Adhyaya 25

Verse 1

अगस्त्य उवाच । श्रुत्वोंकारकथामेतां महापातकनाशिनीम् । न तृप्तोस्मि विशाखाथ ब्रूहि त्रैविष्टपीं कथाम्

অগস্ত্য ক’লে: মহাপাতকনাশিনী এই ওঁকাৰ-কথা শুনিও মই তৃপ্ত নহ’লোঁ, হে বিশাখা; সেয়ে ত্ৰৈবিষ্টপী সম্পৰ্কীয় পবিত্ৰ কাহিনী কোৱা।

Verse 2

कथं च कथिता देव्यै देवदेवेन षण्मुख । आविर्भूतिर्महाबुद्धे पुण्या त्रैलोचनी परा

হে ষণ্মুখ! দেৱদেৱে দেৱীক কেনেকৈ এই কথা ক’লে? আৰু হে মহাবুদ্ধি, ত্ৰিনেত্ৰ প্ৰভুৰ সেই পৰম পুণ্যময় আবিৰ্ভাৱ কেনেকৈ ঘটিল?

Verse 3

स्कंद उवाच । आकर्णय मुने वच्मि कथां श्रमनिवारिणीम् । यथा देवेन कथितां त्रिविष्टपसमुद्भवाम्

স্কন্দে ক’লে: হে মুনি, শুনা; মই শ্ৰম নিবারণকাৰী কাহিনী ক’ম—যেনে দেৱে ক’ছিল, ত্ৰিৱিষ্টপ (স্বৰ্গলোক)ৰ পৰা উদ্ভৱ হোৱা বৃত্তান্ত।

Verse 4

विरजाख्यं हि तत्पीठं तत्र लिंगं त्रिविष्टपम् । तत्पीठदर्शनादेव विरजा जायते नरः

সেই পবিত্ৰ পীঠৰ নাম ‘বিৰজা’, আৰু তাত ত্ৰিৱিষ্টপ লিঙ্গ স্থাপিত। সেই পীঠৰ দৰ্শন মাত্ৰেই মানুহ ‘বিৰজা’—কলুষমুক্ত—হয়।

Verse 5

तिस्रस्तु संगतास्तत्र स्रोतस्विन्यो घटोद्भव । तिस्रः कल्मषहारिण्यो दक्षिणे हि त्रिलोचनात्

হে ঘটোদ্ভৱ (অগস্ত্য)! তাত তিনিখন স্ৰোতস্বিনী একেলগে মিলিত হয়—তিনিও কল্মষহাৰিণী—নিশ্চয় ত্ৰিনেত্ৰৰ দক্ষিণ দিশত।

Verse 6

स्रोतोमूर्तिधराः साक्षाल्लिंगस्नपनहेतवे । सरस्वत्यथ कालिंदी नर्मदा चातिशर्मदा

সিহঁতে স্ৰোতৰূপে সাক্ষাৎ প্ৰকাশিত, লিঙ্গস্নানৰ হেতুতে: সৰস্বতী, কালিন্দী (যমুনা) আৰু নর্মদা—অতি শর্মদা, শান্তি-মঙ্গলদায়িনী।

Verse 7

तिस्रोपि हि त्रिसंध्यं ताः सरितः कुंभपाणयः । स्नपयंति महाधाम लिंगं त्रैविष्टपं महत्

নিশ্চয় সেই তিনখন নদী—হাতে কুম্ভ ধৰি—প্ৰাতঃ, মধ্যাহ্ন আৰু সায়ং এই ত্ৰিসন্ধ্যাত মহাধাম ত্ৰৈৱিষ্টপ মহালিঙ্গক স্নান কৰায়; ই শিৱৰ মহৎ চিহ্ন, পৰম আশ্ৰয়।

Verse 8

लिंगानि परितस्ताभिः स्वनाम्नास्थापि तान्यपि । तेषां संदर्शनात्पुंसां तासां स्नानफलं भवेत्

সেই মহালিঙ্গৰ চাৰিওফালে সেই (নদীসমূহে) নিজৰ নিজৰ নামধাৰী লিঙ্গসমূহো স্থাপন কৰিছে। কেৱল সেগুলিৰ দৰ্শন কৰিলেই মানুহে সেই নদীত স্নান কৰাৰ সমান পুণ্য লাভ কৰে।

Verse 9

सरस्वतीश्वरं लिंगं दक्षिणेन त्रिविष्टपात् । सारस्वतं पदं दद्याद्दृष्टं स्पृष्टं च जाड्यहृत्

ত্ৰিৱিষ্টপৰ দক্ষিণে সৰস্বতীশ্বৰ লিঙ্গ আছে। তাক দৰ্শন কৰিলে—আৰু স্পৰ্শ কৰিলেও—সাৰস্বত পদ (বিদ্যা আৰু বাক্‌পটুতা) দান কৰে আৰু মনৰ জাড্য দূৰ কৰে।

Verse 10

यमुनेशं प्रतीच्यां च नरैर्भक्त्या समर्चितम् । अपि किल्बिषवद्भिश्च यमलोकनिवारणम्

আৰু পশ্চিমে যমুনেশ আছে, যাক নৰসকলে ভক্তিভাৱে সমৰ্চনা কৰে। পাপভাৰে দবিত লোকৰ বাবেও ই যমলোকৰ ভয় নিবারণ কৰে।

Verse 11

दृष्टं त्रिलोचनात्प्राच्यां नर्मदेशं सुशर्मदम् । तल्लिंगार्चनतो नृणां गर्भवासो निषिध्यते

ত্ৰিলোচনৰ পূবে নৰ্মদেশ লিঙ্গ আছে, যি মহাশৰ্ম (মঙ্গল-কল্যাণ) দান কৰে। সেই লিঙ্গৰ অৰ্চনা কৰিলে নৰৰ গৰ্ভবাস (পুনর্জন্ম) নিবাৰিত হয়।

Verse 12

स्नात्वा पिलिपिला तीर्थे त्रिविष्टपसमीपतः । दृष्ट्वा त्रिलोचनं लिंगं किं भूयः परिशोचति

ত্ৰিৱিষ্টপৰ সন্নিধিত পিলিপিলা তীৰ্থত স্নান কৰি আৰু ত্ৰিলোচন লিঙ্গ দৰ্শন কৰিলে—মানৱে পুনৰ কিয় শোক কৰিব?

Verse 13

त्रिविष्टपस्य लिंगस्य स्मरणादपि मानवः । त्रिविष्टप पतिर्भूयान्नात्र कार्या विचारणा

ত্ৰিৱিষ্টপ লিঙ্গৰ কেৱল স্মৰণেৰে মানুহে স্বৰ্গৰ অধিপতি হয়—ইয়াত সন্দেহ বা বিচাৰৰ প্ৰয়োজন নাই।

Verse 14

त्रिविष्टपस्य द्रष्टारः स्रष्टारः स्युर्न संशयः । कृतकृत्यास्त एवात्र त एवात्र महाधियः

ত্ৰিৱিষ্টপ দৰ্শনকাৰীসকল নিশ্চয়েই স্ৰষ্টা হয়—ইয়াত সন্দেহ নাই। ইয়াত তেওঁলোকেই কৃতকৃত্য; তেওঁলোকেই মহাধী।

Verse 15

आनंदकानने लिंगं प्रणतं यैस्त्रिविष्टपम् । त्रिलोचनस्य नामापि यैः श्रुतं शुद्धबुद्धिभिः

আনন্দকাননত যিসকলে ত্ৰিৱিষ্টপ লিঙ্গক প্ৰণাম কৰিছে, আৰু যিসকল শুদ্ধবুদ্ধিয়ে ত্ৰিলোচনৰ নামো শুনিছে—তেওঁলোক ধন্য।

Verse 16

सप्तजन्मार्जितात्पापात्ते पूता नात्र संशयः । पृथिव्यां यानि लिंगानि तेषु दृष्टेषु यत्फलम्

সাত জন্মত সঞ্চিত পাপৰ পৰা তেওঁলোক পবিত্ৰ হয়—ইয়াত সন্দেহ নাই। পৃথিৱীৰ সকলো লিঙ্গ দৰ্শনত যি ফল, সেই ফল ইয়াতেই লাভ হয়।

Verse 17

तत्स्यात्रिविष्टपे दृष्टे काश्यां मन्ये ततोधिकम् । काश्यां त्रिविष्टपे दृष्टे दृष्टं सर्वं त्रिविष्टपम्

ত্ৰিৱিষ্টপ (স্বৰ্গ) দেখা নিশ্চয়েই মহা লাভ; তথাপি মই কাশীত তাক দেখা অধিক মহৎ বুলি মানোঁ। কিয়নো কাশীত ত্ৰিৱিষ্টপ দৰ্শন হ’লে যেন সমগ্ৰ স্বৰ্গ দৰ্শনেই সম্পন্ন হয়।

Verse 18

क्षणान्निर्धूत पापोसौ न पुनर्गर्भभाग्भवेत । स स्नातः सर्वतीर्थेषु सर्वावभृथवान्स च

এটা ক্ষণতে তাৰ পাপসমূহ নিৰ্ধূত হয়; সি পুনৰ গৰ্ভভাগী নহয়, অৰ্থাৎ পুনর্জন্মৰ অধীন নহয়। সি যেন সকলো তীৰ্থত স্নান কৰা আৰু সকলো অৱভৃথ-স্নান সম্পন্ন কৰা লোকৰ সমান।

Verse 19

यो वै पिलिपिला तीर्थे स्नात्वोत्तरवहांभसि । सरित्त्रयं महापुण्यं यत्र साक्षाद्वसेत्सदा

যি কোনোবাই পিলিপিলা-তীৰ্থত উত্তৰবাহিনী স্ৰোতৰ জলে স্নান কৰে—সেই স্থানত তিন পবিত্ৰ নদীৰ মহাপুণ্যময় সঙ্গম সদায় প্ৰত্যক্ষভাৱে বাস কৰে।

Verse 20

तत्र श्राद्धादिकं कृत्वा गयायां किं करिष्यति । स्नात्वा पिलिपिला तीर्थे कृत्वा वै पिंडपातनम्

সেই ঠাইতে শ্ৰাদ্ধ আদি কৰিলেই, গয়ালৈ আৰু কি কৰিবলগীয়া থাকে? কিয়নো পিলিপিলা-তীৰ্থত স্নান কৰি আৰু পিতৃসকলৰ নিমিত্তে পিণ্ডপাতন বিধিপূৰ্বক কৰিলে কৰ্তব্য সম্পূৰ্ণ হয়।

Verse 21

दृष्ट्वा त्रिविष्टपं लिंगं कोटितीर्थफलं लभेत् । यदन्यत्रार्जितं पापं तत्काशी दर्शनाद्व्रजेत्

ত্ৰিৱিষ্টপ-লিঙ্গ দৰ্শন কৰিলে কোটী তীৰ্থৰ ফল লাভ হয়। অন্য ঠাইত সঞ্চিত পাপো কাশী দৰ্শন মাত্ৰে দূৰীভূত হয়।

Verse 22

काश्यां तु यत्कृतं पापं तत्पैशाचपदप्रदम् । प्रमादात्पातकं कृत्वा शंभोरानंदकानने

কাশীত যি পাপ কৰা হয়, সি পিশাচ-পদ লাভ কৰায়। যদি অসাৱধানতাবশত শম্ভুৰ আনন্দ-কাননত (আনন্দৰ বন) মহাপাতক সংঘটিত হয়…

Verse 23

दृष्ट्वा त्रिविष्टपं लिंगं तत्पापमपि हास्यति । सर्वस्मिन्नपि भूपृष्ठे श्रेष्ठमानंदकाननम्

ত্ৰিৱিষ্টপ-লিঙ্গ দৰ্শন কৰিলে সেই পাপো নাশ হয়। সমগ্ৰ পৃথিৱীৰ পৃষ্ঠত আনন্দ-কাননেই সৰ্বশ্ৰেষ্ঠ।

Verse 24

तत्रापि सर्वतीर्थानि ततोप्योंकारभूमिका । ओंकारादपि सल्लिंगान्मोक्षवर्त्म प्रकाशकात्

তাতো সকলো তীৰ্থ আছে; তথাপি সিহঁতৰ ওপৰত ওঁকাৰ-ভূমিকা। ওঁকাৰৰ ওপৰতেও আছে শুভ লিঙ্গ, যি মোক্ষৰ পথ প্ৰকাশ কৰে।

Verse 25

अतिश्रेष्ठतरं लिंगं श्रेयोरूपं त्रिलोचनम्

সৰ্বাতিশ্ৰেষ্ঠ লিঙ্গ হৈছে ত্ৰিলোচন নামে পৰিচিত—শ্ৰেয়স, পৰম মঙ্গলৰ স্বৰূপ।

Verse 26

तेजस्विषु यथा भानुर्दृश्येषु च यथा शशी । तथा लिंगेषु सर्वेषु परं लिंगं त्रिलोचनम्

যেনেকৈ তেজস্বী বস্তুসমূহত সূৰ্য, আৰু দৰ্শনীয় বস্তুসমূহত চন্দ্ৰ; তেনেকৈ সকলো লিঙ্গৰ মাজত পৰম লিঙ্গ ত্ৰিলোচন।

Verse 27

त्रिलोचनार्चकानां सा पदवी न दवीयसी । परं निर्वाणपद्माया महासौख्यैकशेवधेः

ত্ৰিলোচনৰ আৰাধকসকলে যি পদ লাভ কৰে, সেয়া একেবাৰে দূৰ নহয়; সেয়াই পৰম ধাম—মুক্তিৰ পদ্ম, মহাসুখৰ একমাত্ৰ ভঁৰাল।

Verse 28

सकृत्त्रिलोचनार्चातो यच्छ्रेयः समुपार्ज्यते । न तदा जन्मसंपूंज्य लिंगान्यन्यानि लभ्यते

এবাৰ মাত্ৰ ত্ৰিলোচনৰ আৰ্চনাৰ দ্বাৰা যি পৰম শ্ৰেয় লাভ হয়, সেয়া লাভ হ’লে অন্য লিঙ্গ বিচাৰি পুনৰ জন্মৰ সঞ্চয় কৰাৰ প্ৰয়োজন নাথাকে।

Verse 29

काश्यां त्रिलोचनं लिंगं येर्चयंति महाधियः । तेर्च्यास्त्रिभुवनौकोभिर्ममप्रीतिमभीप्सुभिः

যিসকল মহাধী কাশীত ত্ৰিলোচন লিঙ্গৰ আৰাধনা কৰে, সেই আৰাধকসকলেই ত্ৰিভুবনৰ বাসিন্দাসকলৰ—মোৰ প্ৰীতি লাভ কৰিব খোজাসকলৰ—পূজ্য হৈ উঠে।

Verse 30

कृत्वापि सर्वसंन्यासं कृत्वा पाशुपतव्रतम् । नियमेभ्यः स्खलित्वापि कुतो बिभ्यति मानवाः

যদিও কোনোবাই সম্পূৰ্ণ সন্ন্যাস গ্ৰহণ কৰে, যদিও পাশুপত ব্ৰত পালন কৰে; নিয়ম-সংযমত স্খলন হ’লেও—এনে আশ্ৰয় থাকোঁতে মানুহ কিয় ভয় কৰিব?

Verse 31

विद्यमाने महालिंगे महापापौघहारिणि । त्रिविष्टपे पुण्यराशौ मोक्षनिक्षेपसद्मनि

যেতিয়া মহালিঙ্গ বিদ্যমান—মহাপাপৰ প্ৰৱাহ হৰণকাৰী—তেতিয়া কাশীৰ দিৱ্য ধামত, পুণ্যৰাশি স্বৰূপে, মোক্ষ-নিক্ষেপৰ সদন ৰূপে স্থিত থাকে।

Verse 32

समभ्यर्च्य महालिंगं सकृदेव त्रिलोचनम् ऽ । मुच्यते कलुषैः सर्वैरपिजन्मशतार्जितैः

মহালিঙ্গ ত্ৰিলোচনক একবাৰো ভক্তিভাৱে সম্যক আৰাধনা কৰিলে, শত জন্মত সঞ্চিত সকলো কলুষ-দোষৰ পৰা মুক্তি লাভ হয়।

Verse 33

ब्रह्महापि सुरापो वा स्तेयी वा गुरुतल्पगः । तत्संयोग्यपि वा वर्षं महापापी प्रकीर्तितः

ব্ৰাহ্মণহন্তা হওক, সুৰাপানী হওক, চোৰ হওক, বা গুৰুৰ শয্যা লঙ্ঘনকাৰী হওক—আৰু যি এনে পাপীৰ সৈতে এক বছৰ সংযোগ ৰাখে—সেয়ো ‘মহাপাপী’ বুলি ঘোষিত হয়।

Verse 34

परदाररतश्चापि परहिंसा रतोपि वा । परापवादशीलोपि तथा विस्रंभघातकः

তদ্ৰূপে: যি পৰস্ত্ৰী-আসক্ত, বা পৰহিংসাত ৰত; যি পৰনিন্দাত অভ্যস্ত; আৰু যি বিশ্বাসঘাতক—সকলোৱে ইয়াত ঘোৰ পাপীৰূপে গণ্য।

Verse 35

कृतघ्नोपि भ्रूणहापि वृषलीपतिरेव वा । मातापितृगुरुत्यागी वह्निदो गरदोपि वा

কৃতঘ্ন হওক, ভ্ৰূণহন্তা হওক, বা নীচজাতীয় স্ত্ৰীক পত্নী ৰূপে গ্ৰহণকাৰী হওক; মাতাপিতা আৰু গুৰুক ত্যাগকাৰী; অগ্নিদাতা বা বিষদাতা—সকলোৱে ইয়াত ঘোৰ পাপীৰ অন্তৰ্গত।

Verse 36

गोघ्नः स्त्रीघ्नोपि शूद्रघ्नः कन्यादूषयितापि च । क्रूरो वा पिशुनो वापि निजधर्मपराङ्मुखः

গোহন্তা, স্ত্ৰীহন্তা, শূদ্ৰহন্তা, আৰু কন্যাদূষক; অথবা নিষ্ঠুৰ, পিশুন; আৰু নিজৰ ধৰ্মৰ পৰা মুখ ঘূৰোৱা—সকলোৱে ইয়াত ঘোৰ পাপীৰূপে গণ্য।

Verse 37

निंदको नास्तिको वापि कूटसाक्ष्यप्रवादकः । अभक्ष्यभक्षको वापि तथाऽविक्रेय विक्रयी

যদিও কোনো নিন্দক, নাস্তিক, মিছা সাক্ষ্য প্ৰচাৰক; অথবা অভক্ষ্য ভক্ষণকাৰী, আৰু যি বিক্ৰয়-অযোগ্য বস্তুও বিক্ৰী কৰে—

Verse 38

इत्यादि पापशीलोपि मुक्त्वैकं शिवनिंदकम । पापान्निष्कृतिमाप्नोति नत्वा लिंगं त्रिलोचनम्

এনেকুৱা পাপ-স্বভাৱৰ লোকেও—মাত্ৰ এটা কথা ত্যাগ কৰিলে, অৰ্থাৎ শিৱ-নিন্দা—ত্ৰিনয়ন প্ৰভুৰ লিঙ্গত প্ৰণাম কৰি পাপৰ নিষ্কৃতি লাভ কৰে।

Verse 39

शिवनिंदारतो मूढः शिवशास्त्रविनिंदकः । तस्य नो निष्कृतिर्दृष्टा क्वापि शास्त्रेपि केनचित्

কিন্তু যি মূঢ় শিৱ-নিন্দাত আসক্ত আৰু শিৱ-শাস্ত্ৰকো অপমান কৰে—তাৰ বাবে কোনো শাস্ত্ৰতেই, কোনোবাই, ক’তো প্ৰায়শ্চিত্ত দেখা নাযায়।

Verse 40

आत्मघाती स विज्ञेयः सदा त्रैलोक्यघातकः । शिवनिंदां विधत्ते यः स नाभाष्योऽधमाधमः

জানি থোৱা, যি শিৱ-নিন্দা কৰে সি আত্মঘাতী, সদায় ত্ৰিলোক-ঘাতক; সি অধমৰো অধম, আৰু কথা পাতিবলৈও অযোগ্য।

Verse 41

शिवनिंदारता ये च शिवभक्तजनेष्वपि । ते यांति नरके घोरे यावच्चंद्रदिवाकरौ

যিসকলে শিৱ-নিন্দাত ৰত—আৰু শিৱভক্ত জনকো (নিন্দা কৰে)—তেওঁলোকে চন্দ্ৰ-সূৰ্য থাকিলৈকে ভয়ংকৰ নৰকত গমন কৰে।

Verse 42

शैवाः पूज्याः प्रयत्नेन काश्या मोक्षमभीप्सुभिः । तेष्वर्चितेष्वपि शिवः प्रीतो भवत्यसंशयः

কাশীত মোক্ষকামীয়ে যত্নসহ শৈৱভক্তসকলক পূজ্য বুলি মানি সন্মান কৰিব লাগে; কিয়নো তেওঁলোকৰ আৰ্চনা হ’লে শিৱ স্বয়ং নিঃসন্দেহে প্ৰসন্ন হন।

Verse 43

सर्वेषामिह पापानां प्रायश्चित्तचिकीर्षया । निःशंकैरेव वक्तव्यं प्रमाणज्ञैरिदं वचः

ইয়াত সকলো পাপৰ প্ৰায়শ্চিত্ত সাধনৰ উদ্দেশ্যে, প্ৰমাণ-জ্ঞ লোকসকলে এই বাক্য নিঃশঙ্কভাৱে ঘোষণা কৰিব লাগে।

Verse 44

पुरश्चरणकामश्चेद्भीतोसि यदि पापतः । मन्यसे यदि नः सत्यं वाक्यशास्त्रप्रमाणतः

যদি তুমি পুৰশ্চৰণ কৰিব বিচাৰা, যদি পাপৰ ভয়ত ভীত হোৱা, আৰু যদি শাস্ত্ৰ আৰু সাক্ষ্যৰ প্ৰমাণ অনুসাৰে আমাৰ বাক্য সত্য বুলি মানা—

Verse 45

ततः सर्वं परित्यज्य कृत्वा मनसि निश्चयम् । आनंदकाननं याहि यत्र विश्वेश्वरः स्वयम्

তেতিয়া সকলো ত্যাগ কৰি, মনত দৃঢ় নिश्चয় স্থাপন কৰি, আনন্দকাননলৈ যোৱা—য’ত বিশ্বেশ্বৰ স্বয়ং বিদ্যমান।

Verse 46

यत्र क्षेत्रप्रविष्टानां नराणां निश्चितात्मनाम् । न बाधतेऽघनिचयः प्राप्येत च परोवृषः

সেই পবিত্ৰ ক্ষেত্ৰত, দৃঢ়চিত্তে প্ৰৱেশ কৰা মানুহক পাপৰ সঞ্চিত ৰাশি বাধা নিদিয়ে; আৰু পৰম বৃষভ—শিৱ—প্ৰাপ্ত হয়।

Verse 47

तत्राद्यापि महातीर्थं त्रिस्रोतस्यतिनिर्मले । पुण्ये पिलिपिलानाम्नि त्रिसरित्परिसेविते

তাত আজিও ত্ৰিস্ৰোতসৰ ত্ৰিধাৰা-সঙ্গমৰ এক মহাতীৰ্থ আছে—অতি নিৰ্মল; পুণ্যময় ‘পিলিপিলা’ নামৰ পবিত্ৰ স্থান, যাক তিনিখন নদীৰ সান্নিধ্য আৰু সেৱাই পবিত্ৰ কৰি ৰাখে।

Verse 48

त्रिलोचनाक्षिविक्षेप परिक्षिप्त महैनसि । स्नात्वा गृह्योक्तविधिना तर्पणीयान्प्रतर्प्य च

সেই স্থানত—য’ত ত্ৰিনয়ন প্ৰভুৰ কেৱল দৃষ্টিপাতেই মহাপাপ নিক্ষিপ্ত হয়—গৃহ্যবিধিত কোৱা নিয়মে স্নান কৰি, তৰ্পণীয়সকলকো (পিতৃ আৰু দেবতাক) তৰ্পণ কৰিব লাগে।

Verse 49

दत्त्वा देयं यथाशक्ति वित्तशाठ्यविवर्जितः । दृष्ट्वा त्रिविष्टपं लिंगं समभ्यर्च्यातिभक्तितः

যথাশক্তি যি দানীয় তাক দান কৰি, ধনৰ কৃপণতা ত্যাগ কৰি; আৰু ত্ৰিৱিষ্টপসম দিৱ্য লিঙ্গ দৰ্শন কৰি, অতি ভক্তিৰে তাৰ সম্যক অৰ্চনা কৰিব।

Verse 50

गंधाद्यैर्विविधैर्माल्यैः पंचामृतपुरःसरैः । धूपैर्दीपैः सनैवेद्यैर्वासोभिर्बहुभूषणैः

গন্ধ আদি নানাবিধ উপচাৰে, বিবিধ মাল্যৰে, পঞ্চামৃত আগত ৰাখি; ধূপ-দীপে, নৈবেদ্যসহ; বস্ত্ৰ আৰু বহু অলংকাৰসহ—

Verse 51

पूजोपकरणैर्द्रव्यैर्घंटादर्पणचामरैः । चित्रध्वजपताकाभिर्नृत्यवाद्यसुगायनैः

পূজাৰ উপকৰণ-দ্ৰব্যেৰে, ঘণ্টা, দৰ্পণ আৰু চামৰে; চিত্ৰবৰ্ণ ধ্বজ-পতাকাৰে; নৃত্য, বাদ্য আৰু সুমধুৰ গায়নেৰে—

Verse 52

जपैः प्रदक्षिणाभिश्च नमस्कारैर्मुदायुतैः । परिचारकसंतोषैः कृत्वेति परिपूजनम्

মন্ত্ৰ-জপ, প্ৰদক্ষিণা, আনন্দময় নমস্কাৰ, আৰু পৰিচাৰকসকলক যথোচিত সেৱা-দানৰে সন্তুষ্ট কৰি—এইদৰে সম্পূৰ্ণ পূজন সম্পন্ন হয়।

Verse 53

ब्राह्मणान्वाचयेत्पश्चान्निष्पापोहमिति ब्रुवन् । एवं कुर्वन्नरः प्राज्ञो निरेना जायते क्षणात्

তাৰ পাছত ব্ৰাহ্মণসকলক পাঠ/আশীৰ্বাদ পঢ়াব, “মই পাপমুক্ত” বুলি কৈ। এইদৰে কৰোঁতে জ্ঞানী নৰ তৎক্ষণাৎ ঋণ-বন্ধনৰ পৰা মুক্ত হয়।

Verse 54

ततः पंचनदे स्नात्वा मणिकर्णी ह्रदे ततः । ततो विश्वेशमभ्यर्च्य प्राप्नोति सुकृतं महत्

তাৰ পাছত পঞ্চনদত স্নান কৰি, তাৰপাছত মণিকৰ্ণী হ্ৰদত; আৰু তাৰপাছত বিশ্বেশক আৰাধনা কৰি মহৎ পুণ্য-সঞ্চয় লাভ কৰে।

Verse 55

प्रायश्चित्तमिदं प्रोक्तं महापापविशोधनम् । नास्तिके न प्रवक्तव्यं काशीमाहात्म्य निंदके

এই প্ৰায়শ্চিত্ত মহাপাপ বিশোধনকাৰী বুলি কোৱা হৈছে। নাস্তিকক, আৰু কাশী-মাহাত্ম্য নিন্দা কৰোঁতাক, ইয়াক কেতিয়াও ক’ব নালাগে।

Verse 57

क्षमां प्रदक्षिणीकृन्य यत्फलं सम्यगाप्यते । प्रदोषे तत्फलं काश्यां सप्तकृत्वस्त्रिलोचने

ক্ষমা-প্ৰদক্ষিণা কৰি যি ফল যথাযথভাৱে লাভ হয়, সেই একে ফল কাশীত—ত্ৰিলোচনত—প্ৰদোষ সময়ত সাতবাৰ কৰিলে পোৱা যায়।

Verse 58

भुजंगमेखलं लिंगं काश्यां दृष्ट्वा त्रिविष्टपम् । जन्मांतरेपि मुक्तः स्यादन्यत्र मरणे सति

কাশীত সৰ্প-মেখলাৰে বেষ্টিত সেই ত্ৰিৱিষ্টপ লিঙ্গ দৰ্শন কৰিলে, মানুহ আন জন্মতো মুক্তি লাভ কৰে, যদিও মৃত্যু অন্য ঠাইত ঘটে।

Verse 59

अन्यत्र सर्वलिंगेषु पुण्यकालो विशिष्यते । त्रिविष्टपे पुण्यकालः सदा रात्रिदिवं नृणाम्

অন্য ঠাইৰ সকলো লিঙ্গত পুণ্য-কাল বিশেষ সময়তহে গণ্য হয়; কিন্তু ত্ৰিৱিষ্টপত মানুহৰ বাবে পুণ্য-কাল সদায়—ৰাতি-দিন।

Verse 60

लिंगान्योंकारमुख्यानि सर्वपापप्रकृंत्यलम् । परं त्रैलोचनी शक्तिः काचिदन्यैव पार्वति

ওঁকাৰ আদি আন লিঙ্গো আছে, যিবোৰে সকলো পাপ সম্পূৰ্ণকৈ ছেদন কৰিব পাৰে; তথাপি, হে পাৰ্বতী, ত্ৰৈলোচনী (ত্ৰিলোচন)ৰ পৰম শক্তি সঁচাকৈয়ে পৃথক।

Verse 61

यतः सर्वेषु लिंगेषु लिंगमेतदनुत्तमम् । तत्कारणं शृण्व पर्णे कर्णे कुरु वदाम्यहम्

কাৰণ সকলো লিঙ্গৰ মাজত এই লিঙ্গ অনুত্তম; হে পাৰ্বতী, ইয়াৰ কাৰণ শুনা—কাণ পাতি মনোযোগ দিয়া, মই কওঁ।

Verse 62

पुरा मे योगयुक्तस्य लिंगमेतद्भुवस्तलात् । उद्भिद्य सप्तपातालं निरगात्पुरतो महत्

পূৰ্বে, মই যোগত নিমগ্ন থাকোঁতে, এই মহৎ লিঙ্গ ভূ-পৃষ্ঠৰ পৰা উদ্ভেদি উঠিল; সপ্ত পাতাল ভেদি মোৰ সন্মুখত ওলাই আহিল।

Verse 63

अस्मिंल्लिगे पुरा गौरि सुगुप्तं तिष्ठता मया । तुभ्यं नेत्रत्रयं दत्तं निरैक्षिष्ठास्तथोत्तमम्

হে গৌৰী! পূৰ্বতে মই এই লিঙ্গত গোপনে অৱস্থিত থাকোঁতে তোমাক ত্ৰিনেত্ৰ দান কৰিছিলোঁ; তেতিয়া তুমি সেই পৰম দৰ্শন দেখিলা।

Verse 65

त्रिलोचनस्य ये भक्तास्तेपि सर्वे त्रिलोचनाः । मम पारिषदास्ते तु जीवन्मुक्ताऽस्त एव हि

ত্ৰিলোচনৰ যিসকল ভক্ত, তেওঁলোক সকলোৱে ত্ৰিনেত্ৰী হয়; তেওঁলোক মোৰ পাৰিষদ, আৰু সঁচাকৈয়ে দেহধাৰী অৱস্থাতেই জীৱন্মুক্ত।

Verse 66

त्रिलोचनस्य लिंगस्य महिमानं न कश्चन । सम्यग्वेत्ति महेशानि मयैव परिगोपितम्

হে মহেশানী! ত্ৰিলোচন লিঙ্গৰ মহিমা কোনোবাই সম্পূৰ্ণকৈ নাজানে; ই মোৰ দ্বাৰাই একান্তে গোপন কৰি ৰখা হৈছে।

Verse 67

शुक्लराधतृतीयायां स्नात्वा पैलिपिले ह्रदे । उपोषणपरा भक्त्या रात्रौ जागरणान्विताः

শুক্লপক্ষৰ তৃতীয় তিথিত পৈলিপিলে হ্ৰদত স্নান কৰি, ভক্তিভাৱে উপবাস পালন কৰি, ৰাতি জাগৰণসহ থাকিব লাগে।

Verse 68

त्रिलोचनं पूजयित्वा प्रातः स्नात्वापि तत्र वै । पुनर्लिंगं समभ्यर्च्य दत्त्वा धर्मघटानपि

ত্ৰিলোচনৰ পূজা কৰি, আৰু প্ৰভাতে তাতেই পুনৰ স্নান কৰি, পুনৰ লিঙ্গক বিধিমতে অৰ্চনা কৰিব লাগে আৰু ধৰ্মঘটসমূহো দান কৰিব লাগে।

Verse 69

सान्नान्सदक्षिणान्देवि पितॄनुद्दिश्य हर्षिताः । विधाय पारणं पश्चाच्छिवभक्तजनैः सह

হে দেবী, পিতৃলোকক উদ্দেশ্য কৰি আনন্দেৰে পকোৱা অন্ন আৰু দক্ষিণা অৰ্পণ কৰি, তাৰ পাছত শিৱভক্তসকলৰ সঙ্গতে বিধিপূৰ্বক পাৰণ সম্পন্ন কৰে।

Verse 70

विसृज्य पार्थिवं देहं तेन पुण्येन नोदिताः । भवंति देवि नियतं गणा मम पुरोगमाः

হে দেবী, পাৰ্থিৱ দেহ ত্যাগ কৰি সেই পুণ্যৰ প্ৰেৰণাত নিশ্চয় তেওঁলোক মোৰ আগত আগবঢ়া গণ, অৰ্থাৎ মোৰ সেবক হৈ পৰে।

Verse 71

तावद्धमंति संसारे देवा मर्त्या महोरगाः । गौरि यावन्न पश्यंति काश्यां लिंगं त्रिलोचनम्

হে গৌৰী, কাশীত ত্ৰিনয়ন প্ৰভুৰ লিঙ্গ দৰ্শন নকৰালৈকে দেৱ, মর্ত্য আৰু মহোৰগসকল সংসাৰত ঘূৰি ঘূৰি ক্লেশ ভোগ কৰে।

Verse 72

सकृत्त्रिविष्टपं दृष्ट्वा स्नात्वा पैलिपिले ह्रदे । न जातुः मातुस्तनपो जायते जंतुरत्र हि

এবাৰ ত্ৰিৱিষ্টপ দৰ্শন কৰি আৰু পৈলিপিল হ্ৰদত স্নান কৰিলে, ইয়াত কোনো জীৱ পুনৰ কেতিয়াও মাতৃস্তনপানকাৰী ৰূপে জন্ম নলয়।

Verse 73

प्रतिमासं सदाष्टम्यां चतुर्दश्यां च भामिनि । आयांति सर्वतीर्थानि द्रष्टुं देवं त्रिविष्टपम्

হে ভামিনী, প্ৰতিমাসে অষ্টমী আৰু চতুৰ্দশী তিথিত সকলো তীৰ্থ ত্ৰিৱিষ্টপ দেৱৰ দৰ্শন কৰিবলৈ আহে।

Verse 74

त्रिविष्टपाद्दक्षिणतः स्नातः पैलिपिलेंऽभसि । तत्र संध्यामुपास्यैकां राजसूयफलं लभेत्

ত্ৰিৱিষ্টপৰ দক্ষিণ দিশত পৈলিপিলা নামৰ পবিত্ৰ জলে স্নান কৰি, তাত একবাৰ সন্ধ্যা-উপাসনা কৰিলে ৰাজসূয় যজ্ঞৰ ফল লাভ হয়।

Verse 75

पादोदकाख्यस्तत्रैव कूपः पापविनाशकः । प्राश्य तस्योदकं मर्त्यो न मर्त्यो जायते पुनः

সেই ঠাইতেই ‘পাদোদক’ নামে এক কূপ আছে, যি পাপ বিনাশ কৰে। তাৰ জল অলপ পান কৰিলে মর্ত্য মানুহ পুনৰ মর্ত্য ৰূপে জন্ম নলয়।

Verse 76

तस्य लिंगस्य पार्श्वे तु संति लिंगान्यनेकशः । कैवल्यदानि तान्यत्र दर्शनात्स्पर्शनादपि

সেই লিঙ্গৰ কাষতে বহুতো আন লিঙ্গ আছে। এই ঠাইত সিহঁতে কৈৱল্য দান কৰে—কেৱল দর্শন কৰিলেও, আৰু স্পৰ্শ কৰিলেও।

Verse 77

तत्र शांतनवं लिंगं गंगातीरे प्रतिष्ठितम् । तद्दृष्ट्वा शांतिमाप्नोति नरः संसारतापितः

তাত গঙ্গাৰ তীৰত ‘শান্তনৱ’ লিঙ্গ প্ৰতিষ্ঠিত আছে। তাক দর্শন কৰিলে সংসাৰৰ তাপে দগ্ধ মানুহে শান্তি লাভ কৰে।

Verse 78

तद्दक्षिणे महालिंगं मुने भीष्मेश संज्ञितम् । कलिः कालश्च कामश्च बाधंते न तदीक्षणात्

তাৰ দক্ষিণে, হে মুনি, ‘ভীষ্মেশ’ নামে এক মহালিঙ্গ আছে। কেৱল তাক চালে কালি, কাল আৰু কামে কাকো বাধা নিদিয়ে।

Verse 79

तत्प्रतीच्यां महालिंगं द्रोणेश इति कीर्तितम् । यल्लिंगपूजनाद्द्रोणो ज्योतीरूपं पुनर्दधौ

তাৰ পশ্চিম দিশে ‘দ্ৰোণেশ’ নামে খ্যাত এক মহালিঙ্গ আছে। সেই লিঙ্গৰ পূজাৰ ফলত দ্ৰোণে পুনৰ জ্যোতি-সদৃশ দীপ্ত স্বৰূপ লাভ কৰিলে।

Verse 80

अश्वत्थामेश्वरं लिंगं तदग्रे चातिपुण्यदम् । यदर्चनवशाद्द्रौणिर्न बिभेत्यपि कालतः

তাৰ সন্মুখত ‘অশ্বত্থামেশ্বৰ’ নামে এক লিঙ্গ আছে, যি অতিশয় পুণ্যদায়ক। তাৰ অৰ্চনাৰ প্ৰভাৱত দ্ৰোণৰ পুত্ৰ (অশ্বত্থামা) কালো (মৃত্যু)কোও ভয় নকৰে।

Verse 81

द्रोणेशाद्वायु दिग्भागे वालखिल्येश्वरं परम् । तल्लिंगं श्रद्धया दृष्ट्वा सर्वक्रतुफलं लभेत्

দ্ৰোণেশৰ পৰা বায়ু-দিশত পৰম লিঙ্গ ‘বালখিল্যেশ্বৰ’ আছে। যিয়ে শ্ৰদ্ধাৰে সেই লিঙ্গ দর্শন কৰে, সি সকলো যজ্ঞৰ ফল লাভ কৰে।

Verse 82

तद्वामे लिंगमालोक्य वाल्मीकेश्वरसंज्ञितम् । तस्य संदर्शनादेव विशोको जायते नरः

তাৰ বাওঁফালে ‘বাল্মীকেশ্বৰ’ নামে লিঙ্গ দেখা যায়। কেৱল তাৰ দর্শনমাত্ৰেই মানুহ শোকমুক্ত হয়।

Verse 83

अन्यच्चात्रैव यद्वृत्तं तद्ब्रवीमि घटोद्भव । त्रिविष्टपस्य माहात्म्यं देव्यै देवेन भाषितम्

আৰু ইয়াতেই যি আন এক ঘটনা ঘটিছিল, সেয়া মই কওঁ, হে ঘটোদ্ভৱ। ত্ৰিৱিষ্টপৰ মাহাত্ম্য দেৱে দেৱীক যি কৈছিল, সেই বৃত্তান্ত।