Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 14

Devanagari script

चातुर्मास्य व्रतात्प्रोक्तं यदन्यत्र महाफलम् । एकादश्युपवासेन तत्काश्यां स्यादसंशयम्

Transliteration

cāturmāsya vratātproktaṃ yadanyatra mahāphalam | ekādaśyupavāsena tatkāśyāṃ syādasaṃśayam

Translation

অন্য ঠাইত চাতুৰ্মাস্য ব্ৰতৰ পৰা যি মহাফল কোৱা হৈছে, কাশীত একাদশী উপবাসে সেই ফল নিশ্চয় লাভ হয়।

Word by Word

• चातुर्मास्य: of the four-month (Cāturmāsya)
• चातुर्मास्य: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: चातुर्मास्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (6th/Genitive), एकवचन; विशेषणम् (व्रत) / ‘of the four-month (period)’; समासः—चतुर्णां मासानां सम्बन्धि

• व्रतात्: from the vow
• व्रतात्: Apadana (Source/अपादान)
• Type: Noun
• Root: व्रत (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी-विभक्ति (5th/Ablative), एकवचन

• प्रोक्तम्: is declared
• प्रोक्तम्: Kriya (Predicative/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: प्र + वच् (धातु) → प्रोक्त (क्त-प्रत्यय)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त (Past Passive Participle), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (1st/Nominative), एकवचन; ‘said/declared’

• यत्: which
• यत्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (1st/Nominative), एकवचन; सम्बन्धसूचक

• अन्यत्र: elsewhere
• अन्यत्र: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: अन्यत्र (अव्यय)
• Form: देश/प्रकरणवाचक अव्यय (elsewhere)

• महाफलम्: great fruit/result
• महाफलम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: महा + फल (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (1st/Nominative), एकवचन; समासः—महৎ फलम् (कर्मधारय)

• एकादशी: of Ekādaśī (11th lunar day)
• एकादशी: Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: एकादशी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (6th/Genitive), एकवचन; विशेषण-सम्बन्धः (उपवास)

• उपवासेन: by fasting
• उपवासेन: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: उपवास (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (3rd/Instrumental), एकवचन

• तत्: that (result)
• तत्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (1st/Nominative), एकवचन; निर्देशार्थ

• काश्याम्: in Kāśī
• काश्याम्: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: काशी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (7th/Locative), एकवचन

• स्यात्: would be
• स्यात्: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: अस् (धातु)
• Form: विधिलिङ् (Optative), परस्मैपद, प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन

• असंशयम्: without doubt
• असंशयम्: Kriya-viseshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: असंशय (प्रातिपदिक)
• Form: अव्यय (क्रियाविशेषण), निश्चयार्थ

Speaker

Skanda

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Kāśī (Avimukta)

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: Ekādaśī in Kāśī: devotees fasting, holding tulasī and rudrākṣa, moving between ghāṭas and temples; a symbolic four-month (Cāturmāsya) arc shown as compressed into a single bright day.

Characters & Entities

• Kāśī (Vārāṇasī)
• Cāturmāsya-vrata
• Ekādaśī

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Kāśī is presented as a grace-filled accelerator of dharma: a single Ekādaśī fast there yields the merit of longer vows elsewhere.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Kāśī (Vārāṇasī), the liberating Śaiva kṣetra, is glorified for magnifying vrata-phala.

What ritualistic prescription is mentioned?

Ekādaśī-upavāsa (fasting on the eleventh lunar day), said to grant the fruit of Cāturmāsya-vrata when observed in Kāśī.