Adhyaya 4
এই অধ্যায়ত সূত–ব্যাসৰ কথন-চৌহদীৰ ভিতৰত, অগস্ত্যৰ প্ৰসঙ্গৰ পাছত দেৱগণে অগস্ত্যক সন্মানসহ স্তৱ কৰি পতিব্ৰতা-ধৰ্মৰ বিস্তৃত উপদেশ দিয়ে। লোপামুদ্ৰাক আদৰ্শ হিচাপে ধৰি উত্তম পতিব্ৰতাৰ আচাৰ বৰ্ণনা কৰা হৈছে—স্বামীৰ প্ৰয়োজনত সাৱধানতা, বাক্সংযম, অনাৱশ্যক সঙ্গতিত নিয়ন্ত্ৰণ, কিছুমান ৰাজহুৱা তামাশা/দৰ্শন এৰাই চলা, স্বামীৰ অনুমতি বিনা কঠোৰ ব্ৰত-তপ নকৰা, আৰু সেৱাভাৱক ধৰ্মসাধনা বুলি গ্ৰহণ কৰা। তাৰ পাছত ফলশ্ৰুতি-ভাগত পতিব্ৰতা আচৰণৰ ৰক্ষাশক্তি, যমদূতৰ ভয় নথকা, আৰু বংশানুক্ৰমে পুণ্যফল বিস্তাৰ হোৱাৰ কথা কোৱা হয়। বিপৰীত আচৰণৰ বাবে নিন্দিত পুনর্জন্ম আদি সতৰ্কতামূলক দৃষ্টান্তো দিয়া হৈছে। পিছত বৈধব্য-ধৰ্ম—আহাৰ-নিয়ম, তপ, নিত্য অৰ্পণ/দান, স্বামীক ভক্তিৰ কেন্দ্ৰ মানি বিষ্ণুপূজা—আৰু বৈশাখ, কাৰ্তিক, মাঘ মাহত স্নান, দান, দীপদান, নিয়মানুবর্তী ব্ৰতৰ বিধান উল্লেখ আছে। শেষত কোৱা হয়, এই উপদেশ শ্ৰৱণ কৰিলে পাপ নাশ হয় আৰু শুভ গতি, বিশেষকৈ শক্ৰলোক লাভ হয়।
Shlokas
Verse 1
सूत उवाच । मुनिपृष्टास्तदा देवा भगवंस्ते किमब्रुवन् । सर्वलोकहितार्थाय तदाख्याहि महामुने
সূত ক’লে: মুনিয়ে যেতিয়া দেৱতাসকলক সুধিলে, তেতিয়া সেই পূজনীয় ভগৱন্তসদৃশ দেৱসকলে কি উত্তৰ দিলে? সকলো লোকৰ মঙ্গলৰ্থে, হে মহামুনে, সেই কথা কৃপা কৰি ক’বা।
Verse 2
श्रीव्यास उवाच । अगस्तिवचनं श्रुत्वा बहुमानपुरस्सरम् । धिषणाधिपतेरास्यं विबुधा व्यालुलोकिरे
শ্ৰী ব্যাস ক’লে: অগস্ত্যৰ বাক্য মহাসন্মানসহ শুনি, দেৱতাসকলে ধিষণা-অধিপতি বৃহস্পতিদেৱৰ মুখমণ্ডললৈ দৃষ্টি নিক্ষেপ কৰিলে।
Verse 3
वाक्पतिरुवाच । शृण्वगस्ते महाभाग देवागमनकारणम् । धन्योसि कृतकृत्योसि मान्योसि महता मपि
ৱাক্পতি (বৃহস্পতি) ক’লে: হে মহাভাগ অগস্ত্য, দেৱতাসকলৰ আগমনৰ কাৰণ শুনা। তুমি ধন্য, কৃতকৃত্য; তুমি মান্য—মোৰ দৰে মহানৰো।
Verse 4
प्रत्याश्रमं प्रतिनगं प्रत्यरण्यं तपोधनाः । किं न संति मुनिश्रेष्ठ काचिदन्यैव ते स्थितिः
হে মুনিশ্ৰেষ্ঠ, তপোধন! আশ্ৰমে আশ্ৰমে, পৰ্বতে পৰ্বতে, অৰণ্যে অৰণ্যে কি তপস্বী নাই? তেন্তে তোমাৰ নিবাস কিয় এই এক ঠাইতেই স্থিৰ, যেন ইহাই তোমাৰ একান্ত নিৰ্বাচিত স্থান?
Verse 5
तपोलक्ष्मीस्त्वयीहास्ति ब्राह्मतेजस्त्वयि स्थिरम् । पुण्यलक्ष्मीस्त्वयि परा त्वय्यौदार्यं मनस्त्वयि
তোমাতেই তপস্যাজনিত লক্ষ্মী বাস কৰে; তোমাতেই ব্ৰাহ্ম তেজ স্থিৰ। তোমাতেই পুণ্যৰ পৰম লক্ষ্মী; তোমাতেই ঔদাৰ্য, আৰু তোমাৰ মন মহৎ ভাবনাৰে পূৰ্ণ।
Verse 6
पतिव्रतेयं कल्याणी लोपामुद्रा सधर्मिणी । तवांगच्छायया तुल्या यत्कथापुण्यकारिणी
এই কল্যাণী লোপামুদ্ৰা পতিব্ৰতা, তোমাৰ সৈতে ধৰ্মপথৰ সহধৰ্মিণী। সি যেন তোমাৰ দেহৰ ছাঁয়া; আৰু তাৰ কাহিনীও পুণ্য উৎপন্নকাৰিণী।
Verse 7
पतिव्रतास्वरुंधत्या सावित्र्याप्यनसूयया । शांडिल्यया च सत्या च लक्ष्म्या च शतरूपया
প্ৰসিদ্ধ পতিব্ৰতা নাৰীৰ মাজত—অৰুন্ধতী, সাবিত্ৰী, অনসূয়া, শাণ্ডিল্যা, সত্যা, লক্ষ্মী আৰু শতৰূপা—
Verse 8
मेनया च सुनीत्या च संज्ञया स्वाहया तथा । यथैषा वर्ण्यते श्रेष्ठा न तथान्येति निश्चितम
আৰু মেনা, সুনীতি, সংজ্ঞা, তথা স্বাহাও; যিদৰে এইগৰাকী (লোপামুদ্ৰা) শ্ৰেষ্ঠ বুলি বৰ্ণিত, তেনেদৰে আনসকল নহয়—ই নিশ্চিত সিদ্ধান্ত।
Verse 9
भुंक्ते भुक्ते त्वयि मुने तिष्ठति त्वयि तिष्ठति । विनिद्रिते च निद्राति प्रथमं प्रतिबुध्यते
হে মুনে, তুমি যেতিয়া আহাৰ গ্ৰহণ কৰা, তেতিয়া সিও আহাৰ গ্ৰহণ কৰে; তুমি যেতিয়া থিয় হওঁ, তেতিয়া সিও থিয় হয়। তুমি যেতিয়া নিদ্ৰালীন হওঁ, তেতিয়া সিও নিদ্ৰা কৰে—আৰু সৰ্বপ্ৰথমে জাগি উঠে।
Verse 10
अनलंकृतमात्मानं तव नो दर्शयेत्क्वचित् । कार्यार्थं प्रोषिते क्वापि सर्वमंडनवर्जिता
সিও কেতিয়াও অলংকাৰ নকৰাকৈ তোমাক নিজকে দেখুৱাই নাছিল। কিন্তু কাৰ্যবশত তুমি ক’তবাত প্ৰবাসত থাকিলে, সি সকলো মণ্ডন-অলংকাৰ ত্যাগ কৰি থাকে।
Verse 11
न च ते नाम गृह्णीयात्तवायुष्यविवृद्धये । पुरुषांतरनामापि न गृह्णाति कदाचन
তোমাৰ আয়ু বৃদ্ধি হ’ব বুলি সি তোমাৰ নামো উচ্চাৰণ নকৰে। আৰু আন কোনো পুৰুষৰ নামো সি কেতিয়াও গ্ৰহণ নকৰে।
Verse 12
आक्रुष्टापि न चाक्रोशेत्ताडितापि प्रसीदति । इदं कुरु कृतं स्वामिन्मन्यतामिति वक्ति च
গালি দিয়া ক’লেও সি উলটাই গালি নকৰে; মাৰিলেও সি শান্তচিত্তে থাকে। সি কয়—‘স্বামী, এইটো কৰক; কৃত হ’ল বুলি মানি লওক’—আৰু কেৱল সন্তোষদায়ক বাক্যহে উচ্চাৰে।
Verse 13
आहूता गृहकार्याणि त्यक्त्वा गच्छति सत्वरम् । किमर्थं व्याहृता नाथ सप्रसादो विधीयताम्
আহ্বান কৰিলে সি গৃহকাৰ্য ত্যাগ কৰি তৎক্ষণাৎ আহে। ‘নাথ, কিহৰ বাবে মোক মাতিলে? কৃপা কৰি প্ৰসন্নচিত্তে আজ্ঞা দিয়ক’—এইদৰে সি কয়।
Verse 14
न चिरं तिष्ठति द्वारि न द्वारमुपसेवते । अदापितं त्वया किंचित्कस्मैचिन्न ददात्यपि
সি দুৱাৰত বেছি সময় নাথাকে, নাহে দেউৰীৰ কাষত ঘূৰি ফুৰে। আৰু তোমাৰ দিয়া নোহোৱাকৈ সি কাকো অলপো বস্তু দান নকৰে।
Verse 15
पूजोपकरणं सर्वमनुक्ता साधयेत्स्वयम् । नियमोदकबर्हींषि पत्रपुप्पाक्षतादिकम्
কোৱা নালাগিলেও সি নিজে পূজাৰ সকলো উপকৰণ সাজু কৰিব—নিয়মৰ শুদ্ধ জল, পবিত্ৰ কুশা-ঘাঁহ, পাতা, ফুল, অক্ষত (চাউলৰ দানা) আদি।
Verse 16
प्रतीक्षमाणावसरं यथाकालोचितं हि यत् । तदुपस्थापयेत्सर्वमनुद्विग्नातिहृष्टवत्
উপযুক্ত সময়ৰ সুযোগ চাই, সময়ানুকূল যি যি উচিত, সি সকলো আগবঢ়াই সজাই দিব—ন উদ্বেগে, ন অতিশয় উল্লাসে।
Verse 17
सेवते भर्त्तुरुच्छिष्टमिष्टमन्नं फलादिकम् । महाप्रसाद इत्युक्त्वा परिदत्तं प्रतीच्छति
সি স্বামীৰ উচ্ছিষ্ট গ্ৰহণ কৰে—প্ৰিয় অন্ন, ফল আদি। ‘ই মহাপ্ৰসাদ’ বুলি কৈ, যি দিয়া হয় তাক সন্মানেৰে গ্ৰহণ কৰে।
Verse 18
अविभज्य न चाश्नीयाद्देवपित्रतिथिष्वपि । परिचारकवर्गेषु गोषु भिक्षुकुलेषु च
ভাগ নকৰাকৈ সি নাখাব; দেৱতা, পিতৃ আৰু অতিথিৰ ক্ষেত্ৰতো আগতে অংশ উলিয়াব। পৰিচাৰকবৰ্গ, গৰু আৰু ভিক্ষুক-কুলসমূহতো বণ্টন কৰিব।
Verse 19
संयतोपस्करादक्षा हृष्टा व्यय पराङ्मुखी । कुर्यात्त्वयाननुज्ञाता नोपवासव्रतादिकम्
গৃহস্থালিৰ সামগ্ৰী সযতনে সজাই-গুছাই ৰখা, আনন্দিত আৰু অপব্যয়ৰ পৰা বিমুখ হৈ থাকক; তোমাৰ অনুমতি নোহোৱাকৈ উপবাস, ব্ৰত আদি নকৰিব।
Verse 20
दूरतो वर्जयेदेषा समाजोत्सवदर्शनम् । न गच्छेत्तीर्थयात्रादि विवाहप्रेक्षणादिषु
সামূহিক সমাৱেশ আৰু উৎসৱৰ দৰ্শনৰ পৰা ই দূৰতে বিৰত থাকক; তীৰ্থযাত্ৰা আদি নাযাব, আৰু বিবাহ-দৰ্শন আদি সদৃশ অনুষ্ঠানতো নাযাব।
Verse 21
सुखसुप्तं सुखासीनं रममाणं यदृच्छया । आंतरेष्वपि कार्येषु पतिं नोत्थापयेत्क्वचित्
পতি যদি সুখে নিদ্ৰামগ্ন, সুখে আসীন, বা স্বেচ্ছায় আনন্দত ৰত থাকে, তেন্তে মাজৰ কাম-কাজ থাকিলেও তেওঁক কেতিয়াও জগাব নালাগে।
Verse 22
स्त्रीधर्मिणी त्रिरात्रं तु स्वमुखं नैव दर्श येत् । स्ववाक्यं श्रावयेन्नापि यावत्स्नाता न शुद्धितः
ঋতুমতী স্ত্ৰী তিনিৰাতি পৰ্যন্ত নিজৰ মুখ একেবাৰে নেদেখুৱাব; আৰু স্নান কৰি শুদ্ধ নোহোৱালৈকে নিজৰ বাক্যও শুনাব নালাগে।
Verse 23
सुस्नाता भर्तृवदनमीहतेन्यस्य न क्वचित् । अथवा मनसि ध्यात्वा पतिं भानुं विलोकयेत्
ভালদৰে স্নান কৰি তেওঁ কেতিয়াও অন্যৰ মুখ নাচাই স্বামীৰ মুখহে কামনা কৰিব; অথবা মনত স্বামীক ধ্যান কৰি সূৰ্যদেৱক দৰ্শন কৰিব।
Verse 24
हरिद्रां कुंकुमं चैव सिंदूर कज्जलं तथा । कूर्पासकं च तांबूलं मांगल्याभरणं शुभम्
হলধি, কেশৰ, সিন্দূৰ আৰু কাজল; তদুপৰি কূৰ্পাসক (কেশ-সিংগাৰ), তাম্বূল (পান) আৰু মঙ্গলময় শুভ অলংকাৰ—এই সকলো পতি-ব্ৰতা স্ত্ৰীৰ বাবে পবিত্ৰ আৰু মঙ্গলদায়ক বুলি গণ্য।
Verse 25
केशसंस्कारकबरी करकर्णादिभूषणम् । भर्त्तुरायुष्यमिच्छंती दूरये न्न पतिव्रता
পতি-ব্ৰতা স্ত্ৰী, স্বামীৰ দীঘলীয়া আয়ু কামনা কৰি, কেশ-সংস্কাৰ আৰু কাবৰী (চুটি)ৰ সিংগাৰ, লগতে হাত-কাণ আদি অলংকাৰ কেতিয়াও ত্যাগ নকৰে।
Verse 26
न रजक्या न हैतुक्या तथा श्रमणया न च । न च दुर्भगया क्वापि सखित्वं कुरुते सती
সতী নাৰী ধোপানী, কেৱল স্বাৰ্থপৰ নাৰী, শ্ৰমণী (তপস্বিনী) আৰু ক’তাও দুৰ্ভাগিনী বা দুষ্চৰিত্ৰ সঙ্গিনীৰ সৈতে ঘনিষ্ঠ সখিত্ব নকৰে।
Verse 27
भर्तृविद्वेषिणीं नारीं नैषा संभाषते क्वचित् । नैकाकिनी क्वचिद्भूयान्न नग्ना स्नाति च क्वचित्
স্বামী-বিদ্বেষিণী নাৰীৰ সৈতে ই কেতিয়াও কথা নকৰে। আৰু ই ক’তাও একাকী নাথাকে; লগতে ক’তাও নগ্ন হৈ স্নান নকৰে।
Verse 28
नोलूखले न मुसले न वर्द्धन्यां दृषद्यपि । न यंत्रकेन देहल्यां सती चोपविशेत्क्वचित्
সতী নাৰী কেতিয়াও উলুখল, মুসল, ঝাঁপি/চালনি-পাত্ৰ, বা দৃষদ (পেষণ-পাথৰ)ৰ ওপৰত নাবহে; তেনেদৰে তাঁত-যন্ত্ৰ বা দেউলীৰ (দৰজাৰ দেউলি) ওপৰতও কেতিয়াও নাবহে।
Verse 29
विना व्यवायसमयं प्रागल्भ्यं न क्वचिच्चरेत् । यत्रयत्ररुचिर्भर्त्तुस्तत्र प्रेमवती सदा
সংগমৰ যোগ্য সময়ৰ বাহিৰে তেওঁ ক’তো আগবঢ়া বা ধৃষ্টতা নকৰিব। য’ত য’ত স্বামীৰ ৰুচি ঢলে, তাতেই তেওঁ সদায় প্ৰেমময়ী আৰু ভক্তিভাৱে নিবিষ্ট থাকিব।
Verse 30
इदमेव व्रतं स्त्रीणामयमेवपरो वृषः । इयमेको देवपूजा भर्त्तुर्वाक्यं न लंघयेत
এইয়েই স্ত্ৰীসকলৰ ব্ৰত, এইয়েই তেওঁলোকৰ পৰম ধৰ্ম। এইয়েই দেৱপূজা—স্বামীৰ বাক্য কেতিয়াও লঙ্ঘন নকৰিব।
Verse 31
क्लीबं वा दुरवस्थंवा व्याधितं वृद्धमेव वा । सुस्थितं दुःस्थितं वापि पतिमेकं न लंघयेत
স্বামী নপুংসক হওক বা দুৰৱস্থাত পৰক, ৰোগী হওক বা বৃদ্ধ—সুখত হওক বা দুখত—তেওঁ একমাত্ৰ স্বামীক কেতিয়াও ত্যাগ বা লঙ্ঘন নকৰিব।
Verse 32
हृष्टाहृष्टेविषण्णास्या विषण्णास्ये प्रिये सदा । एकरूपा भवेत्पुण्या संपत्सु च विपत्सु च
প্ৰিয়জন আনন্দিত হলে তেওঁ আনন্দিত হ’ব; প্ৰিয়জন বিষণ্ণ হলে তেওঁও বিষণ্ণ হ’ব। পুণ্যৱতী নাৰী সম্পদত আৰু বিপদত একে ৰূপে স্থিৰ থাকে।
Verse 33
सर्पिर्लवणतैलादि क्षयेपि च पतिव्रता । पतिं नास्तीति न ब्रूयादायासेषु न योजयेत्
ঘিউ, লৱণ, তেল আদি শেষ হলেও পতিব্ৰতা নাৰী ‘স্বামী নাই’ বুলি নক’ব। আৰু কষ্টদায়ক পৰিশ্ৰমত স্বামীক জোৰ নকৰিব।
Verse 34
तीर्थस्नानार्थिनी नारी पतिपादोदकं पिबेत् । शंकरादपि विष्णोर्वा पतिरेकोधिकः स्त्रियाः
তীৰ্থস্নানৰ পুণ্য কামনা কৰা নাৰীয়ে স্বামীৰ চৰণ ধোৱা জল পান কৰিব। গৃহধৰ্মত নাৰীৰ বাবে স্বামী শংকৰৰো, বিষ্ণুৰো ওপৰত অধিক পৰম বুলি গণ্য।
Verse 35
व्रतोपवासनियमं पतिमुल्लंघ्य या चरेत् । आयुष्यं हरते भर्त्तुर्मृता निरयमृच्छति
যি নাৰী স্বামীৰ আদেশ লঙ্ঘি ব্ৰত, উপবাস বা নিয়ম পালন কৰে, সি স্বামীৰ আয়ু হৰণ কৰে বুলি কোৱা হয়; আৰু মৃত্যুৰ পিছত নৰকলৈ যায়।
Verse 36
उक्ता प्रत्युत्तरं दद्याद्या नारी क्रोधतत्परा । सरमा जायते ग्रामे सृगाली निर्जने वने
যি নাৰী কোৱা হ’লে তীক্ষ্ণ প্ৰত্যুত্তৰ দিয়ে আৰু ক্ৰোধত আসক্ত থাকে, সি পুনর্জন্মত গাঁৱত কুকুৰী হয়, বা নিৰ্জন বনত মাদী শিয়াল হয়।
Verse 37
स्त्रीणां हि परमश्चैको नियमः समुदाहृतः ऽ । अभ्यर्च्य चरणौ भर्त्तुर्भोक्तव्यं कृतनिश्चयम्
স্ত্ৰীসকলৰ বাবে এক পৰম নিয়ম ঘোষণা কৰা হৈছে: স্বামীৰ চৰণদ্বয় যথাবিধি পূজা কৰি, সেই নिश्चয়ত ভোজন কৰিব।
Verse 38
उच्चासनं न सेवेत न व्रजेत्परवेश्मसु । न त्रपाकर वाक्यानि वक्तव्यानि कदाचन
উচ্চ আসন নাসেবিব, পৰৰ ঘৰত নাযাব; আৰু কেতিয়াও নিৰ্লজ্জ বা অশোভন বাক্য নক’ব।
Verse 39
अपवादो न वक्तव्यः कलहं दूरतस्त्यजेत् । गुरूणां सन्निधौ क्वापि नोच्चैर्ब्रूयान्न वा हसेत्
অপবাদ-নিন্দা কেতিয়াও নক’ব; কলহ দূৰতে ত্যাগ কৰিব। গুৰু/বৃদ্ধৰ সান্নিধ্যত ক’তো উচ্চস্বৰে নক’ব, নাহাঁহিবো।
Verse 40
या भर्तारं परित्यज्य रहश्चरति दुर्मतिः । उलूकी जायते क्रूरा वृक्षकोटरशायिनी
যি দুৰ্বুদ্ধি নাৰী স্বামীক ত্যাগ কৰি গোপনে ঘূৰি ফুৰে, সি পুনর্জন্মত নিষ্ঠুৰ মাইকী পেঁচা হয়, গছৰ কোটৰত শুই থাকে।
Verse 41
ताडिता ताडितुं चेच्छेत्सा व्याघ्री वृषदंशिका । कटाक्षयतियाऽन्यं वै केकराक्षी तु सा भवेत
যি নাৰী আঘাত পায়ো সত্ত্বেও পাল্টা আঘাত কৰিব খোজে, সি বলক কামোৰা বাঘিনী হয়। আৰু যি অন্য পুৰুষলৈ কামভৰা তিৰ্যক দৃষ্টি নিক্ষেপ কৰে, সি কেকৰাক্ষী (টেঢ়া-চকু) হয়।
Verse 42
या भर्तारं परित्यज्य मिष्टमऽश्नाति केवलम् । ग्रामे वासकरी भूयाद्वल्गुर्वापि श्वविट्भुजा
যি নাৰী স্বামীক ত্যাগ কৰি কেৱল সুস্বাদু মিষ্টান্ন ভক্ষণ কৰে, সি গাঁৱত বাস কৰা ‘বাসকৰী’ হয়; নতুবা ‘বল্গু’ হৈ কুকুৰৰ বিষ্ঠা ভক্ষণকাৰী হয়।
Verse 43
या त्वं कृत्याऽप्रियं ब्रूते मूका सा जायते खलु । या सपत्नीं सदेर्ष्येत दुर्भगा सा पुनःपुन्ः
যি নাৰী সদায় অপ্রিয় কথা কয়, সি নিশ্চয় মূক হৈ জন্মে। আৰু যি সতীনক সদায় ঈৰ্ষ্যা কৰে, সি পুনঃপুনঃ দুৰ্ভাগিনী হয়।
Verse 44
दृष्टिं विलुप्य भर्तुर्या कंचिदन्यं समीक्षते । काणा च विमुखी चापि कुरूपा चापि जायते
যি পত্নীয়ে স্বামীৰ পৰা দৃষ্টি আঁতৰাই আন পুৰুষলৈ চায়, সি ফলত একচকীয়া, মনত বিমুখ আৰু ৰূপতো কুৰূপা হৈ পৰে।
Verse 45
बाह्यादायांतमालोक्य त्वरिता च जलाशनैः । तांबूलैर्व्यजनैश्चैव पादसंवाहनादिभिः
স্বামী বাহিৰৰ পৰা উভতি আহোঁতে দেখিলে, পত্নীয়ে তৎক্ষণাৎ জল-আহাৰ, তাম্বুল, পাখা দিয়া আৰু পাদ-সংবাহন আদি সেবাৰে তেখেতক সেবা কৰিব লাগে।
Verse 46
तथैव चाटुवचनैः खेदसंनोदनैः परैः । या प्रियं प्रीणयेत्प्रीता त्रिलोकी प्रीणिता तया
তদ্ৰূপ মধুৰ বাক্য আৰু ক্লান্তি দূৰ কৰা আন আন কৰ্মেৰে যি নাৰী আনন্দচিত্তে নিজৰ প্ৰিয়ক সন্তুষ্ট কৰে, তেনে নাৰীৰ দ্বাৰা ত্ৰিলোকো সন্তুষ্ট হয়।
Verse 47
मितं ददाति हि पिता मितं भ्राता मितं सुतः । अमितस्य हि दातारं भर्त्तारं पूजये त्सदा
পিতাই হওক, ভ্ৰাতাই হওক, পুত্ৰই হওক—সকলোয়ে মিতকৈ দিয়ে; কিন্তু স্বামী অমিত দাতা। সেয়ে পত্নীয়ে সদায় স্বামীক পূজা-সম্মান কৰিব লাগে।
Verse 48
भर्ता देवो गुरुर्भर्ता धर्म तीर्थ व्रतानि च । तस्मात्सर्वं परित्यज्य पतिमेकं समर्चयेत
তেওঁৰ বাবে স্বামীেই দেৱ, স্বামীেই গুৰু; স্বামীেই ধৰ্ম, তীৰ্থ আৰু ব্ৰত। সেয়ে সকলো ত্যাগ কৰি কেৱল স্বামীকেই সমৰ্চনা কৰিব লাগে।
Verse 49
जीवहीनो यथा देहः क्षणादशुचितां व्रजेत् । भर्तृहीना तथा योषित्सुस्नाताप्यशुचिः सदा
যেনেকৈ প্ৰাণহীন দেহ ক্ষণমাত্ৰতে অশুচি হয়, তেনেকৈ স্বামীহীনা নাৰী সুস্নাত হলেও সদায় অশুচি বুলি গণ্য হয়।
Verse 50
अमंगलेभ्यः सर्वेभ्यो विधवा त्यक्तमंगला । विधवा दर्शनात्सिद्धिः क्वापि जातु न जायते
সকলো অমঙ্গলৰ ভিতৰত বিধৱা—মঙ্গলশূন্যা—অমঙ্গল বুলি গণ্য; বিধৱাৰ দৰ্শনমাত্ৰে কেতিয়াও ক’তো সিদ্ধি জন্মে নুবলে।
Verse 51
विहाय मातरं चैकां सर्वमंगलवर्जिताम । तदाशिषमपि प्राज्ञस्त्यजेदाशीविषोपमाम
কেৱল মাতৃক বাদ দি—যাক পৃথক কৰি মান্য কৰা হয়—সৰ্বমঙ্গলবর্জিত জনৰ আশীৰ্বাদো জ্ঞানীয়ে ত্যাগ কৰিব, বিষধৰ সাপৰ তুল্য বুলি ধৰি।
Verse 52
कन्याविवाहसमये वाचयेयुरिति द्विजाः । भर्तुः सहचरी भूयाज्जीवतोऽजीवतोपिवा
কন্যাৰ বিবাহসময়ত দ্বিজসকলে এই বাক্য পাঠ কৰাব: ‘স্বামী জীৱিত হওক বা অজীৱিত হওক, তাই যেন স্বামীৰ সহচৰী হয়।’
Verse 53
भर्ता सदानुयातव्यो देहवच्छायया स्त्रिया । चंद्रमा ज्योत्स्नया यद्वद्विद्युत्वान्विद्युता यथा
স্ত্ৰীয়ে সদায় স্বামীৰ অনুসৰণ কৰিব লাগে, যেন দেহৰ সৈতে ছাঁ থাকে; যেন চন্দ্ৰৰ সৈতে জ্যোৎস্না, আৰু যেন বিদ্যুতৰ সৈতে তাৰ দীপ্তি।
Verse 54
अनुव्रजति भर्तारं गृहात्पितृवनं मुदा । पदेपदेऽश्वमेधस्य फलं प्राप्नोत्यसंशयम
যি পতিব্ৰতা নাৰী আনন্দেৰে গৃহৰ পৰা পিতৃবনলৈ স্বামীৰ অনুগামী হয়, সি প্ৰতিটো পদক্ষেপতে অশ্বমেধ যজ্ঞসম পুণ্য নিঃসন্দেহে লাভ কৰে।
Verse 55
व्यालग्राही यथा व्यालं बलादुद्धरते बिलात । एवमुत्क्रम्य दूतेभ्यः पतिं स्वर्गं नयेत्सती
যেনেকৈ সাপ-ধৰোঁতাই বলপূৰ্বক সাপক গুহাৰ পৰা উলিয়াই আনে, তেনেকৈ সতি পতিব্ৰতা নাৰী যমদূতসকলৰ বিৰুদ্ধে উঠি স্বামীক স্বৰ্গলৈ লৈ যায়।
Verse 56
यमदूताः पलायंते सतीमालोक्य दूरतः । अपि दुष्कृतकर्माणं समुत्सृज्य च तत्पतिम्
যমদূতসকল সতিক দূৰৰ পৰা দেখিয়েই পলাই যায়, আৰু দুষ্কৃত কৰ্ম কৰা স্বামীকো ত্যাগ কৰি দিয়ে।
Verse 57
न तथा बिभीमो वह्नेर्नतथा विद्युतो यथा । आपतंतीं समालोक्य वयं दूताः पतिव्रताम्
আমি দূতসকল অগ্নিক তেনেকৈ ভয় নকৰোঁ, ন বিদ্যুৎকো; যেনেকৈ আমাৰ ফালে ধাৱমান পতিব্ৰতাক দেখিলে ভয় লাগে।
Verse 58
तपनस्तप्यतेत्यंतं दहनोपि च दह्यते । कंपंते सर्व तेजांसि दृष्ट्वा पातिव्रतं महः
পতিব্ৰতাৰ মহৎ তেজ দেখিলে সূৰ্যও অতিশয় দগ্ধ হয় যেন লাগে, অগ্নিও যেন দহে; সকলো দীপ্তিশক্তি কঁপি উঠে।
Verse 59
यावत्स्वलोमसंख्यास्ति तावत्कोट्ययुतानि च । भर्त्रा स्वर्गसुखं भुंक्ते रममाणा पतिव्रता
যিমান তাইৰ দেহত লোম আছে, সিমানেই কোটি-অযুত বছৰলৈ, আনন্দিত পতিব্ৰতা স্ত্ৰী স্বামীৰ সৈতে স্বৰ্গীয় সুখ ভোগ কৰে।
Verse 60
धन्या सा जननी लोके धन्योसौ जनकः पुनः । धन्यः स च पतिः श्रीमान्येषां गेहे पतिव्रता
জগতত ধন্য সেই জননী, ধন্য সেই জনকো; ধন্য সেই শ্ৰীমান পতি—যাৰ গৃহত পতিব্ৰতা স্ত্ৰী বাস কৰে।
Verse 61
पितृवंश्यामातृवंश्याःपतिवंश्यास्त्रयस्त्रयः । पतिव्रतायाः पुण्येन स्वर्गसौख्यानि भुंजते
পিতৃবংশৰ তিন পুৰুষ, মাতৃবংশৰ তিন পুৰুষ, আৰু পতিবংশৰ তিন পুৰুষ—সেই পতিব্ৰতা স্ত্ৰীৰ পুণ্যবলে স্বৰ্গীয় সুখ ভোগ কৰে।
Verse 62
शीलभंगेन दुर्वृत्ताः पातयंति कुलत्रयम् । पितुर्मातुस्तथापत्युरिहामुत्र च दुःखिताः
শীলভংগ কৰি দুষ্চৰিত্ৰ লোকে পিতৃ-মাতৃ-স্বামীৰ তিন কুলক পতিত কৰে; আৰু ইহলোকত আৰু পৰলোকতো দুখিত হয়।
Verse 63
पतिव्रतायाश्चरणो यत्र यत्र स्पृशेद्भुवम् । तत्रेति भूमिर्मन्येत नात्र भारोस्तिपावनी
যি যি ঠাইত পতিব্ৰতা স্ত্ৰীৰ চৰণে ভূমি স্পৰ্শ কৰে, সেই ঠাইত ভূমিয়ে ভাবে—এই স্থান ধন্য; কিয়নো তাত কোনো ভাৰ নাই, সেয়া পাৱনকাৰিণী।
Verse 64
बिभ्यत्पतिव्रतास्पर्शं कुरुते भानुमानपि । सोमो गंधवहश्चापि स्वपावित्र्याय नान्यथा
ভয়-ভক্তিত সূৰ্য্যও পতিব্ৰতাৰ স্পৰ্শ কামনা কৰে। সোম (চন্দ্ৰ) আৰু গন্ধবাহ (বায়ু)ও তেনেদৰে কৰে—কেৱল নিজৰ পবিত্ৰতাৰ নিমিত্তে, অন্য কোনো কাৰণে নহয়।
Verse 65
आपः पतिव्रता स्पर्शमभिलष्यंति सर्वदा । अद्य जाड्यविनाशो नो जातास्त्वद्याऽन्यपावनाः
জলসমূহ সদায় পতিব্ৰতাৰ স্পৰ্শ কামনা কৰে। আজি আমাৰ জড়তা নাশ হ’ল; আজি আমি পবিত্ৰ হ’লোঁ—সঁচাকৈ, অন্য পবিত্ৰকাৰকতকৈও অধিক পবিত্ৰ।
Verse 66
गृहेगृहे न किं नार्यो रूपलावण्यगर्विताः । परं विश्वेशभक्त्यैव लभ्यते स्त्री पतिव्रता
ঘৰে ঘৰে কি ৰূপ-লাবণ্যৰ গৰ্বে মত্ত নাৰী নাই নে? কিন্তু সত্য পতিব্ৰতা কেৱল বিশ্বেশ (শিৱ)ৰ ভক্তিৰ দ্বাৰাই লাভ হয়, অন্যথা নহয়।
Verse 67
भार्या मूलं गृहस्थस्य भार्या मूलं सुखस्य च । भार्या धर्मफला भार्या सं तानवृद्धये
গৃহস্থৰ মূল হৈছে পত্নী, সুখৰ মূলও পত্নী। পত্নীয়ে ধৰ্মৰ ফল প্ৰদান কৰে, আৰু পত্নীয়েই বংশবৃদ্ধিৰ কাৰণ।
Verse 68
परलोकस्त्वयं लोको जीयते भार्यया द्वयम् । देवपित्रतिथीज्यादि नाभार्यः कर्म चार्हति
এই লোক আৰু পৰলোক—দুয়োটা পত্নীৰ দ্বাৰাই জয় হয়। পত্নী নাথাকিলে দেৱপূজা, পিতৃতৰ্পণ, অতিথিসৎকাৰ আদি কৰ্ম কৰিবলৈ যোগ্য নহয়।
Verse 69
गृहस्थः स हि विज्ञेयो यस्य गेहे पतिव्रता । ग्रसतेऽन्या प्रतिपदं राक्षस्या जरयाथवा
প্ৰকৃত গৃহস্থ বুলি তেওঁকেই জনা উচিত যাৰ ঘৰত পতিব্ৰতা নাৰী থাকে। অন্যথা জৰাৰূপী ৰাক্ষসীয়ে গ্ৰাস কৰে।
Verse 70
यथा गंगाऽवगाहेन शरीरं पावनं भवेत् । तथा पतिव्रता दृष्ट्या शुभया पावनं भवेत्
যেনেকৈ গংগাস্নানে শৰীৰ পৱিত্ৰ কৰে, তেনেকৈ পতিব্ৰতাৰ শুভ দৃষ্টিয়েও মানুহক পৱিত্ৰ কৰে।
Verse 71
अनुयाति न भर्तारं यदि दैवात्कथंचन । तत्रापि शीलं संरक्ष्यं शीलभंगात्पतत्यधः
যদি ভাগ্যবশতঃ তেওঁ স্বামীৰ অনুগমন কৰিব নোৱাৰে, তেন্তে তেওঁ চৰিত্ৰ ৰক্ষা কৰা উচিত; কাৰণ চৰিত্ৰ ভংগ হ’লে পতন নিশ্চিত।
Verse 72
तद्वैगुण्यादपिस्वर्गात्पतिः पतति नान्यथा । तस्याः पिता च माता च भ्रातृवर्गस्तथैव च
সেই দোষৰ বাবে স্বামীও স্বৰ্গৰ পৰা পতিত হয়, ইয়াত কোনো সন্দেহ নাই। তেওঁৰ পিতৃ-মাতৃ আৰু ভ্ৰাতৃবৰ্গও তেনেকৈয়ে পতিত হয়।
Verse 73
पत्यौ मृते च यायोषिद्वैधव्यं पालयेत्क्वचित् । सा पुनः प्राप्य भर्तारं स्वर्गभोगान्समश्नुते
স্বামীৰ মৃত্যুৰ পাছত যি নাৰীয়ে বৈধব্য ধৰ্ম পালন কৰে, তেওঁ পুনৰ স্বামীক লাভ কৰে আৰু স্বৰ্গৰ সুখ ভোগ কৰে।
Verse 74
विधवा कबरीबंधो भर्तृबंधाय जायते । शिरसो वपनं तस्मात्कार्यं विधवया सदा
বিধৱাৰ বাবে কেশ-গাঁঠি বাঁধা স্বামীৰ বাবে বন্ধন স্বৰূপ বুলি কোৱা হৈছে। সেয়ে বিধৱাই সদায় মূৰ মুণ্ডন কৰাই উচিত।
Verse 75
एकाहारः सदा कार्यो न द्वितीयं कदाचन । त्रिरात्रं पंचरात्रं वा पक्षव्रतमथापि वा
সদায় একবাৰেই আহাৰ কৰিব লাগে—কেতিয়াও দ্বিতীয় আহাৰ নহয়। অথবা তিনিৰাতিৰ ব্ৰত, পাঁচৰাতিৰ ব্ৰত, বা পক্ষব্ৰতও পালন কৰিব পাৰি।
Verse 76
मासोपवासं वा कुर्याच्चांद्रायणमथापि वा । कृच्छ्रं वराकं वा कुर्यात्तप्तकृच्छ्रमथापि वा
মাহজোৰা উপবাসো কৰিব পাৰি, অথবা চাঁদ্ৰায়ণ ব্ৰতো। কৃচ্ছ্ৰ তপস্যা, বৰাক নিয়ম, বা তপ্ত-কৃচ্ছ্ৰ তপস্যাও পালন কৰিব পাৰি।
Verse 77
यवान्नैर्वा फलाहारैः शाकाहारैः पयोव्रतैः । प्राणयात्रां प्रकुर्वीत यावत्प्राणः स्वयं व्रजेत्
যৱান্ন, ফলাহাৰ, শাকাহাৰ বা পয়োব্ৰতৰে জীৱন ধাৰণ কৰি, প্ৰাণযাত্ৰা চলাই যাব লাগে—যেতিয়ালৈকে প্ৰাণ নিজে নিজে নাযায়।
Verse 78
पर्यंकशायिनी नारी वि धवा पातयेत्पतिम् । तस्माद्भूशयनं कार्यं पतिसौख्यसमीहया
যি বিধৱা খাটত শোৱে, তাই স্বামীৰ পতন ঘটায় বুলি কোৱা হৈছে। সেয়ে স্বামীৰ মঙ্গল কামনাৰে তাই মাটিত শোৱা উচিত।
Verse 79
न चांगोद्वर्तनं कार्यं स्त्रिया विधवया क्वचित् । गंधद्रव्यस्य संयोगो नैव कार्यस्तया पुनः
বিধৱা স্ত্ৰীয়ে কেতিয়াও দেহত অঙ্গ-উদ্বর্তন বা ঘঁহা-মলা কৰা উচিত নহয়; তদুপৰি সুগন্ধি দ্ৰব্যৰ সংযোগ, অৰ্থাৎ সুগন্ধি লেপ-ব্যৱহাৰো পুনৰ নকৰিব।
Verse 80
तर्पणं प्रत्यहं कार्यं भर्तुः कुशतिलोदकैः । तत्पितुस्तत्पितुश्चापि नामगोत्रादिपूर्वकम
প্ৰতিদিন কুশা আৰু তিল-মিশ্ৰিত জলে স্বামীৰ উদ্দেশ্যে তৰ্পণ কৰা উচিত; তেনেদৰে তেওঁৰ পিতৃ আৰু পিতামহৰ বাবেও, নাম-গোত্ৰ আদি সঠিকভাৱে উচ্চাৰণ কৰি আগতে উল্লেখ কৰি।
Verse 81
विष्णोस्तु पूजनं कार्यं पति बुद्ध्या न चान्यथा । पतिमेव सदा ध्यायेद्विष्णुरूपधरं हरिम्
বিষ্ণুৰ পূজা নিশ্চয় স্বামী-বুদ্ধিৰে কৰা উচিত, অন্যথা নহয়। সদায় স্বামীৰেই ধ্যান কৰিব—সেই হৰিৰ, যি বিষ্ণু-ৰূপ ধাৰণ কৰে।
Verse 82
यद्यदिष्टतमं लोके यच्च पत्युः समीहितम् । तत्तद्गुणवते देयं पतिप्रीणनकाम्यया
জগতত যি যি সৰ্বাধিক প্ৰিয়, আৰু যি যি স্বামীয়ে কামনা কৰিছিল—সেই সেই বস্তু গুণৱান যোগ্য পাত্ৰক দান কৰিব, স্বামীক প্ৰসন্ন কৰাৰ কামনাৰে।
Verse 83
वैशाखे कार्तिके माघे विशेषनियमांश्चरेत् । स्नानं दानं तीर्थयात्रां विष्णोर्नामग्रहं मुहुः
বৈশাখ, কাৰ্তিক আৰু মাঘ মাহত বিশেষ নিয়ম পালন কৰিব: স্নান, দান, তীৰ্থযাত্ৰা, আৰু ঘন ঘন বিষ্ণুৰ নাম গ্ৰহণ।
Verse 84
वैशाखे जलकुंभांश्च कार्तिके घृतदीपकाः । माघे धान्य तिलोत्सर्गः स्वर्गलोके विशिष्यते
বৈশাখত জলকুম্ভ দান, কাৰ্তিকত ঘৃত-দীপ অৰ্পণ, আৰু মাঘত ধান্য আৰু তিলৰ দান—এই সকলো স্বৰ্গলোকত বিশেষ পুণ্যদায়ক হৈ উৎকৃষ্ট ফল প্ৰদান কৰে।
Verse 85
प्रपा कार्या च वैशाखे देवे देया गलंतिका । उपानद्व्यजनं छत्रं सूक्ष्मवासांसि चन्दनम्
বৈশাখত প্ৰপা (জনহিতৰ পানীয়-ছাঁনি ঠাই) স্থাপন কৰিব লাগে, আৰু দেৱপূজাত গলন্তিকা (পানী ছাঁকনি) অৰ্পণ কৰিব লাগে। লগতে পাদুকা, পাখা, ছত্ৰ, সূক্ষ্ম বস্ত্ৰ আৰু চন্দন দান কৰা উচিত।
Verse 86
सकर्पूरं च तांबूलं पुष्पदानं तथैव च । जलपात्राण्यनेकानि तथा पुष्प गृहाणि च
কপূৰ-মিশ্ৰিত তাম্বূল দান কৰিব লাগে, আৰু তদ্ৰূপ ফুল দানও। বহু জলপাত্ৰ আৰু ফুল-গৃহ (ফুল সংৰক্ষণ/অৰ্পণৰ ঠাই) দান কৰাও উচিত।
Verse 87
पानानि च विचित्राणि द्राक्षा रंभा फलानि च । देयानि द्विजमुख्येभ्यः पतिर्मे प्रीयतामिति
বিচিত্ৰ পানীয়, দ্ৰাক্ষা, কলা আৰু ফল—এই সকলো দ্বিজমুখ্য (শ্ৰেষ্ঠ ব্ৰাহ্মণ) সকলক দান কৰিব লাগে, এই প্ৰাৰ্থনাৰে: “মোৰ প্ৰভু প্ৰসন্ন হওক।”
Verse 88
ऊर्जे यवान्नमश्नीयादेकान्नमथवा पुनः । वृंताकं सूरणं चैव शूकशिंबिं च वर्जयेत्
ঊৰ্জ (কাৰ্তিক) মাহত যৱান্ন ভক্ষণ কৰিব লাগে, নতুবা দিনে একবাৰেই আহাৰ গ্ৰহণ কৰিব লাগে। বেঙেনা, সূৰণ (হাতী-পা কন্দ) আৰু শূক-শিম্বী (ডাল/ফলি) বর্জন কৰিব লাগে।
Verse 89
कार्तिके वर्जयेत्तैलं कार्तिके वर्जये न्मधु । कार्तिके वर्जयेत्कांस्यं कार्तिके चापिसंधितम्
কাৰ্ত্তিক মাহত তেল বর্জন কৰিব; কাৰ্ত্তিকত মধুও বর্জন কৰিব। কাৰ্ত্তিকত কাঁস্য (ঘণ্টাধাতু) পাত্ৰ বর্জন কৰিব, আৰু কাৰ্ত্তিকত সংধিত—অর্থাৎ মিশ্ৰ/যোজিত আহাৰো বর্জন কৰিব।
Verse 90
कार्तिके मौननियमे घंटां चारु प्रदापयेत । पत्रभोजी कांस्यपात्रं घृतपूर्णं प्रयच्छति
কাৰ্ত্তিকত মৌন-নিয়ম পালন কৰি সুন্দৰ ঘণ্টা দেৱালয়ত অৰ্পণ কৰিব। আৰু যি পাতে ভোজন কৰে, সি ঘৃতভৰ্তি কাঁস্যপাত্ৰ দান কৰিব।
Verse 91
भूमिशय्याव्रते देया शय्या श्लक्ष्णा सतूलिका । फलत्यागे फलं देयं रसत्यागे च तद्रसम्
ভূমিশয্যা-ব্ৰত গ্ৰহণ কৰোঁতাজনৰ বাবে মসৃণ শয্যা সতূলিকাসহ দান কৰিব লাগে। ফল ত্যাগ কৰিলে ফল দান কৰিব; আৰু ৰস ত্যাগ কৰিলে সেই ৰসেই দান কৰিব।
Verse 92
धान्यत्यागे च तद्धान्यमथवा शालयः स्मृताः । धेनूर्दद्यात्प्रयत्नेन सालंकाराः सकांचनाः
ধান্য ত্যাগ কৰিলে সেই ধান্য দান কৰিব; অথবা শাস্ত্ৰমতে শালী চাউল দান কৰিব। লগতে যত্নসহ ধেনু—অলংকাৰিত আৰু কাঁচনসহ—দান কৰিব।
Verse 93
एकतः सर्वदानानि दीपदानं तथैकतः । कार्तिके दीपदानस्य कलां नार्हंति षोडशीम्
এফালে সকলো দান, সিফালে দীপদান। কাৰ্ত্তিকত দীপদানে যি পুণ্য, তাৰ ষোড়শাংশৰো সমান অন্য দান নহয়।
Verse 94
किंचिदभ्युदिते सूर्ये माघस्नानं समाचरेत् । यथाशक्त्या च नियमान्माघस्नायी समाचरेत्
সূৰ্য অলপ উদিত হ’লে মাঘ-স্নান কৰা উচিত। মাঘ-স্নান ব্ৰতধাৰী জনে নিজৰ সামৰ্থ্য অনুসাৰে বিধানমতে নিয়ম-সংযম পালন কৰিব।
Verse 95
पक्वान्नैर्भो जयेद्विप्रान्यतिनोपि तपस्विनः । लड्डुकैः फेणिकाभिश्च वटकेंडरिकादिभिः
পক্ব অন্ন দান কৰি ব্ৰাহ্মণসকলক সন্মান আৰু আনন্দিত কৰিব; তপস্বী সন্ন্যাসী আদি তপস্বিনসকলকো। লাড্ডু, ফেণিকা মিঠাই, বটকা, এণ্ডৰিকা আদি উপহাৰেৰে।
Verse 96
घृतपक्वैः समीरचैः शुचिकर्पूरवासितैः । गर्भे शर्करया पूर्णैर्नेत्रानं दैः सुगंधिभिः
ঘৃতত পকা মিঠাই—সুগন্ধি, শুচি, কৰ্পূৰৰ সুবাসযুক্ত—ভিতৰত চেনিৰে পূৰ্ণ, আৰু তেনে ধৰণৰ আন সুগন্ধি উপহাৰেৰে দান/অৰ্পণ কৰিব।
Verse 97
शुष्केंधनानां भारांश्च दद्याच्छीतापनुत्तये । कंचुकं तूलगर्भं च तूलिकां सूपवीतिकाम्
শীত দূৰ কৰিবলৈ শুকান জ্বালানী কাঠৰ গাঁঠি দান কৰিব। লগতে কঞ্চুক (জামা/চোগা), তুলা-ভৰ্তি বস্ত্ৰ, সৰু গদি/তাকিয়া, আৰু গৰম ওৰণি (চাদৰ)ো দিব।
Verse 98
मंजिष्ठा रक्तवासांसि तथा तूलवतीं पटीम् । जातीफल लवंगैश्च तांबूलानि बहून्यपि
মঞ্জিষ্ঠা (ৰঙ), ৰক্তবস্ত্ৰ, আৰু তুলাযুক্ত পাটিও দান কৰিব। লগতে জায়ফল আৰু লৱংসহ বহুতো তাম্বূল (পান)ো অৰ্পণ কৰিব।
Verse 99
कंबलानि विचित्राणि निर्वातानि गृहाणि च । मृदुलाः पादरक्षाश्च सुगंध्युद्वर्त्तनानि च
বিচিত্ৰ ৰঙীন কম্বল, বতাহ-নিৰ্বাত আশ্ৰয়/বাসস্থান, পদৰক্ষা কৰিবলৈ কোমল জুতা, আৰু দেহত লেপিবলৈ সুগন্ধি উবটন-লেপ দান কৰা উচিত।
Verse 100
घृतकंबलपूजाभिर्महास्नानपुरःसरम् । कृष्णागुरुप्रभृतिभिर्गर्भागारे प्रधूपनैः
ঘৃত আৰু কম্বলৰ পূজাৰে—মহাস্নান আগবঢ়াই—কৃষ্ণ আগৰু আদি দ্ৰব্যেৰে গৰ্ভগৃহত ধূপ-ধূপন কৰি (এই বিধি) সম্পন্ন কৰা উচিত।
Verse 110
इदं पातिव्रतं तेजो ब्रह्मतेजो भवान्परम् । तत्राप्येतत्तपस्तेजः किमसाध्यतमं तव
এই পতিব্ৰতা-ধৰ্মৰ তেজ এক দিৱ্য জ্যোতি; আপুনি ব্ৰহ্ম-তেজে পৰম। আৰু তাৰো ওপৰে এই তপস্যাজনিত তেজ—আপোনাৰ বাবে কিবা সৰ্বাধিক অসাধ্য কি থাকিব পাৰে?
Verse 120
साधयिष्यामि वः कार्यं विसर्ज्येति दिवौकसः । पुनश्चिंतापरो भूत्वाऽगस्तिर्ध्यानपरोभवत्
দিব্যলোকবাসীসকলক তেওঁ ক’লে, ‘মই তোমালোকৰ কাৰ্য সিদ্ধ কৰিম; তোমালোক প্ৰস্থান কৰা।’ তাৰ পাছত পুনৰ চিন্তাত নিমগ্ন হৈ অগস্ত্য মুনি গভীৰ ধ্যানত প্ৰবিষ্ট হ’ল।
Verse 121
वेदव्यास उवाच । इमं पतिव्रताध्यायं श्रुत्वा स्त्रीपुरुषोपिवा । पापकंचुकमुत्सृज्य शक्रलोकं प्रयास्यति
বেদব্যাসে ক’লে: এই পতিব্ৰতা-অধ্যায় শুনিলে—স্ত্ৰী হওক বা পুৰুষ—পাপৰ আৱৰণ ত্যাগ কৰি শক্র (ইন্দ্ৰ) লোক প্ৰাপ্ত হ’ব।