Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 17

अयि काशि मुदा कदा पुनस्तव लप्स्ये सुखमंगसंगजम् । अतिशीतलितानि येन मेऽद्भुतगात्राणि भवंति तत्क्षणात्

ayi kāśi mudā kadā punastava lapsye sukhamaṃgasaṃgajam | atiśītalitāni yena me'dbhutagātrāṇi bhavaṃti tatkṣaṇāt

হে কাশী! কেতিয়া মই পুনৰ আনন্দেৰে তোমাৰ সৈতে মিলনৰ পৰা জন্মা সুখ লাভ কৰিম? যাৰ দ্বাৰা মোৰ আশ্চৰ্য অঙ্গসমূহ তৎক্ষণাৎ শীতল আৰু শান্ত হয়।

अयिO!
अयि:
Sambodhana (Address)
TypeIndeclinable
Rootअयि (अव्यय)
Formसम्बोधनार्थक-निपात (vocative particle)
काशिO Kāśī
काशि:
Sambodhana (Address)
TypeNoun
Rootकाशी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सम्बोधन (8th case), एकवचन
मुदाwith joy
मुदा:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootमुद्/मुदा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया, एकवचन; भाववाचक (instrumental of manner)
कदाwhen?
कदा:
Kriya-visheshana (Adverbial modifier)
TypeIndeclinable
Rootकदा (अव्यय)
Formप्रश्नार्थक-अव्यय (interrogative adverb: ‘when’)
पुनःagain
पुनः:
Kriya-visheshana (Adverbial modifier)
TypeIndeclinable
Rootपुनः (अव्यय)
Formक्रियाविशेषण-अव्यय (again)
तवyour
तव:
Shashthi-sambandha (Genitive relation)
TypeNoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी, एकवचन; सर्वनाम
लप्स्येshall I obtain
लप्स्ये:
Kriya (Verb/क्रिया)
TypeVerb
Rootलभ् (धातु)
Formलृट्-लकार (Simple Future), उत्तमपुरुष (1st person), एकवचन; आत्मनेपद
सुखम्happiness
सुखम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootसुख (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd case), एकवचन
अङ्ग-सङ्ग-जम्born of bodily contact
अङ्ग-सङ्ग-जम्:
Visheshana (Qualifier of सुखम्)
TypeAdjective
Rootअङ्ग + सङ्ग + ज (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; समासः: तत्पुरुष (अङ्गस्य सङ्गः तस्मात् जातम्)
अति-शीतलितानिexcessively cooled
अति-शीतलितानि:
Visheshana (Qualifier of गात्राणि)
TypeAdjective
Rootअति + शीतलित (प्रातिपदिक; कृदन्त)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; कृदन्त: क्त (PPP) ‘शीतलित’; अव्ययीभाव-पूर्वपद ‘अति-’
येनby which
येन:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुंसक, तृतीया, एकवचन; सम्बन्ध/हेतौ (by which)
मेmy
मे:
Shashthi-sambandha (Genitive relation)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी (genitive) एकवचन; एन्क्लिटिक रूप
अद्भुत-गात्राणिmy wondrous limbs
अद्भुत-गात्राणि:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootअद्भुत + गात्र (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; समासः: कर्मधारय (अद्भुतानि गात्राणि)
भवन्तिbecome
भवन्ति:
Kriya (Verb/क्रिया)
TypeVerb
Rootभू (धातु)
Formलट्-लकार (Present), प्रथमपुरुष, बहुवचन; परस्मैपद
तत्-क्षणात्instantly
तत्-क्षणात्:
Kriya-visheshana (Adverbial modifier)
TypeIndeclinable
Rootतत् + क्षण (प्रातिपदिक)
Formअव्ययीभाव-समास; पञ्चमी-अर्थे अव्ययवत् (immediately; lit. ‘from that moment’)

Śiva

Tirtha: Kāśī/Avimukta

Type: kshetra

Listener: Kāśīkhaṇḍa’s audience within the frame narrative

Scene: Śiva addresses Kāśī as a beloved presence; the moment of imagined reunion cools his wondrous limbs instantly, shifting the palette from heat to cool serenity.

Ś
Śiva
K
Kāśī

FAQs

Contact with Kāśī—symbolizing divine proximity—cools the fires of suffering, portraying the kṣetra as a direct healer of existential heat (tāpa).

Kāśī (Vārāṇasī), implicitly as Avimukta, whose ‘touch’ signifies immediate spiritual relief.

No explicit rite is stated; the verse emphasizes the salvific power of reaching/attaining Kāśī (kṣetra-prāpti).