Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 73

Devanagari script

भीमचंडीं नरो दृष्ट्वा भीमकुंडे कृतोदकः । भीमाकृतीन्न वै पश्येद्याम्यान्दूतान्क्वचित्कृती

Transliteration

bhīmacaṃḍīṃ naro dṛṣṭvā bhīmakuṃḍe kṛtodakaḥ | bhīmākṛtīnna vai paśyedyāmyāndūtānkvacitkṛtī

Translation

ভীম-চণ্ডীক দৰ্শন কৰি আৰু ভীম-কুণ্ডত জলক্ৰিয়া সম্পন্ন কৰি, পুণ্যৱান ব্যক্তি কেতিয়াও যমৰ ভয়ংকৰ দূতসকলক নেদেখে।

Word by Word

• भीमचण्डीम्: Bhīmacaṇḍī (as object)
• भीमचण्डीम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: भीम (प्रातिपदिक) + चण्डी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; कर्मधारय-समासः

• नरः: a man
• नरः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: नर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• दृष्ट्वा: having seen
• दृष्ट्वा: Purvakala (Prior action/पूर्वकाल)
• Type: Indeclinable
• Root: दृश् (धातु) + त्वा (कृत्-प्रत्यय)
• Form: क्त्वान्त-अव्यय (gerund/absolutive)

• भीमकुण्डे: in Bhīmakuṇḍa
• भीमकुण्डे: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: भीम (प्रातिपदिक) + कुण्ड (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (भीमस्य कुण्डः)

• कृतोदकः: having performed the water-rite/bath
• कृतोदकः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: कृत (कृ धातु + क्त) + उदक (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; तत्पुरुषः (कृतम् उदकम् यस्य) = स्नातः/उदककृत्यं कृतवान्

• भीमाकृतीः: fearsome forms
• भीमाकृतीः: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: भीम (प्रातिपदिक) + आकृति (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, बहुवचन; कर्मधारयः (भीमा आकृतिः)

• न: not
• न: Pratishedha (Negation/निषेध)
• Type: Indeclinable
• Root: न (अव्यय)
• Form: निषेध-अव्यय (negation particle)

• वै: indeed
• वै: Nipata (Particle/निपात)
• Type: Indeclinable
• Root: वै (अव्यय)
• Form: निश्चयार्थक-अव्यय (emphatic particle)

• पश्येत्: would/should see
• पश्येत्: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: पश् (धातु)
• Form: विधिलिङ् (Optative), परस्मैपद, प्रथम-पुरुष, एकवचन

• याम्यान्: of Yama
• याम्यान्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: याम्य (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, बहुवचन; विशेषणम् (दूतान्)

• दूतान्: messengers
• दूतान्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: दूत (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, बहुवचन

• क्वचित्: ever/anywhere
• क्वचित्: Kriya-vishesana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: क्वचित् (अव्यय)
• Form: देश/कालवाचक-अव्यय (indefinite adverb: at any time/anywhere)

• कृती: a meritorious/fortunate person
• कृती: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: कृतिन्/कृती (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषणम् (नरः)

Speaker

Skanda

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Bhīma-kuṇḍa (with Bhīma-Caṇḍī darśana)

Type: kund

Visual Art Cues

Scene: A devotee beholds Bhīma-Caṇḍī, then performs udaka-kriyā at Bhīma-kuṇḍa; in the background, fearsome Yama-dūtas fade away, unable to approach, while a protective radiance encircles the pilgrim.

Characters & Entities

• Bhīma-Caṇḍī
• Bhīma-kuṇḍa
• Yama
• Yama-dūtas
• Kāśī (Kṣetra)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Kāśī rites and Devī-darśana are portrayed as granting fearlessness regarding death and Yama, affirming the kṣetra’s liberating protection.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Bhīma-kuṇḍa in Kāśī, along with the darśana of Bhīma-Caṇḍī.

What ritualistic prescription is mentioned?

Performing the water-rite (kṛtodaka—snāna/udaka-kriyā) at Bhīma-kuṇḍa after taking darśana of Bhīma-Caṇḍī.