Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 41

राजोवाच । पितामह महाप्राज्ञ जनाकीर्णे महीतले । कथं नान्ये च राजानो मां कथं कथ्यते त्वया

rājovāca | pitāmaha mahāprājña janākīrṇe mahītale | kathaṃ nānye ca rājāno māṃ kathaṃ kathyate tvayā

ৰাজা ক’লে— “হে পিতামহ, হে মহাপ্ৰাজ্ঞ! জনাকীৰ্ণ এই পৃথিৱীত আন আন ৰজাসকল থাকোঁতে, তুমি কিয় মোকেই বাছি লৈ এইদৰে ক’লা?”

राजाthe king
राजा:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootराजन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन
उवाचsaid
उवाच:
Kriyā (Predicate/क्रिया)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलिट् (परोक्षभूत/Perfect), प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन; परस्मैपदम्
पितामहO Grandfather (Brahmā)
पितामह:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootपितामह (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन (8), एकवचन
महाप्राज्ञO greatly wise one
महाप्राज्ञ:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeAdjective
Rootमहाप्राज्ञ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन (8), एकवचन; कर्मधारयः — ‘महान् प्राज्ञः’
जन-आकीर्णेin (a place) crowded with people
जन-आकीर्णे:
Adhikarana (Locus/अधिकरण)
TypeAdjective
Rootजन (प्रातिपदिक) + आकीर्ण (प्रातिपदिक; कृदन्ताधारित)
Formनपुंसकलिङ्गे/स्त्रीलिङ्गे (अधिकरण-विशेषण), सप्तमी (7), एकवचन; तृतीया/षष्ठी-तत्पुरुषभावः — ‘जनैः/जनस्य आकीर्णे’ (crowded with people)
महीतलेon the earth’s surface
महीतले:
Adhikarana (Locus/अधिकरण)
TypeNoun
Rootमही-तल (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः — ‘महीयाः तलम्’ (surface of the earth)
कथम्how
कथम्:
Kriyāviśeṣaṇa (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootकथम् (अव्यय)
Formअव्यय; प्रश्नार्थक क्रियाविशेषण (interrogative adverb)
not
:
Sambandha (Negation/निषेध)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formअव्यय; निषेध-निपात (negation)
अन्येother
अन्ये:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootअन्य (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1), बहुवचन
and
:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चयबोधक-निपात (conjunction)
राजानःkings
राजानः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootराजन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1), बहुवचन
माम्me
माम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formउत्तमपुरुष-सर्वनाम, द्वितीया (2), एकवचन
कथम्how
कथम्:
Kriyāviśeṣaṇa (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootकथम् (अव्यय)
Formअव्यय; प्रश्नार्थक क्रियाविशेषण
कथ्यतेis spoken/said
कथ्यते:
Kriyā (Predicate/क्रिया)
TypeVerb
Rootकथ् (धातु)
Formलट् (वर्तमान/Present), प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन; आत्मनेपदम्; कर्मणि प्रयोगः (passive)
त्वयाby you
त्वया:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formमध्यमपुरुष-सर्वनाम, तृतीया (3), एकवचन

King Ripuṃjaya (Divodāsa-to-be)

Tirtha: Kāśī (Avimukta)

Type: kshetra

Scene: The king, still in añjali, looks up with earnest curiosity toward Brahmā; attendants and a suggestion of a populous earth (janākīrṇa) can be symbolized by distant crowds or cityscape.

B
Brahmā (Pitāmaha)
R
Ripuṃjaya

FAQs

Humility in the face of honor is praised; the worthy leader questions privilege and seeks the reason in dharma.

Kāśī remains the broader frame; no tirtha is named in this question.

None; it is an inquiry within a divine dialogue.