Adhyaya 24

Verse 1

स्कंद उवाच । शृणु वातापि संहर्तः काश्यां पातकतंकिनी । पद्मकल्पे तु या वृत्ता दमनस्य द्विजन्मनः

স্কন্দে ক’লে: হে বাতাপি-সংহাৰক, শুনা—কাশীৰ সৈতে যুক্ত পাপ-নাশিনী বৃত্তান্ত; পদ্ম-কল্পত দমন নামৰ দ্বিজৰ যি কাহিনী ঘটিছিল।

Verse 2

भारद्वाजस्य तनयो दमनो नाम नामतः । कृतमौंजीविधिः सोथ विद्याजातं प्रगृह्य च

ভাৰদ্বাজৰ পুত্ৰ, নামত দমন; তেওঁ বিধিমতে মৌঞ্জী-সংস্কাৰ (উপনয়ন) সম্পন্ন কৰি, বিদ্যাৰ শাখাসমূহ গ্ৰহণ কৰিলে।

Verse 3

संसारदुःखबहुलं जीवितं चापि चंचलम् । विज्ञाय दमनो विद्वान्निर्जगाम गृहान्निजात्

সংসাৰ-জীৱন দুখেৰে ভৰপূৰ আৰু জীৱনো চঞ্চল—এই কথা জানি, বিদ্বান দমন নিজৰ ঘৰ এৰি ওলাই গ’ল।

Verse 4

कांचिद्दिशं समालंब्य निर्वेदं परमं गतः । प्रत्याश्रमं प्रतिनगं प्रत्यब्धि प्रतिकाननम्

কোনো এক দিশা ধৰি, পৰম নিৰ্বেদ (বৈৰাগ্য) লাভ কৰি, তেওঁ আশ্ৰমে আশ্ৰমে, পৰ্বতে পৰ্বতে, সাগৰে সাগৰে, অৰণ্যে অৰণ্যে গ’ল।

Verse 5

प्रतितीर्थं प्रतिनदि स बभ्राम तपोयुतः । यावंत्यायतनानीह तिष्ठंति परितो भुवम्

তপস্যাৰে যুক্ত হৈ তেওঁ প্ৰতিটো তীৰ্থ, প্ৰতিটো নদীলৈ ভ্ৰমণ কৰিলে—এই পৃথিৱীৰ চাৰিওফালে থকা সকলো পবিত্ৰ আয়তনলৈকে।

Verse 6

अध्युवास स तावंति संयतेंद्रियमानसः । परं न मनसः स्थैर्यं क्वापि प्रापि च तेन वै

সেয়া ইমান পবিত্ৰ তীৰ্থত অৱস্থান কৰিলে, ইন্দ্ৰিয় আৰু মন সংযত কৰি; তথাপি ক’তো মনৰ পৰম স্থৈৰ্য লাভ নকৰিলে।

Verse 7

मनोरथोपदेष्टा च कुत्रचित्क्वापि नेक्षितः । कदाचिद्दैवयोगात्स दमनो नाम तापसः

তেওঁ ক’তো এনে উপদেষ্টা নেদেখিলে যিয়ে মনোৰথৰ পথ দেখুৱায়; কিন্তু কেতিয়াবা দৈৱযোগত ‘দমন’ নামৰ তাপসজন (তেওঁৰ সন্মুখত আহিল)।

Verse 8

रेवातटे निरैक्षिष्ट तीर्थं चामरकंटकम् । महदायतनं पुण्यमोंकारस्यापि तत्र वै

ৰেৱা নদীৰ তীৰত তেওঁ ‘আমৰকণ্টক’ নামৰ তীৰ্থ দৰ্শন কৰিলে; তাতেই ওঁকাৰৰো এক মহৎ আৰু পুণ্য আয়তন আছিল।

Verse 9

दृष्ट्वा हृष्टमना आसीच्चेतः स्थैर्यमवाप ह । अथ पाशुपतांस्तत्र स निरीक्ष्य तपोधनान्

সেয়া দেখি তেওঁ হৃষ্টচিত্ত হ’ল, আৰু চিত্তে স্থৈৰ্য লাভ কৰিলে। তাৰ পাছত তাত পাশুপত তাপসসকল—তপস্যাৰ ধন—দেখি,

Verse 10

विभूतिभूषिततनून्कृतलिंगसमर्चनान् । विहितप्राणयात्रांश्च कृतागमविचारणान्

তেওঁলোকৰ দেহ পবিত্ৰ ভস্মে বিভূষিত, লিঙ্গ-পূজাত নিমগ্ন; প্ৰাণাচাৰৰ বিধান মানি চলা আৰু আগম-শাস্ত্ৰৰ মননকাৰী আছিল।

Verse 11

स्वस्थोपविष्टान्स्वपुरोरग्रतोऽचलमानसान् । प्रणम्योपाविशत्तत्र तदाचार्यस्य सन्निधौ

তেওঁলোকক নিজৰ সন্মুখত শান্তভাৱে বহি থকা, মন অচল-অডোল দেখি, তেওঁ প্ৰথমে ভক্তিভাৱে প্ৰণাম কৰিলে আৰু তাৰ পাছত সেই পূজনীয় আচার্যৰ সান্নিধ্যতে বহিল।

Verse 12

प्रबद्धहस्तयुगलः प्रणमतरकंधरः । अथ पाशुपताचार्यो गर्गो नाम महामुनिः

দুয়ো হাত জোৰ কৰি, গৰ্দন নত কৰি প্ৰণাম কৰা অৱস্থাত, তাত পাশুপত আচার্য—গৰ্গ নামৰ মহামুনি—থিয় হৈ আছিল।

Verse 13

वार्धकेन समाक्रांतस्तपसा कृशविग्रहः । शंभोराराधनेनिष्ठः श्रेष्ठः सर्वतपस्विषु

বাৰ্ধক্যই আৱৰি ধৰিলেও, তপস্যাৰে দেহ ক্ষীণ হ’লেও, তেওঁ শম্ভুৰ আৰাধনাত অচল নিষ্ঠাৰে স্থিৰ আছিল; সকলো তপস্বীৰ মাজত শ্ৰেষ্ঠ।

Verse 14

पप्रच्छ दमनं चेति कस्त्वं कस्मादिहागतः । तरुणोपि विरक्तोसि कुतस्तद्वद सत्तम

তেওঁ দমনক সুধিলে—“তুমি কোন, আৰু ক’ৰ পৰা ইয়ালৈ আহিছা? যুৱক হৈও তুমি বৈৰাগী; সেয়া কেনেকৈ হ’ল? কোৱা, হে সত্তম।”

Verse 15

इति प्रणयपूर्वं स निशम्य दमनोऽब्रवीत् । भगोः पाशुपताचार्य सर्वज्ञाराधनप्रिय

এইদৰে স্নেহপূৰ্বক সম্বোধন শুনি দমন ক’লে—“হে ভগৱন পাশুপত আচার্য, সৰ্বজ্ঞ প্ৰভুৰ আৰাধনাত প্ৰিয়…”

Verse 16

कथयामि यथार्थं ते निजचेतोविचेष्टितम् । अहं ब्राह्मणदायादो वेदशास्त्रकृतश्रमः

মই তোমাক মোৰ নিজ মনৰ সত্য আচৰণ যথাৰ্থকৈ ক’ম। মই ব্ৰাহ্মণ বংশজাত, আৰু বেদ-শাস্ত্ৰ অধ্যয়নত বহু পৰিশ্ৰম কৰিছোঁ।

Verse 17

संसारासारतां ज्ञात्वा वानप्रस्थमशिश्रियम् । अनेनैव शरीरेण महासिद्धिमभीप्सता

সংসাৰৰ অসাৰতা বুজি মই বনবাসী (ৱানপ্ৰস্থ) জীৱন গ্ৰহণ কৰিলোঁ। আৰু এই একে দেহে মহাসিদ্ধি লাভ কৰিবলৈ আকাঙ্ক্ষা কৰিলোঁ।

Verse 18

स्नातं बहुषु तीर्थेषु मंत्रा जप्तास्तु कोटिशः । देवताः सेविता बह्व्यो हवनं च कृतं बहु

মই বহু তীৰ্থত স্নান কৰিছোঁ; মন্ত্র জপ কৰিছোঁ কোটি কোটি বাৰ। বহু দেবতাৰ সেৱা কৰিছোঁ আৰু বহু হোম-হৱনো সম্পন্ন কৰিছোঁ।

Verse 19

शुश्रूषिताश्च गुरवो बहवो बह्वनेहसम् । महाश्मशानेषु निशा भूयस्योप्यतिवाहिताः

মই বহুদিন ধৰি বহু গুৰুক শ্ৰদ্ধাৰে সেৱা কৰিছোঁ। আৰু মহাশ্মশানসমূহত বহু ৰাতিও অতিবাহিত কৰিছোঁ।

Verse 20

शिखराणि गिरींद्राणां मया चाध्युषितान्यहो । दिव्यौषधि सहस्राणि मया संसाधितान्यपि

হায়, মই গিৰীন্দ্ৰসমূহৰ শিখৰতও বাস কৰিছোঁ। আৰু মই হাজাৰ হাজাৰ দিৱ্য ঔষধিও সাধন কৰি আয়ত্ত কৰিছোঁ।

Verse 21

रसायनानि बहुशः सेवितानि मया पुनः । महासाहसमालंब्य सिद्धाध्युषितकंदराः

মই বহুবার নানা ৰসায়ন-অমৃত সেৱন কৰিলোঁ; মহাসাহসৰ আশ্ৰয় লৈ সিদ্ধসকলৰ অধিষ্ঠিত গুহা আৰু খাদত প্ৰৱেশ কৰিলোঁ।

Verse 22

मया प्रविष्टा बहुशः कृतांतवदनोपमाः । तपश्चापि महत्तप्तं बहुभिर्नियमैर्यमैः

মই বহুবার মৃত্যুৰ মুখ সদৃশ ঠাইসমূহত প্ৰৱেশ কৰিলোঁ; আৰু বহু নিয়ম-যমে ধাৰিত হৈ মহৎ তপস্যাও তপিলোঁ।

Verse 23

परं किंचित्क्वचिन्नैक्षि सिद्ध्यंकुरमपि प्रभो । इदानीं त्वामनुप्राप्य महीं पर्यटता मया

তথাপি, হে প্ৰভু, ক’তোও মই সিদ্ধিৰ অংকুৰটিও নেদেখিলোঁ। কিন্তু এতিয়া পৃথিৱী পৰিভ্ৰমণ কৰি তোমাক প্ৰাপ্ত হোৱাত মোৰ অন্তৰত আশা জাগিছে।

Verse 24

मनसः स्थैर्यमापन्नमिव संप्राप्तसिद्धिना । अवश्यं त्वन्मुखांभोजाद्यद्वचो निःसरिष्यति

মোৰ মন যেন সিদ্ধি লাভ কৰা দৰে স্থৈৰ্য লাভ কৰিছে। নিশ্চয় তোমাৰ পদ্মসম মুখৰ পৰা যি বাক্য নিৰ্গত হ’ব, সেয়া ফলপ্ৰদ হ’ব।

Verse 25

तेनैव महती सिद्धिर्भवित्री मम नान्यथा । तद्ब्रूहि सूपदेशं च कथं सिद्धिर्भवेन्मम

সেই পথেই মোৰ মহৎ সিদ্ধি হব, অন্যথা নহয়। সেয়ে মোক উত্তম উপদেশ কোৱা—মোৰ বাবে সিদ্ধি কেনেকৈ উদয় হ’ব?

Verse 26

अनेनैव शरीरेण पार्थिवेन प्रथीयसी । दमनस्य निशम्येति गर्गाचार्यो वचस्तदा

দমনাৰ বাক্য শুনি আচার্য গৰ্গ তেতিয়া ক’লে— “এই একে পাৰ্থিৱ দেহেৰে তুমি নিশ্চয়েই মহিমা আৰু সিদ্ধি লাভ কৰিবা।”

Verse 27

प्रत्यक्षदृष्टं प्रोवाच महदाश्चर्यमुत्तमम् । सर्वेषां शृण्वतां तत्र शिष्याणां स्थिरचेतसाम् । मुमुक्षूणां धृतवतां महापाशुपतं व्रतम्

তাৰ পাছত তেওঁ প্ৰত্যক্ষ অভিজ্ঞতাৰে প্ৰমাণিত, অতি উত্তম আৰু আশ্চৰ্য উপদেশ ঘোষণা কৰিলে; তাত স্থিৰচিত্ত শিষ্যসকল—মোক্ষকামী, দৃঢ়সংকল্পী—সকলো শুনি আছিল: মহাপাশুপত ব্ৰত।

Verse 28

गर्ग उवाच । अनेनैवेह देहेन यदि त्वं सिद्धिकामुकः । शृणुष्वावहितो भूत्वा तदा ते कथयाम्यहम्

গৰ্গ ক’লে— “যদি তুমি এই দেহেৰে ইয়াতেই সিদ্ধি কামনা কৰা, তেন্তে মনোযোগী হৈ শুনা; মই তেতিয়া তোমাক ক’ব।”

Verse 29

अविमुक्ते महाक्षेत्रे सर्वसिद्धिप्रदे सताम् । धर्मार्थकाममोक्षाख्य रत्नानां परमाकरे

“অবিমুক্ত মহাক্ষেত্ৰত—যি সৎলোকক সকলো সিদ্ধি দান কৰে—ধৰ্ম, অৰ্থ, কাম আৰু মোক্ষ নামৰ ৰত্নসমূহৰ পৰম খনি আছে।”

Verse 30

समाश्रितानां जंतूनां सर्वेषां सर्वकर्मणाम् । शलभानां प्रदीपाभे तमःस्तोम महाद्विपि

“তাত আশ্ৰয় লোৱা সকলো জীৱৰ বাবে—সকলো প্ৰকাৰৰ আৰু সকলো কৰ্মৰ—অবিমুক্ত পতংগৰ বাবে প্ৰদীপ সদৃশ; আৰু অন্ধকাৰৰ স্তূপ চেপি ধৰা মহাদ্বিপি সদৃশ।”

Verse 31

कर्मभूरुह दावाग्नौ संसाराब्ध्यौर्वशोचिपि । निर्वाणलक्ष्मी क्षीराब्धौ सुखसंकेतसद्मनि

হে কাশী! কৰ্মবৃক্ষৰ দাৱানল সদৃশ, সংসাৰ-সমুদ্ৰৰ বাডৱাগ্নিৰ দৰে। মোক্ষ-সুখৰ সংকেত-ধাম তুমি, নিৰ্বাণ-লক্ষ্মী বহন কৰা ক্ষীৰ-সমুদ্ৰৰ তুল্য।

Verse 32

दीर्घनिद्रा प्रसुप्तानां परमोद्बोधदायिनि । यातायातश्रमापन्नप्राणिमार्गमहीरुहि

হে কাশী! দীঘল অবিদ্যা-নিদ্ৰাত শুই থকা সকলক পৰম জাগৰণ দান কৰোঁতা। জন্ম-মৃত্যুৰ অন্তহীন যাতায়াতত ক্লান্ত প্ৰাণীৰ পথক আশ্ৰয় দিয়া মহাবৃক্ষ তুমি।

Verse 33

अनेकजन्मजनित महापापाद्रिवज्रिणि । नामोच्चारकृतां पुंसां महाश्रेयो विधायिनि

হে কাশী! বহু জন্মত সঞ্চিত মহাপাপ-পৰ্বতৰ ওপৰত বজ্ৰ সদৃশ তুমি। কেৱল তোমাৰ নাম উচ্চাৰণ কৰিলেই মানুহক মহাশ্ৰেয়, পৰম কল্যাণ দান কৰোঁতা তুমি।

Verse 34

विश्वेशितुः परेधाम्नि सीम्नि स्वर्गापवर्गयोः । स्वर्धुनी लोलकल्लोला नित्यक्षालित भूतले

বিশ্বেশ্বৰৰ পৰম ধামত, স্বৰ্গ আৰু অপৱৰ্গ (মোক্ষ)ৰ সীমাৰ ওপৰত—তাত লোল কল্লোলত উচ্ছল স্বৰ্গধুনী গঙ্গাই সদায় ভূতল ধুই থাকে।

Verse 35

एवंविधे महाक्षेत्रे सर्वदुःखौघहारिणि । प्रत्यक्षं मम यद्वृत्तं तद्ब्रवीमि महामते

এনেকুৱা মহাক্ষেত্ৰত, যি সকলো দুখৰ বন্যা হৰণ কৰে—হে মহামতে! এতিয়া মই মোৰ ওপৰত যি ঘটিছিল, যি মই প্ৰত্যক্ষভাৱে জানিলোঁ, সেয়া ক’ম।

Verse 36

यत्र कालभयं नास्ति यत्र नास्त्येनसो भयम् । तत्क्षेत्रमहिमानं कः सम्यग्वर्णयितुं क्षमः

য’ত কালৰ ভয় নাই, য’ত পাপৰ ভয়ো নাই—সেই পবিত্ৰ ক্ষেত্ৰৰ মহিমা কোনে সম্যকভাৱে বৰ্ণনা কৰিব পাৰে?

Verse 37

तीर्थानि यानि लोकेस्मिञ्जंतूनामघहान्यहो । तानि सर्वाणि शुद्ध्यर्थं काशीमायांति नित्यशः

এই লোকত জীৱসকলৰ পাপ নাশ কৰা যি তীৰ্থসমূহ আছে—সেই সকলোয়ে নিজৰ শুদ্ধিৰ বাবে নিত্য কাশীলৈ আহে।

Verse 38

अपि काश्यां वसेद्यस्तु सर्वाशी सर्वविक्रयी । स यां गतिं लभेन्मर्त्यो यज्ञैर्दानैर्न सान्यतः

যদি কোনো মর্ত্য কাশীত বাস কৰে, যিকোনো বস্তু খায় আৰু সকলো বস্তু বিক্ৰী কৰে, তথাপি সি যি গতি লাভ কৰে, সেয়া অন্য ঠাইত যজ্ঞ-দানেও নাপোৱা যায়।

Verse 39

रागबीजसमुद्भूतः संसारविटपो महान् । दीर्घस्वाप कुठारेण च्छिन्नः काश्यां न वर्धते

ৰাগৰ বীজৰ পৰা জন্মা সংসাৰ-ৰূপী মহা বৃক্ষ, দীঘল (আধ্যাত্মিক) নিদ্ৰাৰ কুঠাৰে কটা হ’লে কাশীত পুনৰ নাবাঢ়ে।

Verse 40

सर्वेषामूषराणां तु काशी परम ऊषरः । वप्तुर्बीजमिदं तस्मिन्नुप्तं नैव प्ररोहति

সকলো উষৰ ভূমিৰ মাজত কাশী পৰম উষৰ; তাত বীজ বোৱা (কৰ্ম) বোৱনীয়াৰ বীজ উপ্ত হ’লেও একেবাৰে অংকুৰিত নহয়।

Verse 41

स्मरिष्यंतीह ये काशीमवश्यं तेपि साधवः । तेप्यघौघ विनिर्मुक्ता यास्यंति गतिमुत्तमाम्

ইয়াত বাস কৰি যিসকলে নিশ্চয় কাশীক স্মৰণ কৰে, তেওঁলোকো সত্য সধু হয়। পাপৰ স্ৰোতৰ পৰা মুক্ত হৈ তেওঁলোকে উত্তম মুক্তিগতি লাভ কৰে।

Verse 42

विभूतिः सर्वलोकानां सत्यादीनां सुभंगुरा । अभंगुरा विमुक्तस्य सा तु लभ्या शिवाज्ञया

সত্যলোক আদি সকলো লোকৰ বিভূতি-ঐশ্বৰ্য্য নশ্বৰ। কিন্তু মুক্তজনৰ বাবে সেই বিভূতি অক্ষয়; সেয়া কেৱল শিৱৰ আজ্ঞা-অনুগ্ৰহে লাভ হয়।

Verse 43

कृमिकीटपतंगानामविमुक्ते तनुत्यजाम् । विभूतिर्दृश्यते या सा क्वास्ति ब्रह्मांडमंडले

অবিমুক্তত কৃমি, কীট আৰু পতংগো দেহ ত্যাগ কৰিলে যি বিভূতি দেখা যায়, সি আন ক’ত আছে? সমগ্ৰ ব্ৰহ্মাণ্ড-মণ্ডলত এনে মহিমা আৰু ক’ত পোৱা যায়?

Verse 44

वाराणसी यदा प्राप्ता कदाचित्कालपर्ययात् । स उपायो विधातव्यो येन नो निष्क्रमो बहिः

যেতিয়া কোনো সময় ভাগ্যৰ পৰিবর্তনত বাৰাণসী লাভ হয়, তেতিয়া সেই উপায় গ্ৰহণ কৰিব লাগে যাতে ইয়াৰ বাহিৰলৈ গমন নঘটে।

Verse 45

पूर्वतो मणिकर्णीशो ब्रह्मेशो दक्षिणे स्थितः । पश्चिमे चैव गोकर्णो भारभूतस्तथोत्तरे

পূব দিশে মণিকৰ্ণীশ, দক্ষিণে ব্ৰহ্মেশ অৱস্থিত। পশ্চিমে গোকৰ্ণ আৰু উত্তৰে তদ্ৰূপ ভাৰভূত আছে।

Verse 46

इत्येतदुत्तमं क्षेत्रमविमुक्ते महाफलम् । मणिकर्णी ह्रदे स्नात्वा दृष्ट्वा विश्वेश्वरंविभुम्

এইদৰে অতি উত্তম ক্ষেত্ৰ ‘অবিমুক্ত’ মহাফলদায়ক। মণিকৰ্ণী হ্ৰদত স্নান কৰি আৰু সর্বব্যাপী প্ৰভু বিশ্বেশ্বৰক দৰ্শন কৰি (পুণ্য লাভ হয়)।

Verse 47

क्षेत्रं प्रदक्षिणीकृत्य राजसूयफलं लभेत् । तत्र श्राद्धप्रदातुश्च मुच्यंते प्रपितामहाः

ক্ষেত্ৰটোৰ প্ৰদক্ষিণা কৰিলে ৰাজসূয় যজ্ঞৰ ফল লাভ হয়। আৰু তাত শ্ৰাদ্ধ দান কৰোঁতাজনৰ পিতৃ-প্ৰপিতামহসকলেও বন্ধনৰ পৰা মুক্ত হয়।

Verse 48

अविमुक्त समं क्षेत्रमपि ब्रह्मांडगोलके । न विद्यते क्वचित्सत्यं सत्यं साधकसिद्धिदम्

সমগ্ৰ ব্ৰহ্মাণ্ডৰ গোলকে ‘অবিমুক্ত’ৰ সমান কোনো ক্ষেত্ৰ ক’তো নাই—ইয়েই সত্য, সত্য; কিয়নো ই সাধকসকলক সিদ্ধি প্ৰদান কৰে।

Verse 49

रक्षंति सततं क्षेत्रं यत्र पाशासिपाणयः । महापारिषदा उग्राः क्रूरेभ्योऽक्रूरबुद्धयः

যি ক্ষেত্ৰত পাস আৰু অসি হাতে ধৰা উগ্ৰ মহাপাৰিষদসকলে সদায় ৰক্ষা কৰে—ক্ৰূৰসকলৰ বাবে ভয়ংকৰ, কিন্তু অন্তৰে অক্ৰূৰ বুদ্ধিৰ।

Verse 50

प्राग्द्वारमट्टहासश्च गणकोटिपरीवृतः । रक्षेदहर्निशं क्षेत्रं दुर्वृत्तेभ्यो विभीषणः

পূৰ্বদ্বাৰত ‘অট্টহাস’ কোটি কোটি গণেৰে পৰিবৃত্ত হৈ আছে। সি দিন-ৰাতি ক্ষেত্ৰটোক ৰক্ষা কৰে, দুৰ্বৃত্তসকলৰ বাবে ভয়ংকৰ।

Verse 51

तथैव भूतधात्रीशः क्षेत्रदक्षिणरक्षकः । गोकर्णः पश्चिमद्वारं पाति कोटिगणावृतः

তদ্ৰূপে ভূতধাত্রীশ কাশীৰ পবিত্ৰ ক্ষেত্ৰৰ দক্ষিণ দিশৰ ৰক্ষক; আৰু কোটি গণেৰে পৰিবেষ্টিত গোকৰ্ণ পশ্চিম দুৱাৰ ৰক্ষা কৰে।

Verse 52

उदग्द्वारं तथा रक्षेद्घंटाकर्णो महागणः । ऐशंकोणं छागवक्त्रो भीषणो वह्निदिग्दलम्

একেদৰে মহাগণ ঘণ্টাকৰ্ণ উত্তৰ দুৱাৰ ৰক্ষা কৰে; আৰু ভয়ংকৰ ছাগৱক্ত্ৰ অগ্নিদিশাৰ সংলগ্ন ঈশান কোণ, অৰ্থাৎ উত্তৰ-পূৰ্ব কোণ ৰক্ষা কৰে।

Verse 54

कालाक्षोरण भद्रस्तु कौलेयः कालकंपनः । एते पूर्वेण रक्षंति गंगापारे स्थिता गणाः

কালাক্ষ, ওৰণভদ্ৰ, কৌলেয় আৰু কালকম্পন—এই গণসকল গঙ্গাৰ পাৰপিন্ধি অৱস্থিত হৈ পূৰ্ব দিশ ৰক্ষা কৰে।

Verse 55

वीरभद्रो नभश्चैव कर्दमालिप्तविग्रहः । स्थूलकर्णो महाबाहुरसिपारे व्यवस्थिताः

বীৰভদ্ৰ আৰু নভস, লগতে কৰ্দমালিপ্তবিগ্ৰহ, স্থূলকৰ্ণ আৰু মহাবাহু—এইসকল অসি নদীৰ পাৰপিন্ধি অৱস্থিত।

Verse 56

विशालाक्षो महाभीमः कुंडोदरमहोदरौ । रक्षंति पश्चिमद्वारं देहलीदेशसंस्थिताः

বিশালাক্ষ, মহাভীম, কুণ্ডোদৰ আৰু মহোদৰ—দেহলী দেশত অৱস্থিত হৈ পশ্চিম দুৱাৰ ৰক্ষা কৰে।

Verse 57

नंदिसेनश्च पंचालः खरपादकरंटकः । आनंदोगोपको बभ्रू रक्षंति वरणातटे

নন্দিসেন, পাঞ্চাল, খৰপাদকৰণ্টক, আনন্দোগোপক আৰু বভ্ৰূ—এইসকলে বৰণা নদীৰ তীৰ ৰক্ষা কৰে।

Verse 58

तस्मिन्क्षेत्रे महापुण्ये लिंगमोंकारसंज्ञकम् । तत्र सिद्धिं परां प्राप्ता देहेनानेन साधकाः

সেই মহাপুণ্য পবিত্ৰ ক্ষেত্ৰত ‘ওঁকাৰ’ নামে পৰিচিত লিঙ্গ স্থিত আছে; তাত সাধকসকলে এই দেহতেই পৰম সিদ্ধি লাভ কৰিলে।

Verse 59

कपिलश्चैव सावर्णिः श्रीकंठः पिगलोंशुमान् । एते पाशुपताः सिद्धास्तल्लिंगाराधनेन हि

কপিল, সাৱৰ্ণি, শ্ৰীকণ্ঠ আৰু পিগলোঁশুমান—এই পাশুপত ভক্তসকল সেই লিঙ্গৰ আৰাধনাৰে নিশ্চয় সিদ্ধ হ’ল।

Verse 60

एकदा तस्य लिंगस्य कृत्वा पंचापिपूजनम् । नृत्यतः सहुडुत्कारं तस्मिंल्लिंगे लयं ययुः

এবাৰ সেই লিঙ্গৰ পঞ্চবিধ পূজা কৰি, ‘হুডু!’ বুলি উল্লাসে নাচি, সেই লিঙ্গতেই লয়প্ৰাপ্ত হ’ল।

Verse 61

अन्यच्च ते प्रवक्ष्यामि तत्र यद्वृत्तमद्भुतम् । निशामय महाबुद्धे दमन द्विजसत्तम

আৰু এটা কথা ক’ম—তাত যি আশ্চৰ্য ঘটনা ঘটিছিল। মন দি শুনা, হে মহাবুদ্ধি দমন, হে দ্বিজশ্ৰেষ্ঠ।

Verse 62

एका भेकी मुने तत्र चरंती लिंग सन्निधौ । प्रदक्षिणं सदा कुर्यान्निर्माल्याक्षतभक्षिणी

হে মুনি, তাত শিৱ-লিঙ্গৰ সন্নিধিত এটা মাইকী বেঙে সদায় ঘূৰি ফুৰিছিল; সি নিতৌ প্ৰদক্ষিণা কৰিছিল, কিন্তু নিৰ্মাল্য আৰু অক্ষত (চাউলৰ দানা) ভক্ষণ কৰিছিল।

Verse 63

सा तत्र मृत्युं न प्राप शिवनिर्माल्यभक्षणात् । क्षेत्रादन्यत्र मरणं जातं तस्यास्तदेनसः

শিৱৰ নিৰ্মাল্য ভক্ষণ কৰাৰ ফলত সি তাত, সেই পবিত্ৰ ক্ষেত্ৰত, মৃত্যু নাপালে; কিন্তু ক্ষেত্ৰৰ বাহিৰত সেই একে পাপৰ কাৰণে তাৰ মৃত্যু ঘটিল।

Verse 64

वरं विषमपिप्राश्यं शिवस्वं नैव भक्षयेत् । विषमेकाकिनं हंति थिवस्वं पुत्रपौवकम्

বিষ পান কৰাই ভাল, কিন্তু শিৱৰ সম্পত্তি কেতিয়াও ভক্ষণ নকৰিবা। বিষে কেৱল পান কৰা জনকেই নাশ কৰে; কিন্তু শিৱস্ব ধন গ্ৰহণ কৰিলে পুত্ৰ-পৌত্ৰসহ নাশ হয়।

Verse 65

शिवस्य परिपुष्टांगाः स्पर्शनीया न साधुभिः । तेन कर्मविपाकेन ततस्ते रौरवौकसः

যিসকলে শিৱৰ সম্পত্তিৰে পুষ্ট হৈ দেহে বলৱান হৈছে, সিহঁতক সাধুসকলে স্পৰ্শ কৰিব নালাগে। সেই কৰ্মৰ বিপাক পকিলে সিহঁত ৰৌৰৱ নৰকৰ বাসিন্দা হয়।

Verse 66

कश्चित्काकः समालोक्य मंडूकीं तामितस्ततः । पोप्लूयमानामादाय चंच्वा क्षेत्राद्बहिर्गतः

এটা কাকে তাত সেই মাইকী বেঙেক দেখা পাই; সি ছটফটাই থাকোঁতে কাকে ঠোঁটত ধৰি লৈ ক্ষেত্ৰৰ সীমা পাৰ হৈ বাহিৰলৈ উৰি গ’ল।

Verse 67

वर्षाभ्वी तेन सा क्षिप्ता काकेन क्षेत्रबाह्यतः । अथ सा कालतो भेकी तत्रैव क्षेत्रसत्तमे

বৰ্ষাকালত সেই কাকটোৱে তাইক ক্ষেত্ৰৰ পবিত্ৰ সীমাৰ বাহিৰলৈ নিক্ষেপ কৰিলে। তাৰ পাছত কালক্ৰমে সেই ভেকী তাতেই অন্ত পেলালে—সেই একে ঠাইতে, যদিও ক্ষেত্ৰ অতি পবিত্ৰ।

Verse 68

प्रदक्षिणीकरणतो लिंगस्यस्पर्शनादपि । पुण्यापुण्यवतीजाता कन्यापुष्पबटोर्गृहे

লিঙ্গৰ প্ৰদক্ষিণা কৰাৰ দ্বাৰা—আৰু লিঙ্গ স্পৰ্শ কৰিলেও—তাই পুণ্য-অপুণ্য দুয়োটাৰে ফলধাৰী হৈ কন্যাপুষ্পবটু নামৰ ব্ৰহ্মচাৰীৰ ঘৰত কন্যা ৰূপে জন্ম ল’লে।

Verse 69

शुभावयवसंस्थाना शुभलक्षणलक्षिता । परं गृध्रमुखी जाता निर्माल्याक्षतभक्षणात्

তাইৰ দেহ সুগঠিত আছিল আৰু শুভ লক্ষণে চিহ্নিত; তথাপি নিৰ্মাল্য আৰু অক্ষত ভক্ষণ কৰাৰ ফলত তাই গৃধ্ৰমুখী ৰূপে জন্ম ল’লে।

Verse 70

सम्यग्गीतरहस्यज्ञा नितरां मधुरस्वरा । सप्तस्वरास्त्रयो ग्रामा मूर्च्छनास्त्वैकविंशतिः

তাই গীতৰ গূঢ় ৰহস্য ভালদৰে জানিছিল আৰু অতি মধুৰ স্বৰধাৰী আছিল: সপ্ত স্বৰ, ত্ৰয়ো গ্ৰাম, আৰু একবিংশতি মূৰ্ছনা।

Verse 71

ताना एकोनपंचाश ताला एकोत्तरंशतम् । रागाः षडेव तेषां तु पंचपंचापि चांगनाः

তান আছিল ঊনপঞ্চাশ আৰু তাল একোত্তৰ শত। ৰাগ আছিল মাত্ৰ ছয়; আৰু প্ৰতিটো ৰাগৰ বাবে পাঁচ পাঁচকৈ ‘অঙ্গনা’—অর্থাৎ উপৰাগ—আছিল।

Verse 72

षड्विंशद्रागरागिण्य इति रागि मुदावहाः । देशकाल विभेदेन पंचषष्टिस्तथा पराः

ছাব্বিশটা মুখ্য ৰাগ আৰু ৰাগিণী আছে, যিবোৰে ৰসিকক আনন্দিত কৰে; আৰু দেশ-কালৰ ভেদ অনুসাৰে তদুপৰি পঁয়ষট্টিটা অতিরিক্ত ভেদো আছে।

Verse 73

यावंत एव तालाः स्यु रागास्तावंत एव हि । इति गीतोपनिषदा प्रत्यहं सा शुभव्रता

যিমান তাল আছে, সিমানেই নিশ্চয় ৰাগো আছে। ‘গীতোপনিষদ’ৰ এই উপদেশ পাই, শুভব্ৰতা সেই নাৰী প্ৰতিদিনে অনুশীলন কৰি থাকিল।

Verse 74

माधवी मधुरालापा सदोंकारं समर्चयेत् । प्राप्याप्यनर्घ्यतारुण्यं सा तु पुष्पबटोः सुता

মাধৱী, মধুৰ বাক্যৰ অধিকারিণী, সদায় ওঁকাৰক পূজা-অৰ্চনা কৰিছিল। অমূল্য যৌৱন লাভ কৰিও, পুষ্পবটৰ কন্যা সেই নাৰী ভক্তিত অচল থাকিল।

Verse 75

प्राग्जन्मवासनायोगादोंकारं बह्वमंस्त वै । स्वभाव चंचलं चेतस्तस्यास्तल्लिंग सेवनात्

পূৰ্বজন্মৰ বাসনাৰ প্ৰভাৱত তাই ওঁকাৰক গভীৰভাৱে ধ্যান কৰিছিল। মন স্বভাৱতে চঞ্চল যদিও, সেই লিঙ্গৰ সেৱাৰ দ্বাৰা তাইৰ চিত্ত স্থিৰ হ’ল।

Verse 76

दमनस्थैर्यमगमद्योगेनेव महात्मनः । न दिवा बाधयांचक्रे क्षुत्तृण्निद्रा क्षपा सुताम्

মহাত্মাৰ যোগ যেনে, তেনেদৰে তাই দমন-স্থৈৰ্য লাভ কৰিলে। দিনত ক্ষুধা, তৃষ্ণা আৰু নিদ্ৰাই কষপাৰ সেই কন্যাক কেতিয়াও ব্যথিত নকৰিলে।

Verse 77

अतंद्रितमना आसीत्सा तल्लिंग निरीक्षणे । अक्ष्णोर्निमेषा यावंतस्तस्या आसन्दिवानिशम्

সেই লিঙ্গৰ দৰ্শনত তাইৰ মন অক্লান্ত আছিল। তাইৰ চকুৰ পলক—যিমানেই হওক—দিন-ৰাতি অতি সামান্যেই চলিছিল, কিয়নো তাই দৃষ্টি আঁতৰাই নাছিল।

Verse 78

तावत्कालस्तया साध्व्या महान्विघ्नोऽनुमीयते । निमेषांतरितः कालो यो यो व्यथोंगतो मम । लिंगानवेक्षणात्तत्र प्रायश्चित्तं कथं भवेत

সেই কাৰণেই সেই সাধ্বীয়ে তেনেকুৱা সামান্য সময়কো মহা বিঘ্ন বুলি গণিলে: ‘মোৰ বাবে যি যি মুহূৰ্ত—পলক এটাৰ ব্যৱধানেও—লিঙ্গ দৰ্শন নকৰাকৈ পাৰ হৈ গ’ল, তাৰ প্ৰায়শ্চিত্ত কেনেকৈ হ’ব?’

Verse 79

इति संचितयंत्येव सेवां तत्याज नोंकृतेः । जलाभिलाषिणी सा तु लिंगनामामृतं पिबेत्

এইদৰে চিন্তা কৰি তাই ‘ওঁকৃতি’ৰ অজুহাতে কেতিয়াও সেৱা ত্যাগ নকৰিলে। আৰু যেতিয়া পানীৰ আকাঙ্ক্ষা জাগিল, তেতিয়া তাই লিঙ্গ-নামৰ অমৃতেই পান কৰিলে।

Verse 80

नान्य द्दिदृक्षिणी तस्या अक्षिणी श्रुतिगे अपि । विहाय लिंगमोंकारं हृद्विहायः स्थितं सताम्

তাইৰ চকুৱে আন একো চাবলৈ ইচ্ছা নকৰিলে, যদিও আন শব্দ কাণলৈ আহি পৰিছিল। কিয়নো সৎলোকৰ হৃদয়-আশ্ৰয় স্বৰূপ শিৱ—ওঁকাৰ-লিঙ্গ—তাই কেনেকৈ ত্যাগ কৰিব?

Verse 81

तस्याः शब्दग्रहौ नान्य शब्दग्रहणतत्परौ । अतीव निपुणौ जातौ तत्सन्माल्यकरौकरौ

তাইৰ ‘শব্দ-গ্ৰাহক’ ইন্দ্ৰিয়দ্বয়ে আন কোনো শব্দ নধৰিলে, কেৱল পবিত্ৰ নাদ গ্ৰহণতেই নিবিষ্ট থাকিল। তাইৰ হাতদ্বয়ো অতি নিপুণ হ’ল—সেই হাত, যিয়ে তেঁওৰ বাবে সুন্দৰ মালা গাঁথিছিল।

Verse 82

नान्यत्र चरणौ तस्याश्चरतः सुखवांछया । त्यक्त्वोंकाराजिरक्षोणीं क्षुण्णां निर्वाणपद्मया

সুখৰ আকাঙ্ক্ষাৰে তাই আন ক’তো পদ নথৈলে; ওঁকাৰৰ পৱিত্ৰ ৰেখাৰে চিহ্নিত ভূমি ত্যাগ কৰি, নিৰ্বাণ-পদ্মৰ দৰে তাক পদতলে দমি পেলালে।

Verse 83

ओंकारं प्रणवं सारं परब्रह्मप्रकाशकम् । शब्दब्रह्मत्रयीरूपं नादबिंदुकलालयम्

ওঁকাৰ—প্ৰণৱ—সাৰস্বৰূপ, পৰব্ৰহ্ম প্ৰকাশক; ই শব্দ-ব্ৰহ্মৰূপ ত্ৰয়ী-বেদ, নাদ, বিন্দু আৰু কলাৰ আলয়।

Verse 84

सदक्षरं चादिरूपं विश्वरूपं परावरम् । वरं वरेण्यं वरदं शाश्वतं शांतमीश्वरम्

সেই সত্য অক্ষৰ, আদিৰূপ, বিশ্বৰূপ, পৰ আৰু অপৰৰো অতীত; শ্ৰেষ্ঠ, বৰেণ্য, বৰদাতা—শাশ্বত, শান্ত আৰু ঈশ্বৰ।

Verse 85

सर्वलोकैकजनकं सर्वलोकैकरक्षकम् । सर्वलोकैकसंहर्तृ सर्वलोकैकवंदितम्

সকলো লোকৰ একমাত্ৰ জনক, সকলো লোকৰ একমাত্ৰ ৰক্ষক; সকলো লোকৰ একমাত্ৰ সংহাৰক, সকলো লোকৰ দ্বাৰা একমাত্ৰ বন্দিত।

Verse 86

आद्यंतरहितं नित्यं र्शिवं शंकरमव्ययम् । एकगुणत्रयातीतं भक्तस्वांतकृतास्पदम्

আদি-অন্তৰহিত, নিত্য—শিৱ, শংকৰ, অব্যয়; ত্ৰিগুণৰ অতীত এক, তথাপি ভক্তৰ শুদ্ধ হৃদয়ত আসন গ্ৰহণ কৰে।

Verse 87

निरुपाधिं निराकारं निर्विकारं निरंजनम् । निर्मलं निरहंकारं निष्प्रपंचं निजोदयम्

সেই উপাধিৰহিত, নিৰাকাৰ, নিৰ্বিকাৰ, নিৰঞ্জন; নিৰ্মল, নিৰহংকাৰ, প্ৰপঞ্চাতীত, নিজৰেই উদয়-প্ৰভাত স্বপ্ৰকাশ।

Verse 88

स्वात्माराममनंतं च सर्वगं सर्वदर्शिनम् । सर्वदं सर्वभोक्तारं सर्वं सर्वसुखास्पदम्

সেই স্বাত্মাত ৰমণকাৰী, অনন্ত; সৰ্বব্যাপী আৰু সৰ্বদৰ্শী; সৰ্বদাতা, সৰ্বভোক্তা; সৰ্বস্ব নিজেই, আৰু সৰ্বসুখৰ আশ্ৰয়।

Verse 89

वागिंद्रियं तदीयं च प्रोच्चरत्तदहर्निशम् । नामांतरं न गृह्णाति क्वचिदन्यस्यकस्यचित्

তাইৰ বাক্‌ইন্দ্ৰিয়, সম্পূৰ্ণৰূপে তেঁওৰেই, দিন-ৰাতি সেই (নাম) উচ্চাৰণ কৰি থাকিল; কেতিয়াও আন কাৰো কোনো অন্য নাম গ্ৰহণ নকৰিলে।

Verse 90

एतन्नामाक्षररसं रसयंती दिवानिशम् । रसना नैव जानाति तस्या अन्यद्रसांतरम्

এই নাম-অক্ষৰৰ অমৃতসম ৰস দিন-ৰাতি আস্বাদন কৰি থাকিল; তাইৰ জিভাই তেতিয়া আন কোনো ৰসান্তৰ একেবাৰে নাজানিলে।

Verse 91

संमार्जनं रंगमालाः प्रासादं परितः सदा । विदध्यान्माधवी तत्र तथार्चा पात्रशोधनम्

মাধৱীয়ে সদায় মন্দিৰৰ চাৰিওফালে ঝাড়ু-সফাই আৰু শোভাময় মালা সজাই ৰাখিছিল; তাতেই তেওঁ পূজা আৰু পূজা-পাত্ৰসমূহ শোধনো কৰিছিল।

Verse 92

तत्र पाशुपता ये वै प्रणवेशार्चने रताः । तांश्च शुश्रूषयेन्नित्यं पितृबुद्ध्याति भक्तितः

তাত যিসকল পাশুপত ভক্ত প্ৰণৱেশ (ওঁকাৰ-নাথ)ৰ অৰ্চনাত ৰত, তেওঁলোকক পিতৃবুদ্ধিৰে নিত্য শুশ্ৰূষা কৰিব লাগে, অতিশয় ভক্তিসহ।

Verse 93

वैशाखस्य चतुर्दश्यामेकदा सा तु माधवी । रात्रौ जागरणं कृत्वा दिवोपवसान्विता

বৈশাখ মাহৰ চতুৰ্দশী তিথিত এবাৰ সেই মাধৱীয়ে দিনৰ উপবাস ৰাখি ৰাতি জাগৰণ কৰিলে।

Verse 94

यात्रामिलितभक्तेषु प्रातर्यातेषु सर्वतः । संमार्जनादिकं कृत्वा लिंगमभ्यर्च्य हर्षतः

যাত্ৰা-সমাৱেশত মিলিত ভক্তসকল প্ৰাতে সৰ্বদিশে গুচি যোৱাৰ পাছত, তাই ঝাড়ু-মাৰ্জনা আদি সেৱা কৰি আনন্দে লিঙ্গৰ অৰ্চনা কৰিলে।

Verse 95

गायंती मधुरं गीतं नृत्यंती निजलीलया । ध्यायंती लिंगमोंकारं तत्र लिंगे लयं ययौ

মধুৰ গীত গাই, নিজ লীলাৰে নৃত্য কৰি, আৰু লিঙ্গক ওঁকাৰৰূপে ধ্যান কৰি, তাই তাতেই সেই লিঙ্গত লয় প্ৰাপ্ত হ’ল।

Verse 96

अनेनैव शरीरेण पार्थिवेन महामतिः । अस्मदाचार्यमुख्यानां पश्यतां च तपस्विनाम्

সেই মহামতীয়ে এইয়ে পাৰ্থিৱ দেহেৰেই—আমাৰ আচার্য-মুখ্যসকল আৰু তপস্বীসকল চাই থাকোঁতে—দিব্য অৱস্থা লাভ কৰিলে।

Verse 97

प्रादुर्बभूव यल्लिंगाज्ज्योतिर्जटिलितांबरम् । तत्र ज्योतिषि सा बाला ज्योतिर्मय्यपि साप्यभूत्

সেই লিঙ্গৰ পৰা এক দিৱ্য জ্যোতি প্ৰাদুৰ্ভূত হ’ল, যাৰ আকাশো পোহৰেৰে গাঁথা আছিল। সেই জ্যোতিৰ মাজতে সেই বালিকাও জ্যোতি-সৰূপ হৈ উঠিল।

Verse 98

राधशुक्लचतुर्दश्यामद्यापि क्षेत्रवासिनः । तत्र यात्रां प्रकुर्वंति महोत्सवपुरःसराः

ৰাধা মাহৰ শুক্ল চতুৰ্দশীত আজিও ক্ষেত্ৰ (কাশী)বাসীসকলে তাত যাত্ৰা কৰে, মহোৎসৱৰ আগভাগ লৈ।

Verse 99

तत्र जागरणं कृत्वा चतुर्दश्यामुपोषिताः । प्राप्नुवंति परं ज्ञानं यत्रकुत्रापि वै मृताः

তাত জাগৰণ কৰি আৰু চতুৰ্দশীত উপবাস ৰাখি, তেওঁলোকে পৰম জ্ঞান লাভ কৰে—য’তেই নহওক, মৃত্যুবৰণ কৰিলেও।

Verse 100

ब्रह्मांडोदर मध्ये तु यानि तीर्थानि सर्वतः । तानि वैशाखभूतायामायांत्योंकृति दर्शने

ব্ৰহ্মাণ্ডৰ উদৰৰ মাজত য’তেই তীৰ্থ থাকক, সেয়া সকলো যেন বৈশাখত ওঁকাৰ-সৰূপৰ দৰ্শনত একেলগে আহি উপস্থিত হয়।

Verse 110

सर्वाण्यायतनान्याशु साब्धीनि स गिरीण्यपि । स नदीनि स तीर्थानि स द्वीपानि ययुस्ततः

তাৰ পাছত শীঘ্ৰেই সকলো আয়তন, সাগৰ, পৰ্বতসমূহো—নদী, তীৰ্থ আৰু দ্বীপসমূহসহ—তাতৰ পৰা গুচি গ’ল, সেই দিৱ্য একতালৈ আকৃষ্ট হৈ।

Verse 120

ये निंदंति महादेवं क्षेत्रं निंदंति येऽधियः । पुराणं ये च निंदंति ते संभाष्या न कुत्रचित्

যিসকলে মহাদেৱক নিন্দা কৰে, যিসকল ভ্ৰান্তবুদ্ধিয়ে পবিত্ৰ ক্ষেত্ৰ (কাশী)ক নিন্দা কৰে, আৰু যিসকলে পুৰাণক নিন্দা কৰে—তেনে লোকৰ সৈতে ক’তো কথোপকথন নকৰিব।

Verse 121

ओंकारसदृशं लिंगं न क्वचिज्जगतीतले । इति गौर्यै समाख्यातं देवदेवेन निश्चितम्

ওঁকাৰ-সদৃশ লিঙ্গ জগতীতলত ক’তো নাই। এই কথা দেৱদেৱে গৌৰীক নিশ্চিত সত্য ৰূপে জনালে।

Verse 122

इममध्यायमाकर्ण्य नरस्तद्गतमानसः । विमुक्तः सर्वपापेभ्यः शिवलोकमवाप्नुयात्

যি মানুহে এই অধ্যায় শুনি মন তাত লীন কৰে, সি সকলো পাপৰ পৰা মুক্ত হৈ শিৱলোক লাভ কৰে।

Verse 853

रक्षः काष्ठां शंकुकर्णो दृमिचंडो मरुद्दिशम् । इत्थं क्षेत्रं सदा पांति गणा एतेऽति भास्वराः

ৰাক্ষস দিশা শঙ্কুকৰ্ণে ৰক্ষা কৰে, আৰু মৰুদ্দিশা দ্ৰমিচণ্ডে। এইদৰে এই অতি দীপ্তিমান গণসকলে সদায় পবিত্ৰ ক্ষেত্ৰ (কাশী) ৰক্ষা কৰে।