপ নাশ পায়।

Verse 77

ततोपि श्रेयसां कर्तृ तीर्थं कृष्णाग्रजस्य हि । यत्र सूतवधात्पापाद्बलदेवो विमुक्तवान्

ইয়াতকৈও অধিক শ্ৰেয়স-কৰ্তা কৃ্ষ্ণৰ অগ্ৰজৰ তীৰ্থ; য’ত সূত-বধৰ পাপৰ পৰা বলদেৱ মুক্ত হৈছিল।

Verse 78

दिवोदासस्य वै तीर्थं तत्र राज्ञोऽतिमेधसः । तत्र स्नातो नरो जातु न ज्ञानाच्च्यवतेंऽततः

সেই ঠাইতে অতি-মেধাবী ৰজা দিবোদাসৰ তীৰ্থো আছে; যি নৰে তাত স্নান কৰে, সি তাৰ পিছত কেতিয়াও সত্য জ্ঞানৰ পৰা নপৰে।

Verse 79

ततोपि हि महातीर्थं सर्वपापप्रणाशनम् । यत्र भागीरथी साक्षान्मूर्तिरूपेण तिष्ठति

ইয়াতকৈও মহৎ সেই মহাতীৰ্থ, যি সকলো পাপ বিনাশ কৰে—য’ত ভাগীৰথী (গঙ্গা) নিজে সাক্ষাৎ মূৰ্তিৰূপে অৱস্থিত।

Verse 80

स्नात्वा भागीरथी तीर्थे कृत्वा श्राद्धं विधानवित् । दत्त्वा दानं च पात्रेभ्यो न भूयो गर्भभाग्भवेत्

ভাগীৰথী তীৰ্থত স্নান কৰি, বিধি-জ্ঞানী হৈ শ্ৰাদ্ধ সম্পন্ন কৰি, আৰু যোগ্য পাত্ৰলৈ দান দি—মানৱ পুনৰ গৰ্ভজন্মৰ ভাগী নোহে।

Verse 81

हरपापं च भो वीर तीर्थं भागीरथीतटे । तत्र स्नात्वा क्षयं यांति महापापकुलान्यपि

হে বীৰ, ভাগীৰথীৰ তটত ‘হৰপাপ’ নামৰ তীৰ্থ আছে; তাত স্নান কৰিলে মহাপাপে ভাৰাক্ৰান্ত কুলসমূহৰ পাপো ক্ষয় হয়।

Verse 82

यो निष्पापेश्वरं लिंगं तत्र पश्यति मानवः । निष्पापो जायते वीर स तल्लिंगेक्षणात्क्षणात्

হে বীৰ, যি মানুহে তাত নিষ্পাপেশ্বৰ লিঙ্গৰ দৰ্শন কৰে, সি সেই লিঙ্গ-দৰ্শনমাত্ৰেই সেই ক্ষণতে পাপমুক্ত হয়।

Verse 83

दशाश्वमेधतीर्थं च ततोपि प्रवरं मतम् । दशानामश्वमेधानां यत्र स्नात्वा फलं लभेत्

আৰু দাশাশ্বমেধ তীৰ্থক তাতো অধিক শ্ৰেষ্ঠ বুলি মানা হয়; য’ত স্নান কৰিলে দহটা অশ্বমেধ যজ্ঞৰ ফল লাভ হয়।

Verse 84

ततोपि शुभदं वीर बंदीतीर्थं प्रचक्षते । यत्र स्नातो नरो मुच्येदपि संसारबंधनात्

হে বীৰ, তাতো অধিক কল্যাণদায়ক বুলি বন্দী তীৰ্থক কোৱা হয়; য’ত স্নান কৰা নৰো সংসাৰ-বন্ধনৰ পৰাও মুক্ত হয়।

Verse 85

हिरण्याक्षेण दैत्येन बहुशो देवताः पुरा । बंदीकृता निगडिता स्तुष्टुवुर्जगदंबिकाम्

পূৰ্বতে দানৱ হিৰণ্যাক্ষে বহু বাৰ দেৱতাসকলক বন্দী কৰি শৃঙ্খলিত কৰিছিল; শিকলত বাঁধা হৈ তেওঁলোকে জগদম্বিকা—জগত-মাতাক স্তৱ কৰিছিল।

Verse 86

ततो विशृंखलीभूतैर्वंदिता यज्जगज्जनिः । तदा प्रभृति बंदीति गीयतेद्यापि मानवैः

তাৰ পাছত শৃঙ্খলমুক্ত হৈ তেওঁলোকে জগত-জননীক বন্দনা কৰিলে; সেই সময়ৰ পৰা আজিও মানুহে ইয়াক ‘বন্দী’ বুলি গাই থাকে—বন্ধন-মোচনকাৰিণী।

Verse 87

बंदीतीर्थस्तु तत्रैव महानिगडखंडनम् । तत्र स्नातो विमुच्येत सर्वस्मात्कर्मपाशतः

তাতেই বন্দী তীৰ্থ আছে—মহান নিগড় ভাঙনি-কাৰী; তাত স্নান কৰিলে মানুহে সকলো কৰ্ম-পাশৰ বন্ধনৰ পৰা মুক্ত হয়।

Verse 88

बंदीतीर्थं महाश्रेष्ठं काशिपुर्यां विशांपते । तत्र स्नातो नरो यायाद्विमुक्तिं देव्यनुग्रहात्

হে জনপতি, কাশীপুৰীত বন্দী তীৰ্থ মহাশ্ৰেষ্ঠ; তাত স্নান কৰা নৰে দেৱীৰ অনুগ্ৰহে মুক্তি লাভ কৰে।

Verse 89

ततोपि हि श्रेष्ठतरं प्रयागमिति विश्रुतम् । प्रयागमाधवो यत्र सर्वयागफलप्रदः

ইয়াতকৈও শ্ৰেষ্ঠ ‘প্ৰয়াগ’ বুলি বিখ্যাত; য’ত প্ৰয়াগ-মাধৱ আছেন, যি সকলো যাগৰ ফল দান কৰে।

Verse 90

क्षोणीवराहतीर्थं च ततोपि शुभदं परम् । तत्र स्नातो नरो जातु तिर्यग्योनिं न गच्छति

আৰু ক্ষোণীৱৰাহ তীৰ্থ ইয়াতকৈও অধিক পৰম শুভদায়ক; তাত স্নান কৰা নৰে কেতিয়াও তিৰ্যক-যোনি (পশু জন্ম) নাপায়।

Verse 91

ततः कालेश्वरं तीर्थं वीरश्रेष्ठतरं परम् । कलिकालौ न बाधेते यत्र स्नातं नरोत्तमम्

তাৰ পাছত কালেশ্বৰ তীৰ্থ—হে বীৰশ্ৰেষ্ঠ, পৰম উৎকৃষ্ট; য’ত স্নান কৰা উত্তম নৰক কলি আৰু কাল দুয়োটাই নাবাধে।

Verse 92

अशोकतीर्थं तत्रैव ततोप्यतितरां शुभम् । यत्र स्नातो नरो जातु नापतेच्छोकसागरे

তাতেই আছে অশোক-তীৰ্থ, তাতো অধিকতর অতি শুভ। যি নৰে তাত স্নান কৰে, সি কেতিয়াও শোক-সাগৰত নপৰে।

Verse 93

ततोति निर्मलतरं शक्रतीर्थं नृपांगज । शुक्रद्वारा न जायेत यत्र स्नातो नरोत्तमः

তাৰ পাছত, হে নৃপাঙ্গজ, তাতো অধিক নিৰ্মল শক্র-তীৰ্থ। যি নৰোত্তম তাত স্নান কৰে, সি ‘শুক্ৰ-দ্বাৰ’ৰে পুনৰ জন্ম নলয়।

Verse 94

ततोऽपि पुण्यदं राजन्भवानीतीर्थमुत्तमम् । यत्र स्नात्वा भवानीशौ दृष्ट्वा नैव पुनर्भवेत्

তাতো অধিক পুণ্যদায়ক, হে ৰাজন, উত্তম ভৱানী-তীৰ্থ। তাত স্নান কৰি ভৱানী আৰু ঈশৰ দৰ্শন কৰিলে, পুনৰ জন্ম নাহে।

Verse 95

प्रभासतीर्थं विख्यातं ततोपि शुभदं नृणाम् । सोमेश्वरस्य पुरतस्तत्र स्नातो न गर्भभाक्

তাৰ পাছত বিখ্যাত প্ৰভাস-তীৰ্থ, যি নৰসকলৰ বাবে অধিক শুভদায়ক। সোমেশ্বৰ দেৱৰ সন্মুখত তাত স্নান কৰা জন পুনৰ গৰ্ভধাৰী নহয় (অর্থাৎ পুনর্জন্ম নাহে)।

Verse 96

ततो गरुडतीर्थं च संसारविषनाशनम् । गरुडेशं समभ्यर्च्य तत्र स्नात्वा न शोचति

তাৰ পাছত গৰুড়-তীৰ্থ, যি সংসাৰৰ বিষ নাশ কৰে। গৰুড়েশ্বৰক আৰাধনা কৰি তাত স্নান কৰিলে, নৰে শোক নকৰে।

Verse 97

ब्रह्मतीर्थं ततः पुण्यं वीरब्रह्मेश्वरात्पुरः । ब्रह्मविद्यामवाप्नोति तत्र स्नानेन मानवः

তাৰ পাছত বীৰ-ব্ৰহ্মেশ্বৰাৰ সন্মুখত অৱস্থিত পবিত্ৰ ব্ৰহ্মতীৰ্থ। তাত স্নান কৰিলে মানুহে ব্ৰহ্মবিদ্যা, অৰ্থাৎ পৰব্ৰহ্মৰ জ্ঞান, লাভ কৰে।

Verse 98

ततो वृद्धार्कतीर्थं च विधितीर्थं ततः परम् । तत्राप्लुतो नरो याति रविलोकं सुनिर्मलम्

তাৰ পাছত ব্ৰিদ্ধাৰ্ক-তীৰ্থ, আৰু তাৰো পাছত বিধী-তীৰ্থ। তাত স্নান কৰা নৰে ৰৱি (সূৰ্য)ৰ অতি নিৰ্মল লোকলৈ গমন কৰে।

Verse 99

ततो नृसिंहतीर्थं च महाभयनिवारणम् । कालादपि कुतस्तत्र स्नात्वा परिबिभेति च

তাৰ পাছত নৃসিংহ-তীৰ্থ, যি মহাভয় নিবারণ কৰে। তাত স্নান কৰি কালে (মৃত্যুতে)ও কিদৰে ভয় থাকিব, আন কিহৰ কথা?

Verse 100

ततोपि पुण्यदं नृणां तीर्थं चित्ररथेश्वरम् । यत्र स्नात्वा च दत्त्वा च चित्रगुप्तं न पश्यति

ইয়াতকৈও অধিক নৰলোকৰ বাবে পুণ্যদায়ক হৈছে চিত্ৰৰথেশ্বৰ-তীৰ্থ। য’ত স্নান কৰি আৰু দান কৰি নৰে চিত্ৰগুপ্ত (কৰ্মলেখক)ক নেদেখে।

Verse 110

तत्राल्पमपि यच्छेद्यत्कल्पांतेप्यक्षयं हि तत् । एतेभ्योपि हि तीर्थेभ्यो लिंगकोटित्रयादपि

তাত অলপো দান কৰিলে সেয়া কল্পান্ততোও সত্যই অক্ষয় থাকে। নিশ্চয়েই সেই স্থানৰ পুণ্য এই সকলো তীৰ্থতকৈও, আৰু তিনিকোটি লিঙ্গতকৈও অধিক।

Verse 120

अप्येकं यो महारुद्रं जपेद्वीरेश सन्निधौ । जापयेद्वा भवेत्तस्य कोटिरुद्रफलं ध्रुवम्

যদি কোনো জনে বীৰেশৰ সন্নিধিত মহাৰুদ্ৰ মন্ত্র একবাৰো জপ কৰে, বা আনক জপ কৰোৱায়, তেন্তে তাৰ ফল নিশ্চয়েই কোটিৰুদ্ৰ জপৰ সমান হয়।

Verse 128

इति श्रुत्वा महेशानो महीप तनयोदितम् । पुनस्तीर्थानि गंगायां वक्तुं समुपचक्रमे

এইদৰে ৰজাৰ পুত্ৰে কোৱা কথা শুনি মহেশান (শিৱ) পুনৰ গঙ্গাত অৱস্থিত তীৰ্থসমূহ বৰ্ণনা কৰিবলৈ আৰম্ভ কৰিলে।