Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 32
Devanagari script
ज्ञानं तीर्थं धृतिस्तीर्थं तपस्तीर्थमुदाहृतम् । तीर्थानामपि तत्तीर्थं विशुद्धिर्मनसः परा
Transliteration
jñānaṃ tīrthaṃ dhṛtistīrthaṃ tapastīrthamudāhṛtam | tīrthānāmapi tattīrthaṃ viśuddhirmanasaḥ parā
Translation
জ্ঞান তীৰ্থ, ধৃতি (অটল ধৈৰ্য) তীৰ্থ, তপস্যাকো তীৰ্থ বুলি উদাহৰণ দিয়া হয়। কিন্তু সকলো তীৰ্থৰ মাজত সৰ্বোচ্চ তীৰ্থ হ’ল—মনসৰ পৰম বিশুদ্ধি।
Word by Word
ज्ञानम्knowledge
ज्ञानम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootज्ञान (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1/2), एकवचन; विधेय
तीर्थम्a tīrtha
तीर्थम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootतीर्थ (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1/2), एकवचन; विधेय
धृतिःsteadfastness, fortitude
धृतिः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootधृति (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन; विधेय
तीर्थम्a tīrtha
तीर्थम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootतीर्थ (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1/2), एकवचन; विधेय
तपःausterity, penance
तपः:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootतपस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1/2), एकवचन; विधेय
तीर्थम्a tīrtha
तीर्थम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootतीर्थ (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1/2), एकवचन; विधेय
उदाहृतम्has been declared
उदाहृतम्:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootउद्-आ-हृ (धातु)
Formकृदन्त (past passive participle/क्त), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1/2), एकवचन; कर्मणि-भावः ‘has been declared’
तीर्थानाम्of (all) tīrthas
तीर्थानाम्:
Sambandha (Relation/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootतीर्थ (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, षष्ठी (6), बहुवचन; सम्बन्ध (of tīrthas)
अपिeven, also
अपि:
Sambandha (Relation/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formनिपात (particle), अप्यर्थ (even/also)
तत्that
तत्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1/2), एकवचन; विशेषणम् (qualifying तीर्थम्)
तीर्थम्(the true) tīrtha
तीर्थम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootतीर्थ (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1/2), एकवचन; विधेय
विशुद्धिःpurity, purification
विशुद्धिः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootविशुद्धि (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन; विधेय
मनसःof the mind
मनसः:
Sambandha (Relation/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootमनस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, षष्ठी (6), एकवचन; सम्बन्ध (of the mind)
पराsupreme, highest
परा:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootपर (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन; विशेषणम् (qualifying विशुद्धिः)
Speaker
Skanda
Characters & Entities
K
Kāśī (Vārāṇasī)FAQs
All religious merits culminate in mental purification; inner clarity is the highest pilgrimage.
Kāśī is the textual setting, but the ‘supreme tīrtha’ is defined as viśuddhi of the mind—portable and universal.
Pursue jñāna, maintain dhṛti, and undertake tapas, with the aim of achieving complete mental purity.