Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 24

Devanagari script

उदंच न्न्यंचदंगानां लाघवं परितन्वती । निःश्वासामोदमुदित भ्रमराकुलितेक्षणा

Transliteration

udaṃca nnyaṃcadaṃgānāṃ lāghavaṃ paritanvatī | niḥśvāsāmodamudita bhramarākulitekṣaṇā

Translation

অঙ্গসমূহ কেতিয়াবা ওপৰলৈ তুলি কেতিয়াবা তললৈ নামাই, তাই লাঘৱৰ সৌন্দর্য প্ৰকাশ কৰিলে; নিজৰ নিশ্বাসৰ সুগন্ধত আনন্দিত হৈ, তাইৰ চকুত ভ্ৰমৰসমূহে গুঞ্জৰি উৰি থাকিল।

Word by Word

• उदञ्च: rising/upward-moving
• उदञ्च: Sambandha (Qualifier/सम्बन्ध)
• Type: Adjective
• Root: ud-añc (धातु)
• Form: शतृ-प्रत्ययान्त कृदन्तः (present participle), नपुंसकलिङ्गे/अव्ययीभावे क्रियाविशेषणवत्; अत्र समुच्चयेन 'उदञ्च-न्यञ्चत्' इति द्वन्द्ववत् प्रयोगः

• न्यञ्चत्: descending/downward-moving
• न्यञ्चत्: Sambandha (Qualifier/सम्बन्ध)
• Type: Adjective
• Root: ni-añc (धातु)
• Form: शतृ-प्रत्ययान्त कृदन्तः (present participle), नपुंसकलिङ्गे/अव्ययीभावे क्रियाविशेषणवत्

• अङ्गानाम्: of (her) limbs
• अङ्गानाम्: Sambandha (Genitive relation/षष्ठी)
• Type: Noun
• Root: aṅga (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गः, षष्ठी-विभक्तिः (Genitive/6th), बहुवचनम्

• लाघवम्: lightness/agility
• लाघवम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: lāghava (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गः, द्वितीया-विभक्तिः (Accusative/2nd), एकवचनम्

• परितन्वती: spreading/displaying
• परितन्वती: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Verb
• Root: pari-tan (धातु)
• Form: शतृ/शानच्-प्रत्ययान्त वर्तमान-कृदन्तः (present participle), स्त्रीलिङ्गः, प्रथमा-विभक्तिः (Nominative/1st), एकवचनम्; उपसर्गः परि-

• निःश्वासामोद: fragrance of breath
• निःश्वासामोद: Sambandha (Qualifier/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: niḥśvāsa (प्रातिपदिक) + āmoda (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गः, प्रथमा-विभक्तिः (Nominative/1st), एकवचनम्; षष्ठी-तत्पुरुषः (निःश्वासस्य आमोदः)

• मुदिता: delighted
• मुदिता: Sambandha (Qualifier/सम्बन्ध)
• Type: Adjective
• Root: mudita (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्गः, प्रथमा-विभक्तिः (Nominative/1st), एकवचनम्

• भ्रमराकुलितेक्षणा: whose eyes were swarmed by bees
• भ्रमराकुलितेक्षणा: Sambandha (Qualifier/सम्बन्ध)
• Type: Adjective
• Root: bhramara (प्रातिपदिक) + ākulita (कृदन्त-प्रातिपदिक) + ikṣaṇā (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्गः, प्रथमा-विभक्तिः (Nominative/1st), एकवचनम्; बहुपद-तत्पुरुषः (भ्रमरैः आकुलिते इक्षणे यस्याः)

Speaker

Skanda (narrator)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Jyeṣṭhasthāna

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Mahāmune

Visual Art Cues

Scene: Śivā in mid-play: limbs rising and lowering with effortless lightness; a subtle aura of fragrance; bees hovering around her eyes as if drawn to divine sweetness; the motion suggests lāsya-dance within a ball-game.

Characters & Entities

• Śivā (Pārvatī)
• Jyeṣṭhasthāna (context)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

The māhātmya frames the sacred place through divine beauty and līlā, inviting contemplative devotion (bhakti) beyond mere geography.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Jyeṣṭhasthāna in Kāśī, continuing the scene of Śivā’s sportive presence.

What ritualistic prescription is mentioned?

None; the verse is descriptive, establishing the devotional mood of the narrative.