Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 52

Devanagari script

सीरपाणिं पाशपाणिं सुरेंद्रदमनं हनुम् । यज्ञारिं खङ्गलोमानमुग्रास्यं देवकंपनम्

Transliteration

sīrapāṇiṃ pāśapāṇiṃ sureṃdradamanaṃ hanum | yajñāriṃ khaṅgalomānamugrāsyaṃ devakaṃpanam

Translation

“(আহ্বান কৰা) সীৰপাণি, পাশপাণি, সুৰেন্দ্ৰ-দমন হনুমান; যজ্ঞৰ শত্রু খঙ্গলোমন, উগ্ৰাস্য আৰু দেবকম্পন।”

Word by Word

• सीरपाणिम्: one whose hand holds a plough
• सीरपाणिम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: सीर (प्रातिपदिक) + पाणि (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (कर्म), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (सीरस्य पाणिः)

• पाशपाणिम्: one with a noose in hand
• पाशपाणिम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: पाश (प्रातिपदिक) + पाणि (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (पाशस्य पाणिः)

• सुरेन्द्रदमनम्: subduer of the lord of gods
• सुरेन्द्रदमनम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: सुरेन्द्र (प्रातिपदिक) + दमन (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (सुरेन्द्रस्य दमनम्)

• हनुम्: jaw (as an epithet/name)
• हनुम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: हनु (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन (विशेष-रूपम्)

• यज्ञारिम्: enemy of sacrifice
• यज्ञारिम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: यज्ञ (प्रातिपदिक) + अरि (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (यज्ञस्य अरिः)

• खङ्गलोमानम्: one with sword-like bristles/hair
• खङ्गलोमानम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: खङ्ग (प्रातिपदिक) + लोमन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; कर्मधारयः (खङ्गवत् लोमानि यस्य / खङ्ग-लोमन्)

• उग्रास्यम्: fierce-mouthed
• उग्रास्यम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: उग्र (प्रातिपदिक) + आस्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; कर्मधारयः (उग्रम् आस्यम् यस्य/यत्)

• देवकम्पनम्: shaker of the gods
• देवकम्पनम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: देव (प्रातिपदिक) + कम्पन (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (देवानां कम्पनम्)

Speaker

Skanda (deduced for Kāśīkhaṇḍa context: Skanda narrating to Agastya)

Characters & Entities

• Sīrapāṇi
• Pāśapāṇi
• Indra (Surendra)
• Hanūmān (as a name/epithet in the list)
• Khaṅgaloman
• Ugrāsya
• Devakampana

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Adharma organizes itself through force and intimidation, yet in Kāśī such powers are ultimately checked by divine order protecting the sacred realm.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The broader frame is Kāśī (Vārāṇasī) in the Kāśīkhaṇḍa, where the sanctity of the kṣetra is defended against demonic disruption.

What ritualistic prescription is mentioned?

None in this verse; it is a martial/narrative listing of demonic agents being summoned.